Andrzej Dzierżanowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Andrzej Dzierżanowski
poeta, prozaik
Data urodzenia 1930
Miejsce urodzenia Łazy


Andrzej Dzierżanowski (ur. 1930) – poeta i prozaik

Życiorys

Andrzej Maria Dzierżanowski urodził się w 1930 roku w Łazach k. Radzymina. Jego ojciec był architektem. Dzieciństwo spędził na Podhalu. W czasie okupacji przebywał w Krakowie.

Do Szczecina przyjechał w 1946 roku. Tu ukończył gimnazjum i szkołę techniczną. Na życie zarabiał śpiewając w zawodowym chórze. Później podjął pracę w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego. Wykładał także w szkole dla dorosłych.

Jako poeta zadebiutował w 1954 roku w prasie szczecińskiej. Został członkiem Koła Młodych przy szczecińskim oddziale Związku Literatów Polskich. Swoje wiersze i krótkie opowiadania zamieszczał m.in. w tygodniku „Ziemia i Morze”, „Poglądach” i w „Odrze”. Był współzałożycielem i członkiem grupy poetyckiej Metafora (Józef Bursewicz, Ryszard Grabowski i Janusz Krzymiński). Pojawienie się w 1956 roku tej grupy uznano za niezwykle ważne wydarzenie w literackim życiu Szczecina. Jest współautorem wydanego w 1958 roku tomiku poetyckiego Metafory.

Na wiele lat związał się z rozgłośnią Polskiego Radia w Szczecinie. Był lektorem. Współredagował również cykliczną audycję kulturalną Magazyn artystyczny (1955-1963) i satyryczny Radiokuter (1954-1964).

Współpracował ze środowiskiem studenckim Szczecina. Był członkiem Rady Artystycznej Akademickiego Teatrzyku Satyrycznego „Skrzat”. Pisał także teksty dla teatrzyku, m.in. do programu Można i tak (1958). Był autorem piosenek i programów dla amatorskich zespołów artystycznych.

Od 1961 roku jest członkiem ZLP.

Obecnie mieszka we Wrocławiu. Jest członkiem wrocławskiego oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Publikuje m.in. w Dolnośląskim Roczniku Literackim „Pomosty”.

Twórczość

Krytyk Zbigniew Pędziński pisał: (...) Dzierżanowski czuje się dobrze w poetyckim reportażu, ponieważ jest „wzrokowcem”, spostrzeżenia i bodźce wizualne najtrwalej i najplastyczniej odciskają się w jego wyobraźni, kształtują metaforę, modelują człony opisu.

Częstym tematem poezji Andrzeja Dzierżanowskiego był Szczecin, jego ulice, port.

Poezja

  • 1956Apostrofa do księżyca, Przedmieście (wiersze), „Ziemia i Morze” 1956 nr 2, s. 5
  • 1956Chemia (fraszka), „Ziemia i Morze” 1956 nr 10, s. 7
  • 1956Srebro, Fabryka Cyklopów, „Ziemia i Morze” 1956 nr 12, s. 5
  • 1959Podróże nocą - Wyd. Poznańskie, Poznań
  • 1967Przez ogrody - Wyd. Morskie, Gdynia
  • 2004Dwa światy



Proza

  • 1956***, „Ziemia i Morze” 1956 nr 3, s. 5
  • 1998Autem w sobotę (opowiadania), Wydawnictwo „Okis”, Wrocław (Biblioteka Wrocławskiego Oddziału Stowarzyszenia Pisarzy Polskich)



Antologie

  • 1955Dom nad Odrą - wyd. ZWZMP, Szczecin
  • 1958Szczecin literacki (antologia twórców szczecińskich), - wyd. ZLP, Szczecin (cykl: Szczecińska Biblioteczka Debiutów)
  • 1959Almanach młodych - wyd. Iskry, Warszawa
  • 1962Poeci pomorscy (almanach t. I) - Wydawnictwo Morskie, Gdynia
  • 1964Poeci pomorscy (almanach t. II) - Wydawnictwo Morskie, Gdynia

Ponadto jego utwory były publikowane w okolicznościowych zbiorach wydanych z okazji Opolskiej Wiosny (1960) i IV Zjazdu Pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych w Szczecinie (1961).



Artykuły w prasie

  • 1956Kochankowie nowej muzy, „Ziemia i Morze” 1956 nr 7, s. 7
  • 1957Dwadzieścia lat naprzód, sto lat wstecz, „Ziemia i Morze” 1957 nr 5



Radio

Tytuł słuchowiska Autor Reżyseria (adaptacja radiowa), realizacja Obsada Data pierwszej emisji
Wiersze Andrzeja Dzierżanowskiego Andrzej Dzierżanowski 5 listopada 1958
Nowe wiersze poetów szczecińskich Józef Bursewicz, Andrzej Dzierżanowski, Eliasz Rajzman, Helena Raszka, Ireneusz Krzysztof Szmidt Juliusz Burski Włodzimierz Bednarski, Danuta Chudzianka, Jan Tesarz 26 maja 1964



Nagrody i wyróżnienia

  • 1955 – II nagroda w konkursie Polskiego Radia za opowiadanie
  • 1957 – II nagroda w konkursie ZLP i Prezydium MRN w Szczecinie za wiersze
  • 1958 – II nagroda w konkursie na opowiadanie marynistyczne
  • 1962 – I nagroda w szczecińskim konkursie literackim za wiersze



Bibliografia

  • Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009
  • Maria Kowalewska, Pisarze Szczecina i Koszalina - noty biograficzno-bibliograficzne [w:] Pisarze Pomorza Zachodniego, Wydawnictwo Morskie, Gdynia 1967
  • Literatura na Pomorzu Zachodnim do końca XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny (pod red. Ingi Iwasiów i Erazma Kuźmy, autor hasła Tadeusz Grabowski), Kurier-Press, Szczecin 2003



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz