Paul Lütkemann: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
m (Bibliografia)
Linia 42: Linia 42:
 
==Bibliografia==
 
==Bibliografia==
  
Andreas Waczkat, Paul Luetkemann, w: ''Kompozytorzy szczecińscy'', tom I, pod red. Eugeniusza Kusa, Mikołaja Szczęsnego i Edwarda Włodarczyka, Szczecin 2003, s. 67 – 84.  
+
* Andreas Waczkat, Paul Luetkemann, w: ''Kompozytorzy szczecińscy'', tom I, pod red. Eugeniusza Kusa, Mikołaja Szczęsnego i Edwarda Włodarczyka, Szczecin 2003, s. 67 – 84.  
  
 
{{autor|Wojciech Kral}}
 
{{autor|Wojciech Kral}}

Wersja z 13:56, 7 wrz 2013

Paul Lütkemann
kompozytor, organista, trębacz
Data urodzenia ok. 1560
Miejsce urodzenia Kołobrzeg
Data śmierci ok. 1611
Miejsce śmierci Szczecin
Narodowość niemiecka



Paul Lütkemann (także: Luetkemann, ur. ok. 1560 w Kołobrzegu – zm. ok. 1611 w Szczecinie) – kompozytor, organista, trębacz.

Urodził się w Kołobrzegu, syn Joachima Lütkemanna, pierwszego znanego z nazwiska organisty katedry kołobrzeskiej. Studia muzyczne rozpoczął w 1578 we Frankfurcie nad Odrą na tamtejszym Uniwersytecie Viadrina. Zachował się jego wpis immatrykulacyjny, gdzie Lütkemann podobnie jak w późniejszych dokumentach dodaje do swojego imienia i nazwiska przydomek Colbergensis – od miasta Kołobrzeg, miejsca swojego zamieszkania. Można domyślać się, że pochodził z niezamożnej rodziny – zaznaczona opłata za studia na wpisie immatrykulacyjnym wynosi 2 dukaty, co było kwotą niewielką (normalne czesne na Viadrinie wynosiło wówczas 8 do 10 talarów).

Od roku 1587 zatrudniony był jako muzyk miejski w Wismarze, a od 1588 uzyskał posadę hejnalisty w Szczecinie, gdzie do jego zadań należało muzykowanie w kościołach św. Jakuba i św. Mikołaja oraz granie hejnałów. Jako kompozytor był przede wszystkim autorem pieśni, motetów i fantazji chorałowych. W roku 1597 wydał zbiór pt. Nowe Pieśni Łacińskie i Niemieckie.

Około roku 1606 opuścił Szczecin i powrócił do Frankfurtu nad Odrą. W sierpniu roku 1607 w kościele mariackim we Frankfurcie została ochrzczona córka Lütkemanna, Sophie. We Frankfurcie pełnił funkcję podobną jak w innych miastach, komponował utwory okazjonalne na śluby i chrzciny.

Ostatnie wzmianki o Lütkemannie pochodzą z roku 1611. W roku 1613 przez miasto przeszła epidemia dżumy, nie wiadomo jednak czy kompozytor ją przeżył, czy nie. Ofiarą epidemii padł wówczas inny muzyk działający w Szczecinie i Frankfurcie, przyjaciel Lütkemanna i kantor szczecińskiego kościoła mariackiego, Bartolomäus Gesius. Z 1616 roku pochodzi wydanie dzieł Lütkemanna, określone już jako „pośmiertne”.

Twórczość

Lütkemann pisał zarówno muzykę wokalną, jak i instrumentalną. Jeszcze za jego życia, w Szczecinie wydane zostały dwie księgi jego kompozycji:

  • zbiór pieśni niemieckich i łacińskich, fantazji i innych utworów (1597)
  • zbiór „Motetae aliquot VI & V. Vocum”- zawierający 6-głosowy motet Patria rara tibi lucent iam lumnia oraz 5-głosowe pieśni i utwór instrumentalny (1605)

Dużo więcej kompozycji znalazło się w pośmiertnym zbiorze wydanym we Frankfurcie nad Odrą w roku 1616, przez oficynę Friedricha Hartmanna. Zbiór obejmował pieśni kościelne, opracowane na 4, 5 i 6 głosów, przeznaczone na wszystkie niedziele i święta roku liturgicznego. Ponadto Lütkemann komponował wiele drobnych utworów okazjonalnych (co wynikało z jego zatrudnienia), tworzył też instrumentalne tańce (pawany, galiardy).

Najważniejszym dokonaniem Lütkemanna są jego fantazje chorałowe zawarte w zbiorze z roku 1597. Fantazje te są rzadkim w tamtej epoce przykładem instrumentalnego opracowania melodii chorałowych, a czasem też popularnych pieśni. Kompozycje te przeznaczone na instrumenty smyczkowe, w większości 5-głosowe, cechują się zaawansowaną, imitacyjną polifonią, niekiedy nowatorskimi rozwiązaniami formalnymi, oraz swobodnym traktowaniem źródłowej melodii, która bywa ozdabiana, przetwarzana rytmicznie, lub urozmaicana krótkimi wstawkami. Czasem też pojawia się fragmentarycznie w różnych głosach. Najbardziej znanym spośród tych utworów jest fantazja na temat pieśni Innsbruck, ich muß dich lassen Heinricha Isaaca.

Bibliografia

  • Andreas Waczkat, Paul Luetkemann, w: Kompozytorzy szczecińscy, tom I, pod red. Eugeniusza Kusa, Mikołaja Szczęsnego i Edwarda Włodarczyka, Szczecin 2003, s. 67 – 84.



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral