Gmina Rymań

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Gmina Rymań
Gmina Rymań
Panorama Gminy Rymań
Powiat kołobrzeski
Rodzaj gminy wiejska
Liczba sołectw 9[1]
Liczba miejscowości 27[2]
Strona internetowa miejscowości.

Gmina Rymań gmina wiejska położona w środkowej części województwa zachodniopomorskiego, w powiecie kołobrzeskim. Zajmuje powierzchnię 146,12 km2, zamieszkiwaną przez 4 225 osób (na dzień 7. maja 2009 r)[3]. W skład gminy wchodzi 9 sołectw i 27 miejscowości.

Geografia

Zgodnie z systemem regionalizacji fizycznogeograficznej (wg J. Kondrackiego) Gmina Rymań znajduje się w obrębie:

Położenie

Gmina Rymań położona jest w środkowej części województwa zachodniopomorskiego, w południowo-zachodniej części powiatu kołobrzeskiego. Graniczy z następującymi gminami: od północy z gminą Siemyśl (powiat kołobrzeski), od północnego-wschodu z gminą Gościno (powiat kołobrzeski), od południa i południowego-wschodu z gminą Sławoborze (powiat świdwiński), od południa z gminą Resko (powiat łobeski), od zachodu z gminą Płoty (powiat gryficki).

Klimat

Obszar gminy Rymań leży w Krainie Klimatycznej Gryficko-Białogardzkiej charakteryzującej się występowaniem klimatu przejściowego między klimatem krainy nadmorskiej, stosunkowo łagodnym, a surowszym klimatem Pojezierzy. Dane meteorologiczne właściwe dla obszaru gminy przedstawiają sie następująco:

  • średnia temperatura roczna 7,5o - 7,9oC
  • w okresie letnim 14o -14,5oC
  • liczba dni gorących 13 - 49
  • zima rozpoczyna się w okresie 3-6 stycznia i trwa 45-65 dni
  • pokrywa śnieżna utrzymuje się przez 40-45 dni
  • średnia roczna suma opadów atmosferycznych wynosi 600-650 mm,
  • okres wegetacyjny roślin rozpoczyna się w dniach pomiędzy 6-8 kwietnia i trwa 215-218 dni.

Obiekty fizjograficzne

Teren gminy jest lekko pochylony w kierunku północno-zachodnim, w części srodkowej przeważają powierzchnie wzniesione 40-60 m n.p.m. o rzeźbie lekko falistej, lub płaskiej. Jednolity, płaski typ rzeźby terenu występuje w północno-zachodniej części gminy (rejon wsi Jarkowo - Górawino - Drozdowo) oraz w południowo-zachodniej i południowej zajętej przez rozległe kompleksy leśne. Ciąg wzniesień i pagórów kemowych środkowej części gminy wystepuje w pasie pomiędzy Rzesznikowem - Starninem - Ledowem - Rymaniem i Dębnicą aż do Drozdowa. Niektóre noszą lokalne nazwy „gór” i osiągają znaczne wysokości, np. Kobyla Góra wys. bezwzględna 85,3 m n.p.m., Raciborskie Góry wys. bezwzg. 74,8 m n.p.m.

Najniżej położony obszar znajduje się w dolinie rzeki Lnianki w rejonie wsi Petrykozy – 22,0 m n.p.m. Różnica wysokości w skali gminy osiąga wartość 62 m (Petrykozy 22,0 m n.p.m., Kobyla Góra 85,3 m n.p.m.). Pomiędzy wzgórzami występują liczne obniżenia wytopiskowe i rozlewiskowe. Powierzchnię gminy rozcinają doliny rzek i wytopiska często o charakterze rynnowym[5].

Obszar gminy Rymań leży w dorzeczu dwóch rzek: Mołstowa (dopływ Regi) z dopływami Czernica, Rzesznica, Pniewa i Wkra oraz Dębosznica z dopływami Lnianką, 2 ciekami bez nazwy i Lędówką rzeczką graniczną gm. Siemyśl. Dębosznica uchodzi do rzeki Błotnicy, przez obszar gminy Rymań płynie na długości około 10,2 km, wąskim korytem. Wód stojących jest niewiele. Największymi są jezioro Studnica (Popiel) o pow. 33,66 ha, niewielkie jezioro Starnin o pow.7,04 ha., staw w m. Kamień Rymański, kilkanaście oczek wytopiskowych koło Dębicy, Drozdówka, Jarkowa, Kinowa, Rymania i śródleśnych[6].

Przyroda

Dąb Bogusław

Gmina Rymań posiada duże walory przyrodnicze. Wynika to z dużej lesistości, dużej ilości torfowisk mszarnych i mokradeł oraz dużego zróżnicowania krajobrazowego.

W faunie gminy Rymań zinwentaryzowano co najmniej 157 gatunków kręgowców tu rozradzających się lub prawdopodobnie lęgowych. Z tej liczby do krągłoustych należą 2 gatunki, do ryb 17, do płazów 11, do gadów 1, do ptaków 104 i do ssaków 22. Najliczniejszą grupę stanowią ptaki, w tym 24 gatunki bardzo cenne m. in. bocian biały, kania ruda, błotniak stawowy, derkacz, żuraw, zimorodek, remiz, srokosz, liczne perkozy i inne. Miejscami bytowania zwierząt są przede wszystkim doliny rzek Mołstowej i Lnianki z kompleksami torfowisk i lasów mieszanych oraz liczne mokradła, torfowiska i oczka wodne. Rzeka Mołstowa jest jedną z ważniejszych, w których bytują co najmniej dwa gatunki minogów: strumieniowy i rzeczny, a dawniej pojawiały się również lipienie i łososie.

Flora gminy obejmuje co najmniej 592 gatunki roślin naczyniowych, w tym 28 gatunków podlegających ochronie prawnej (14 objętych ochroną ścisłą) 41 gatunków rzadkich i zagrożonych wyginięciem. Na terenie gminy Rymań znajduje się 20 pomników przyrody, w tym 4 grupy drzew.

Obiekty pomnikowe w gminie Rymań to:

  • drzewa pojedyncze: dąb szypułkowy "Bogusław" liczący około 600 lat, 5 buków zwyczajnych w Ledowie i Rymaniu, 9 dębów szypułkowych w Drozdowie, Małoborze, Rymaniu i Leszczynie, 1 lipa drobnolistna w Ledowie, 1 dąb czerwony w Drozdowie;
  • grupy drzew: 6 dębów szypułkowych w Małoborze, graby, buki i dęby szypułkowe w Małoborze, 4 dęby czerwone na cmentarzu w Rymaniu, 15 dębów szypułkowych obok parku w Rymaniu.

Oprócz tego w otoczeniu jeziora Popiel znajduje się 65 ha lasów zakwalifikowanych jako lasy ochronne.

Ze względu na duże walory przyrodnicze, naturalny charakter ekosystemów, bogactwo florystyczne i rolę w krajobrazie istnieją także plany utworzenia rezerwatu przyrody "Starnińskie Brzeziny", obszarów chronionego krajobrazu "Kemy Rymańskie" i "Dolina Mołstowej", zespołów przyrodniczo - krajobrazowych "Ludwikowo", "Las Gorawiński", "Torfowiska koło Kinowa", "Jezioro Popiel", "Kamień Rymański", wielu użytków ekologicznych oraz nowych pomników przyrody (łącznie 20 obiektów w tym drzewa pojedyncze i w grupach, 1 głaz narzutowy i 1 źródlisko).

Istotną rolę w krajobrazie gminy odgrywają ekosystemy roślinne:

  • lasy, zadrzewienia i zarośla śródpolne i przydrożne,
  • torfowiskowe i bagienne, łąkowe i wodne,
  • parki dworskie, wiejskie, starodrzew cmentarzy, aleje i szpalery przydrożne[7].

Historia

Wieża ciśnień w Rymaniu

Najstarsze ślady pobytu grup plemiennych na ziemi rymańskiej pochodzą z neolitu, były to prawdopodobnie wędrowne grupy myśliwskie - zbieraczy. Pod koniec neolitu pojawiły się na tych terenach grupy plemion zajmujących się uprawą roli i hodowlą bydła. Przekształciły się one z czasem w plemiona kultury łużyckiej(ok. 1300 p.n.e.). Dokumentują je ślady odkryte w kilkudziesięciu punktach osadniczych w okolicach Drozdowo i Drozdówka oraz cmentarzysko z okolic Jarkowa, osady kultury łużyckiej w pradolinie rzeki Dębosznicy, nad Wkrą, w Starninie oraz nad rzeką Mołstową. W VI - V wieku p.n.e. z Pomorza Gdańskiego nad Parsętę docierają plemiona kultury pomorskiej, świadczą o tym znaleziska importów rzymskich, pochodzących z wymiany handlowej. Osady z okresu wpływów rzymskich zlokalizowane są np. w okolicach Dębicy i wsi Leszczyn. W III - IV wieku n.e. wzrasta napór plemion germańskich, zaś w V i VI wieku następuje na tych terenach szereg przesunięć osadniczych.

Dopiero od IX wieku datuje się wyraźniejszy obraz osadnictwa na Pomorzu Zachodnim. Osady wczesnośredniowieczne, lokowane były na nieznacznych wzniesieniach terenowych, w bezpośrednim sąsiedztwie wody. Na szczególną uwagę zasługuje rozległa osada nad rzeką Mołstową (w okolicach Rzesznikowa). Średniowiecza sięga historia wsi: Rymań, Dębica, Gorawino, Jarkowo, Rzesznikowo, Starnin. Był to okres powstawania nowych struktur osadniczych, na dawną sieć osadniczą zostały narzucone, wraz z kolonizacją i lokacją wsi na prawie niemieckim, nowe formy osadnicze. W rozwoju osadnictwa dużą rolę odegrało duchowieństwo, później także feudałowie i miasta. Lokowanie wsi na prawie niemieckim powodowało znaczne zmiany w strukturze osadnictwa wiejskiego. Zakładano nowe wsie, a istniejące rozmierzano i regulowano.

Okres gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej, której początek przypada na przełom XV i XVI wieku, to okres kształtowania się dużych majątków ziemskich. Folwarki powstawały najczęściej we wsiach małych o nieregularnych układach siedlisk i pól. W pierwszej połowie XIX wieku obok wsi regularnych zaczęły powstawać także wsie małe, nieregularne.

Początek XIX wieku stanowi zakończenie długiego okresu rozwoju wsi feudalnej, przynosi także wiele zmian w życiu społeczno-ekonomicznym wsi: uwłaszczenie chłopów, parcelacja i komasacja gruntów, wprowadzenie nowych technik uprawy, nowych narzędzi i roślin uprawnych. Procesy te wpłynęły na zmianę układów przestrzennych wsi. W ciągu ostatnich 150 lat miały miejsce największe zmiany w strukturze osadniczej spowodowane przez industrializację, zmianę funkcji wsi, zmiany własności, przemiany społeczno-gospodarcze wsi.

Najbardziej istotne zmiany nastąpiły po II wojnie światowej - parcelacja wielkich majątków ziemskich, dzielenie dużych gospodarstw, tworzenie różnych form gospodarki uspołecznionej (spółdzielnie produkcyjne, PGR-y). Nie uległa jednak zasadniczym zmianom podstawowa struktura sieci osadniczej.

Gospodarka i infrastruktura

Przez teren gminy przebiegają: droga krajowa nr 6 relacji Szczecin - Gdańsk, droga wojewódzka nr 105 do Gryfic i Świnoujścia, oraz drogi powiatowe : nr 0259Z łącząca przez Siemyśl drogę krajową nr 6 z Kołobrzegiem oraz droga powiatowa nr 0292Z łącząca Rymań przez Sławoborze ze Świdwinem. Pozostałe drogi powiatowe posiadają znaczenie wewnętrzne lub międzygminne. Przebiegająca przez teren gminy trasa kolei wąskotorowej jest od wielu lat nieczynna. Gmina Rymań ma charakter rolniczy. Zwłaszcza północna część gminy posiada dobre gleby, dlatego sieć osadnicza dostosowana jest tu do funkcji wielkotowarowej gospodarki rolnej.

Przemysł gminy tworzą małe firmy rodzinne lub zatrudniające do 5 osób. Najważniejsze i największe zakłady na terenie gminy to :

  • Florex sp. z o.o., Rymań, (produkcja wyrobów metalowych, wyposażenia wnętrz. Towar w całosci eksportowany)
  • NEAMB sp. z o.o. Rymań, (produkcja kontenerów, naprawa palet, eksport, hurt)
  • RYMIR, Rymań, (produkcja wyrobów metalowych, wykończenia wnętrz)
Kolej wąskotorowa w Gminie Rymań (zdj. arch.)
  • SAMTECH, Rymań, (warsztat naprawy maszyn rolniczych, stacja diagnostyczna, sklep)
  • ZGKiM Rymań (usługi komunalne)
  • AGRAR, Gorawino, (produkcja okien PCV, produkcja rolna)
  • Piekarnia, Rymań
  • Gospodarstwo szkółkarskie, Rzesznikowo, (produkcja ogrodniczo -sadownicza)
  • Wysypisko i zakład utylizacji odpadów, Mirowo

Najlepiej rozwiniętą branżą jest handel. Podmioty zajmujące się handlem stanowią około 30% .Zdecydowana większość (także w innych branżach) ma siedzibę w Rymaniu[8].

Samorząd

Wójt Gminy Rymań: Wójt Gminy - Kadencja 2010- 2014]

Kompetencje Wójta:

  1. Wójt jest organem wykonawczym gminy.
  2. Wójt wykonuje uchwały Rady Gminy i zadania gminy określone przepisami prawa.
  3. Do zadań Wójta należy w szczególności:
    1. przygotowuje projekty uchwał rady gminy
    2. określa sposób wykonywania uchwał
    3. gospodaruje mieniem komunalnym (sprzedaż, dzierżawa) itp.
    4. przygotowuje projekt budżetu gminy i wykonuje budżet
    5. zatrudnia i zwalnia kierowników gminnych jednostekorganizacyjnych
    6. wydaje decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach należących do kompetencji
  4. Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz

Rada Gminy Rymań: Skład Rady Gminy Rymań - Kadencja 2010-2014

Komisje Rady Gminy:

  1. Komisja Rewizyjna,
  2. Komisja Budownictwa i Gospodarki Komunalnej,
  3. Komisja Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Ochrony Środowiska,
  4. Komisja Budżetu, Finansów i Działalności Gospodarczej,
  5. Komisja Oświaty, Kultury, Kultury Fizycznej i Sportu.

Wspólnota samorządowa: wszyscy mieszkańcy tworzą wspólnotę samorządową, która działa przez swoje organy[9].

Kultura

Jedna z instytucji kultury w gminie jest Gminna Biblioteka Publiczna w Rymaniu, która w 2013 roku, z inicjatywy środowiska nauczycielskiego, otrzymała imię profesora Panasa, mieszkańca gminy. W zbiorach biblioteki znajdują się książki i artykuły Władysława Panasa, publikacje o nim, a także dział pamiątek i rękopisów[10].

Poza biblioteką w gminie istnieje Gminny Ośrodek Kultury oraz świetlica gminna w Jarkowie. Budynek sali wiejskiej zajmuje powierzchnię 309,97 m2 mieści m.in.: hol, salę spotkań, zaplecze kuchenne, biuro oraz salę komputerową. Świetlica stanowi miejsce spotkań dla społeczności lokalnej, w tym głównie dzieci i młodzieży[11].

Oświata

Na terenie gminy funkcjonuje 7 placówek oświatowo-wychowawczych[12]. Są to:

  • 3 placówki przedszkolne (Rymań, Dębica, Gorawino)
  • 3 sześcioklasowe szkoły podstawowe w Rymaniu, Gorawinie i Drozdowie
  • Gimnazjum w Rymaniu

W wyżej wymienionych placówkach oświatowo wychowawczych pracuje ok. 80 nauczycieli i wychowawców. W zakresie szkolnictwa powyżej gimnazjum młodzież korzysta ze szkół w Kołobrzegu, Gościnie i Koszalinie.

Kościoły i związki wyznaniowe

  • Diecezja Koszalinsko-Kołobrzeska
  • Dekanat: Świdwin
  • Parafia rzymskokatolicka Rymań pw. Św. Szczepana, data erygowania: 25 stycznia 1968, liczba wiernych: 1791
  • kościół parafialny: Rymań, św. Szczepana (bud. 1933, pośw. 26.12.1945)
  • kościół filialny: Dębica, Oczyszczenia NMP (bud. kon. XVII w., przeb. 1907, szachulcowy, obiekt zabytkowy (wraz z otoczeniem i wystrojem wnętrza) - nr rej. 379 z 10.04.1964, pośw. 2.02.1958
  • kościół filialny: Rzesznikowo, NMP Królowej Polski (klasycystyczny/historycystyczny, bud. 1842-1844 wg projektu Boidt’a, obiekt zabytkowy (wraz z najbliższym otoczeniem) - nr rej. 550 z 12.02.1966, pośw. 3.05.1957)[13]

Sport

Na terenie gminy znajdują się następujące obiekty sportowe:

  • Stadion sportowy w Rymaniu wraz z boiskiem pełnowymiarowym oraz

boiskami do gier małych i koszykówki oraz budynkiem socjalnym, w którym znajduje się między innymi siłownia.

  • Hala sportowa przy szkole w Rymaniu.
  • Boisko sportowe (pełno wymiarowe) do gier wielkich w Gorawinie.
  • Boiska uniwersalne do gier małych w Drozdowie, Dębicy i Rzesznikowie.

Na terenie gminy działa Klub Sportowy „Syrena-Grot”, z sekcją piłki nożnej skupiający 40 zawodników, a także Ludowy Klub Sportowy „Syrena-Grot” zrzeszający 60 członków.

Upowszechnianie kultury fizycznej w Gminie Rymań w 2013 roku zostało powierzone, w drodze konkursu ogłoszonego przez Wójta Gminy, 2 klubom sportowym: Klubowi Sportowemu "Syrena - Grot" Rymań oraz Ludowemu Uczniowskiemu Klubowi Sportowemu "Gorawiński Grot". Oba kluby zobowiązały się do organizowania szkoleń oraz imprez z zakresu piłki nożnej[14].

Turystyka

Logo-Ryman-przezroczyste-2.png

Na terenie gminy Rymań znajduje się wiele obszarów o cennych walorach turystycznych. Najbardziej atrakcyjnym jest zespół przyrodniczo-krajobrazowy jeziora Popiel. Jezioro jest otoczone lasami, wśród, których na szczególną uwagę zasługuje starodrzew bukowy. Niedaleko jeziora znajduje się dąb "Bogusław", który liczy sobie około 600 lat. W okresie letnim nad jeziorem czynne jest pole namiotowe, kąpielisko i wypożyczalnia sprzętu. Wokół jeziora znajdują się liczne stanowiska wędkarskie - jezioro jest zasobne w szczupaki, węgorze, liny i płocie. W pobliżu znajduje się też atrakcyjnie położony odcinek ścieżki rowerowej.

Teren gminy w znacznej jego części porastają lasy , będące bogatym źródłem runa leśnego oraz cennym terenem łowieckim. W lasach, chętnie odwiedzanych przez miłośników przyrody, występuje wiele starodrzewów i pomników przyrody. Oprócz lasów, posiadających wielkie walory krajobrazowe, na terenie gminy występują też inne niezwykle atrakcyjne obszary jak np. dolina rzeki Mołstowej, zespół przyrodniczo-krajobrazowy w rejonie Ledowa, z najwyższym w okolicy wzniesieniem - Kobylą Górą (85 m. npm.), liczne oczka polodowcowe oraz cenne w roślinność i faunę ekosystemy łąkowo-szuwarowo-bagienne[15].

Demografia

Gmina Rymań zajmuje powierzchnię 14615 ha zamieszkiwana przez 4137 osób, co daje gęstość zaludnienia na poziomie 28 os./km2. Ilość kobiet i mężczyzn w populacji gminy rozkłada się równo, na 100 kobiet przypada 100 mężczyzn. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada ok. 55 osób w wieku nieprodukcyjnym. W 2011 roku odnotowano w gminie rejestrację 433 osób bezrobotnych[16].

Służba zdrowia

Placówki ochrony zdrowia zlokalizowane na terenie Gminy dotyczą opieki podstawowej w ograniczonym zakresie, która realizowana jest w:

  • Ośrodku Zdrowia w Rymaniu (niepubliczny), wyposażonym w poradnie: ogólną, stomatologiczną, pediatryczną i rehabilitacyjną.
  • punkcie lekarskim w Gorawinie
  • nielicznych gabinetach prywatnych

Miejscowości i sołectwa

Gmina Rymań utworzyła 9 jednostek pomocniczych gminy, będących sołectwami: Dębica, Drozdowo, Gorawino, Jarkowo, Kinowo, Leszczyn, Rymań, Rzesznikowo, Starnin.

Miejscowości: Dębica, Strzebielewo, Drozdowo, Drozdówko, Lędowa, Gorawino, Rębice, Jarkowo, Mechowo, Petrykozy, Kinowo, Leszczyn, Mirowo, Rymań, Bukowo, Gołkowo, Małobór, Starza, Rzesznikowo, Czartkowo, Jaglino, Kamień Rymański, Płonino, Rzesznikówko, Skrzydłowo, Starnin, Bębnikąt.

Przypisy

  1. Rymań - gmina wiejska W: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online]. [Przeglądany 10 listopada 2013].
  2. Tamże.
  3. Podstawowe informacje o Gminie Rymań. W: Serwis internetowy Gminy Rymań [online]. [Przeglądany 25 sierpnia 2013].
  4. Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Wydaw, Nauk. PWN, Warszawa 1998, s. 53.
  5. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Rymań: zmiana. Załącznik do uchwały nr XXII/113/2008 Rady Gminy Rymań z dn. 16.7.2008, s. 26
  6. Tamże, s. 30.
  7. Waloryzacja przyrodnicza Gminy Rymań: Operat generalny. Szczecin, 2002.
  8. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Rymań: zmiana. Załącznik do uchwały nr XXII/113/2008 Rady Gminy Rymań z dn. 16.7.2008, s. 21-22.
  9. Organizacja działania samorządu. W: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Gminy Rymań [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013]
  10. Profesor Władysław Panas ma swoja bibliotekę w Rymaniu. W: "Niecodziennik" Pismo Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie [online] [Przeglądany: 26 sierpnia 2013].
  11. Otwarcie sali wiejskiej w Jarkowie. W: Urząd Gminy Rymań [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  12. Lista szkół - Gmina Rymań W: Katalog szkolnictwa [online].[Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  13. Informacje o parafii Rymań. W: Diecezja Koszalińsko-Kołobrzeska [online]. [Przeglądany: 26 sierpnia 2013].
  14. Wyniki otwartego konkursu - Upowszechnianie Kultury Fizycznej 2013. W: Urzad Gminy Rymań [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  15. Turystyka. W: Strona Zespołu Szkol Publicznych Rymań [online]. [Przeglądany 26 sierpnia 2013].
  16. Rymań - gmina wiejska W: Statystyczne Vademecum Samorządowca [online]. [Przeglądany 30 sierpnia 2013].

Bibliografia

  • Kondracki, Jerzy. Geografia regionalna Polski. Wydaw. Nauk. PWN, Warszawa 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  • Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Rymań: zmiana. Załącznik do uchwały nr XXII/113/2008 Rady Gminy Rymań z dn. 16.7.2008.
  • Waloryzacja przyrodnicza Gminy Rymań: Operat generalny. Szczecin, 2002.

Linki zewnętrzne

Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Joanna Przybyło