Antoni Kaczorowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Kaczorowski
aktor, śpiewak, reżyser, dyrektor teatru
brak zdjecia
Antoni Kaczorowski
Data urodzenia 5 grudnia 1893
Miejsce urodzenia Lwów
Data śmierci 3 lipca 1982
Miejsce śmierci Szczecin
Miejsce spoczynku Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 84D-7-11)
Lokalizacja grobu zobacz na mapie


Antoni Kaczorowski08.jpg

Antoni Kaczorowski 1893-1982 – aktor, śpiewak, reżyser, dyrektor teatru

Życie

Antoni Kaczorowski urodził się 5 grudnia 1893 roku we Lwowie w rodzinie Józefa i Heleny z d. Żbikowskiej. Tu ukończył szkołę średnią. Potem wyjechał do Warszawy, gdzie naukę kontynuował w Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Kształcił się w klasie dykcji i deklamacji, m.in. pod kierunkiem Mieczysława Frenkiela, Józefa Śliwickiego, Bolesława Ładnowskiego, Władysława Szczawińskiego i Teodora Rolanda. Śpiewu uczył się u światowej sławy tenora, Aleksandra Myszugi. W czerwcu 1912 roku na publicznym egzaminie, kończącym studia, wystąpił w rolach: Fedyckiego w komedii Zapolskiej Ich czworo, Heliodora w jednoaktówce Blizińskiego Marcowy kawaler oraz Papkina w Zemście Fredry. W tym samym roku za sprawą Ludwika Solskiego został zatrudniony w krakowskim Teatrze im. Słowackiego, gdzie zadebiutował w Nocy listopadowej Wyspiańskiego. Wkrótce przeniósł się do Teatru Ludowego, kierowanego przez Edmunda Rygiera. Tam grywał w dramatach, wodewilach i operetkach. W 1915 roku powrócił do Warszawy. We wrześniu wystąpił w programie Car jedzie w teatrze „Polskie Miniatury” przy Nowym Świecie. Później związał się z zespołem Czesława Krzyżanowskiego, z którym udał się na kilkumiesięczne tournée po dużych miastach Imperium Rosyjskiego – Petersburgu, Moskwie, Kijowie i Charkowie. W 1916 roku odbył krótką służbę w armii austriackiej. W latach 1918-1921 grał w zespole Henryka Czarneckiego, występując podczas plebiscytu na Górnym Śląsku, m.in. w Sosnowcu, Szopienicach i Katowicach.

W sezonie 1923/1924 przeniósł się do Krakowskiej Operetki Teatru „Nowości” Tadeusza Pilarskiego (ojca), zajmując miejsce odchodzącego z teatru ulubieńca publiczności Krakowa i Lwowa, Józefa Solnickiego. Dość szybko uzyskał status czołowego komika i wodewilisty zespołu. W Krakowskiej Operetce zadebiutował jako reżyser Manewrami jesiennymi Kálmána. W 1924 roku wraz zespołem KOTN wyjechał w kilkunastomiesięczną trasę objazdową po Kresach, Małopolsce, Wielkopolsce i Pomorzu. Przez krótki czas wraz z krakowskim zespołem grał na scenie bydgoskiej, kierowanej przez Józefa Karbowskiego. Po występach w warszawskiej „Bagateli” pisano: (...) doskonały komik operetki krakowskiej p. Antoni Kaczorowski, który podczas występów w Krakowie, Bydgoszczy oraz objazdach po Polsce, zdobył sobie sympatię publiczności oraz uznanie prasy za odtworzenie całego szeregu świetnie stworzonych typów charakterystyczno-komicznych. Aktor ten jest zarazem niezrównanym w popisach solowych i estradowych („Przegląd Teatralny i Filmowy” z 22 sierpnia 1924).

Na początku lutego 1926 roku wystąpił w Łodzi z tekstami Andrzeja Własta, a później w warszawskim teatrze „Nowości”, gdzie grał i reżyserował Księżniczkę cyrkówkę Kálmána i Barona Kimla Kolla (czerwiec 1926). Na krótko powrócił do Łodzi, po czym w Warszawie wystawił Taniec szczęścia Stolza (14 lipca 1926). W latach 1927-1929 grał i reżyserował przedstawienia w Teatrze Miejskim w Grudziądzu, kierowanym przez Stanisława Książka i Jana Otrembskiego.

Ważnym miejscem na artystycznej trasie Kaczorowskiego stał się Kalisz. W okresie międzywojennym występował tam wielokrotnie. Po raz pierwszy 1 lipca-2 lipca 1919 roku w operetce Czarodziejskie skrzypce Offenbacha w Teatrze Letnim w Ogródku Warszawskim Józefa Wypiszczyka. W tym samym roku w Teatrze Miejskim (sala Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan przy ul. Piekarskiej 13) zagrał w Zemście Fredry] (11, 13, 14 września) oraz operetkach Cnotliwa Zuzanna Gilberta (16, 17, 21 września) i Księżniczka czardasza Kálmána (23, 27, 28 września). W styczniu 1928 roku ponownie zawitał do Kalisza. Początkowo działał w teatrze rewiowym przy kinoteatrze „Stylowy” na ul. Ciasnej 21, gdzie był kierownikiem artystycznym, reżyserem i aktorem. Grał w rewiach Puśćmy się...! (7-14 stycznia – także reżyseria), Chłopiec czy dziewczynka (15 stycznia – rewia karnawałowa), Kaliszanko, cudny śnie, Tylko za gotówkę, Bez łapówek oraz operetce Szalona Lola Kolla (22, 27, 28 stycznia). Wraz z Kaliskim Kabaretem wystąpił w sali Stowarzyszenia Rzemieślników Chrześcijan w rewii Siadaj pan! (3 czerwca), na którą składały się utwory kabaretowe miejscowych autorów, natomiast z artystami Rewii Poznańskiej zagrał w spektaklu Coś dla każdego (16 i 17 listopada). Ponownie w Kaliszu w latach 30. z aktorami Rewii Krakowskiej (24 marca 1931), a trzy lata później z Lucyną Messal w szopce politycznej Szachy pana Marszałka (19-22 kwietnia 1934) oraz w rewii Kiedy dziewczynki idą spać (25-29 kwietnia 1934). Oba przedstawienia odbyły się w kinoteatrze „Oaza”.

Na początku lat trzydziestych powrócił do Krakowa do Teatru Popularnego. Tu pod dyrekcją Tadeusza Pilarskiego (ojca), Jana Dobiesława i Antoniego Piekarskiego występował aż do chwili likwidacji tej sceny w 1932 roku. Jak większość aktorów teatrów muzycznych, pozbawionych w tym okresie opieki przez państwo, Kaczorowski zajął się organizowaniem własnych objazdowych zespołów rewiowych i operetkowych, z którymi występował m.in. w Płocku i Radomiu. Podobny zespół założył przy lwowskim kinie Colosseum. W 1939 roku został zaangażowany jako aktor i reżyser do rekonstruowanej przez Mieczysława Szpakiewicza sceny operetkowej przy Teatrze Miejskim we Lwowie.


Wybuch wojny zastał go we Lwowie. W 1941 wstąpił do tworzonej w ZSRR przez gen. Andersa Armii Polskiej. Był podporucznikiem 1. Pułku Ułanów Krechowieckich, odtworzonego w ramach Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR. Przeszedł cały szlak bojowy – Iran, Syrię, Palestynę, Egipt aż do Włoch. W szeregach 2. Korpusu Polskiego brał udział w walkach pod Monte Cassino, bitwie o Ankonę i Bolonię. W dniu 31 maja 1947 roku został przeniesiony do Anglii celem zdemobilizowania. Do Polski powrócił 9 czerwca 1947 roku. Zdemobilizowany na podstawie rozkazu nr 0181 z dn. 18 lipca 1945 roku Naczelnego Dowódcy WP (dok. wydany przez R.K.U. Kraków-Miasto – mjr Władysław Nalewajko).

W latach 1941-1944 występował w małych zespołach polowych, m.in. w Tocku (ZSRR), w teatrze żołnierskim Hanki Ordonówny. Potem związał się z Teatrem Dramatycznym Armii Polskiej na Wschodzie (późniejszy Teatr Dramatyczny 2. Korpusu Polskiego) pod kier. art. Jadwigi Domańskiej i Wacława Radulskiego. Na terenie Włoch śpiewał w operetkach i operach buffo, m.in. partię Bartola w Cyruliku Sewilskim G. Rossiniego u boku Beniamino Gigli.

Po powrocie do Polski występował i reżyserował gościnnie na wielu scenach, m.in. w Opolu, Częstochowie, Białymstoku i Lublinie. W Teatrze Miejskim w Sosnowcu wyreżyserował Koniec świata Bakala (prem. 11 października 1947). W Teatrze Ziemi Rzeszowskiej pod dyr. Kazimierza Biernackiego wystąpił w roli Freda Williamsa w sztuce Simonowa Harry Smith odkrywa Amerykę (prem. 1 maja 1948). Na cztery lata (1948-1952) związał się z łódzkim Teatrem Komedii Muzycznej „Lutnia” przy ul. Piotrkowskiej, kierowanym przez Władysława Szczawińskiego. Tu m.in. zagrał garsona Aleksego w Cnotliwej Zuzannie Gilberta (prem. 7 sierpnia 1948).

W latach 1952-1955 był solistą pierwszego powołanego po wojnie państwowego teatru operetkowego, Operetki Śląskiej w Gliwicach. Śpiewał m.in. partie Eunucha w Krainie uśmiechu Lehara, Styksa w Orfeuszu w piekle Offenbacha, barona Zetę w Wesołej wdówce Lehara, hrabiego Feri’ego von Kerekesa w Księżniczce czardasza Kálmána. Tu 13 maja 1953 roku rolą Christiana Tscholla w Domku trzech dziewcząt Schuberta obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej.

W latach 1955-1956 występował jako aktor w Teatrze im. A Fredry w Gnieźnie. Od 1956 roku śpiewał na scenie Operetki Poznańskiej.

Okres szczeciński

W 1958 osiedlił się na stałe w Szczecinie, gdzie zamieszkał przy al. Piastów 14/5. Występował na scenie Operetki (późniejszego Państwowego Teatru Muzycznego). Stworzył dziesiątki niezapomnianych kreacji, m.in. Bartola w Cyruliku Sewilskim Rossiniego, dyrektora teatru w Bajaderze Kálmána, Franciszka w Dorinie Gilberta, Menelaja w Pięknej Helenie Offenbacha, barona Zetę w Wesołej wdówce Lehara. Grywał także role dramatyczne: upiora i dziedzica w Dziadach Mickiewicza, Żyda w Weselu, Wyspiańskiego, Papkina w Zemście Fredry. Pięćdziesięciolecie pracy artystycznej (19 marca 1962) uczcił rolą hr. Archibalda Carnera w Baronie cygańskim Straussa, zaś pięćdziesięciopięciolecie (11 marca 1967) występem w operetce Renza Dziękuję ci, Ewo. Po raz ostatni przed przejściem na emeryturę wystąpił na szczecińskiej scenie 15 listopada 1970 roku w roli Kaiki w śpiewogrze Edmunda Borowskiego Inez (prem. 12 marca 1970).

Współpracował z Polskim Radiem, biorąc udział m.in. w programach z cyklu Podwieczorek przy mikrofonie, w których prezentował skecze i popularne przeboje okresu międzywojennego z repertuaru Eugeniusza Bodo, Fryderyka Járosy’ego, Konrada Toma i Kazimierza Krukowskiego.

W słynącym z ekstrawagancji środowisku aktorskim uważany był za wielkiego oryginała. Za człowieka niezwykle serdecznego, życzliwego i dowcipnego, który umie śmiać się ze wszystkich i ze wszystkiego, także z siebie. Umiejętnie potrafił zadbać o własne interesy, m.in. poprzez anonimowe zachęcanie przygodnych przechodniów do uczestnictwa w programach, rewiach i spektaklach ze swoim udziałem. Przez publiczność nazywany „Królem humoru” lub „Mikadem śmiechu”. Występy estradowe rozpoczynał napisanym przez siebie tzw. „Entrée Kaczorowskiego”:

Uszanowanie, panie panowie, 
Humoru danie podam tu wam.
Mikadom wszakoż, dowcipu smakosz,
Cesarz humoru i żartu sam.
Pozwolę sobie, w dzisiejszej dobie,
We własnej osobie zaśpiewać wam.
Antoni Kaczorowski to ja!
Ça va!, Voilá!
A to jest humor boski,
A z nim jest piosnka ta...


O artyście pisano: (...) Kaczorowski był niesłychanie ciekawym typem w ówczesnym światku teatralnym. Nie pozbawiony zdolności aktorskich i vis comica szarżował ile się dało, i na scenie, i w życiu. W zasadzie aktor operetkowy, przerzucał się stosownie do okoliczności i potrzeby z operetki do rewii (L. Sempoliński), a także: (...) Kaczorowskiego zapamiętałam jako zdolnego aktora, ale w jego grze odczuwałam zbyt wiele prowincjonalnej maniery. Tacy ludzie, jak on, tworzyli atmosferę, w której rozkwitała nasza sztuka (X. Grey).

Za zasługi wojenne i za działalność artystyczną, aktora odznaczono m.in. Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Brytyjskim Medalem Wojennym, Brytyjską Gwiazdą za Wojnę 1939-1945, Gwiazdą Italii, Gwiazdą Afryki, Medalem Wojska Polskiego, Krzyżem Monte Cassino, Złotym Krzyżem Zasługi (1962), Złotą Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego (1962), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1967).

Kaczorowski był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z aktorką i śpiewaczką Janiną z d. Wąsik (ur. 29 listopada 1889 w Warszawie, zm. 28 listopada 1985 w Skolimowie), która występowała pod nazwiskiem Wąsowicz, Dunin-Wąsowicz lub Dunin-Wąsowicz Kaczorowska. Drugą żoną była Włoszka Ernestyna Rami.

Antoni Kaczorowski zmarł 3 lipca 1982 roku. Został pochowany na szczecińskim Cmentarzu Centralnym w kwaterze 84D-7-11.



Teatr (Szczecin)

Tytuł Kompozytor Autor / autor libretta Reżyseria Postać Teatr Data premiery
Wyspa Hibiskusów Edmund Borowski, Michał Dąbrowski Aleksander Jadźwing Aleksander Fogiel Rakidang, król Wyspy Ognia Państwowa Operetka 1 września 1958
Wiktoria i jej huzar Paul Ábrahám Alfred Grünwald, Fritz Löhner-Beda, Emmerich Földes Edmund Wayda Bonza Państwowa Operetka 1 grudnia 1958
Skok w Nowy Rok - Jak się bawić, to się bawić (impreza sylwestrowa) różni kompozytorzy różni autorzy obsada aktorska Państwowa Operetka i Estrada Szczecińska 31 grudnia 1958 (sala Klubu ZBM)
Tysiąc i jedna noc Johann Strauss syn Leo Stein, Carl Lindau Witold Zdzitowiecki Dunim, eunuch Państwowa Operetka 29 marca 1959
Księżniczka czardasza Emmerich Kálmán Leo Stein, Bella Jenbach Edmund Wayda Książę Państwowa Operetka 18 czerwca 1959
Bal w operze Richard Heuberger Victor Leon, Heinrich von Waldberg Zenon Laurentowski Filip Państwowa Operetka 22 października 1959
Dorina Jean Gilbert Fritz Grünbaum, Wilhelm Sterk Henryk Lotar Kamerdyner Państwowa Operetka 21 grudnia 1959
Bajadera Emmerich Kálmán Julius Brammer, Alfred Grunwald Henryk Lotar Pimprinette Państwowa Operetka 14 grudnia 1960
Zabobon, czyli Krakowiacy i Górale Karol Kurpiński Jan Nepomucen Kamiński Janusz Obidowicz Ekonom Państwowa Operetka 2 marca 1960
Baron cygański Johann Strauss syn Ignaz Schnitzer Edmund Wayda Hrabia Archibald Carnero, radca dworu Państwowa Operetka 4 października 1961
Zamek na Czorsztynie, czyli „Benvenuto” Karol Kurpiński Wawrzyniec Krasiński Henryk Lotar Oberżysta Państwowa Operetka 18 marca 1961
Roxy Edmund Borowski Barry Conners Jan Maciejowski Franciszek O'Flaherty Państwowa Operetka 18 listopada 1961
Błękitna maska Fred Raymond Heinz Hentschke Hans Salomon Markiz; Gospodarz Państwowa Operetka 29 marca 1962
Swobodny wiatr Izaak Dunajewski Wiktor Winnikow, Władimir Kracht, Wiktor Tipot Miroslav Kratochvil (Czechosłowacja) Właściciel baru państwowa Operetka 25 września 1962
Ja tu rządzę! (Romans pani majstrowej) Zygmunt Wiehler Walery Jastrzębiec wg Wincentego Rapackiego syna Ewa Różbicka Klakiewicz Państwowa Operetka 10 listopada 1962
Romans z wodewilu Władysław Krzemiński Nina Burska i Antoni Kaczorowski Zespół Artystyczny Klubu Robotniczego ZBM 6 lutego 1963
Bal w Savoyu Paul Ábrahám Alfred Grunwald, Fritz Lohner-Beda Edmund Wayda Pomerol Państwowa Operetka 13 marca 1963
Czarujący Giulio Gorni Kramer Pietro Garinei, Sandro Giovannini Danuta Baduszkowa Inspektor Państwowa Operetka 15 października 1963
Szalony sylwester (program składankowy z udziałem artystów Operetki Szczecińskiej) różni kompozytorzy Ref-Ren Antoni Kaczorowski Sala ZBM (Kino „Promień”) 31 grudnia 1963
Can-Can Cole Porter Abe Burrows Edmund Wayda Urzędnik; Businessman Państwowa Operetka 29 stycznia 1964
Życie paryskie Jacques Offenbach Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy Ewa Kołogórska Prosper, kamerdyner p. Quimper-Caradeck Państwowa Operetka 16 czerwca 1964
Wesoła wdówka Franz Lehar Victor Leon, Leo Stein Edmund Wayda Priczicz Państwowa Operetka 14 października 1964
Panna wodna Jerzy Lawina Świętochowski Józef Słotwiński, Walery Jastrzębiec Beata Artemska August Państwowy Teatr Muzyczny 3 lutego 1965
Czerwony Kapturek Władysław Szpilman Marian Niewiarowski Maria Biliżanka Myśliwy Państwowy Teatr Muzyczny 10 maja 1965
Paganini Franz Lehár, Edmund Borowski (muzyka baletowa) Paul Knepler, Ben Jenbach Tadeusz Laskowski Oberżysta Państwowy Teatr Muzyczny 30 września 1965
My Fair Lady Frederic Loewe Alan Jay Lerner wg komedii George'a Bernarda Shawa Pigmalion Emil Chaberski Lord Boxington; Przekupień (w II akcie) Państwowy Teatr Muzyczny 19 lutego 1966
Farfurka królowej Bony Mieczysław Drobner Anna Świrszczyńska Maria Biliżanka Kuśnierz Państwowy Teatr Muzyczny 21 maja 1966
Ptasznik z Tyrolu Carl Zeller Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a Edmund Wayda Von Scharnagel Państwowy Teatr Muzyczny 12 października 1966
Dziękuję ci, Ewo Stanisław Renz Jan Majdrowicz Edmund Wayda Józef Państwowy Teatr Muzyczny 11 marca 1967
Nitouche Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger) Henri Meilhac, Albert Millaud Juliusz Lubicz-Lisowski Inspicjent Państwowy Teatr Muzyczny 21 stycznia 1968
Noc w Wenecji Johann Strauss syn Friedrich Zell, Richard Genèe Tadeusz Laskowski Giorgio Testaccio Państwowy Teatr Muzyczny 3 maja 1968
Dama od Maxima Ryszard Sielicki Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau Aleksander Długosz Pan Sauvarel Państwowy Teatr Muzyczny 3 września 1968
Student żebrak Karl Millöcker Friedrich Zell, Richard Genèe Janusz Marzec Puffke Państwowy Teatr Muzyczny 21 grudnia 1968
Wiedeńska krew Johann Strauss syn Victor Léon, Leo Stein Zofia Weissówna Fiakier Państwowy Teatr Muzyczny 26 września 1969
Eksportowa żona Stanisław Renz Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz Mr. Plums Państwowy Teatr Muzyczny 20 listopada 1969
Inez (musical) Edmund Borowski Kazimierz Andrzej Czyżowski Janusz Marzec Kaika,starszy marynarz Państwowy Teatr Muzyczny 12 marca 1970
Bal w operze Richard Heuberger Wiktor Leon i Hugo von Waldberg wg komedii Trzy różowe domina Alfreda Charlemagne Delacoura i Alfreda Hennequina Henryk Mozer Filip, starszy kelner Państwowy Teatr Muzyczny (gościnnie) 18 kwietnia 1973



Na scenie

fot. Grażyna Wyszomirska



Ciekawostki

  • W dniu 30 sierpnia 2013 roku na budynku przy Alei Piastów 14, w którym w latach 1958-1982 mieszkał Antoni Kaczorowski, odsłonięto tablicę pamiątkową



Zobacz także



Bibliografia

  • Almanach sceny polskiej 1985/1986 t. XXVII, Warszawa 1993
  • Bogusław Kaczyński, Dawnych wspomnień czar. Xenia Grey – Księżna Chicago, Warszawa 1993
  • Stanisław Kaszyński, Teatralia kaliskie, Łódź 1972
  • Iga Kozłowska, Teatr w Kaliszu w okresie II Rzeczypospolitej, Kalisz 2005
  • Ryszard Markow, Mikado humoru [w:] Ku Słońcu 125 (pod red. Mariusza Czarnieckiego), Wyd. Glob, Szczecin 1987
  • Ludwik Sempoliński, Wielcy artyści małych scen, Warszawa 1968
  • Słownik biograficzny teatru polskiego t. 3 (w oprac.)
  • Słownik biograficzny Wielkopolski południowo-wschodniej. Ziemia kaliska (red. Danuta Wańka, autor hasła Andrzej Androchowicz), Kalisz 2007
  • Jarosław Trygław, Śpiewający ambasador, „Kurier Szczeciński” 1965 nr 219, s. 4
  • Anatol Weczer, 55 lat na scenie, „Panorama Północy” 1967 nr 20
  • Tadeusz Wittlin, Pieśniarka Warszawy. Hanka Ordonówna i jej świat, Warszawa 1990
  • „Ziemia Kaliska. Miesięcznik regionalny” 1931.

Dokumenty

  • Antoni Kaczorowski, Życiorys spisany 28 czerwca 1971 roku



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz