Kalisz Pomorski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kalisz Pomorski
Kalisz Pomorski
Nazwa niemiecka Kallies
Powiat drawski
Gmina Kalisz Pomorski
Prawa miejskie 14 września 1303
Strona internetowa miejscowości.

Kalisz Pomorski (niem. Kallies, łac. Nova Calisia) – miasto w północno-zachodniej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie drawskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kalisz Pomorski.

Geografia

Położenie

Mapa miasta Kalisz Pomorski

Miasto i Gmina Kalisz Pomorski położna jest w granicach województwa zachodniopomorskiego, w powiecie drawskim. Od północy sąsiaduje z gminami: Drawsko Pomorskie, Złocieniec i Wierzchowo, od zachodu z gminą Ińsko, Dobrzany, Recz, od strony południowej z gminą Drawno, natomiast od strony wschodniej z gminą Tuczno i Mirosławiec. Powierzchnia gminy wynosi 480,53 km², z czego połowę zajmuje Poligon Drawski.[1].

Klimat

Obszar miasta Kalisz Pomorski położony jest w strefie przenikania się wpływów powietrza polarnego, arktycznego i zwrotnikowego. Jest to strefa klimatu umiarkowanego, przejściowego środkowej Europy, którego charakterystyczną cechą jest przejściowość, zmienność i kontrastowość. Miasto znajduje się na pojezierzu wałeckim dla którego charakterystyczne jest:

    • roczna suma opadów 480-600 mm
    • temperatura dla całego roku 7,3-7,9 °C
    • temperatura w okresie V-VII 14,7-15,7 °C
    • długość zimy (temp. Śr. <0°C) 60-85 dni
    • czas trwania pokrywy śnieżnej 40-50 dni
    • okres wegetacyjny 215-218 dni[2]

Obiekty fizjograficzne

W Kaliszu Pomorskim znajdują się jeziora[3]:

Przyroda

Na terenie miasta istnieją dwa pomniki przyrody[4]:

  • jesion wyniosły znajdujący się na trawniku, przy rzece Drawica, ustanowiony uchwałą nr XII/72/2003 Rady Miejskiej w Kaliszu Pomorskim
  • lipa drobnolistna znajdująca się przy zamku z XIV w., ustanowiony uchwałą nr XII/72/2003 Rady Miejskiej w Kaliszu Pomorskim

Historia

W VIII wieku w miejscu Kalisza Pomorskiego istniał gród słowiański wraz z osadą rybacką. Władca Wielkopolski Przemysł I ściągnął osadników nad rzekę Drawicę do osady Nova Calisia. W 1296 roku Kalisz Pomorski wraz z okolicznymi ziemiami zajęła Brandenburgia, przyczyniło się do tego osłabienie Polski robiciem dzielnicowym. W dniu 14 września 1303 r. margrabiowie brandenburscy Otton, Konrad, Jan i Waldemar wystawili dokument, który się uważa za przywilej lokacyjny i nadanie praw miejskich Kaliszowi Pomorskiemu. Miasto otrzymała w lenno rodzina von Wedel. Wedlowie rozpoczęli budowę zamku obronnego, a miasto mające 7 ha powierzchni, otoczono murami obronnymi posiadającymi 2 bramy: Kamienną w stronę Wałcza i Recką w stronę Recza i Szczecina.

Na wzrost znaczenia Kalisza Pomorskiego w XIV wieku miałą droga królewska, która przebiegała przez miasto a łączyła Brandenburgię z Państwem Krzyżackim. Na początku XV wieku Państwo Zakonu Krzyżackiego wykupuje tereny Nowej Marchii m.in. wraz z Kaliszem Pomorskim. W 1409 roku Heinrich von Güntersburg otrzymał od mistrza krzyżackiego Ulricha von Jungingena prawa lenne do Kalisza. W czasie wojny polsko-krzyżackiej Kalisz Pomorski był oblegany przez wielkopolskie pospolite ruszenie a miasta bronił wójt krzyżacki von Günsterberg. W 1455 r. Kalisz Pomorski został wykupiony od Krzyżaków i wrócił do Brandenburgii. W tym samym okresie rozpoczyna rozwój sukiennictwa trwający aż do przełomu XVIII/XIX wieku. Jeszcze w 1816 r. było tu czynnych 271 warsztatów sukienniczych.

Rok 1771 nie był szczęśliwy dla miasta, 17 maja wybuchł tu pożar niszczący 130 budynków i powodujący upadek miasta. W 1777 Kalisz został rozbudowany po pożarze, pieniądze na odbudowe przekazał król Fryderyk Wielki. Już w 1783 roku zaczyna działać pierwsza apteka w Kaliszu. W latach 1888-1900 zbudowano linie kolejowe. Spowodowało to, że Kalisz Pomorski stał się węzłem kolejowym co sprzyjało powstaniu pierwszych zakładów przemysłowych. W tym czasie w okolicznych wsiach zaczęto specjalizować się w uprawie ziemniaków w 1890 roku w okolicy pracowało blisko tysiąc kopaczy ziemniaków. W 1907 roku miasto otrzymało oświetlenie gazowe, powstała także fabryka butów skórzanych (z napędem motorowym). Od roku 1917 rozpoczęto elektryfikację miasta[5].

Historia zdobycia Kalisza Pomorskiego w 1945 nie jest do końca jasna i pojawia się wiele rozbieżności w zależności od źródła. Informacje o tych wydarzeniach zostały prawdopodobnie zafałszowane przez propagandę okresu PRLu i obecnie funkcjonują jako obiegowa i popularna wersja zdarzeń jednak budząca wiele wątpliwości. Książki z tego okresu podają, że 1945 roku miasto znalazło się w zasięgu głównych działań wojennych. Od wschodu posuwały się 61 armia radziecka i 7 korpus kawalerii. Szły one niebywale szybko łamiąc pozycje niemieckie, ale właśnie w rejonie Kalisza Pomorskiego atak wojska radzieckich zbiegał się - jak pisze płk W. Jadziak z przeciwuderzeniem nieprzyjaciela. Stąd pierwsza próba zajęcia Kalisza Pomorskiego z marszu się nie udała. W dniu 12 lutego 1945 roku miasto zostało zdobyte, ale więcej niż połowa obiektów mieszkalnych uległa zniszczeniu i nie nadawała się do odbudowy[6].
Na podstawie literatury niemieckiej, m.in. Helmut Lindenblatt "Pommern 1945", Hans Edgar Jahn "Pommersche Passion", Erich Murawski "Der Kampf um Pommern", Bogumił Kurylczyk podaje wiele nieścisłości w tych oficjalnych przekazach. Stwierdza, że "przeciwuderzenie nieprzyjaciela" nie obejmowało Kalisza Pomorskiego, gdyż walki w ramach operacji "Sonndenwende" skończyły się na Mąkowarach. Pierwsza próba zajęcia Kalisza Pomorskiego (od strony południowej) nie udała się, gdyż Niemcy spodziewali się stamtąd ataku Rosjan. Walki w mieście ani nie były ciężkie, ani nie trwały długo. Łatwiejsza do obrony i wcześniej przygotowana była linia frontu na wzgórzach za miastem i jeziorem Młyńskim, od strony północnej, czyli Drawska. Miasto zdobyto 11 lutego i większość obiektów mieszkalnych jeszcze wtedy nie uległa zniszczeniu. Zakłady przemysłowe nie leżały w gruzach. Ocalała duża stacja, dworzec i mleczarnia. A w mieście: gorzelnia, wytwórnia art. spożywczych na małej stacji, spichlerz, fabryka maszyn przy ul. Dworcowej, wytwórnia fornirów przy starym cmentarzu, fabryka wyrobów cementowych, gazownia, młyny itd. Zdecydowana większość uszkodzeń substancji miejskiej nastąpiła już po zdobyciu w wyniku destrukcyjnej działalności Armii Czerwonej[7].

Samorząd

Organami samorządowymi w Kaliszu Pomorskim jest Burmistrz Miasta oraz Rada Miasta. Funkcję burmistrza sprawuje Michał Hypki[8]. Rada Miasta składa się z 15 radnych[9].

Aktualny skład Rady Miejskiej Kaliszu Pomorskim[10]:

Obecny skład Rady Miasta oraz Burmistrza wybrano w wyborach samorządowych VI kadencji, które odbyły się 21 listopada 2010 roku[11].

Wyniki tych wyborów przedstawiały się następująco[12]:

W głosowaniu do Rady Miasta i Gminy:

  • Komitet Wyborczy Sojusz Lewicy Demokratycznej zdobył 4 mandaty
  • Komitet Wyborczy Wyborców Iwona Sobczak zdobył 3 mandaty
  • Komitet Wyborczy Wyborców Współpraca i Rozwój zdobył 2 mandaty
  • Komitet Wyborczy Wyborców Darz Bór zdobył 1 mandat
  • Komitet Wyborczy Wyborców Drawa zdobył 1 mandat
  • Komitet Wyborczy Wyborców Zbigniew Chołuj zdobył 1 mandat
  • Komitet Wyborczy Wyborców Zbigniewa Witka zdobył 1 mandat
  • Komitet Wyborczy Wyborców Marka Ilczyszyna zdobył 1 mandat
  • Komitet Wyborczy Wyborców Bogusław Magac zdobył 1 mandat

W głosowaniu na Burmistrza:

  • Zenon Antoni Centkowski - bezpartyjny - liczba oddanych głosów 242,co stanowiło 7.51%
  • Janusz Garbacz - bezpartyjny - liczba oddanych głosów 824,co stanowiło 25.56%
  • Michał Robert Hypki - bezpartyjny - liczba oddanych głosów 1855,co stanowiło 57.54% - wybrany burmistrzem
  • Iwona Sobczak - bezpartyjna - liczba oddanych głosów 303,co stanowiło 9.40%

Przy Radzie Miasta działają komisje[13]:

  • Komisja Rewizyjna
  • Komisja Finansowo Budżetowa
  • Komisja Spraw Publicznych

Gospodarka i infrastruktura

Ważniejsze zakłady przemysłowe w Kaliszu Pomorskim[14]:

  • KPPD- Szczecinek, Zakład Przemysłu Drzewnego ul. Wrocławska 1, 78-540 Kalisz Pomorski,
  • PPH „Styropol” Sp. z o.o., Zakład Produkcyjny Kalisz Pomorski, ul. Przemysłowa 4a, 78-540 Kalisz Pomorski


W Kaliszu Pomorskim znajduje się podstrefa Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Podstrefa składa się z jednego kompleksu stanowiącego działkę nr 21 o powierzchni 9,3866 ha (istnieje możliwość podziału na mniejsze nieruchomości). Teren posiada bezpośredni dostęp do dróg gminnych, stanowiących ulice: Przemysłową i Kolejową. W sąsiedztwie podstrefy przebiega droga wojewódzka nr 175 (Drawsko Pomorskie - Choszczno) oraz droga krajowa nr 10 (Szczecin - Bydgoszcz). W bliskiej odległości od terenu zlokalizowana jest linia kolejowa relacji Wałcz - Kalisz Pomorski - Szczecin z bocznicą kolejową i rampą przeładunkową[15].


Podmioty gospodarki narodowej wg rejestru REGON, stan na grudzień 2012[16]
Sekcja PKD Liczba podmiotów
Sekcja A - Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo 29
Sekcja B - Górnictwo i wydobywanie 1
Sekcja C - Przetwórstwo przemysłowe 46
Sekcja D - Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych 4
Sekcja E - Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją 1
Sekcja F - Budownictwo 83
Sekcja G - Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych 147
Sekcja H - Transport i gospodarka magazynowa 31
Sekcja I - Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi 12
Sekcja J - Informacja i komunikacja 3
Sekcja K - Działalność finansowa i ubezpieczeniowa 9
Sekcja L - Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości 52
Sekcja M - Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 21
Sekcja N - Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca 19
Sekcja O - Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne 3
Sekcja P - Edukacja 17
Sekcja Q - Opieka zdrowotna i pomoc społeczna 27
Sekcja R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją 4
Sekcja S i T - Pozostała działalność usługowa 24
Ogółem 533

Miasto położone jest na szlakach komunikacyjnych – drogowym i kolejowym (dwie linie, w tym jedna w likwidacji). Droga krajowa nr 10, wiodąca ze wschodu (Bydgoszcz) na zachód (Szczecin) prowadzi duży ruch tranzytowy i stanowi jednocześnie dogodne połączenie z krajem, a także wschodem i zachodem Europy[17].

Kultura

W Kaliszu Pomorskim działa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, który jest animatorem kultury dla całej gminy. W ramach tego ośrodka działają[18]:

  • Teatr
    • Pracownia teatralna
    • Teatr ognia
  • Taniec
    • Pracownia Taneczna
  • Zajęcia Muzyczne i wokalne
    • Zajęcia wokalne
    • Nauka gry na instrumentach
  • pracownie
    • pracownia plastyczna
    • pracownia ceramiczna
    • witraż artystyczny

Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury organizuje wiele wystaw w Kaliszu Pomorskim, do dyspozycji ma dwie galerie, Galeria "Za Filarami[19] oraz Galeria Pałacowa[20].

Jedną z ważniejszych imprez organizowanych w Kaliszu Pomorskim, jest od 2004 roku, coroczny Jarmark nad Jeziorem Ogórkowym. Jarmark jest związany z wytwarzaniem lokalnego produktu spożywczego jeziorowego ogórka kiszonego, wpisanego w 2008 roku na Listę Produktów Tradycyjnych Województwa Zachodniopomorskiego staraniami Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Kaliszu Pomorskim. Podczas jarmarku odbywa się uroczyste topienie beczek z ogórkami w jeziorze. Historia ogórka związana jest z tradycyjnym sposobem jego corocznej produkcji przez Zakład Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego w Kaliszu Pomorskim. Pomysł zatapiania ogórków kiszonych w drewnianych beczkach przywieźli ze sobą z kresów wschodnich pierwsi pracownicy spółdzielni, którzy zatapiali beczki z ogórkami w Bugu[21].

W Kaliszu Pomorskim działa Biblioteka Publiczna. Biblioteka działa aktywnie, promując czytelnictwo jak również organizuje wystawy, promuje badanie lokalnej historii, organizuje warsztaty dla dzieci i młodzieży oraz kiermasze[22]. W dniu 22 maja 2013 roku, podczas obrad Rady Miejskiej, odbyło się uroczyste wręczenie statuetki Biblioteki Roku 2012 dla Biblioteki Publicznej w Kaliszu Pomorskim. Nagrodę, na ręce Tomasza Bukowskiego Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury, przekazał Lucjan Bąbolewski Dyrektor Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica w Szczecinie[23].

Kultura w Kaliszu Pomorskim według danych GUS, stan na 2012 rok[24]:
Biblioteki
Liczba bibliotek 1
Liczba czytelników w ciągu roku 1024

Oświata

W Kaliszu Pomorskim działają szkoły, dla których organem prowadzącym jest Urząd Miasta Kalisz Pomorski[25]:

  • Szkoła Podstawowa im. Kornela Makuszyńskiego w Kaliszu Pomorskim
  • Gimnazjum im. Marii Skłodowskiej-Curie w Kaliszu Pomorskim


Ponadto działa tutaj Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Pamięci Ofiar Terroryzmu 11 Września 2001 Roku w Kaliszu Pomorskim. Zespół Szkół składa się[26]:

  • Liceum Ogólnokształcącego
  • Technikum Informatycznego
  • Liceum Uzupełniającego
  • Technikum Handlowego
  • Szkoły Policealnej
Oświata w Kaliszu Pomorskim według danych GUS, stan na 2011 rok[27]:
Wychowanie przedszkolne
Liczba przedszkoli
wraz z oddziałami przedszkolnymi przy szkołach podstawowych
1
Liczba dzieci w przedszkolach 179
Szkoły podstawowe
Liczba szkół 1
Liczba uczniów 350
Szkoły gimnazjalne
Liczba szkół 1
Liczba uczniów 269
Licea ogólnokształcące
Liczba szkół 2
Liczba uczniów 369
Szkolnictwo policealne
Liczba szkół 1
Liczba uczniów 23

Kościoły i związki wyznaniowe

W Kaliszu Pomorskim działa parafia rzymskokatolicka[28]:

  • Matki Bożej Królowej Polski w Kaliszu Pomorskim (liczba wiernych: 7 034)

Sport

W Kaliszu Pomorskim działają kluby sportowe[29]:

  • Uczniowski Klub Sportowy "Strzelec"
  • Uczniowski Klub Sportowy "Olimpijczyk"
  • Uczniowski Klub Sportowy "Sokół"
  • Klub Piłkarski "Calisia"
  • Szkółka Piłkarska "Junior"
  • Klub Olimpijczyka

Na bazę obiektów sportowych w mieście składają się:

  • Stadion miejski w Kaliszu Pomorskim, który jest kompleksem obiektów sportowych w skład którego wchodzą:
    • boisko do piłki nożnej o wymiarach 65x100 m pokryte dobrze utrzymaną nawierzchnią trawiastą z trybunami, ogrodzeniem, oświetleniem i automatycznym nawodnieniem
    • boisko do piłki nożnej o sztucznej nawierzchni o wymiarach 65x100 m z trybunami (192 miejsca), ogrodzeniem i oświetleniem
    • 2 boiska wielofunkcyjne o sztucznej nawierzchni do piłki siatkowej, koszykówki i tenisa ziemnego z trybunami (2 x 48 miejsc) ogrodzeniem i oświetleniem
    • budynek socjalny wyposażony w szatnie oraz sanitariaty
  • Hala sportowo-widowiskowa w Kaliszu Pomorskim w której znajduje się m. in. wielofunkcyjna sala sportowa o wymiarach 18,30 x 35,90 x 7,40 m z widownią do 200 miejsc (w postaci rozkładanych jezdnych trybun) oraz podwieszaną tablicą wyników sportowych. Na sali sportowej zamontowano dwie kurtyny grodzące, umożliwiające podział na 3 boiska treningowe. Sala przystosowana jest do gier zespołowych, wyposażona w łatwo montowany lekki osprzęt. Do dyspozycji są również szatnie, umywalnie, natryski oraz WC. Cały obiekt jest w pełni przystosowany do korzystania przez osoby niepełnosprawne.


Sport w Kaliszu Pomorskim według danych GUS, stan na 2010 rok[30]:
Kluby Sportowe
Liczba klubów 4
Liczba sekcji sportowych 12
Ćwiczący
Liczba mężczyzn 252
Liczba kobiet 109
Suma 361
Ćwiczący do 18 roku życia
Liczba chłopców 196
Liczba dziewcząt 98
Suma 294

Turystyka

Szlaki rowerowe przebiegające przez Kalisz Pomorski[31]:

  • szlak zielony (Kalisz Pomorski - Biały Zdrój - Dębsko - jezioro Mąkowarskie - Prostynia - Suchowo - Borowo - Suchowo - Kalisz Pomorski) długość szlaku wynosi ok. 50 km.
  • szlak czerwony (Kalisz Pomorski - Giżyno - Stara Studnia - Stara Korytnica - Bralin - Biały Zdrój - Kalisz Pomorski) długość szlaku wynosi ok. 46 km.
  • szlak niebieski (Kalisz Pomorski - Dębsko - jezioro Mąkowary - Cybowo - Suchowo - Jasnopole - Kalisz Pomorski)
  • Szlak "GREENEWAY - Naszyjnik Północy" - Na terenie gminy Kalisz Pomorski przebiega przez Poźrzadło Wielkie, Pomierzyn, Ślizno, Suchowo, Borowo, Prostynię, Dębsko, Biały Zdrój, Kalisz Pomorski, Giżyno, Sienicę,. Szlak częściowo pokrywa się z trasą szlaku zielonego.

W mieście wytyczona została również Leśna Ścieżka Edukacyjna, trasa ścieżki rozpoczyna się i kończy na Stadionie Miejskim nad jez. Młyńskim w Kaliszu Pomorskim. Długość - 2,6 km, czas przejścia ok.50 minut[32].

Ponadto do dyspozycji mieszkańców i turystów jest oddana plaża miejska położona w centrum miasta nad jeziorem Bobrowo Wielkie. Na terenie plaży znajdują się[33]:

  • kąpielisko strzeżone
  • wypożyczalnie sprzętu wodnego
  • zjeżdżalnie dla dzieci
  • boisko do siatkówki
  • stół do tenisa stołowego

Demografia

Liczba mieszkańców w Kaliszu Pomorskim ma lekką tendencję wzrostową, ma na to wpływ dodatni przyrost naturalny, który w 2012 roku wynosił 0,7 na 1000 mieszkańców. Saldo migracji gminnych wewnętrznych jest dodatnie i wynosiło w 2012 roku 18 osób a saldo migracji zagranicznych wyniosło 1 osobę[34]. Gęstość zaludnienia w Kaliszu Pomorskim wynosi 362 osoby na 1 km2[35].

Liczba ludności w Kaliszu Pomorskim na przestrzeni lat 2008 - 2012[36].
2008 2009 2010 2011 2012
Ogółem 4 115 4 213 4 333 4 320 4 333
Kobiety 2 175 2 217 2 255 2 256 2 261
Mężczyźni 1 940 1 996 2 078 2 064 2 072

Podział mieszkańców ze względu na wiek w jakim się znajdują[37]:

  • przedprodukcyjnym - 891 osób - 20,6%
  • produkcyjnym - 2 763 osób - 63,8%
  • poprodukcyjnym - 679 osób - 15,7%


W Kaliszu Pomorskim na 100 mężczyzn przypada 109 kobiet[38].

System ochrony zdrowia

W Kaliszu Pomorskim dostęp do lekarza pierwszego kontaktu zapewniają[39]:

  • Praktyka Lekarska Ogólna "Eskulap" Kalisz Pomorski,
  • Przychodnia Rodzinna Salus Kalisz Pomorski,

oraz dostęp do usług stomatologicznych:

  • IPL Edyta Marciniak-Mądrzak, Kalisz Pomorski,
  • IPL Ryszard Wróbel, Kalisz Pomorski,
Ochrona zdrowia w Kaliszu Pomorskim według danych GUS, stan na 2011 rok[40]:
Zakłady opieki zdrowotnej
Liczba jednostek publicznych 0
Liczba jednostek niepublicznych 4
Suma 4
Liczba praktyk lekarskich 3
Apteki ogólnodostępne[41]
Liczba aptek ogólnodostępnych 2
Liczba osób na 1 aptekę ogólnodostępną 2 167

Herb

Herb miasta i gminy Kalisz Pomorski

Herb przetrwał do dzisiaj bez żadnych zmian od XIV wieku. Według Tadeusza Białeckiego symbolika herbu odzwierciedla obfitość okolicznych lasów w rozmaitą zwierzynę[42]. Statut gminy w rozdziale drugim, paragrafie szóstym, punkt pierwszy definiuje herb gminy jako:W srebrnym polu tarczy(oznaczonym kolorem białym), w jego centralnym położeniu, orzeł porywający zająca biegnącego po zielonej murawie. Orzeł i zając w kolorze czerwieni. Dziób i szpony orła złote (oznaczone kolorem żółtym).







Zabytki

Zabytki w Kaliszu Pomorskim wpisane do wojewódzkiego rejestru zabytków[43]:

  • pałac, nr wpisu 235, z dnia 16.01.1960
  • park dworski, nr wpisu 235, z dnia 16.01.1960
  • kościół Matki Bożej Królowej Polski, nr wpisu 236, z dnia 16.01.1960
  • teren Starego Miasta, nr wpisu 540, z dnia 30.12.1965
  • dom, ul. Bol. Krzywoustego 4, nr wpisu 624, z dnia 04.08.1967

Ponadto wskazano obiekty, które kwalifikują się do wpisu do rejestru zabytków[44]:

  • Kamienica, ob. bursa, początek XX w. - ul. Wolności 16
  • Budynek szkoły w granicach historycznej parceli wraz z alejką lipową z 1901 roku - ul. Wolności 20
  • Kamienica z XIX/XX w. - ul. św. Wojciecha 8
  • Kolejowa wieża ciśnień z ok. 1900 roku - ul. Dworcowa, stacja kolejowa
  • Dawny cmentarz ewangelicki z połowy XIX w. - ul Wolności, jez. Bobrowo Wielkie

Pomniki

  • pomnik "Tym którzy przywracali polskość tej ziemi"
  • głaz upamiętniający byłych mieszkańców Kalisza Pomorskiego

Przypisy

  1. Program Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Kalisz Pomorski na lata 2004-2011, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski [online]. [Przeglądany 25.07.2013] Dostępny w: http://kaliszpom.bip.alfatv.pl/strony/1317.dhtml
  2. Program Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Kalisz Pomorski na lata 2004-2011, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski [online]. [Przeglądany 25.07.2013] Dostępny w: http://kaliszpom.bip.alfatv.pl/strony/1317.dhtml
  3. Nazewnictwo Geograficzne Polski Tom I Hydronimy, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Warszawa, 2006 [Przeglądany 01.08.2013]. Dostępny w: http://ksng.gugik.gov.pl/narodowy_gazeter_polski_t_01.php
  4. Waloryzacja przyrodnicza województwa zachodniopomorskiego, Szczecin: Biuro Konserwacji Przyrody w Szczecinie, 2010 [online]. [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://geoprzyroda.pl/cms/waloryzacje-przyrodnicze/14-waloryzacja-wojewodztwa-zachodniopomorskiego.html
  5. Historia, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/18.dhtml
  6. Historia, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/18.dhtml
  7. Gawędy o Kaliszu Pomorskim, Cud nad Drawicą, w: Strona Biblioteka Publiczna w Kaliszu [online] [Przeglądany 26.07.2013] Pomorskim http://www.biblioteka.kalisz-pom.pl/gawedy.php?czytaj=1&kat=odkrywamy_historie&nr=881
  8. Organy, Burmistrz, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski [online]. [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://bip.kaliszpom.pl/strony/menu/18.dhtml
  9. Obwieszczenie Wojewody Zachodniopomorskiego w sprawie liczby radnych do Sejmiku Województwa, Rady Powiatu i Rad Gmin Powiatu Drawskiego z dnia 25 lutego 2010r. [online] [Przeglądany 18.07.2013] Dostępny w: http://www.zlocieniec.pl/pliki/zlocieniec/File/obwieszczenie.pdf
  10. Organy, Rada Miejska, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski, [online] [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://bip.kaliszpom.pl/strony/374.dhtml
  11. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów. W: Dziennik Ustaw z dnia 20 września 2010 r. Nr 171, poz. 1151. [online] [Przeglądany 18.06.2013] Dostępny w: http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=16572F10726E5C213B1C3A8851BF84A2?id=WDU20101711151&type=2
  12. Wybory Samorządowe 2010 - Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo zachodniopomorskie - Powiat drawski - gm. Kalisz Pomorski w: Strona internetowa Państwowej Komisji Wyborczej, [online] [Przeglądany 18.07.2013] Dostępny w: http://wybory2010.pkw.gov.pl/geo/pl/320000/320303.html
  13. Organy » Komisje, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski [online] [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://bip.kaliszpom.pl/strony/menu/22.dhtml
  14. Aktualizacja Programu Ochrony Srodowiska dla powiatu drawskiego na lata 2008-2015 w: Biuletyn Informacji Publicznej Starostwo Powiatowe w Drawsku Pomorskim [online]. [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://bip.powiatdrawski.pl/strony/2795.dhtml
  15. Kalisz Pomorski, w: Strona internetowa Słupskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.sse.slupsk.pl/index.php/pl/oferta-mainmenu/tereny-inwestycyjne/podstrefy-ssse/80-strefa/podstrefy-ssse/91-kalisz-pomorski
  16. Portret miasta Kalisz Pomorski. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.07.2013]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  17. Program Ochrony Środowiska dla Miasta i Gminy Kalisz Pomorski na lata 2004-2011, w: Biuletyn Informacji Publicznej Urząd Miejski Kalisz Pomorski [online]. [Przeglądany 25.07.2013] Dostępny w: http://kaliszpom.bip.alfatv.pl/strony/1317.dhtml
  18. Pracownie, w: Strona internetowa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kultura-kaliszpom.com/pracownie.php
  19. Galeria "Za Filarami", w: Strona internetowa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kultura-kaliszpom.com/galeria.php
  20. Galeria Pałacowa, w: Strona internetowa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kultura-kaliszpom.com/galeria_palacowa.php
  21. Dobre, bo kaliskie, w: Strona internetowa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kultura-kaliszpom.com/?czytaj=1&kat=aktualnosci&pracownia=&swietlica=&nr=1376&rok=
  22. Wydarzenia, w: Strona Biblioteki Publicznej w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.biblioteka.kalisz-pom.pl/wydarzenia.php
  23. Biblioteka Roku 2012, w: Strona Biblioteki Publicznej w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.biblioteka.kalisz-pom.pl/wydarzenia.php?czytaj=1&kat=wydarzenia&nr=1025
  24. Portret miasta Kalisz Pomorski. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.07.2013]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  25. Jednostki Organizacyjne, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/14.dhtml
  26. Szkoły Ponadgimnazjalne, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/28.dhtml
  27. Portret miasta Kalisz Pomorski. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.07.2013]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  28. Parafie w diecezji w: Diecezja koszalińsko-kołobrzeska [online]. [Przeglądany 28.07.2013] Dostępny w: http://www.koszalin.opoka.org.pl/new/a.php?m=6&p=parafie
  29. Kluby i organizacje sportowe, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/31.dhtml
  30. Portret miasta Kalisz Pomorski. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.07.2013]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  31. Szlaki rowerowe, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/89.dhtml
  32. Leśna Ścieżka Edukacyjna, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/53.dhtml
  33. Plaża miejska, w: Strona internetowa Urzędu Miasta w Kaliszu Pomorskim [online] [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w: http://www.kaliszpom.pl/strony/menu/90.dhtml
  34. Portret miasta Kalisz Pomorski, w: Bank Danych Lokalnych GUS [online]. [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  35. Portret miasta Kalisz Pomorski, w: Bank Danych Lokalnych GUS. [online] [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  36. Portret miasta Kalisz Pomorski, w: Bank Danych Lokalnych GUS[online]. [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  37. Portret miasta Kalisz Pomorski, w: Bank Danych Lokalnych GUS, [online] [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  38. Portret miasta Kalisz Pomorski, w: Bank Danych Lokalnych GUS. [online] [Przeglądany 20.07.2013] Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  39. Gdzie się leczyć w: Zachodniopomorski Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia [online] [Przeglądany 30.07.2013] Dostępny w: http://www.nfz-szczecin.pl/gdzie_sie_leczyc.htm
  40. Portret miasto Kalisz Pomorski. W: Bank Danych Lokalnych [online]. [Przeglądany 20.07.2013]. Dostępny w: http://www.stat.gov.pl/bdl/app/portret.dims
  41. Dane z 2012 roku.
  42. Białecki, Tadeusz. Herby Miast Pomorza Zachodniego. Szczecin: Polskie Pismo i Książka, 1991. ISBN 83-85360-01-8
  43. Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych. W: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie. [online] [Przeglądany 27.07.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
  44. Uchwała Nr XLVIII/290/10 Rady Miejskiej w Kaliszu Pomorskim z dnia 27 stycznia 2010 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Programu opieki nad Zabytkami dla Gminy Kalisz Pomorski na lata 2010-2014. W: Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego 2010.21.439 [online]. [Przeglądany 26.07.2013] Dostępny w:http://e-dziennik.szczecin.uw.gov.pl/ActDetails.aspx?ID=3516#

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Zobacz też




IES64.png
Autor opracowania: Łukasz Chmielewski