Portrety książąt Pomorza Zachodniego

Portrety książąt Pomorza Zachodniego
Portret Jerzego I
Autor	nieznany
Lokalizacja	Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania	ok. 1678
Materiał	olej, deska dębowa
Wymiary	{{{wymiary}}}

Portrety książąt Pomorza Zachodniego, seria 21 portretów książęcych ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Opis

21 portretów ukazuje podobizny książąt z linii władców wołogoskich i szczecińskich panujących na Pomorzu Zachodnim od XIV do początków XVII wieku.

Przedstawiają:

• Barnima III (ok. 1303–1368)
• Bogusława X (1454–1523)
• Jerzego I (1493–1531)
• Kazimierza VIII (1494–1518)
• Barnima IX (XI) (1501–1573)
• Ottona IV (ok.1503–przed 1518)
• Bogusława XI (?) (1514)
• Filipa I (1515-1560)
• Bogusława XII (ok. 1525–?)
• Jerzego II (1540–1544)
• Jana Fryderyka (1542–1600)
• Bogusława XIII (1544–1606)
• Ernesta Ludwika (1545–1592)
• Barnima X (XII) (1549–1603)
• Kazimierza VII (IX) (1557–1605)
• Filipa II (1573–1618)
• Franciszka I (1577–1620)
• Bogusława XIV (1580–1637)
• Jerzego II (1582–1617)
• Filipa Juliusza (1584–1625)
• Ulryka (1589–1622)
  

Podobizny namalowane są na okrągłych deskach. Część wizerunków jest oparta na istniejących w trakcie ich powstaniach portretach książęcych. Portrety władców żyjących w najwcześniejszych wiekach są imaginacyjne. Tło przedstawień jest jednolite, ciemne. Wizerunki oprawione są w identyczne kwadratowe czarne ramy, ze złoconymi wałkami, rzeźbionymi w motyw liści akantu. Na ramach w koło portretów znajdują się inskrypcje pisane niemieckim gotykiem, odnoszące się do tytulatury oraz imion książąt. Na niektórych u dołu widnieją daty życia władców. Do serii zalicza się również przedstawienie herbu cechu szewców z napisem informującym o „remoncie sali” w 1678 roku. Na podstawie tej informacji, powstanie malowideł wiąże się z odbudową Szczecina po oblężeniu i zniszczeniu miasta przez wojska Fryderyka Wilhelma w 1677 roku i późniejszą odbudową miasta.

Historia

Najwcześniejszy przekaz mówiący o miejscu ich przechowywania pochodzi z 1763 roku, kiedy zdobiły główną salę w Domu Żeglarza (niem. Seglerhaus) – kamienicy wznoszącej się przy ul. Szewskiej (niem. Schuhstrasse), siedzibie kupców i armatorów szczecińskich. Po wybudowaniu gmachu Giełdy (lata 1835-1836, na rogu ulic Panieńskiej i Szewskiej (niem. Frauenstrasse 30), obrazy przeniesiono do sali posiedzeń w nowym budynku, gdzie wisiały do wybuchu II wojny światowej. Później zabezpieczono je wraz ze zbiorami Pomorskiego Muzeum Krajowego. Po 1945 roku portrety trafiły do kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie (wówczas Muzeum Pomorza Zachodniego). Obrazy poddawane były kilkukrotnie zabiegom konserwatorskim. W trakcie jednego z nich w XIX wieku. podobizny zostały przemalowane. W latach 2011-2015 w Pracowni Konserwacji Malarstwa Muzeum Narodowego w Szczecinie odsłonięto pierwotną XVII-wieczną warstwę malarską.

Wymiary

Wymiary desek: średnica od 41 do 43 cm.

• 
  Barnim III
• 
  Barnim IX
• 
  Barnim X
• 
  Bogusław X
• 
  Bogusław XI
• 
  Bogusław XII
• 
  Bogusław XIV
• 
  Filip II
• 
  Filip Juliusz
• 
  Franiciszek I
• 
  Jan Fryderyk
• 
  Jerzy I
• 
  Jerzy II
• 
  Jerzy II (III)
• 
  Kazimierz VIII
• 
  Otton IV

Bibliografia

• Bethe H., Die Bildnisse des pommerschen Herzogshauses. Sonderdruck aus „Baltische Studien“, „Baltische Studien”, N.F., t. 39, 1937, s. 71–99.
• Dahlenburg B., Bogislaw XIII. (1544−1606) und seine herzogliche Familie in der Bildnismalerei, [w:] Unter fürstlichem Regiment. Barth als Residenz der pommerschen Herzöge, Begleitbuch zur gleichnamigen Sonderausstellung, red. M. Ehler, M. Müller, Katalog, Vineta-Museum Barth 24.06−25.09.2005, Berlin 2005, s. 192–215.
• Oelrichs J.C.C., Das gepriesene Andencken der Pommerschen Hertzoge, durch umständliche Erzählung ihrer eigenen gedruckten und ungedruckten Schriften, und der ihnen errichteten öffentlichen Denckmäler, vermittelst besonderer gedruckten Gedächtniss-Schriften, Bildnisse, Begräbniss-Müntzen etc. Bey Gelegenheit der 5ten hundertjähr. Jubelfeyer der St. Marien-Stifts-Kirchen zu Alten Stettin, Berlin 1763.
• Schmidt R., Bildnisse pommerscher Herzöge des 15. bis 17. Jahrhunderts. Vortrag zur Eröffnung der Ausstellung „Die Greifen – Pommersche Herzöge. 12. bis 17. Jahrhunderts“ am 3. März 1996 in der Stiftung Pommern im Rantzaubau des Kieler Schlosses, „Pommern. Zeitschrift für Kultur und Geschichte”, R. 34: 1996, z. 3, s. 1–31.
• Sztuka na dworze książąt Pomorza Zachodniego w XVI–XVII wieku, red. W. Filipowiak, A. Gieysztor, B. Januszkiewicz, E. Kruszewska, katalog wystawy, Zamek Królewski w Warszawie wrzesień – listopad 1986, Muzeum Narodowe w Szczecinie grudzień 1986 –marzec 1987, Warszawa – Szczecin 1986.
• Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wiek. / Das goldene Zeitalter Pommerns. Kunst am Hofe der pommerschen Herzöge im 16. und 17. Jahrhundert, p. red. R. Makały, Szczecin 2013.

Autor opracowania: Justyna Bądkowska

Redakcja: Sylwia Wesołowska