Mury miejskie (Trzcińsko-Zdrój)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. 396 z dnia 18 listopada 1963[1]

Mury miejskie w Trzcińsku-Zdroju – gotyckie ceglano-kamienne obwarowania.

Historia

Najprawdopodobniej tuż po lokacji na prawie niemieckim (ok. 1281) miasto obwarowano ziemno-drewnianymi umocnieniami w postaci wałów i fos. Choć pierwsza wzmianka o kamiennych murach pochodzi z 1349 roku, to należy przypuścić, że konstrukcje te zaczęto wznosić już na przełomie XIII/XIV wieku. Tworzyły one tzw. system basztowy, na który składał się mur kurtynowy, trzy bramy i kilkadziesiąt baszt łupinowych (otwartych do wnętrza miasta). W drugiej połowie XIV i pierwszej połowie XV wieku mury prawdopodobnie nieznacznie zmodernizowano, rozbudowując i podwyższając bramy oraz niektóre baszty. Około 1483 roku w związku ze zmianami technik oblężniczych i obronnych (m.in. zastosowanie broni palnej) obwarowania poddano dalszej przebudowie, która trwała do ok. połowy XVI wieku. Pojawiły się wówczas zamknięty baszty w formie kilkustopniowych zamkniętych wież. Formy wieżowe uzyskały również bramy, dodatkowo wzmocnione przedbramiami. Obwarowania straciły swe dawne znaczenie zaczęły popadać w ruinę po wojnie trzydziestoletniej (1618-1648). Pewnej renowacji poddano mury w XIX wieku. Wiadomo, że w 1860 roku odrestaurowano Bramę Myśliborską. Jednak już 10 lat później rozebrano najbardziej okazałą Bramę Strzeszowską. W kolejnych dziesięcioleciach zasypano fosy i zniwelowano wały, tworząc w ich miejscu ogrody, a także zlikwidowano wewnętrzną ulicę przymurną. W ostatnich latach mury miejskie zostały poddane renowacji. W 2015 roku miasto Trzcińśko-Zdrój otrzymało wyróżnienie w konkursie "Zabytek Zadbany" organizowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedictwa Narodowego za kompleksową konserwację obwarowań miejskich i włączenie ich w zrewitalizowaną przestrzeń miasta”.

Obiekty

  • Mur obronny - wzniesiony z kamienia narzutowego w technice opus emplectum. kamienie układane warstwami o szerokości 0,8-1,2 metra. Pierwotnie wysokości ok. 9 metrów, zakończony prosto (bez blanek), zwężający się ku górze (u podstawy grubość ok. 1 m). Obecnie zachowany na długości 1564 metrów, najwyższe odcinki osiągają wysokość ok. 6 metrów.
  • Brama Myśliborska (Soldiner Tor) - dwustopniowa, w typie wieżowym, wniesiona na rzucie prostokąta o wymiarach 8,72 na 8,37 metra. Wysokość całkowita wynosi 21,38 metra. Stopień dolny zbudowany jest z części dolnej - zbudowanej z ciosów granitowych - oraz dwukondygnacyjnej górnej, wzniesionej z cegły w wątku wendyjskim w XIV wieku, zaopatrzony w ośmioboczny ganek dekorowany fryzem. Drugi stopień - zbudowany w XV wieku z cegły w wątku gotyckim - składa się z ośmiobocznego tamburu, zwieńczonego blendowanym krenelażem, i ceglanego ostrosłupa.
  • Brama Chojeńska (Königsberger Tor) - dwustopniowa, w typie wieżowym, wzniesiona na planie prostokąta o wymiarach 7,36 na 6,90 metra. Wysokość całkowita wynosi 17,32 metra. Dolny trzykondygnacyjny stopień złożony jest z dwóch części: dolnej kamiennej i górnej ceglanej, dobudowanej w XIV/XV wieku, zwieńczonej krenelażem. Stopień górny składa się z ośmiobocznego tamburu z krenelażem, który dekorowany jest fryzem. Bramę wieńczy ceglany ośmioboczny ostrosłup.
  • Baszty - obecnie zachowało się 27 kamiennych czatowni (5 półkolistych, 19 prostokątnych i 3 niezidentyfikowane) oraz 3 kamienno-ceglane baszty zamknięte (cylindryczna Prochowa, półkolista Lodowa i prostokątna Bociania).

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Kuna, Marcin. Mury miejskie Trzcińska-Zdroju. W: Rocznik Chojeński 2013, t. V, s. 113-137.
  • [rr]. Trzcińsko wyróżnione za mury. W: Gazeta Chojeńska 2015, nr 17. online [Dostęp 30 października 2015].
  • Voss, Georg, Hoppe, Willy. Bad Schönfließ. W: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Schriftleitung E. Blunck, Bd. VII, T. 1: Kreis Königsberg (Neumark), H. III: Die nördlichen Orte. Berlin 1927.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke