Feliks Kowalczykiewicz

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Feliks Kowalczykiewicz (1920-2016) – budowniczy

Życiorys

Feliks Kowalczykiewicz urodził się 10 stycznia 1920 roku w Starym Koninie. Syn Feliksa. Pochodził z wielodzietnej rodziny o długich tradycjach budowlanych. Miał dwie siostry - Wandę i Kazimierę, i trzech braci - Jana, Mariana i Edwarda.

Początkowo uczył się w szkole powszechnej przy ul. Kolskiej, przy której także mieszkał wraz z rodziną. Od najmłodszych lat pomagał ojcu, m.in. podając cegły. Pracę w budownictwie rozpoczął w wieku czternastu lat. Naukę kontynuował w wieczorowej trzyletniej szkole budowlanej. W trakcie nauki ukończył obowiązkowe przysposobienie wojskowe (1938). Zainteresowany karierą wojskowego, próbował bezskutecznie dostać się do szkoły podoficerskiej. Wstąpił do propiłsudczykowskiego Związku Strzeleckiego.

Wybuch wojny zastał go w trakcie pracy na budowie więzienia w Koninie. Po wejściu wojsk niemieckich do Konina (15 września 1939), na wieść o rozstrzeliwaniu młodych mężczyzn, wraz z braćmi i z grupką innych osób uciekł z miasta w kierunku Warszawy. Po dojściu do Sochaczewa zrezygnował z ucieczki i powrócił do Konina.

W 1943 roku został początkowo skierowany do pracy w Busse, poznańskiej filii firmy z Düsseldorfu, a później wywieziony w głąb Rzeszy. Kolejno pracował przy budowie dworca kolejowego w Düsseldorfie, na poczcie i w fabryce części do samolotów. Tu 4 kwietnia 1944 rok uległ wypadkowi - spadł z wysokości około 5 m podczas pracy na dachu. Na leczeniu przebywał w szpitalu wojskowym w Ronsdorf. Po wyjściu ze szpitala został zatrudniony przy robotach kolejowych w okolicach Düsseldorfu. Ze względu na zły stan zdrowia został wysłany na budowę umocnień linii Zygfryda, gdzie pracował jako kucharz. Po zajęciu tych terytoriów w kwietniu 1945 roku przez wojska angielskie trafił do Greven, do obozu przejściowego dla obcokrajowców zatrudnionych przymusowo w III Rzeszy. W obozie dla dipisów pracował w magazynie żywności. W październiku 1945 roku wraz z grupą Polaków postanowił powrócić do kraju. Po trwającej 9 dni samochodami wojskowymi podróży trafił do Dessau k. Berlina, a potem do Szczecina (9 listopada). Po otrzymaniu stosownych dokumentów wydanych przez Urząd Repatriacyjny przy ul. Jagiellońskiej wyjechał do rodzinnego Konina.

Z uwagi na trudną sytuację materialną rodziny i brak perspektyw pracy, za namową starszego brata Jana i przyjaciół w marcu 1946 roku powrócił do Szczecina. Tu wraz z bratem na krótko zamieszkał przy ul. Pocztowej. Wkrótce otrzymał przydział na mieszkanie w budynku przy ul. Zakopiańskiej na Niebuszewie.

Został zatrudniony w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym z siedzibą przy ul. 5 Lipca 45, które początkowo funkcjonowało jako spółdzielnia. Po upaństwowieniu firma przyjęła nazwę Szczecińskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego nr 1. Podobnie jak inne firmy budowlane, podlegało i było koordynowane przez Szczecińską Dyrekcję Odbudowy. Tu rozpoczynał pracę jako murarz. Później objął stanowisko starszego majstra. Pracował przy remontach i odbudowie ocalałych z wojennych zniszczeń budynków mieszkalnych i gmachów użyteczności publicznej (gmachy WRN i Muzeum Morskiego przy Wałach Chrobrego, budynek Teatru Polskiego przy ul. Swarożyca).

Po ukończeniu zaocznie Technikum Budowlanego we Wrocławiu (1956) został kierownikiem budowy. Pod jego kierownictwem zrealizowano kilkadziesiąt priorytetowych dla Szczecina budów. Brał udział w adaptacji gmachu muzealnego na potrzeby Teatru Współczesnego. Odbudowywał Hutę „Szczecin” (zaplecze socjalno-bytowe). Stawiał domy mieszkalne, plomby i osiedla mieszkaniowe, m.in. Nieckę Niebuszewską, Pomorzany, Osiedle Grunwaldzkie (ok. 1960), Osiedle Matejki, Osiedle Akademickie przy ul. Bohaterów Warszawy), a także maszt radiowy na Warszewie. Nadzorował budowę Śródmiejskiej Dzielnicy Mieszkaniowej, kluczowej dla Szczecina zabudowy centrum miasta. Jego nazwisko zostało uwidocznione na pamiątkowej tablicy umieszczonej na słynnym Bloku C-3 przy Alei Wyzwolenia. Ten pierwszy blok mieszkalny wybudowany na tej ulicy po wojnie należał w 1959 roku do najnowocześniejszych obiektów tego typu w Polsce.

Poza Szczecinem kierował budowami w Lublinie (Krakowskie Przedmieście), Koszalinie, Mirosławcu i w wielu miasteczkach województwa szczecińskiego. Budował Nowa Hutę i Nowe Tychy.

Od 1941 roku był żonaty z Józefą z d. Lewandowską (1921-2017).

Zmarł 16 listopada 2016 roku w Szczecinie. Został pochowany 19 listopada na Cmentarzu Centralnym (kw. 45B-23-7).

Zrealizowane projekty (wybór)



Nagrody i wyróżnienia

  • 1969 – Szczecinianin Roku
  • 1973 – wpis do Złotej Księgi Zasłużonych dla Ziemi Szczecińskiej



Odznaczenia

  • Medal X-lecia
  • Srebrny Krzyż Zasługi
  • Złoty Krzyż Zasługi
  • Złota Odznaka Racjonalizatora Produkcji



Bibliografia

  • Adrian i Roman Andrzejczak, Opowieść o budowniczym [w:] Pamiętać Szczecin, sedina.pl (wersja elektroniczna)
  • (awa), Pomniki Kowalczykiewicza, „Kurier Szczeciński” 1973 nr 103, s. 4
  • Wojciech Bal, Robert Dawidowski, Ryszard Długopolski, Adam M. Szymski, Architektura polska 1945-1960 na obszarze Pomorza Zachodniego, Wydawnictwo Walkowska, Szczecin 2014

Inne

  • Fotografie ze zbiorów autora



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz