Maria Chwalibóg

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Maria Chwalibóg
aktorka
brak zdjecia
Data urodzenia 4 lutego 1933
Miejsce urodzenia Warszawa



Maria Chwalibóg (ur. 1933) – aktorka



Życiorys

Maria Chwalibóg (właśc. Maria Teresa Chwalibóg z Wróblowic h. Strzemię) urodziła się 4 lutego 1933 roku w Warszawie. Jest córką Tadeusza Chwaliboga z Wróblowic h. Strzemię, absolwenta Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, i Marii z Gutowskich. Jej młodsza siostra Elżbieta, absolwentka WSSP w Gdańsku, była żoną tragicznie zmarłego aktora Zbigniewa Cybulskiego. Lata międzywojenne spędziła w majątku rodziców w Mysłowie, w ówczesnym pow. łukowskim w pobliżu Warszawy.

W pierwszych dniach wojny przeżyła bombardowanie rodzinnego domu, podczas którego zginął jej kilkumiesięczny brat Tadeusz. Okupację niemiecką spędziła w Mysłowie. W 1944 roku wraz z rodzicami oraz siostrą Elżbietą i bratem Januszem uciekła do Warszawy w obawie przed nadciągającymi wojskami radzieckimi. Tu zastał ich wybuch powstania. Po zakończeniu działań wojennych trafili do Łeby.

W 1956 roku ukończyła Państwową Wyższą Szkołę Teatralną w Łodzi. Zadebiutowała 3 lutego 1956 roku na scenie łódzkiego Teatru Powszechnego rolą w sztuce Faryzeusze i grzesznik Jerzego Pomianowskiego i Małgorzaty Wolin w reż. Marii Kaniewskiej. Pierwsze kroki aktorskie stawiała w Teatrze im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku, gdzie występowała w latach 1956-1960. Grała tam m.in. Agafię w Ożenku Mikołaja Gogola i Panią Ford w Wesołych kumoszkach z Windsoru Williama Shakespeare'a. Później grała w Teatrze Polskim w Bydgoszczy (sez. 1960/1961) i w Teatrze Bałtyckim w Koszalinie (sez. 1962/1963).

W latach 1962-1969 była aktorką Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie. Występowała także w Teatrze „13 Muz”. W połowie lat sześćdziesiątych rozpoczęła współpracę z Teatrem Telewizji. Zagrała w kilku spektaklach przygotowanych przez szczeciński Ośrodek Telewizyjny. Gościnnie wystąpiła podczas Ogólnopolskiego Konkursu Recytatorskiego, którego jedenasta edycja odbyła się w Szczecinie marcu 1965 roku.

W 1970 roku powróciła do rodzinnej Warszawy. Tu kolejno występowała w Teatrze Narodowym (1970-1973), w Teatrze Studio (1974-1976), w Teatrze Na Woli (1976-1981), w Teatrze Dramatycznym (1981-1988). Kontynuowała także współpracę z Teatrem Telewizji. Wystąpiła w ponad 30 spektaklach tego teatru.

Choć przede wszystkim jest aktorką teatralną - w teatrze stworzyła swoje najlepsze role - to dużą popularność przyniósł jej także film. Na srebrnym ekranie zadebiutowała już w 1956 roku epizodyczną rolą w Cieniu w reż. Jerzego Kawalerowicza. Najczęściej grała drugoplanowe role lub epizody, tworząc wyraziste postaci zwykłych kobiet. Wystąpiła w około czterdziestu filmach fabularnych, m.in. w Matce Joannie od Aniołów (1960), Małym (1970), Promie (1970), Poszukiwanym, poszukiwanej (1972), Godzinie szczytu (1973), Niedzielnych dzieciach (1976), Zmorach (1978), Kocham kino (1987), Oszołomieniu (1988), Korczaku (1990), 1968. Szczęśliwego Nowego Roku (1992). Wybitną, pierwszoplanową rolę listonoszki Ireny Misiak zagrała w filmie Agnieszki Holland Kobieta samotna (1981). Rola ta uznawana jest do dziś za jedną z najlepszych kobiecych kreacji w historii polskiego kina. Grała także w popularnych serialach telewizyjnych, m.in. w Wojnie domowej (1966), Przygodach psa Cywila (1970), 07 zgłoś się (1976), Rzece kłamstwa (1987), Komediantce (1987), Modrzejewskiej (1989), Pannach i wdowach (1991), Oficerach (2006).

W drugiej połowie lat osiemdziesiątych razem ze swoją przyjaciółką, dziennikarką Alicją Maciejowską, działała w Obywatelskim Komitecie Poszukiwań Mieszkańców Suwalszczyzny Zaginionych w Lipcu 1945 roku, którego celem było wyjaśnienie losów rodzin z północno-wschodniej Polski, zaginionych bez śladu po zakończeniu II wojny światowej.

Była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był aktor Andrzej Kopiczyński (1934-2016). Jej drugim mężem był aktor Marek Bargiełowski (1942-2016).

Twórczość artystyczna (Szczecin)

Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Dowód osobisty Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Andrzej Dobrowolski obsada aktorska Malwina z Gardanów Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 11 stycznia 1962
Idiotka Marcel Achard Irena Grywińska-Adwentowicz obsada aktorska Maria Dominika Beaurevers Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 kwietnia 1962
Magik i małpiszon (montaż satyryczno-liryczny) Konstanty Ildefons Gałczyński Ewa Kołogórska obsada aktorska Hermenegilda Kociubińska Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Imprez Artystycznych „Estrada” (sala Kameralna Zamku Książąt Pomorskich) 16 grudnia 1963
Piąta kolumna Ernest Hemingway Zbigniew Cybulski obsada aktorska Dorota Bridges Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 20 grudnia 1963
Fizycy Friedrich Dürrenmatt Józef Gruda obsada aktorska Marta Boll Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 19 stycznia 1964
Makbet William Shakespeare Maryna Broniewska obsada aktorska Lady Makbet Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 25 marca 1964
Przygody dobrego wojaka Szwejka Jaroslav Hašek Jan Maciejowski obsada aktorska Eliza Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 20 grudnia 1964
Moralność pani Dulskiej Gabriela Zapolska Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Juliasiewiczowa Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 19 lutego 1965
Śpiewać albo nie śpiewać (w ramach Kabaretu Piosenki Klubu „13 Muz”) różni autorzy, m.in. Halina Koman-Dobrowolska, Joanna Kulmowa, Tadeusz Klimowski Jan Maciejowski obsada aktorska Klub „13 Muz” 12 marca 1965
Sługa dwóch panów Carlo Goldoni Maryna Broniewska obsada aktorska Beatrice z Turynu Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 8 maja 1965
Śniadanie obiad kolacja Andrzej Szypulski Józef Wyszomirski obsada aktorska Dziennikarka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 15 października 1965
Lekkomyślna siostra Włodzimierz Perzyński Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Maria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 czerwca 1966
Derby w pałacu Jarosław Abramow-Newerly Andrzej Ziębiński obsada aktorska Alicja; Czarna Dama Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 września 1966
Meteor Friedrich Dürrenmatt Jan Maciejowski obsada aktorska Pani Nomsen Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 9 grudnia 1966
Niech no tylko zakwitną jabłonie Agnieszka Osiecka Barbara Fijewska obsada aktorska Buba-Buba - Kobieta Luksusowa; Dziewczyna; Girlsa; Pani; Partyzantka; Zdradzona Dziewczyna Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 21 marca 1967
Przygoda z Vaterlandem Leon Kruczkowski Aleksander Rodziewicz obsada aktorska Elza Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 24 maja 1967
Ryszard III William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Elżbieta, żona Edwarda IV Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 29 września 1967
Pan Wokulski Bolesław Prus Ewa Kołogórska obsada aktorska Izabela Łęcka Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 23 lutego 1968
Mimika, czyli nauka sztuki scenicznej Wojciech Bogusławski Jan Maciejowski adaptacja (z Teresą Worono i Henrykiem Giżyckim); obsada aktorska Teatr „13 Muz” 9 kwietnia 1968 (często błędnie podawana jest data: 18 kwietnia 1969)
Cesarsko-królewski narzeczony Ludwik Askenazy Jan Maciejowski obsada aktorska Helioza z Tutiechowic Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 4 maja 1968
Królowa przedmieścia Konstanty Krumłowski Ewa Kołogórska obsada aktorska Helcia Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 22 września 1968
Wyzwolenie Stanisław Wyspiański Jan Maciejowski obsada aktorska Harfiarka (Wróżka); Muza Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 14 lutego 1969
Czarna komedia Peter Shaffer Jowita Pieńkiewicz obsada aktorska Clea Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 20 kwietnia 1969
Henryk IV William Shakespeare Jan Maciejowski obsada aktorska Lady Percy Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 czerwca 1969



Na scenie

(fot. Grażyna Wyszomirska)



Radio

Tytuł słuchowiska/audycji Autor Reżyseria (adaptacja radiowa) Rodzaj twórczości Data pierwszej emisji
Zamarłe morze Jorge Amado Jan Maciejowski, (Czesław Czerniawski, Henryk Piotrowski) obsada aktorska 24 lutego 1962
Biri-biri Stanisław Mioduszewski Juliusz Burski obsada aktorska 8 grudnia 1964
Magik i małpiszon Alina Głowacka (z wykorzystaniem Zielonej Gęsi K.I. Gałczyńskiego) Ewa Kołogórska obsada aktorska 25 grudnia 1964
To ci z Moulin Rouge Jerzy Grygolunas Jowita Pieńkiewicz obsada aktorska 27 kwietnia 1969



Telewizja

Tytuł Autor Scenariusz Reżyseria Realizacja telewizyjna Postać Data premiery
Debiuty wiersze młodych poetów Hanna Lewandowska Janusz Rudnicki 31 maja 1966
Dziwak Nazim Hikmet Maryna Broniewska 10 maja 1968
Wojciecha Bogusławskiego mimika, czyli nauka sztuki scenicznej Wojciech Bogusławski Maria Chwalibóg, Teresa Worono, Henryk Giżycki Jan Maciejowski 29 grudnia 1968
Henryk IV William Shakespeare Jerzy Jarocki (układ tekstu), Jan Maciejowski (adaptacja tekstu) Jan Maciejowski Lady Percy, żona Hotspura 15 września 1969
Playboy zachodniego świata John Millinghton Synge Jan Maciejowski (adaptacja) Jan Maciejowski Ryszard Zawidowski obsada aktorska 19 września 1969



Nagrody i wyróżnienia

  • 1967Bursztynowy Pierścień za role Elżbiety w Ryszardzie III Williama Shakespeare'a w reż. Jana Maciejowskiego oraz Buby w Niech no tylko zakwitną jabłonie Agnieszki Osieckiej w reż. Barbary Fijewskiej
  • 1968 – Wielka Nagroda Publiczności za udział w spektaklu Mimika wg Wojciecha Bogusławskiego w Teatrze „13 Muz” w Szczecinie na III Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie
  • 1968 – nagroda za rolę Elżbiety w przedstawieniu Ryszard III Williama Shakespeare'a (PTD w Szczecinie) na X Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1968 – wyróżnienie za rolę Królowej w Ryszardzie III Williama Shakespeare'a (PTD w Szczecinie) na V Telewizyjnym Festiwalu Teatrów Dramatycznych w Warszawie
  • 1969 – nagroda za role Lady Percy w Henryku IV Williama Shakespeare'a i Muzy w Wyzwoleniu Stanisława Wyspiańskiego (PTD w Szczecinie) na XI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1972 – nagroda jury za kreację aktorską w przedstawieniu Pieśni Bilitis wg Pierre'a Louysa zrealizowanym w Klubie SDP w Łodzi na VII Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie
  • 1981 – nagroda jury za przedstawienie Magia słów (Warszawa) na XVI Ogólnopolskim Przeglądzie Teatrów Małych Form w Szczecinie
  • 1988 – nagroda indywidualna przewodniczącego Komitetu d/s PRiTV za kreacje aktorskie w spektaklu Dom kobiet oraz w filmie Kobieta samotna
  • 1988 – Lwy Gdańskie, nagroda za rolę w filmie Kobieta samotna w reż. Agnieszki Holland na XIII Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku



O Marii Chwalibóg

  • (...) Na groteskowym tle powstaje jakiś dramacik macierzyństwa, co podkreśliła jeszcze swoją grą Maria Chwalibóg (Malwina), niewątpliwie wybitnie utalentowana artystka, jednakże bardziej predestynowana warunkami do ról dramatycznych. Niemniej witamy ją na naszej scenie z radością - na pewno znajdzie jeszcze niejedną okazję, by zabłysnąć pełnią swego talentu. (Feliks Jordan, „Dowód osobisty” M. Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, „Kurier Szczeciński” 1962 nr 19, s. 4)



Bibliografia

Inne źródła





IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz