Johannes Bugenhagen: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
(Sejm w Trzebiatowie i działalność reformacyjna)
(Bibliografia)
Linia 49: Linia 49:
  
 
* Dzieje Szczecina. Red. Gerard Labuda. T. 2. Warszawa-Poznań: PWN, 1985.  
 
* Dzieje Szczecina. Red. Gerard Labuda. T. 2. Warszawa-Poznań: PWN, 1985.  
 +
* Ernst Volk, ''Dr. Pommer, Johannes Bugenhagen - der Reformator im Norden'', Verlag der Lutherischer Buchhandlung, Gr. Oesingen 1999.
 
* [http://www.ekumenizm.pl/content/article/20080425151514143.htm Ks. Johannes Bugenhagen - reformator Pomorza]. W: Ekumenizm.pl [online]. [Przeglądany 9 września 2013].
 
* [http://www.ekumenizm.pl/content/article/20080425151514143.htm Ks. Johannes Bugenhagen - reformator Pomorza]. W: Ekumenizm.pl [online]. [Przeglądany 9 września 2013].
 +
  
 
{{autor|Wojciech Kral}}  
 
{{autor|Wojciech Kral}}  

Wersja z 18:08, 17 wrz 2013

Johannes Bugenhagen
teolog i reformator religijny
brak zdjecia
Johannes Bugenhagen,
portret Lucasa Cranacha Starszego z ołtarza w kościele mariackim w Wittenberdze.
Data urodzenia 24 czerwca 1485
Miejsce urodzenia Wolin
Data śmierci 20 kwietnia 1558
Miejsce śmierci Wittenberga
Miejsce spoczynku Wittenberga
Narodowość niemiecka
Pseudonim Doctor Pomeranus


Johannes Bugenhagen (Johann Bugenhagen, Jan Bugenhagen, Doctor Pomeranus) (1485-1558). Doktor teologii, działacz religijny, przyjaciel i współpracownik Marcina Lutra, krzewiciel Reformacji na Pomorzu, tłumacz Biblii.

Życiorys

Urodził się 24 czerwca 1485 roku, jako syn wolińskiego rajcy miejskiego i burmistrza miasta Wolina, Gerharda Bugenhagena. Mało wiadomo na temat jego młodości. Patrycjuszowska rodzina Bugenhagenów miała poparcie opatessy Marii, przeoryszy wolińskich cysterek, siostry księcia Bogusława X. Młody Johannes prawdopodobnie do 16 roku życia uczęszczał do szkoły w rodzinnym Wolinie, później wyjechał do Greifswaldu, gdzie na tamtejszym uniwersytecie studiował nauki wyzwolone. W roku 1504 zdecydował się porzucić uniwersytet i wstąpić do zakonu premonstratensów (norbertanów). Pierwszym jego klasztorem był konwent premonstratensów w Białobokach (dziś w granicach miasta Trzebiatowa). Został tam rektorem szkoły miejskiej w Trzebiatowie oraz nauczycielem teologii w macierzystym klasztorze. W 1509 roku przyjął święcenia kapłańskie i został kaznodzieją i wikariuszem przy farze (kościele mariackim) w Trzebiatowie. Dzięki staraniom Bugenhagena wzrósł poziom szkolnictwa w mieście. Troszczył się o naukę języka łacińskiego i wykładanie Biblii.

W 1518 roku ukończył pisanie monumentalnego dzieła o historii miast pomorskich pt. "Pomerania". Zawarł w nim syntezę historii kraju, ale także poświęcił dużo uwagi działalności misyjnej Ottona z Bambergu.

W 1520 roku działając wciąż Trzebiatowie, przyjął reformacyjne idee Marcina Lutra. Pod wpływem lektury dzieł Lutra utwierdził się w konieczności zreformowania Kościoła. Skupił wokół siebie krąg duchownych, mieszczan, studentów i zaczął organizować pierwszą wspólnotę ewangelicką w Trzebiatowie. Stała się one zaczątkiem reformacji na Pomorzu. W marcu 1521 roku Bugenhagen chcąc ukryć się przed prześladowaniami uciekł do Wittenbergi, gdzie poznał czołowych myślicieli i teologów protestanckich.

W 1522 roku zerwał z celibatem i ożenił się z Walpurgą, z którą doczekał trojga dzieci. W 1523 roku został proboszczem kościoła Najświętszej Marii Panny w Wittenberdze oraz zaczął wykładać teologię na miejscowym uniwersytecie. Po spotkaniu z Marcinem Lutrem stał się jego wiernym przyjacielem oraz stałym spowiednikiem. 13 czerwca 1525 roku udzielił ślubu Marcinowi Lutrowi i Katarzynie von Bora. Był ojcem chrzestnym ich dzieci, a po śmierci Lutra wygłosił mowę na jego pogrzebie.

W 1533 roku otrzymał tytuł doktora teologii. W latach 1533-1534 dokonał samodzielnego przekładu Pisma Świętego. Był współuczestnikiem zawiązania unii szmalkaldzkiej.

Sejm w Trzebiatowie i działalność reformacyjna

Zgodnie z obowiązującym prawem na 13 grudnia 1534 roku książęta pomorscy zwołali sejm ziemski (Landtag) do Trzebiatowa. Celem było omówienie i przedyskutowanie ze stanami pomorskimi kwestii konwersji i przyjęcia protestantyzmu jako religii państwowej. Johannes Bugenhagen na historycznych obradach reprezentował Trzebiatów. Z innych miast Pomorza jako przedstawiciele duchowieństwa reformacyjnego zostali zaproszeni: Christian Ketelhot (Stralsund), Paul vom Rode (Szczecin), Johann Knipstro (Greifswald), Hermann Riecke (Stargard), Jacob Hogensee (Słupsk).

Sejmik zebrał się w trzebiatowskiej kaplicy Świętego Ducha pod przewodnictwem książąt pomorskich Barnima IX Pobożnego, Filipa I wołogoskiego, a także w obecności biskupa kamieńskiego Erazma Manteuffela. Obecni na obradach przedstawiciele konserwatywnych stanów pomorskich (w większość duchowieństwo i szlachta) nie zgadzali się na przyjęcie protestantyzmu i negatywnie wypowiedzieli się na temat wszelkich zmian. Innego zdania byli jednak książęta i to ich głos miał tu znaczenie. Korzystając ze swoich przywilejów ogłosili oni publicznie swoją konwersję i utworzenie kościoła państwowego, czego konsekwencją musiało być natychmiastowe podporządkowanie się dla tej decyzji przez wszystkich sejmujących. Bugenhagen rozpisał ordynacje dla nowo powstającej struktury kościelnej. Wydana została ona w 1535. W tym roku Bugenhagen doglądał reformacyjne przemiany i w tym celu w asyście książąt pomorskich odwiedzał różne miasta Pomorza - Słupsk, Sławno, Darłowo, Szczecin, Gryfice, Wolin, Greifswald, Anklam i Pasewalk. Zsekularyzowano dobra kościelne na Pomorzu, wprowadzono konsystorz i urząd superintendenta. W ten sposób powstał Pomorski Kościół Ewangelicki. Jego biskupami byli w latach 1557-1637 przedstawiciele dynastii Gryfitów.

Autograf J. Bugenhagena, 1534

W swojej działalności misyjnej, której podjął się najintensywniej w latach 30. XVI wieku, Bugenhagen zreformował także Kościoły krajowe: Brunszwiku (1528), Hamburga (1528-29), Lubeki (1530-32) oraz w Hildesheim i Wolfenbüttel (1542). Za wkład w krzewienie protestantyzmu w Niemczech, Marcin Luter nazywał go Doctor Pomeranus (Doktor Pomorzanin). Odegrał również istotną rolę w przyjęciu protestantyzmu przez Danię. Był także współzałożycielem i pierwszym rektorem protestanckiego Uniwersytetu w Kopenhadze.

Imieniem Bugenhagena został nazwany jeden ze szczecińskich kościołów - obecnie jest to kościół św. Wojciecha. W Wolinie na domu, w którym się urodził, znajduje tablica pamiątkowa.

Podobiznę Bugenhagena można zobaczyć na różnych obrazach historycznych związanych z Reformacją, a nawet gobelinach z epoki (np. na gobelinie P. Heymansa, gdzie przedstawiony jest z pomorską rodziną książęca). W kościele ewangelickim Marii Panny w Legnicy na jednym z witraży zachowały się postacie trzech reformatorów - Marcina Lutra, Filipa Melanchtona i Johannesa Bugenhagena.

Unikał wielokrotnie wysokich urzędów kościelnych, które mu proponowano - jedynym, który przyjął był urząd superintendenta Saksonii. Wolał poświęcić się teologii i działaności kaznodziejskiej. Zmarł 20 kwietnia 1558 w Wittenberdze i tam został pochowany.

Bibliografia

  • Dzieje Szczecina. Red. Gerard Labuda. T. 2. Warszawa-Poznań: PWN, 1985.
  • Ernst Volk, Dr. Pommer, Johannes Bugenhagen - der Reformator im Norden, Verlag der Lutherischer Buchhandlung, Gr. Oesingen 1999.
  • Ks. Johannes Bugenhagen - reformator Pomorza. W: Ekumenizm.pl [online]. [Przeglądany 9 września 2013].




IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral