Świdwin

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świdwin
Świdwin
Nazwa niemiecka Schivelbein
Nazwa przejściowa Schiuelben, Cchiuelbin[1]
Powiat świdwiński
Gmina miejska Świdwin
Prawa miejskie 1296 rok
Strona internetowa miejscowości.
200px-Monobook icon.svg.png Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.


Świdwin (niem. Schivelbein) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, powiecie świdwińskim.

Geografia

Mapa Gminy Wiejskiej Szczecinek

Położenie

Świdwin leży we wschodniej części województwa zachodniopomorskiego i jest siedzibą władz powiatu świdwińskiego, gminy Świdwin oraz miasta Świdwin. Jest to jedno z mniejszych miast województwa – zajmuje powierzchnię ok. 22,38 km² (2238 ha). Współrzędne geograficzne centralnego punktu gminy wynoszą:

  • szerokość geograficzna: 57º 47’ N
  • długość geograficzna: 15º 47 E

Według podziału fizyczno-geograficznego Jerzego Kondrackiego (2002 r.) położenie Miasta Świdwin jest następujące:

  • Prowincja: Niż Środkowoeuropejski (kod 31),
  • Podprowincja: Pojezierza Południowobałtyckie (kod 314),
  • Makroregion: Pojezierze Zachodniopomorskie (kod 314.4),
  • Mezoregion: Wysoczyzna Łobeska (kod 314.44).

Wysoczyzna Łobeska osiąga wysokość 100-120 m n.p.m. i jest porozcinana doliną Regi oraz jej dopływów powstałą w wyniku przekształcenia rynien subglacjalnych. Na północ od miasta rozciąga się obszar polodowcowej wysoczyzny Rąbina, ku południowi Wyniesienie Świdwińskie sięgające po pas wzgórz morenowych Drawskiego Parku Krajobrazowego[2].

Klimat

Miasto Świdwin pod względem klimatycznym znajduje się w krainie Gryficko-Białogardzkiej. Kraina ta, wcinająca się w krainę Pasa Środkowego Pojezierza Pomorskiego, charakteryzuje się następującymi danymi[3]:

  • średnia temperatura roczna wynosi 7,5-7,9 °C, w okresie letnim (V-VIII) 14-15 °C,
  • w ciągu roku 13-19 dni określa się jako gorące,
  • zima rozpoczyna się między 3-6 stycznia i trwa 45-65 dni,
  • średnia suma opadów atmosferycznych osiąga 600-650 mm w roku, z czego na okres letni (V-VIII) przypada 180-200 mm opadów,
  • pokrywa śnieżna utrzymuje się średnio przez 40-50 dni,
  • okres gospodarczy rozpoczyna się między 18-20 marca i trwa 255-260 dni, zaś okres wegetacyjny rozpoczyna się między 6-8 kwietnia i trwa 215-218 dni.

Na terenie miasta i jego bezpośredniego obrzeża można wyróżnić dwie jednostki topoklimatyczne, są to[4]:

  • dolina Regi o podwyższonej wilgotności mas powietrza z częstym występowaniem mgieł,
  • obszar wysoczyzny o korzystniejszych warunkach bioklimatycznych (większe nasłonecznienie, lepsza cyrkulacja mas powietrza, oddziaływanie kompleksów zieleni)

Obiekty fizjograficzne

Przez miasto Świdwin przepływa rzeka Rega. Na terenie miasta płynie na długości 5,5 km. Jezioro Bukowiec (Bucholec) - połoŜone jest w południowej, wysoczyznowej części miasta[5].

Przyroda

Teren miasta Świdwin w latach 2005-2006 objęto inwentaryzacją przyrodniczą, w wyniku której stwierdzono 569 gatunków roślin występujących na terytorium Świdwina. We florze miasta zarejestrowano 19 gatunków roślin objętych ochroną prawną, z czego 2 gatunki objęte są ochroną ścisłą, a 17 ochroną częściową. Na terenie Świdwina brak jest w zasadzie większych powierzchni leśnych ze starymi drzewostanami. Lasy w obszarze miasta zajmują ogólną powierzchnię 188,4 ha, z czego 187,8 ha to lasy publiczne – 170,8 ha jest administrowana przez Lasy Państwowe, 2 ha pozostają w zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa, a 15 ha to lasy miejskie. Dotychczas na terenie Świdwina zarejestrowano i zatwierdzono 4 obiekty uznane za pomniki przyrody, w tym 3 pojedyncze drzewa oraz 1 grupę drzew[6]. Zatwierdzone pomniki przyrody to[7]: · dęb szypułkowy Quercus robur, · klon zwyczajny Acer platanoides, · grupa 6 lip drobnolistnych Tilia cordata, · wierzba krucha Salix fragilis,

Do obszarów cennych przyrodniczo na terenie miasta Świdwin można zaliczyć[8]:

  • Park Miejski
  • Starodrzewy na cmentarzach
  • Zieleń uliczna i skwerów
  • Korytarz ekologiczny Regi i jej cieków
  • Lasy
  • Zadrzewienienia śródpolne „oczka” polodowcowe
  • Szpalery drzew przydrożnych i śródpolnych

Park miejski powstał w drugiej połowie XIX wieku - styl naturalistyczny. Powierzchnia ogółem wynosi 12.0 ha, w tym wód 0.15 ha. Park miejski w Świdwinie został przekształcony z części lasów miejskich. Centralną część tego obiektu zajmowała strzelnica. Posiada urządzone ciągi spacerowe, a rów melioracyjny wykorzystano jako zasilanie wodne dla stanu parkowego[9].


Fauna w Świdwinie zdominowana jest przez gatunki związane z terenami kształtowanymi przez działalność antropogeniczną (obszary miejskie i podmiejskie, pola uprawne, łąki). Niewielka ilość lasów sprawia, że element fauny typowo leśnej jest tu nieco mniej liczny[10].

Historia

Fragment mapy z 1936 roku

Samorząd

Organami samorządowymi w mieście jest Burmistrz Miasta oraz Rada Miasta[11]. W Świdwinie funkcję Burmistrza sprawuje Jan Owsiak[12], zastępcą burmistrza jest Zygmunt Maksiak[13]. Rada Miasta składa się z 15 radnych[14].
Aktualny skład Rady Miasta Świdwin kadencji 2010-2014[15]:

Obecny skład Rady Miasta oraz Burmistrza wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji, które odbyły się 21 listopada 2010 roku[16].

Wyniki tych wyborów przedstawiały się następująco[17]:

W głosowaniu do Rady Miasta:

  • Komitet Wyborczy Wyborców Świdwin Razem - 15 mandatów

W głosowaniu na Burmistrza:

  • Bogusław Witold Cecki - członek Prawa i Sprawiedliwości - liczba oddanych głosów 244, co stanowiło 4.35%
  • Jan Andrzej Owsiak - nie należy do partii politycznej - liczba oddanych głosów 4722, co stanowiło 84.13% - wybrany burmistrzem
  • Zdzisław Michał Zapotoczny - członek Platformy Obywatelskiej RP - liczba oddanych głosów 647, co stanowiło 11.53%

Przy Radzie Miasta działają komisje[18]:

  • Komisja Bezpieczeństwa, Praworządności, Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska
  • Komisja Oświaty, Kultury, Sportu i Polityki Społecznej
  • Komisja Rozwoju Gospodarczego i Budżetu
  • Komisja Rewizyjna

Gospodarka i infrastruktura

Przez teren miasta przebiegają drogi wojewódzkie[19]:

  • 162 Kołobrzeg – Drawsko Pomorskie
  • 151 Świdwin – Łobez
  • 152 Połczyn Zdrój - Świdwin – Płoty

Przez teren miasta przebiegają dwie linie krajowe[20]:

  • jednotorowa, zelektryfikowana linia relacji Szczecin – Stargard – Świdwin – Białogard.
  • jednotorowa linia drugorzędna o znaczeniu lokalnych relacji Świdwin – Smardzko obecnie wykorzystywana tylko do transportu towarowego.

Główną funkcją gospodarczą Świdwina jest funkcja produkcyjna, z dominacją przemysłu spożywczego, z rynkami zbytu wykraczającymi poza obszar miasta i gminy. W układzie sieci osadniczej regionu Świdwin pełni rolę ośrodka subregionalnego obsługując w zakresie administracji publicznej, gospodarczej i edukacji mieszkańców w obszarze powiatu Świdwin (około 50.000 osób). Poziom społeczno-ekonomiczny mieszkańców miasta ocenia się jako przeciętny i dość zróżnicowany[21].

Największymi zakładami produkcyjnymi i jednocześnie głównymi pracodawcami zlokalizowanymi na terenie miasta, oprócz obiektów sektora publicznego, są[22]:

  • Zakłady Przetwórstwa Tworzyw Sztucznych „Plastchem” Spółdzielnia Pracy w Świdwinie,
  • Zakład Mechanizmów Napędowych „Zamech” S.A. w Świdwinie,
  • Zakład Przemysłu Drzewnego w Świdwinie,
  • „Ferroplast” Zbigniew Rybicki - wyroby dla przemysłu motoryzacyjnego, metalowe wyroby dla budownictwa, obróbka mechaniczna i plastyczna, wyroby z tworzyw sztucznych,
  • „Plastic-Form” Spółka Jawna Bożena Jagiełło-Waszkiel, Andrzej Waszkiel Jolanta Wiśniewska, Adam Wiśniewski,
  • „Pa-met” Adam Paprocki Sp. k.,
  • „Plastpom” Zakład prywatny Beata Szwabis,
  • BARTEK Zakład Przetwórstwa Ryb Józef Widerski,
  • PPU Fleisch Mannschaft Sp. z o.o.


Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2013[23]
Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 31
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 0
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 144
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 2
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 3
Sekcja F - Budownictwo 151
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 572
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 52
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 42
Sekcja J - Informacja i komunikacja 18
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 52
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 260
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 97
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 31
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 13
Sekcja P - Edukacja 59
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 118
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 38
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 119
Ogółem 1802

¡

Kultura

Kultura w Świdwinie według danych GUS, stan na 2012 rok[24]:
Biblioteki
Liczba bibliotek 1
Liczba czytelników w ciągu roku 1 292
Kina (dane z 2013 roku)
Liczba kin stałych 1
Seanse ogółem 9
Widzowie ogółem 365

Oświata

Oświata w Świdwinie według danych GUS, stan na 2012 rok[25]:
Wychowanie przedszkolne
Liczba przedszkoli
wraz z oddziałami przedszkolnymi przy szkołach podstawowych
6
Liczba dzieci w przedszkolach 502
Szkoły podstawowe
Liczba szkół 4
Liczba uczniów 969
Szkoły gimnazjalne
Liczba szkół 2
Liczba uczniów 519
Szkoły zasadnicze
Liczba szkół 2
Liczba uczniów 208
Licea ogólnokształcące
Liczba szkół 2
Liczba uczniów 494
Szkoły policealne
Liczba szkół 2
Liczba uczniów 144

Kościoły i związki wyznaniowe

Na terenie Świdwina działają parafie rzymskokatolickie[26]:

  • Matki Boskiej Nieustającej Pomocy - liczba wiernych 9 083 osoby
  • św. Michała Archanioła - liczba wiernych 4 500
  • Wniebowstąpienia Pańskiego (parafia wojskowa)

oraz parafia Greckokatolicka:

  • św. Michała Archanioła


W Świdwinie znajduje się Kościół Zielonoświątkowy, Zbór w Świdwinie[27], oraz Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański), filia parafii Ewangelicko-Augsburska w Koszalinie[28].

Sport

Sport w Świdwinie według danych GUS, stan na 2012 rok[29]:
Kluby Sportowe
Liczba klubów 6
Liczba sekcji sportowych 9
Ćwiczący
Liczba mężczyzn 219
Liczba kobiet 28
Suma 247
Ćwiczący do 18 roku życia
Liczba chłopców 174
Liczba dziewcząt 27
Suma 201

Turystyka

Demografia

Liczba ludności w Świdwinie na przestrzeni lat 2008 - 2013[30].
2008 2009 2010 2011 2012 2013
Ogółem 15 622 15 539 15 935 15 898 15 798 15 725
Kobiety 8 127 8 095 8 223 8 192 8 202 8 154
Mężczyźni 7 495 7 444 7 712 7 706 7 596 7 571

Podział mieszkańców ze względu na wiek w jakim się znajdują[31]:

  • przedprodukcyjnym - 2 820 osób - 17,9%
  • produkcyjnym - 10 217 osób - 65%
  • poprodukcyjnym - 2 688 osób - 17,1%

W Świdwinie na 100 mężczyzn przypada 108 kobiet[32].

System ochrony zdrowia

W Świdwinie świadczenia w zakresie podstawowej opieki medycznej realizują[33]:

  • NZOZ „Ana-Lek"
  • NZOZ Mi-Med
  • Ośrodek Zdrowia "Medyk" s.c.
  • Wojskowa Specjalistyczna Przychodnia Lekarska SP ZOZ


Ochrona zdrowia w Świdwinie według danych GUS, stan na 2011 rok[34]:
Zakłady opieki zdrowotnej
Liczba jednostek publicznych 1
Liczba jednostek niepublicznych 8
Suma 9
Liczba praktyk lekarskich 2
Apteki ogólnodostępne[35]
Liczba aptek ogólnodostępnych 8
Liczba osób na 1 aptekę ogólnodostępną 1 966

Herb

Herb Świdwina

Herb Świdwina został ustanowiony w Uchwale NR IX/58/11 Rady Miasta Świdwin z dnia 21 czerwca 2011 r. W sprawie uchwalenia Statutu Miasta Świdwin, Statut Miasta. Herb przedstawia na białym (srebrnym) tle bramę forteczną z murem obronnym w kolorze czerwonym, na szczycie której stroi czerwony brandenburski orzeł. Występuje on w takiej formie na pieczęciach miejskich od XIV wieku[36].

Zabytki

Na terenie Świdwina znajdują się obiekty wpisane do rejestru Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków[37]:

  • brama miejska - numer wpisu - 15 z dnia 1953.12.21
  • zamek - numer wpisu - 1191 z dnia 1953.06.29
  • obwarowania miejskie - numer wpisu - 489 z dnia 1965.05.15
  • plebania kościoła N.M.P. - numer wpisu - 571 z dnia 1966.02.15
  • cmentarz żydowski,ul.Dobra Rycerskie - numer wpisu - 1216 z dnia 1989.12.05
  • kościół MB Nieustającej Pomocy - numer wpisu - 5 z dnia 1953.05.21
  • teren Starego Miasta - numer wpisu - 490 z dnia 1965.05.15
  • park miejski,ul.22 Lipca - numer wpisu - 1192 z dnia 1980.03.18

Pomniki

Osoby urodzone w miejscowości[38]

  • Otto Georg Bogislf von Glasenapp (1853 - 1928) - wiceprezes Banku Rzeszy
  • Rudolf Virchow (1821 - 1902) - patolog i antropolog, profesor uniwersytetów Würzburgu i Berlinie
  • Grzegorz Halama (ur. 1970) - aktor i komik

Osoby związane z miejscowością

Przypisy

  1. Bezak, Sebastian. Świdwin - Skarb Pomorza. Świdwin. Wydawnictwo EKO-MAP, 2008, s. 19, ISBN 978-83-60286-03-6
  2. Program ochrony środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2012-2015, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2016-2019, SALVINIA Dorota Sterna i Katarzyna Wysokińska Spółka jawna, Szczcin, marzec 2012.
  3. Program ochrony środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2012-2015, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2016-2019, SALVINIA Dorota Sterna i Katarzyna Wysokińska Spółka jawna, Szczcin, marzec 2012.
  4. Program ochrony środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2012-2015, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2016-2019, SALVINIA Dorota Sterna i Katarzyna Wysokińska Spółka jawna, Szczcin, marzec 2012.
  5. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  6. Program ochrony środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2012-2015, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2016-2019, SALVINIA Dorota Sterna i Katarzyna Wysokińska Spółka jawna, Szczcin, marzec 2012.
  7. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  8. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  9. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  10. Program ochrony środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2012-2015, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2016-2019, SALVINIA Dorota Sterna i Katarzyna Wysokińska Spółka jawna, Szczcin, marzec 2012.
  11. Uchwała NR IX/44/07 Rady Powiatu w Świdwinie z dnia 30 sierpnia 2007 r. w sprawie ustanowienia Statutu Powiatu Świdwińskiego. Statu powiatu świdwińskiego. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Świdwinie [online] [Przegladany w 30.06.2014] Dostepny w: http://bip.powiatswidwinski.pl/index.php?id=39496
  12. URZĄD MIASTA / Burmistrz, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta w Świdwinie [online]. [Przeglądany 26.06.2014] Dostępny w: http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=swidwin/&strona=14&typ=podmenu&typmenu=14&menu=138&id=141&str=1
  13. URZĄD MIASTA / Z-ca Burmistrza, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta w Świdwinie [online]. [Przeglądany 26.06.2014] Dostępny w: http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=swidwin/&strona=14&typ=podmenu&typmenu=14&menu=138&id=142&str=1
  14. Zarządzenie nr 75/2010 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 25 lutego 2010r. w sprawie ustalenia liczby radnych wybieranych do sejmiku województwa, rad powiatów i rad gmin województwa zachodniopomorskiego, w: DZ. URZ. WOJ. 2010.20.389 [online] [Przeglądany 30.08.2013] Dostepny w: http://e-dziennik.szczecin.uw.gov.pl/ActDetails.aspx?year=2010&poz=389
  15. RADA MIASTA, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta w Świdwinie [online]. [Przeglądany 26.06.2014] Dostępny w: http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=swidwin/&strona=14&typ=podmenu&typmenu=14&menu=208&id=208&str=1
  16. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów. W: Dziennik Ustaw z dnia 20 września 2010 r. Nr 171, poz. 1151. [online] [Przeglądany 28.06.2014] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=16572F10726E5C213B1C3A8851BF84A2?id=WDU20101711151&type=2
  17. Strona internetowa Państwowej Komisji Wyborczej, w: Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo zachodniopomorskie - m. Świdwin. [online] [Przeglądany 28.06.2014] Dostępny w: http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/320000/321601.html
  18. RADA MIASTA / Komisje Rady Miasta, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miasta w Świdwinie [online]. [Przeglądany 26.06.2014] Dostępny w: http://www.biuletyn.net/nt-bin/start.asp?podmiot=swidwin/&strona=14&typ=submenu&typmenu=14&id=234&str=1
  19. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  20. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  21. Aktualizacja Programu Ochrony Środowiska dla Miasta Świdwin na lata 2008-2011 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2012-2015, Abrys Sp. z o.o., Poznań, maj 2008.
  22. Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Świdwińskiego na lata 2012-2015 z perspektywą na lata 2016-2019. W: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Świdwinie [online]. [Przeglądany 26.06.2014] Dostępny w: http://bip.powiatswidwinski.pl/index.php?id=41309
  23. Portret powiat świdwiński W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.06.2014]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  24. Portret miasto Świdwin, w: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.06.2014]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  25. Portret miasto Świdwin W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.06.2014]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  26. Parafie w diecezji w: Diecezja koszalińsko-kołobrzeska [online]. [Przeglądany 28.06.2014] Dostępny w: http://www.koszalin.opoka.org.pl/new/a.php?m=6&p=parafie
  27. Strona internetowa Kościół Zielonoświątkowy Zbór w Świdwinie. [Przeglądany 30.06.2014] Dostępny w: http://www.zbor.pl/
  28. O naszym Kościele. W: Strona internetowa Kościół Ewangelicko-Augsburski (Luterański) w Polsce. [Przeglądany 30.06.2014] Dostępny w: http://www.luteranie.pl/parafia/koszalin.html
  29. Portret miasto Świdwin W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.06.2014]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  30. Portret miasto Świdwin, w: Bank Danych Lokalnych GUS[online]. [Przeglądany 20.06.2014] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  31. Portret miasto Świdwin, w: Bank Danych Lokalnych GUS, [online] [Przeglądany 20.06.2014] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  32. Portret miasto Świdwin, w: Bank Danych Lokalnych GUS. [online] [Przeglądany 20.06.2014] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  33. Gdzie się leczyć w: Zachodniopomorski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia [online] [Przeglądany 30.06.2014] Dostępny w: http://www.nfz-szczecin.pl/lekarze_rodzinni.htm
  34. Portret miasto Świdwin W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.06.2014]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  35. Dane z 2012 roku.
  36. Białecki Tadeusz. Herby Miast Pomorza Zachodniego. Szczecin: Polskie Pismo i Książka, 1991. ISBN 83-85360-01-8
  37. Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych. W: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie. [online] [Przeglądany 27.06.2014] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  38. Kociuba, Jarosław, Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach Księstwa Pomorskiego, Szczecin: Walkowska Wydawnictwo, 2012.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Zobacz też