Osówka
| Osówka | |||
| |||
| Uchodzi do | Odra | ||
| Miejsce ujścia | Szczecin | ||
| Nazwa niemiecka | Mühlenbach; Mühlenbachkanal | ||
| Lokalizacja źródła | Lisia Góra (płd. stok), Osów | ||
| Długość | 12,5 | ||
| Dopływy | Bystry Potok, Jasmundzka Struga, Warszewiec | ||
Osówka (niem. Mühlenbach, Mühlenbachkanal) – struga w Szczecinie o długości 12,5 km. [1] [2]
Źródła Osówki znajdują się na wysokości 108 m n.p.m. na południowym stoku Lisiej Góry, na Wzgórzach Warszewskich, na obszarze zespołu przyrodniczo-krajobrazowego „Dolina Siedmiu Młynów i źródła strumienia Osówka”, w dzielnicy Osów, od której potok nosi używaną obecnie polską nazwę.
Przebieg
Początkowo płynie w kierunku zachodnim przez Dolinę Siedmiu Młynów (Siebenbachmühlental) w Lesie Arkońskim i przyjmuje tu prawostronny dopływ Jasmundzką Strugę. Po opuszczeniu Doliny Siedmiu Młynów potok skręca na południowy wschód, i płynąc w okolicy jeziora Głębokiego zasila przy okazji Staw Wędkarski. [3] Następnie Osówka przepływa przez Goplanę [4] [5], Arkonkę, Syrenie Stawy w Dolinie Niemierzyńskiej, gdzie częściowo płynie zakrytym kanałem aż do jeziora Rusałki w Parku Kasprowicza. Dalej na terenie Parku Kasprowicza i na obszarze zabudowy miejskiej ponownie płynie zakrytym kanałem, powstałym na przełomie XIX/XX wieku. Początek podziemnego kanału znajduje się przy ul. Słowackiego za mostkiem nad Jeziorem Rusałką, skąd płynie pod kamienicami przy ul. Wyzwolenia, następnie pod rondem Giedroycia i targowiskiem Manhattan przy ulicy Staszica, oraz pod garażami przy ul. Ofiar Oświęcimia i ciągiem ulicy 1 Maja w kierunku dawnej stoczni Warskiego, gdzie wpływa do rzeki Odry na terenie nie istniejącej już Stoczni Szczecińskiej.
Historia
Od XIII wieku strumień wykorzystywany był do nawadniania stawów młyńskich, których w tej dolinie od średniowiecza istniało siedem. Były to (patrząc w kierunku spływu tego cieku): Wyszyna (Obermühle), Łomot (Hagenmühle, zwany potocznie Klappmühle), Nagórnik (Strohmühle, później Bergmühle), Zacisze (Mutgebermühle), Uroczysko (Poppillionmühle, określany później niemiecką nazwą Schmetterlingsmühle), Ustronie (Sauersackmühle, nazywany także Kaisermühle), z zachowanymi do dzisiaj zabudowaniami dawnego młyna, oraz nieistniejący współcześnie Zazulin (Kuckuksmühle). Fakt ten znalazł odbicie w niemieckiej nazwie potoku, która w dosłownym tłumaczeniu oznacza młyński potok (Mühlenbach). W roku 1335 wymieniony jako Szemrzący Strumień, co niektórzy tłumaczą jako „Dzwoniący Potok” (Klingende Beke). Z czasem zwano go po prostu „Potok” (Beke, 1550), a także Osowski Potok (Wussowsche Bach, 1579, 1699), od pobliskiej wsi i lasu, przez który płynął. W czasach współczesnych zwano go „Potokiem Młynówka” (Mühlenbach). W XIX wieku górny odcinek Osówki, od źródeł do stawu młyna Wyszyna (Górny Staw) określany był jako Potok Krów lub Siedmiu Braci (Kuh-Bach, Sieben Brüder Bach). [6]
Na odcinku od jeziora Goplany do ujścia do rzeki Odry rozmieszczone były kolejne młyny: Młyn Piaskowy, Młyn Steinfurtha, Młyn Lübschego, Młyn Słodowy i Młyn Miedziany. Odcinek pomiędzy Młynem Słodowym a Młynem Miedzianym na przełomie XVIII/XIX wieku nazywany był Klingende Beek, a w pierwszej połowie XX wieku w wyniku prowadzonych prac kanalizacyjnych w tym rejonie potok od jez. Rusałka do rzeki Odry popłynął podziemnym kanałem pod nazwą Mühlenbachkanal.
W czerwcu 2006 roku w dolinie, częściowo wzdłuż Osówki, wytyczony został Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny „Siedem Młynów – Gubałówka” [7]
Przypisy
- ↑ Komisja Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych: Hydronimy. Izabella Krauze-Tomczyk, Jerzy Ostrowski (oprac. red). T. 1. Cz. 1: Wody płynące, źródła, wodospady. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006. ISBN 83-239-9607-5.
- ↑ Raport o stanie miasta Szczecina (2004), s. 105.
- ↑ Staw ten ma także sztuczne podziemne połączenie z jez. Głębokim, które umożliwia zasilanie go podczas sezonowego obniżenia wysokości lustra wody.
- ↑ Aktualnie w rowie wodnym, którym dotychczas potok Osówka wpływał do Jeziora Goplana nie ma wody, strumień został odcięty na wysokości ulicy Miodowej (stan na 2013-09-30).
- ↑ Okazuje się, że odpowiedzialni za gospodarkę wodną w lasach szczecińskich pozwolili Osówce wpływać do Jeziora Goplana (stan na 2015-04-23).
- ↑ Zob.: Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von Hugo Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926, s. 83; także Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243-1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak. Szczecin 1996. Bd. I, regest nr 107 z 1 lutego 1335, s. 332; Ludwik Brüggemann w opisie Pomorza Przedniego, w rozdziale o wodach, wymienia nazwę tego strumienia jako „Die Klinge” lub „klingende Becke” - Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Erster Theil. Stettin 1779, s. XXXXII (42).
- ↑ Projekt UE - Polsko-Niemiecki Szlak Turystyczny "Siedem Młynów - Gubałówka".
Zobacz też
Bibliografia
- A. Adamczak: Województwo zachodniopomorskie – atrakcyjne szlaki turystyczne. Mały przewodnik krajoznawczy. Szczecin: 2000/2002.
- Adamczak A., Kucharski B. – Okolice Szczecina. Warszawa .
- Brüggemann L. W., Ausführliche Beschreibung des gegenwärtigen Zustandes des Königl. Preussischen Herzogthums Vor – und Hinter – Pommern. Erster Theil.. Stettin 1779.
- Die älteren Stettiner Straßennamen im Rahmen der älteren Stadtentwicklung – von H. Lemcke, zweite neubearbeitete Auflage von C. Fredrich. Leon Sauniers Buchhandlung. Stettin 1926.
- Regestenbuch der Urkundensammlung der Stadt Stettin 1243 – 1856. Auf Grund des Manuskriptes von Karl Otto Grotefend zum Druck vorbereitet von Dr. Bogdan Frankiewicz und Mag. Jerzy Grzelak, Bd. 1. – 2. Szczecin 1996.
- Encyklopedia Szczecina pod red. Tadeusza Białeckiego. T. I. Szczecin 1999.
- Stachak A. i inni, Zieleń Szczecina – ilustrowany przewodnik dendrologiczny. Szczecin 2000.
