Cmentarz przy ul. Krzemiennej

Cmentarz przy ul. Krzemiennej
teren dawnego cmentarza
Osiedle	Podjuchy
Adres	ul. Krzemienna
Powierzchnia	1,14 ha
Wyznanie	ewangelicki
Data powstania	poł. XIX w.
Data zamknięcia	pocz. XX w.?
Stan obecny	zlikwidowany, park im. ks. Alberta Wilimsky’ego
Zobacz cmentarz na:
	Mapa Google.
	Google Street View.

Cmentarz przy ul. Krzemiennej – jeden z trzech cmentarzy dawnej wsi Podejuch, obecnie teren parkowy.

Historia cmentarza

fragment mapy z 1937 r.

Po zamknięciu cmentarza przykościelnego w przeciągu całego XIX w. założono w Podjuchach dwa nowe komunalne cmentarze. Starszy z nich, mieszczący się przy ul. Krzemiennej oraz kolejny przy ul. Sąsiedzkiej.

teren dawnego cmentarza wg dokumentacji WKZ z 1996 r.

Zapewne z początkiem XX w. przy ul. Krzemiennej nie było już wolnego miejsca grzebalnego, gdyż na planie Podjuch z 1915 r. cmentarz ten określany jest mianem starego cmentarza ("Alter Friedhof”). Prawdopodobnie niedługo później został on zamknięty i zlikwidowany, ponieważ w książkach adresowych z początku lat 30-stych teren ten jest określony jako „Baustelle” (plac budowy).

W 1976 r. na podstawie decyzji władz cmentarz oficjalnie zlikwidowano, usunięto nagrobki i przekształcono teren na park.

tabliczka informacyjna przed i po dewastacji

W 2002 r. od strony ul. Krzemiennej, na terenie pocmentarnym, ustawiono krzyż milenijny oraz głaz pamiątkowy z inskrypcją na tabliczce: "Krzyż milenijny. Z wdzięcznością Bogu za 2000 lat Chrześcijaństwa. Pamięci Wszystkich, którzy budowali religijność i Polskość na tej ziemi. Wszystkim, którzy tutaj żyli i stąd odeszli do wieczności. Kapłani i wierni - Szczecin Podjuchy 2002”.

W maju 2008 r. Zakład Medycyny Sądowej Pomorskiej Akademii Medycznej przeprowadził ekshumację kilkunastu ciał niemieckich żołnierzy, którzy polegli w walkach w Podjuchach podczas II wojny światowej i spoczęli w zbiorowej mogile. Przeniesieni zostali na cmentarz Wojenny Żołnierzy Niemieckich w Glinnej.

Również w maju 2008 r. park pocmentarny otrzymał nazwę: Park imienia księdza Alberta Wilimsky’ego (1890-1940). Informacja o nowej nazwie terenu parkowego oraz o jego dawnej funkcji umieszczona została na dwóch szklanych tabliczkach przytwierdzonych do ceglanego słupka i ustawionego od strony ul. Krzemiennej (jeszcze w 2010 r. obie tabliczki były w całości, wg stanu na maj 2012 r. – jednej tabliczki było brak, druga zaś była uszkodzona).

Z dawnej infrastruktury cmentarza zachowała się lipowa aleja, częściowy starodrzew, obramowanie grobu oraz kilka elementów nagrobków.

• 
  cmentarna aleja lipowa
• 
  zachowane obramowanie grobu
• 
  wschodnia,pagórkowata,część dawnego cmentarza
• 
  jeden z nielicznych zachowanych elementów sepulkralnych

Bibliografia

• Agata Freindorf, Funkcje estetyczno – kulturowe ewangelickich cmentarzy Szczecina do 1945 roku, Szczecin 2010 [praca magisterska obroniona w IHiSM US]
• Bogdan Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze, Szczecin 2003
• Henryk Grecki, Cmentarze Szczecina - karty cmentarzy wykonane na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie, Szczecin 1996
• Marek Łuczak, Szczecin Podjuchy Żydowce Klucz, Szczecin 2011

Autor opracowania: Agata Freindorf