Kazimierz Almakiewicz

Kazimierz Almakiewicz
urzędnik, pionier Szczecina, pamiętnikarz, malarz amator
brak zdjecia
Data urodzenia	24 listopada 1896
Miejsce urodzenia	Lublin
Data śmierci	28 października 1980
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie kwatera 47A, rząd 9, grób 4
Lokalizacja grobu	zobacz na mapie
Narodowość	polska

Kazimierz Almakiewicz (1896-1980) - urzędnik, pracownik Kancelarii Cywilnej Prezydenta II RP, pionier Szczecina, pamiętnikarz, malarz amator

Życiorys

Urodził się 24 listopada 1896 r. w Lublinie. Jego rodzicami byli: Ksawera Stefania z d. Przychodzień-Przychodna (1875–1944) i Karol Almakiewicz (29 października 1861–14 października 1939). Miał trzech braci i siostrę: Józefa (1898–1992), Anielę (1901-1992), po mężu: Białowiejska, Tadeusza (1906-1920), Mieczysława Karola (1908–1960), ożenionego z Haliną Michalską (zm. 2 grudnia 1999 r.).

Kazimierz rozpoczął edukację na poziomie szkoły średniej w Szkole Handlowej w Kielcach, potem kontynuował ją w Lublinie w Szkole Realnej Zrzeszenia Nauczycieli im. Hetmana Jana Zamoyskiego (ukończył tu 7 klasę gimnazjalną) i na kursach maturalnych im. Karola Strumpfa w Warszawie (ul. Mokotowska 61), gdzie ukończył 8 klasę. Od 5 klasy gimnazjalnej udzielał korepetycji. Po uzyskaniu matury podjął pracę (lata 1918–1919) w Zrzeszeniu Kooperatyw Warszawskich (Warszawa, ul. Ordynacka 3). W czasie wojny polsko-sowieckiej zgłosił się do służby wojskowej, którą odbył w Kozienicach pod Dęblinem (czerwiec 1920–marzec 1921).

W 1919 r. ukończył Wyższy Kurs Administracji przy Szkole Nauk Politycznych (Warszawa, ul. Miodowa 11). W latach 1921–1923 studiował na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie (podczas studiów pełnił funkcję Prezesa Stowarzyszenia Słuchaczy Szkoły Nauk Politycznych), a w latach 1927–1929 na Wydziale Nauk Politycznych i Społecznych Wolnej Wszechnicy Polskiej.

W okresie międzywojennym należał do Związku Zawodowego Pracowników Państwowych.

26 grudnia 1938 r. ożenił się z Aleksandrą Antoniną Wolfenburg (24 września 1909–3 czerwca 1973), stenografistką w Spółdzielni Pracowników PKO. W małżeństwie tym urodziły się dzieci: Ryszard (1939–2022), absolwent Wydziału Elektrycznego Politechniki Szczecińskiej, Robert (ur.1944), nieukończone studia na Wydziale Budownictwa Politechniki Szczecińskiej, potem emigracja oraz Joanna Almakiewicz-Wilga (ur.1948), z wykształcenia farmaceutka.

K. Almakiewicz był malarzem amatorem. Jego obrazy znajdują się w zbiorach rodzinnych. Był też zapalonym szachistą, brał udział w turniejach szachowych organizowanych m.in. przez PŻM. Zmarł 28 października 1980 r. w Szczecinie. Pochowany został na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kwatera 47A, rząd 9, grób 4).

Praca zawodowa do 1945 r.

W 1920 r. podjął pracę w dziale rachunkowym Administracyjnego Departamentu Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W 1923 r. z powodów zdrowotnych przeniósł się do Zakopanego, gdzie pracował (do 1925 r.) jako pracownik administracji „Domu Zdrowia dla Uczącej się Młodzieży”, mieszczącego się w willi „Oksza”, należącej wówczas do Towarzystwa „Odrodzenie”.

W 1925 r. powrócił do Warszawy i został zatrudniony jako urzędnik w Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP (praca w Zarządzie Zamku z przywilejem mieszkania w Starej Pomarańczarni w Łazienkach oraz w zarządzie siedziby Prezydenta R.P. w Spale). We wrześniu 1939 r. nie zdecydował się na ewakuację wraz z zespołem pracowników Kancelarii Prezydenta Ignacego Mościckiego. Pozostał w Warszawie ze względu na zaawansowaną ciążę żony (11 listopada 1939 r. urodził się ich syn Ryszard). Również we wrześniu 1939 r. na polecenie dra Zygmunta Skowrońskiego (1891–1984), zastępcy szefa Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP został powołany do zespołu, który miał zaopiekować się Zamkiem Królewskim oraz uczestniczyć w przekazywaniu eksponatów z Zamku do Muzeum Narodowego. Podczas bombardowań stolicy jesienią 1939 r. Zamek Królewski został zbombardowany, a K. Almakiewicz wraz z ciężarną żoną ukrywał się w piwnicach i schronach. Do 1941 r. zajmował się pracami dorywczymi, w tym samym roku wraz z rodziną przeniósł się do Lublina. Tam pracował w Kasie Chorych do sierpnia 1943 r.

We wrześniu 1943 r. zamieszkał z rodziną w Zielonce pod Warszawą, gdzie znalazł zatrudnienie w Delegaturze Banku Cukrownictwa. Przed wybuchem Powstania Warszawskiego 14 marca 1944 r. urodził się drugi syn, Robert.

W dniu 5 września 1944 r. rodzina Almakiewiczów, wyrzucona z domu, znalazła się w kolumnie cywilnej ludności, transportowanej do obozu w Pruszkowie. Dzięki zmyleniu ochrony niemieckich żandarmów udało im się uciec i przedostać do Częstochowy, gdzie doczekali końca wojny.

Praca na Pomorzu Zachodnim

Z Częstochowy wraz z rodziną przybył latem 1945 r. do Szczecina. Został zatrudniony przez wojewodę Leonarda Borkowicza w Dziale Inspekcji Starostw Urzędu Wojewódzkiego, najpierw w Szczecinie, potem w Koszalinie, potem znów w Szczecinie. W 1947 r. przeszedł przeszkolenie w sprawach nadzoru nad urzędami stanu cywilnego.

Od 1 września 1947 r. został zatrudniony w Biurze Kontroli przy Radzie Państwa – Delegatura w Szczecinie jako inspektor. W piśmie z 7 sierpnia 1947 r. kierowanym do Delegatury Biura Kontroli przy Radzie Państwa w Szczecinie (ul. Piotra Skargi 15) Naczelnik Wydziału Ogólnego Tadeusz Smolik pisał:

Poziom moralny, umysłowy i zachowanie się bez znaczniejszych uwag, uspołecznienie znikome, zdolność pracownicza i fachowa zadowalająca, na stanowisko referendarskie nadaje się.

Zwolnił się we wrześniu 1950 r. w związku z reorganizacją Biura Kontroli przy Radzie Państwa i utworzeniem Najwyższej Izby Kontroli. Szukając właściwego zatrudnienia krótko pracował (przełom 1950/1951) w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych jako starszy inspektor, potem do czerwca 1952 r. - w Biurze Projektów Przemysłu Włókien Sztucznych w Szczecinie jako pracownik Wydziału Administracyjno-Gospodarczego, w okresie 1 lipca 1952–30 czerwca 1953 r. w kontroli handlowej Powszechnego Domu Towarowego w Szczecinie, w okresie 1 lipca 195–28 lutego 1954 r. – jako kontroler w Miastoprojekcie w Szczecinie, następnie jako inspektor w Wojewódzkiej Komisji Planowania Gospodarczego; w okresie 4 sierpnia 1954–30 kwietnia 1955 r. - w Wojewódzkim Zarządzie Przedsiębiorstw i Urządzeń Komunalnych w Szczecinie (najpierw jako kierownik Działu Organizacyjnego, a potem jako inspektor Działu Zaopatrzenia).

Według opinii dyrektora Przedsiębiorstwa. inż. Teodora Dziabasa, przygotowanej dla przedsiębiorstwa Polska Żegluga Morska, dokąd odchodził K. Almakiewicz (ze względu na zmniejszenie etatów w Dziale Zaopatrzenia):

W pracy chętny, obowiązkowy i sumienny. W obejściu uprzejmy i grzeczny. Jako członek partii bierze czynny udział w życiu społecznym. Strona moralno-polityczna bez zastrzeżeń.

W PŻM pracował do przejścia na emeryturę w 1964 r. Był członkiem Związku Zawodowego Marynarzy i Portowców. W latach emerytury pisał wspomnienia (m.in. był uczestnikiem konkursu STK „Dzieje szczecińskich rodzin w XX wieku”), malował obrazy.

Przez wiele lat wraz z żoną opiekował się samotną Marią Merzowiczową (1892–1972), działaczką niepodległościową, animatorką kultury, wdową po artyście malarzu Romanie Mirzy Merzowiczu (1888–1946), która zamieszkała w ich domu i traktowana była jak członek rodziny.

Odznaczenia

• Gryf Pomorski - srebrna odznaka;
• Złoty Krzyż Zasługi (1978).
  

Ciekawostki

Siostra K.A., Aniela Almakiewicz (1901-1991) poślubiła Stanisława Białowiejskiego, oficera WP, żołnierza Legionów Polskich, przez krótki czas adiutanta Józefa Piłsudskiego, później związanego z lotnictwem, w l. 1940-1947 oficera w Polskich Siłach Zbrojnych w Wielkiej Brytanii. Mieli trzy córki: Krystynę (zm. 2010), Annę (zm. 2015) i Julittę (zm. 2025). Aniela z mężem i córką Julittą wyemigrowała do USA. Obie starsze córki - zakonnice pozostały we Włoszech. Córka, Krystyna Białowiejska, wydała książkę pt. "Msza w poszewce. Pamięci księdza Aleksandra Rafała Gogolińskiego-Elstona" (Kraków 2005). Aniela Almakiewicz-Białowiejska w późnych latach opublikowała tom „Poezje” (Stevens Point, 1984), zawierający jej twórczość poetycką z lat 1910–1983. Jej córka, Julitta Białowiejska-Szczepańska opisała dzieje swej rodziny w książce pt. "Litka. Wspomnienia z wojny" (2013).

Bibliografia

1. Archiwum Państwowe w Szczecinie. Zespół 65/356. Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie, sygn. II/40;
2. Akta osobowe pracowników NIK, sygn. akt osobowych Kazimierza Almakiewicza: 127/3;
3. K. Almakiewicz. Wspomnienia. [Materiały z konkursu „Dzieje szczecińskich rodzin XX wieku”], sygn. P-884. Sekcja Rękopisów Książnicy Pomorskiej w Szczecinie;
4. Archiwum rodzinne Joanny Almakiewicz-Wilgi (córki) i Michała Almakiewicza (wnuka).
   
   

• 
  K. Almakiewicz w październiku 1947
• 
  K. Almakiewicz z rodziną (stoi z synem w górnym rzędzie, pierwszy z prawej); siedzą od lewej Aleksandra Almakiewicz (żona), Joanna Almakiewicz, (córka), Maria Merzowiczowa, Szczecin 1952
• 
  Mistrzostwa szachowe PŻM w Szczecinie, 1956. K. Almakiewicz w środku drugiego rzędu od dołu
• 
  Mistrzostwa szachowe PŻM w Szczecinie, 1956.
• 
  K. Almakiewicz (drugi z prawej) podczas rozgrywek szachowych w Połczynie-Zdroju, 1958
• 
  Fotografia K. Almakiewicza, 1963
• 
  Rewers fotografii z nazwą zakładu fotograficznego
• 
  Jerzy Wołoszyn, Kazimierz Almakiewicz, Helena Hreczycho, Maria Merzowicz, 1969
• 
  Legitymacja Związku Zawodowego Marynarzy i Portowców, 1975
• 
  K. Almakiewicz (pierwszy z prawej) wśród odznaczonych pracowników PŻM, Szczecin, 1978
• 
  Wizyta siostrzenicy z USA, Julitty Szczepańskiej z rodziną w Szczecinie. K. Almakiewicz - w środku górnego rzędu, jego żona - druga z lewej w środkowym rzędzie
• 
  Autoportret
• 
  Julitta Białowiejska-Szczepańska
• 
  Krystyna Białowiejska
• 
  Anna Białowiejska

Autor opracowania: Cecylia Judek

Redakcja: Sylwia Wesołowska