Józef Skwark

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Józef Skwark
aktor, reżyser, pedagog
brak zdjecia
(fot. ze zbiorów Instytutu Teatralnego w Warszawie)
Data urodzenia 1 stycznia 1938
Miejsce urodzenia Balice


Józef Skwark (ur. 1938) – aktor, reżyser teatralny, pedagog

Życiorys

Józef Skwark urodził się 1 stycznia 1938 roku we wsi Balice na Kielecczyźnie. Wychowywał się w Łodzi, gdzie ukończył szkołę podstawową. Naukę kontynuował w liceum ogólnokształcącym im. Mikołaja Kopernika. Początkowo zamierzał studiować medycynę. Wybrał jednak aktorstwo. Mimo zdanego egzaminu, nie został przyjęty na studia do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej i Filmowej w Łodzi ze względu na wiek. Miał wówczas 17 lat. Przez rok uczestniczył jako obserwator w pracach zespołu amatorskiego przy Wojewódzkim Domu Kultury. Po zdaniu egzaminu wstępnego został przyjęty na Wydział Reżyserski Teatrów Niezawodowych. Po trzech latach został przeniesiony na Wydział Aktorski. Rolą dyplomową aktora był Puk w Śnie nocy letniej W. Shakespeare'a w reżyserii Emila Chaberskiego na scenie Teatru Powszechnego w Łodzi.

Po ukończeniu studiów w 1961 roku został zaangażowany do poznańskiego Teatru Polskiego, gdzie 29 kwietnia zadebiutował rolami Drugiego wariata i Imaginacji w Kordianie J. Słowackiego. W Poznaniu zagrał m.in. Romea w szekspirowskiej tragedii, Królewicza Zygmunta Augusta w Farfurce królowej Bony A. Świrszczyńskiej, Jana Kapustę w Ziemi rozdartej K. Iłłakowiczówny, Kuzyna w Don Juanie, czyli umiłowaniu geometrii M. Frischa. Równocześnie w Teatrze Klasycznym w Warszawie grał tytułową rolę w sztuce A. Chmielika Mój przyjaciel Kola w reżyserii Jadwigi Chojnackiej.

Za namową Jana Maciejowskiego wyjechał do Koszalina. W sezonie 1962/63 był aktorem Bałtyckiego Teatru Dramatycznego im. Juliusza Słowackiego. Tu zagrał m.in. Wally'ego Webba w Naszym mieście T. Wildera i tytułowa rolę w Kordianie J. Słowackiego. Z koszalińską sceną ponownie związał się na początku lat dziewięćdziesiątych. W okresie od 10 sierpnia 1993 do 31 czerwca 1998 roku piastował stanowisko dyrektora artystczycznego Bałtyckiego Teatru Dramatycznego. Do połowy 1999 roku w tym teatrze także reżyserował.

W 1963 roku ponownie przyjął propozycję Jana Maciejowskiego, któremu powierzono stanowisko dyrektora naczelnego i artystycznego Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie, i wraz z nim oraz z grupą innych koszalińskich aktorów wyjechał do tego miasta. W latach 1963-1967 był aktorem PTD. Zagrał kilkanaście interesujących ról, w tym osiem w reżyserii Jana Maciejowskiego. Jak przyznał po latach, role te nie spełniły jednak jego oczekiwań. Z sukcesami wystąpił w kilku programach Kabaretu Literackiego, założonego przez Jana Maciejowskiego w Klubie „13 Muz”. Zadebiutował jako reżyser, wystawiając Rocznice mercedesa Jerzego Krzysztonia w Teatrze Krypta. Wziął też udział w nagraniu kilku słuchowisk radiowych autorstwa szczecińskich prozaików.

Od 1967 do 1975 roku grał na scenie wrocławskiego Teatru Polskiego, kierowanego przez Krystynę Skuszankę i Jerzego Krasowskiego. Tu zagrał m.in. w Karierza Artura Ui B. Brechta, Sprawie Dantona S. Przybyszewskiej, Skąpcu Moliera i w Ryszardzie III W. Shakespeare'a. Także reżyserował. Później związał się z Krakowem, gdzie w latach 1975-1978 był aktorem Teatru im. Juliusza Słowackiego. Wystąpił m.in. w Lilii Wenedzie J. Słowackiego, Historyi o Chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim Mikołaja z Wilkowiecka, Mieszczanach M. Gorkiego. Podjął studia na nowo otwartym Wydziale Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie.


Od września 1978 do grudnia 1979 grał w Teatrze Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku. Tu 1979 roku, u Jerzego Zegalskiego, zrobił dyplom reżysera. W Białymstoku zakończył też karierę aktorską. Zajął się wyłącznie reżyserią. Z powodzeniem wyreżyserował, m.in. Jana Macieja Karola Wścieklicę S.I. Witkiewicza i Wujaszka Wanię A. Czechowa.

Przez kolejne dwa lata piastował stanowisko kierownika artystycznego, a następnie dyrektora naczelnego i artystycznego Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach. W latach 1982-1983 oraz 1985-1989 reżyserował w toruńskim Teatrze im. Wilama Horzycy. Lata 1983-1985 spędził w Teatrze Narodowym w Warszawie. W latach 1989-1992 nie był zatrudniony na stałym etacie. Gościnnie reżyserował w Olsztynie, w Łodzi, był również twórcą musicalu wystawionego w Teatrze Rozrywki w Chorzowie.

Oprócz akrorstwa i reżyserowania, zajmował się także pracą pedagogiczną. W latach 1973-1975 był wykładowcą w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Krakowie.

Jeszcze podczas studiów wystąpił w roli Adama Cisowskiego w filmowej adaptacji Szatana z siódmej klasy zrealizowanej przez Marię Kaniewską wg powieści Kornela Makuszyńskiego. Rola ta przyniosła aktorowi niezwykłą popularność wśród widzów i uznanie krytyki, jednak zaważyła niekorzystnie na jego przyszłej karierze artystycznej. Mimo udanego debiutu i znakomitych warunków zewnętrznych, aktorowi nie proponowano żadnych ról filmowych. Poświęcił się całkowicie pracy w teatrze, początkowo jako aktor, a potem jako reżyser. Współpracował również z Teatrem Telewizji, grając m.in. tytułową rolę w Caliguli, Vigoureuxa w Zbiegu z wyspy Św. Heleny, Tuliusa w Romulusie Wielkim. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych wystąpił w telewizyjnym serialu Klan. Później drugoplanowe role zagrał w serialach Plebania (2007-2009), Dwie strony medalu (2007) i Wszystko przed nami (2012-2013).

Obecnie jest na emeryturze.

Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Postać Teatr Data premiery
Koledzy Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj Jan Maciejowski obsada aktorska Władysław Karpow Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 6 listopada 1963
Śmierć porucznika Sławomir Mrożek Zbigniew Bogdański obsada aktorska Porucznik Orson Teatr Propozycji (Klub „13 Muz”) 10 grudnia 1963
Magik i małpiszon (montaż satyryczno-liryczny) Konstanty Ildefons Gałczyński Ewa Kołogórska obsada aktorska Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Imprez Artystycznych „Estrada” (sala Kameralna Zamku Książąt Pomorskich) 16 grudnia 1963
Igraszki z diabłem Jan Drda Jan Maciejowski obsada aktorska Lucjusz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 stycznia 1964
Jaśnie Pan Nikt Lope de Vega Jan Maciejowski obsada aktorska Camillo Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 21 kwietnia 1964
Sułkowski Stefan Żeromski Jerzy Kreczmar obsada aktorska Generał Bonaparte Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 5 lipca 1964
Policjanci Sławomir Mrożek Jan Maciejowski obsada aktorska Więzień, były spiskowiec, następnie adiutant Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 listopada 1964
Przygody dobrego wojaka Szwejka Jaroslav Hašek Jan Maciejowski obsada aktorska I Aresztowany; II Dezerter; III Poborowy; Symulant; Jednoroczny ochotnik Marek Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1964
Śpiewać albo nie śpiewać (w ramach Kabaretu Piosenki Klubu „13 Muz”) różni autorzy, m.in. Halina Koman-Dobrowolska, Joanna Kulmowa, Tadeusz Klimowski Jan Maciejowski obsada aktorska Klub „13 Muz” 12 marca 1965
Balladyna Juliusz Słowacki Maria Straszewska obsada aktorska Chochlik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 13 marca 1965
Przychodzę opowiedzieć Jerzy Broszkiewicz Hieronim Konieczka obsada aktorska Winnetou Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 1 maja 1965
Dzieci słońca Maksym Gorki Jan Maciejowski obsada aktorska Misza Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 9 października 1965
Rocznica mercedesa Jerzy Krzysztoń Józef Skwark reżyseria, obsada aktorska Teatr Krypta listopad 1965
Incydent w Vichy Arthur Miller Jan Maciejowski obsada aktorska Chłopiec Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 listopada 1965
Mrs. Dally William Hanley Julian Dziedzina obsada aktorska Frankie Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 6 stycznia 1966
Kochankowie z Werony Jarosław Iwaszkiewicz Andrzej Ziębiński asystent reżysera, obsada aktorska Romeo Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 4 marca 1966
Mordercy i świadkowie Tadeusz Polanowski Jan Maciejowski obsada aktorska Revill; Wood Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 24 czerwca 1966



Zdjęcia ze spektakli



Radio

Tytuł słuchowiska Autor Reżyseria Forma twórczości Data pierwszej emisji
19 lat. Jeden z nich (z cyklu: Opowieści pięciu mórz) Czesław Czerniawski, Jan Papuga Juliusz Burski obsada aktorska 4 kwietnia 1964
Wachta Jerzy Sawiuk Juliusz Burski obsada aktorska 22 września 1964
W małych pokojach za barem Władysław Wojciechowski Juliusz Burski obsada aktorska 21 listopada 1964



Nagrody

  • 1995 – Srebrna Maska Teatru im.Żeromskiego w Kielcach z okazji 50-lecia sceny



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1980 – Zasłużony Działacz Kultury



Bibliografia

  • Tomasz Gawiński, Wyłącznie na scenie, „Tygodnik Angora” 2008 nr 49
  • Zbigniew Jarzębowski, Słuchowiska szczecińskiego radia Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2009

Inne źródła





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz