Johann Lebeling
| Johann Christian Lebeling | |||
| |||
| Data urodzenia | 1826 | ||
| Miejsce urodzenia | nieznane | ||
| Data śmierci | 29 maja 1901 | ||
| Miejsce śmierci | Szczecin | ||
| Narodowość | niemiecka | ||
Johann Christian Lebeling (1826-1901) – szczeciński drukarz i wydawca.
Życiorys
Pochodzący z Kassel Johann Christian Lebeling przybył do Szczecina na początku lat 50. XIX w. i rozpoczął pracę w jednej z miejscowych drukarni.
W dniu 1 kwietnia 1859 r. Lebeling wraz z przyjacielem Juliusem Friedrichem Herrcke otworzył drukarnię przy ulicy Sołtysiej 25 (Schulzenstrasse). Jednymi z pierwszych zleceniodawców nowopowstałego przedsiębiorstwa byli: Szczecińskie Towarzystwo Entomologiczne (Stettiner Entomologische-Verein), prawnik Hermann Amelung – założyciel towarzystwa ubezpieczeniowego Germania, księgarnia Léona Sauniera, archiwum miejskie, Towarzystwo Historii i Starożytności Pomorza (Gesellschaft für pommersche Geschichte, Altertumskunde).
Nowe przedsiębiorstwo szybko znalazło uznanie w kręgach handlowych i przemysłowych ówczesnego Szczecina, bowiem zlecenia wychodzące z drukarni były doskonałej jakości. Reklama firmy głosiła:
Drukarnia książek Herrcke & Lebeling ze Szczecina poleca się Panom wydawcom, szczególnie tym berlińskim, ze wszelkiego rodzaju usługami poligraficznymi. Jej zdolności produkcyjne pozwalają konkurować cenowo z małymi drukarniami środkowych Niemiec, a pod względem czystości i elegancji z najlepszymi oficynami w Berlinie i Lipsku. Wzory druków i referencje do dyspozycji.[1]
W 1865 r. spółka otrzymała wyróżnienie za osiągnięcia typograficzne podczas odbywającej się w Szczecinie Powszechnej Wystawy Handlu i Przemysłu (Allgemeine Gewerbe- und Industrie-Ausstellung)[2]. Dwa lata później, w 1867 r., pracownik drukarni – uczeń zecerski Albert Lüdtke – zajął trzecie miejsce w konkursie zorganizowanym przez czasopismo „Archiwum Sztuki Drukarskiej i Przemysłów Pokrewnych” („Archiv für Buchdruckerkunst und verwandte Geschäftszweige”)[3].
W latach 60. i 70. XIX w. w drukarni pomieszczenie biurowe wynajmował Wilhelm Dunker, redaktor dziennika „Oder Zeitung”, a firma Herrcke & Lebeling odpowiedzialna była za druk tego periodyku. Kiedy w 1866 r. odebrano Dunkerowi prawo wydawania gazet, rolę wydawcy gazety przyjął Johann Christian Lebeling.
17 maja 1870 r. po długiej chorobie zmarł wspólnik Lebelinga – Julius Herrcke. Zgodnie z życzeniem zmarłego, nowym wspólnikiem Johanna Lebelinga został Wilhelm Dunker. W ciągu kolejnych lat współwłaściciele drukarni powiększyli ją dwukrotnie, w 1874 r. doprowadzili do wybudowania dużej, jasnej maszynowni oraz wykupili budynek, w którym wynajmali dodatkowe pomieszczenia. Nie sposób wyliczyć wszystkich dzieł, jakie powstały za czasów prowadzenia przedsiębiorstwa przez wspólników – Dunkera i Lebelinga, były to m. in. periodyki: „Enthomologische Nachrichten”, „Pädagogisches Archiv”, „Evangelisches Monatsblatt für die deutsche Schule”, programy szkolne Gimnazjum Miejskiego, Gimnazjum Mariackiego, Gimnazjum Króla Wilhelma, sprawozdania o stanie zdrowia w rejencji szczecińskiej („Das Öffentliche Gesundheitswesen im Regierungsbezirk Stettin”), „Bericht des Allgemeinen Deutschen Realschulmänner-Vereins”, miesięcznik, „Deutscher Kolonie-Anzeiger” (dodatek do „Deutsche Zeitung”, „Baltische Studien”, „Monatsblätter der Gesellschaft für Pommersche Geschichte und Altertumskunde”, „Taschenbuch des Geschlechtes von Bülow” oraz wiele druków zwartych. Wśród nich wymienić można chociażby sztukę „Sidonia von Borck” Paula Wendta, „Der Stettiner Turnverein und die Leibesübungen in Stettin” Urlicha Jahna, „Geschichte des Geschlechts von Zitzewitz” Maxa von Stojentina.
Od grudnia 1878 r. Lebeling drukował książki i czasopisma o tematyce rybołówstwa (m.in. „Deutsche Fischerei Zeitung” i „Fischerei-Kalender für Deutschland, Oesterreich und die Schweiz mit Adressbuch”), a później także materiały dydaktyczne do nauki języków nowożytnych.
W kwietniu 1880 r. dzieła wydawnictwa Herrcke & Lebeling zostały zaprezentowane podczas Międzynarodowej Wystawy Produktów i Wyposażenia dla Rybołówstwa Morskiego i Śródlądowego (Internationale Ausstellung von Producten und Gerähtschaften der See- un Binnen-Fischerei) w Berlinie[4]. Terminarz „Fischerei-Kalender” wyróżniony został tam srebrnym medalem. Kolejne srebrne medale wydawnictwo otrzymało na wystawach w Würzburgu, Greifswaldzie i Brnie. Bez wątpienia znaczącym sukcesem firmy był jej udział w Wystawie Światowej w Chicago, w dniach od 1 maja do 30 października 1893 r.[5]
17 sierpnia 1900 r. Johann Christian Lebeling wyraził chęć przejścia na emeryturę, a wraz z jego odejściem podjęto również decyzję o sprzedaży dotychczasowej siedziby firmy. Kreatywny w dalszym ciągu Dunker wybudował nowy, przestronny trzypiętrowy budynek na potrzeby drukarni na swojej posiadłości przy Pölitzerstraße 81 (Aleja Wyzwolenia). Inauguracja nowego lokalu odbyła się 1 czerwca 1901 r. Niestety, Lebeling nie uczestniczył w tym wydarzeniu, ponieważ zmarł trzy dni wcześniej, 29 maja 1901 r.
Rodzina
Johann Christian Lebeling zawarł małżeństwo z Marthą, de domo Harryers.
Przypisy
- ↑ Reklama firmy Herrcke & Lebeling w „Börsenblatt für den Deutschen Buchhandel und die mit ihm verwandten Geschäftszweige” 1874, nr 185, s. 16.
- ↑ Kamrath Agathe. 75 Jahre Herrcke & Lebeling 1859-1934. Stetttin 1934, s. 4.
- ↑ Preis-Auschreiben. „Archiv für Buchdruckerkunst und verwandte Geschäftszweige” 1867, H. 6, s. 227.
- ↑ Amtliche Berichte über die Internationale Fischerei-Ausstellung zu Berlin 1880. Wissenschaftliche Abtheilung. Berlin 1881, s. 252
- ↑ Führer durch die Buchgewerbliche Kollektiv-Ausstellung des Deutschen Reichs Chicago 1893. Leipzig 1893; World’s Columbian Exposition Chicago. Official Catalog Exhibition of the German Empire. Berlin 1893.
Bibliografia
- Kamrath Agathe. 75 Jahre Herrcke & Lebeling 1859-1934. Stetttin 1934.
