Ulica Dworcowa

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
(Przekierowano z Grüne Schanze)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ulica Dworcowa
Śródmieście
Ulica Dworcowa
Górna część ulicy Dworcowej
  Nazwa pełna Dworcowa
  Nazwa niemiecka Grüne Schanze
  Osiedle Stare Miasto; Nowe Miasto
  Dzielnica Śródmieście
  Długość (m)[i] 638,6
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Ulica Dworcowa (niem. Grüne Schanze), nazwa historyczna „Ulica Zielony Szaniec”. Ulica łącząca Aleję Niepodległości z Nabrzeżem Wieleckim. Po 1945 roku nadano jej nazwę ulicy Dworcowej, bowiem dla osiedlających się tu Polaków była ulicą, która prowadziła na dworzec kolejowy lub z dworca do centrum miasta. [1] Północna strona ulicy należy do osiedla Stare Miasto, natomiast południowa do osiedla Nowe Miasto.

Numeracja a przynależność dzielnicowa

  • Osiedle Stare Miasto: 1 - 11
  • Osiedle Nowe Miasto: 16 - 20c

Historia

Niemiecka nazwa ulicy - „Grüne Schanze” (Zielony Szaniec), ma swój początek w czasach, gdy miasto Szczecin zostało przejęte przez Szwedów, którzy wiążąc stare średniowieczne umocnienia z nowo wybudowanymi fortyfikacjami, wyposażyli miasto w system powiązanych ze sobą umocnień ziemnych, którymi opasano leżące dotąd poza murami osiedla podmiejskie. Umocnienia te składały się z siedmiu, wysuniętych na zewnątrz i połączonych ze sobą stałych szańców - bastionów, zwanych kolejno od północy: Bastion Panieński (Frauenbastion), Bastion Kaggena (Kaggenbastion), który otrzymał swe miano od nazwiska generała szwedzkiego Kagge, następnie Bastion Piotrowy (Petribastion), Bastion Młyński (Mühlenbastion), Bastion Wysoki Kawaler (Hohe Cavalierbastion), zwany także Bastionem Górnym Rycerskim (inaczej „bastion z kawalerem” - Kavalierbastion), Bastion Królewski (Königsbastion), Bastion Passawski (Passauerbastion) i Bastion Ślimaczy (Schnecken – Bastion). Wszystkie wybudowane w latach 16301639. Kolejny, ósmy bastion usytuowany naprzeciw gmachu biblioteki miejskiej, obecnej Książnicy Pomorskiej, doszedł trochę później, po 1677 roku, kiedy dotychczasowy rawelin, broniący miasto od południowej strony, zamieniono na szaniec nr 8, którego nazwa Zielony Szaniec (Grüne Schanze) początkowo nie była nawet używana. Co prawda Prusacy ufortyfikowali miasto według innego systemu, jednakże bastiony z częściowo zachowanymi nazwami pozostawili, stąd też część umocnień położonych pomiędzy obecną ulicą Podgórną a Bramą Ślimaczą w czasach pruskich również nazywano Zielonym Szańcem. Na początku XVIII wieku ulica istniała tylko w jej dolnej części, poprowadzona wzdłuż działki ówczesnego Ogrodu Strzeleckiego na odcinku od wylotu uliczki zwanej potem ulicą Schützengartenstraße (uliczka Ogrodu Strzeleckiego) do wylotu ulicy Am Heiligegeisttor (ulica Przed Bramą św. Ducha). Na skraju Ogrodu Strzeleckiego, na stoku wzniesienia zwanego Ochsenberg (Wołowa Góra), w 1776 roku wybudowano koszary wojskowe, które zniszczone w czsie bombardowania Szczecina przez alintow rozebrano w latach siedemdziesiątych XX wieku, oraz budynek gospodarczy (Oekonomie-Gebäude des Schneckentor-Kasernement), który przetrwał do czasów współczesnych [2]. Z czasem nazwa pobliskiego bastionu przeszła na biegnącą wzdłuż umocnień drogę, która po zniesieniu fortyfikacji, w jej górnej obecnej części została poprowadzona dwoma ulicami, jedną o nazwie „Straße XIV” (ulica nr XIV, 1846, 1851) w kierunku nowo utworzonej dzielnicy Nowe Miasto, i drugą w kierunku Bramy Berlińskiej, początkowo określaną mianem „an der grünen Schanze” (Przy Zielonym Szańcu, 1842, 1843), a także ulicą „grüne Schanzen Straße” (Ulica Zielonego Szańca, 1843). [3] W 1856 roku w ramach akcji ujednolicenia nazw ulic podjęto próbę zmiany jej nazwy na Passauerstraße, uzasadniając to rzekomą zgodnością jej przebiegu z obecną ulicą Partyzantów. „Stara nazwa szczęśliwie zachowała się”, jak pisze Hugo Lemcke w przedmowie do pierwszego wydania opisu dziejów najstarszych nazw ulic Szczecina. [4] Pełne otwarcie ulicy nastąpiło po 1858 roku, kiedy uregulowano jej przebieg w górnej części, likwidując dotychczasowe dwie jezdnie i poszerzając w dolnej części, kosztem Ogrodu Strzeleckiego i jego najbliższej okolicy (Grüne Schanz Straße, 1883).

Przypisy

  1. Cz. Piskorski, Szczecin i dolne Przyodrze. Przewodnik. Warszawa 1948, s. 26, 49.
  2. Obecnie siedziba Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie „Warta“, ulica Dworcowa nr 1a.
  3. Plan miasta Plan von Stettin, neu aufgenommen und herausgegeben von Ferd. Müller, 1842, Maasstab 1:5000 w: M. Stelmach, Przestrzenny rozwój Szczecina w dziełach kartograficznych XVII – XX w. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Szczecinie. Die räumliche Entwicklung Stettins in den kartographischen Werken 17. – 20. Jh. Aus den Sammlungen des Staatsarchivs Stettin, Szczecin b.d.r.; B. Kozińska, Rozwój przestrzenny Szczecina od początku XIX wieku do II wojny światowej. Szczecin 2002, il. nr 16, 17 (fragmenty planów z 1851 roku).
  4. H. Lemcke, Die älteren Stettiner Straßennamen. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1881, s. 2.


Bibliografia

  • * Lemcke H., Die älteren Stettiner Straßennamen. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1881.
  • Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von Carl Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
  • Piskorski Cz., Szczecin i dolne Przyodrze. Przewodnik. Warszawa 1948.
  • Stelmach M., Przestrzenny rozwój Szczecina w dziełach kartograficznych XVII – XX w. Ze zbiorów Archiwum Państwowego w Szczecinie. Die räumliche Entwicklung Stettins in den kartographischen Werken 17. – 20. Jh. Aus den Sammlungen des Staatsarchivs Stettin. Szczecin b.d.r.
  • Kozińska B., Rozwój przestrzenny Szczecina od początku XIX wieku do II wojny światowej. Szczecin 2002.

Linki zewnętrzne




IES64.png
Autor opracowania: Jan Iwańczuk