Max Kühn

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Max Kühn
malarz, rysownik, grafik
Data urodzenia 20 listopada 1888
Miejsce urodzenia Szczecin
Data śmierci 15 grudnia 1970
Miejsce śmierci Rielingshausen
Narodowość niemiecka


Max Kühn (1888-1970) – malarz, rysownik, grafik.

Życiorys

Max Ferdinand Hermann Kühn urodził się 20 listopada 1888 roku w Szczecinie, w rodzinie krawca, zmarł 15 grudnia 1970 roku w Rielingshausen (Badenia-Wirtembergia). Był malarzem kompozycji sztalugowych i malowideł ściennych, rysownikiem, grafikiem, a także ilustratorem i projektantem grafiki użytkowej.

Podstawowe umiejętności rysunkowe zdobył w Szczecinie w trakcie nauki szkolnej, przypuszczalnie w gimnazjum miejskim pod okiem pejzażysty i weducisty Theodora Kugelmanna. Zapewne ta wiedza praktyczna umożliwiła mu wykonywanie rysunków dokumentacyjnych zabytków i miejscowości pomorskich.

Chałupa chłopska, rysunek inwentaryzacyjny, tusz na papierze, 1910 (reprodukcja)
Dolina Odry z Wieżą Bismarcka na Gocławiu, akwarela na papierze, 1945

W latach 19081910 rysował cykle przedstawień Szczecina i Stargardu, z których prace przechowywane są w Landesarchiv w Greifswaldzie. Są to widoki zabytków architektury i ich wnętrz oraz malowniczej zabudowy miejskiej. Pośród rysunków ołówkiem, piórem w tuszu i kredkami są m.in. przedstawienia kaplicy o kryształowym sklepieniu przy kościele św. Jana i podwórka Apteki pod Lwem – obu w Stargardzie, empory kościoła św. Jana w Szczecinie, gotyckich sklepień w południowym skrzydle szczecińskiego zamku i wiele innych. Dokumentacyjne rysunki z tego okresu wiązały się również z zamówieniami na ilustracje wydawnicze, których przykładem jest widok zabytkowej chałupy z 1749 roku w kolonii Heinrichswalde na Pomorzu – projekt piórem z 1910 roku[1].

Artysta malował także kompozycje dekoracyjne. Pastel z 1910 roku, przedstawiający kobietę z naręczem kwiatów stojącą na tle pól, świadczy o wpływie secesji. Pierwowzorem postaci na obrazie mogła być jedna z modnych wówczas ozdobnych, porcelanowych figurek.

W latach 19111914 Kühn odbył studia w Berlinie uczęszczając do Zakładu Oświatowego Kunstgewerbemuseum. W tym okresie brał już udział w wystawach Pommerscher Verein für Kunst und Kunstgewerbe organizowanych w muzeum miejskim w Szczecinie. Pokazał m.in. widok z obecnego Wzgórza Kupały na Golęcinie i fabrykę cementu. Po studiach wrócił do rodzinnego miasta i był tu czynny do 1945 roku mając pracownię przy obecnym pl. Lotników, zniszczoną w trakcie wojny wraz z dorobkiem artysty. Nadal sporadycznie brał udział w organizowanych w Szczecinie wystawach. W latach dwudziestych malował i rysował pejzaże z okolic Szczecina, takie jak dolina Odry, wzgórza w rejonie Osowa, jak też popularne krajobrazy Rugii – strome klify, megalityczne grobowce. W jego obrazach odzwierciedliły się wpływy malarstwa plenerowego, symbolizmu, ekspresjonizmu i art deco. W 1930 roku Kühn został członkiem grupy das neue Pommern założonej w owym roku i istniejącej do 1933 roku. Na pierwszej wystawie stowarzyszenia zaprezentował widok Szczecina. W tym czasie w jego pracach widoczne są wpływy Nowej Rzeczowości, czego przykład stanowi kompozycja Port dla łodzi na Grabowie [2].

W latach trzydziestych XX wieku intensywniej zajmował się ilustratorstwem. Ilustrował m.in. książkę Karli König Das schöne Pommern, Stettin 1933. Jego malowidła ścienne to dekoracja sali posiedzeń rejencji na zamku szczecińskim, wymalowanie poczekalni Miejskiej Kasy Oszczędności (obecnego banku przy pl. Żołnierza Polskiego)[3], dekoracja piwnicy win na wzniesieniu Kuhberg.

Najbardziej znane prace Kühna z okresu szczecińskiego to cykl rysunków piórem i akwarelą dokumentujący zniszczenia Szczecina przez bombardowania alianckie w trakcie II wojny światowej. Ale dokumentował także ruiny Stuttgartu, do którego przeniósł się po wojnie. Poza tym w trakcie wojny nie przestawał utrwalać pomorski pejzaż wiejski w studiach tuszem i akwarelą. W okresie powojennym tworzył wiele krajobrazów z okolic Stuttgartu. Z rzadka podejmował tematy portretu i martwej natury. Jest autorem wielu dekoracyjnych projektów malowanych farbami kryjącymi do kart pocztowych znajdujących się w zbiorach prywatnych.

Galeria

Przypisy

  1. Publikowany w: „Brandenburgische Forschungen”, Bd. 1, Otto Gebhard, Friderizianische Pfälzerkolonien in Brandenburg und Pommern, Stettin 1939, il. 12. Przykład ten zawdzięczam uprzejmości p. Mathiasa Gärtnera ze Stiftung Preußische Schlösser und Gärten Berlin-Brandenburg.
  2. König Karla, Das Land am Meer. Kunstschau des Stettiner Museumsvereins im Stadtmuseum, „Nachrichten des Stettiner Verkehrsvereins”, 1934, nr 21, il. na s. 5.
  3. ri, Heimische Kunst im neuen Haus der Städtischen Sparkasse zu Stettin, „Das Bollwerk” 1935, Heft 10, il. na s. 339.


Bibliografia

  • Białecki Tadeusz, Szczecin na dawnych widokach XVI–XX wiek. Stettin auf alten Ansichten 16.–20. Jahrhundert, Szczecin 1995, s. 339–340, il. 407–412.
  • Gutsche Edda, Max Kühn (1888–1970), W: Malarze, miejscowości i widoki Pomorza Zachodniego w pierwszej połowie XX wieku. Część 2 / Maler, Orte und Landschaften in Hinterpommern in der ersten Hälfte des 20. Jahrhunderts. Teil 2, Pruszcz Gdański 2012, s.80–107.
  • Gwiazdowska Ewa, Kühn Max, W: Encyklopedia Szczecina, red. Tadeusz Białecki, t. 1, A–O, Szczecin 1999, s. 515.
  • Gwiazdowska Ewa, Widoki Szczecina. Źródła ikonograficzne do dziejów miasta od XVI wieku do 1945 roku. Ansichten von Stettin. Ikonographische Quellen zur Stadtgeschichte vom 16. Jahrhundert bis zum Jahr 1945, Szczecin 2001, s. 500–502.
  • Gwiazdowska Ewa, Leben und Werk des Stettiner Malers Max Hermann Kühn. Zwischen Pommern und Stuttgart, „Pommern. Zeitschrift für Kultur und Geschichte“ Jg. XLIV (2006), 3, s. 30–43.
  • Gwiazdowska Ewa, Dokument, pejzaż, reportaż – oblicza twórczości Maxa Kühna (1888-1970), W: Sztuka XX wieku w Szczecinie i na Pomorzu Zachodnim. Przemiany i kontynuacje. Materiały z Seminarium Naukowego Szczecińskiego Oddz. SHS, red. Maria Glińska, Rafał Makała, Szczecin 2008, s. 119–131.
  • Gwiazdowska Ewa, Z Maxem Kühnem przez malowniczy dawny Stargard, „Stargardia. Rocznik Muzeum w Stargardzie poświęcony przeszłości i kulturze Pomorza”, red. Marcin Majewski, t. 5 (2010) s.331–337.
  • Holtze Otto, Das Stadtbild Stettins vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart in Gemälden, Zeichnungen und Bilddrucken der Zeit, Katalog der Ausstellung, Museum der Stadt Stettin, 18.10.–15.11. 1936, Stettin 1936, s. 30, poz. 195.
  • Lichtnau Bernfried, Max Kühn (1888–1970) und die zeichnerische Dokumentation der Kriegszerstörungen in Stettin, /w:/ Kunst in Ostseeraum. Greifswalder Kunsthistorische Studien, Bd. 2, Brigitte Hartel, Bernfried Lichtnau (Hrsg.) Architektur und bildende Kunst von 1933 bis 1945, Frankfurt am Main 1997, s. 143–156, il. 49–56.
  • Mitelski Mariusz, Widoki dawnego Szczecina w grafice i rysunku. Katalog zbioru Muzeum Narodowego w Szczecinie, Szczecin 1985, s. 25, poz. 113–120, il. 44, 46–47.
  • Scheunchen Helmut, Max Kühn. Eine Freundschaftsgabe auf das Jahr 2017 der Privaten Ostdeutschen Studiensammlung Helmut Scheunchen, Esslingen 2016.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Ewa Gwiazdowska