Georg Johann Tribowski
| Georg Johann Tribowski | |||
| artysta malarz | |||
|
| |||
| Data urodzenia | 6 lipca1935 | ||
| Miejsce urodzenia | Gdynia | ||
| Data śmierci | 2002 | ||
| Miejsce śmierci | Hamburg | ||
Georg Johann Tribowski (1935-2002), artysta malarz
Życiorys
1935
narodziny 6 lipca w niemieckojęzycznej rodzinie osiadłej w polskiej Gdyni; matka Christine ze Schnecków pochodziła z Galicji, ojciec Johann był kaszubskim autochtonem, pracującym w zawodzie szkutnika, Georg Johann – jednym z trzech braci
1947
przesiedlenie do Szczecina
1951–1956
nauka w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych w Szczecinie
1957–1959
uzupełnianie wiedzy z zakresu historii sztuki u Leopolda Kusztelskiego
1959–1964
okresowy status wolnego słuchacza Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, złożenie egzaminu z zakresu malarstwa sztalugowego i otrzymanie Dyplomu Polskich Artystów Plastyków 12 listopada 1962, zarobkowe zlecenia artystyczne ze strony polskiego Kościoła katolickiego, w twórczości niezależnej liczne odwołania do dawnych mistrzów i klasyków modernizmu, fascynacja kubizmem i ekspresjonizmem
1964–1965
emigracja do Republiki Federalnej Niemiec wraz z rodzicami i bratem bliźniakiem 11 czerwca 1964, osiedlenie w Hamburgu
1977
zawarcie związku małżeńskiego z Gertrud z domu Bujok
1979–1986
coroczne podróże do Hiszpanii, zwiedzanie Maroka, Tunezji i Sycylii, zainteresowanie pop-artem, abstrakcją geometryczną i minimalizmem
1986
kuracja szpitalna i pobyt sanatoryjny, koncentracja na technice rysunku
1988–2001
podróże do Grecji, Turcji, Tunezji, Singapuru, Tajlandii, Chin, Indii, Nepalu, Włoch, Afryki Południowej, Zimbabwe, Botswany, Namibii, Portugalii i na Maltę, liczne pobyty w Finlandii
2002
śmierć 22 marca w Hamburgu
Interpretacja twórczości w okresie szczecińskim
Tribowski urodził się w morskiej Gdyni, dumie II Rzeczypospolitej. Jego ojciec był Kaszubem, matka – Niemką z Galicji. W rodzinie mówiło się po niemiecku, lecz Georga Johanna i jego brata bliźniaczego Leona Karla posłano do polskiej szkoły. Po zakończeniu II wojny światowej rodzina zdecydowała się na wyjazd do Niemiec, jednak – uznana za autochtońską – została zatrzymana przez władze państwowe w przygranicznym Szczecinie. W nowym portowym mieście przyłączonym do „Polski Ludowej” spędziła lata 1947–1964.
To właśnie Szczecin uformował zainteresowania artystyczne Georga Johanna Tribowskiego. Gdynianin kontynuował tu edukację od 1951 do 1956 roku w Państwowym Liceum Sztuk Plastycznych. W tym trudnym okresie stalinowskim zmierzyć musiał się nie tylko z doktryną realizmu socjalistycznego panującą w sztuce, ale także z oficjalną monokulturową wizją socjalistycznego polskiego społeczeństwa. Sytuacja szczególnego wykluczenia sprawiła, że głównym mentorem młodego artysty stał się pochodzący z polsko-niemieckiej rodziny mediewista Leopold Kusztelski – pierwszy wojewódzki konserwator zabytków powojennego Szczecina, pozbawiony stanowiska z powodu pomówień o okupacyjną kolaborację z wrogiem.
W profesji mistrza należy widzieć przyczynę swoistego historyzmu pierwszych samodzielnych prac Tribowskiego, odwołujących się zarówno do kompozycji wczesnoszesnastowiecznych twórców północnoeuropejskich (Matthiasa Grünewalda, Albrechta Dürera, Joachima Patinira), niemieckich ekspresjonistów (Franza Marca, Ernsta Ludwiga Kirchnera), jak i „paryskich” klasyków nowoczesności (Amadea Modiglianiego, Marca Chagalla, Pabla Picassa). Ciemny koloryt i podkreślanie wartości płaszczyzny stają się jednocześnie zapisem stanu emocjonalnego twórcy, walczącego z dojmującym brakiem przestrzeni dla swobodnego rozwoju.
Wśród najwcześniejszych dzieł Tribowskiego dominują martwe natury. Gatunek ten należał do najczęstszych w polskim środowisku kolorystów. W okresie panowania realizmu socjalistycznego (1949–1955) z martwą naturą kojarzono kwestie ideologiczne, a głównym ośrodkiem jej uprawiania i nauczania stała się Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych w Sopocie, szybko zasilająca absolwentami środowisko szczecińskie. Ostrokątne formy, gruby czarny kontur i ciemna kolorystyka atelierowych studiów Tribowskiego posiadały także paryską genezę. Jego prace, powstałe już po odwilży 1956 roku, wykazywały tym razem analogię ze stylistyką Pabla Picassa, opisywaną na łamach popularnych czasopism jako jego najnowsza metoda.
Do twórczości Picassa nawiązuje bezpośrednio obraz Trzej muzykanci. Tribowski połączył w nim elementy dzieła Hiszpana z 1929 roku o tym samym tytule z motywami jednego z jego ostatnich, politycznie zaangażowanych malowideł – Masakry w Korei (1951). Obraz Niebieski koń odwołuje z kolei do twórczości poległego pod Verdun Franza Marca. Jeden z najbardziej „francuskich” niemieckich ekspresjonistów, członek monachijskiego ugrupowania Der Blaue Reiter specjalizował się w wizerunkach zwierząt, uwiecznianych przy pomocy nierealnej symboliczno-fowistycznej palety barwnej. Sam los malarza-kombatanta był bliski sytuacji starszego brata Georga Johanna Tribowskiego, Bertholda, który nigdy nie powrócił z wojny.
Elementy autobiograficzne odnaleźć można również w scenie Odpoczynku w czasie ucieczki do Egiptu, będącej trawestacją malowidła Flamandczyka Joachima Patinira z lat 1515–1524. Nowotestamentowy motyw splata się tu z doświadczeniem rodziny Tribowskiego, traktującej pobyt w Szczecinie jako długi przystanek w drodze do nowego domu. Choć bezpośrednią inspiracją obrazów z wodnymi ptakami (perkozami, nurami lub kormoranami) było wydarzenie współczesne – wyciek ropy podczas katastrofy zbiornikowca na Łabie – to ciasne, budzące wrażenie opresji kompozycje i wymowne tytuły pozwalają odczytywać dzieła w podobnym kontekście. W serii, powstałej w dojrzałej fazie twórczości Tribowskiego, ciemna paleta oraz silna ekspresja skontrastowanych ze sobą technicznych i organicznych form przypominają estetykę pierwszych samodzielnych prac powstałych w okresie szczecińskim. Artysta zapamiętał z niego nie tylko wizyty w porcie, ale i towarzyszące mu wówczas uczucie osamotnienia i beznadziei.
Bibliografia
- Wojciech Skrocki [sic!], [bez tytułu], [w:] Georg Johann Tribowski. Malarstwo / Georg Johann Tribowski. Malerei, kat. wyst., [Warszawa 2013], s. nlb.;
- Friedrich Gross, Schmerz und zwiespältige Utopie. Die Malerei des Georg Johann Tribowski zwischen Realitätsdarstellung und Ungegenständlichkeit / Ból i niejednoznaczność utopii. Malarstwo Georga J. Tribowskiego między przedstawieniem rzeczywistości a bezprzedmiotowością, [w:] Georg Johann Tribowski 1935–2002. Gemälde und ausgewählte Zeichnungen, Idee und Konzeption Gertrud Tribowski, Hrsg. Friedrich Gross, Ausst.-Kat., Hamburg 2006, s. 7–42, 55–70;
- Ptak bez przestrzeni. Georg Johann Tribowski – wczesne obrazy, red. Szymon Piotr Kubiak, kat. wyst., Szczecin 2018.
