Płyta fundacyjna Filipa I z zamku w Wolgast

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Płyta fundacyjna Filipa I z zamku w Wolgast
Płyta fundacyjna Filipa I z zamku w Wolgast
Fot. G. Solecki, A. Piętak.
Autor Mistrz tablic erekcyjnych
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie – Muzeum Tradycji Regionalnych, ul. Staromłyńska 27, hol główny; Nr inw.: MNS/Szt/571
Data powstania 1537 r.
Materiał wapień gotlandzki;

192 x 123 x 18 cm


Płyta fundacyjna Filipa I z zamku w Wogast (Wołogoszczy) - płyta z herbem Księstwa Pomorskiego ufundowana przez Filipa I na okazję przebudowy zamku w Wolgast w 1537 r.; stanowi jeden z pierwszych przykładów rzeźby nowożytnej z terenu byłego Księstwa Pomorskiego.

Opis

Prostokątna płaskorzeźbiona płyta zawiera dziewięciopolowy herb Księstwa Pomorskiego dekorowany labrami trzymany przez dzikich mężów, stojących na tle pilastrów o stylizowanych kompozytowych kapitelach, na których osadzona jest tablica inskrypcyjna. Fragmentarycznie zachowana inskrypcja odnosi się do oficjalnej tytulatury księcia oraz zawiera datę fundacji płyty.

Historia

Płyta została ufundowana przez Filipa I na pamiątkę pierwszej – za jego panowania - przebudowy zamku w Wolgast, (w powiecie Vorpommern-Greifswald w Niemczech), jednej z dwóch najważniejszych rezydencji książęcych Pomorza. Zamek został zniszczony w XVII w. Płyta fundacyjna Filipa I i inne ocalałe fragmenty dekoracyjne, przechowywane były przed 1934 r., w osiemnastowiecznym pałacu w Karlsburgu (Vorpommern). Ówczesny właściciel przekazał rzeźby do Pomorskiego Muzeum Krajowego w Szczecinie (Pommersches Landesmuseum), dziś znajdują się w kolekcji Muzeum Narodowego w Szczecinie.[1]

Rzeźby z zamku w Wogast, przy pałacu w Karlsburgu, stan przed 1934, fot. Archiwum MNS.

Znaczenie dzieła

Dziewięciopolowy herb z dzikimi mężami w roli trzymaczy stanowi typowy i wielokrotnie powtarzany motyw obecny na fundacjach książąt pomorskich, począwszy od lat trzydziestych XVI w. Forma ramy architektonicznej oraz labry o kształcie obfitych liści akantu to elementy wywodzące się ze sztuki włoskiej XV w., przetransponowane przez wzorniki południowoniemieckie. Autor dzieła określany jest mianem Mistrza tablic erekcyjnych.[2] Rzeźbiarz pracował w latach trzydziestych XVI w. zarówno dla Filipa I w Wolgast, skąd pochodzi omawiana płyta, jak również jego współregenta Barnima IX (XI).

Na zamku w Szczecinie znajduje się analogiczna płyta wykonana przez niego w 1538 r. na pamiątkę przebudowy rezydencji w Szczecinie (obecnie wmurowana w ścianę wschodniego skrzydła zamku). Trzecim dziełem wiązanym z twórczością tego nieznanego mistrza, jest płyta z herbami kanclerza Księstwa Wołogoskiego Josta Dewitza i jego żony z zamku w Dobrej Nowogardzkiej z 1538 r. Jego rzeźby stanowią jedne z pierwszych przykładów plastyki o cechach nowożytnych na terenie Pomorza Zachodniego.

Przypisy

  1. Krasnodębska Kinga, Nowożytna rzeźba kamienna na dworach książąt pomorskich w okresie złotego wieku Pomorza, [w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku, pod red. R. Makały, kat. wyst., Szczecin 2013, s. 63–64.
  2. Glińska Maria, Plastyka kamienna na Pomorzu Zachodnim w latach 1530–1640, [w:] Sztuka Pomorza Zachodniego, red. Z. Świechowski, Warszawa 1973, s. 308–312; Glińska, Maria,Książęce fundacje w zakresie rzeźby kamiennej, [w:] Mecenat artystyczny książąt Pomorza Zachodniego. Materiały z sesji Oddziału Szczecińskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki w Zamku Królewskim w Warszawie 22–23 listopada 1986, red. W. Filipowiak, B. Januszkiewicz, Szczecin 1990, s. 79.


Bibliografia

  • Glińska Maria, Plastyka kamienna na Pomorzu Zachodnim w latach 1530–1640, [w:] Sztuka Pomorza Zachodniego, red. Z. Świechowski, Warszawa 1973, s. 305–365.
  • Glińska Maria, Książęce fundacje w zakresie rzeźby kamiennej, [w:] Mecenat artystyczny książąt Pomorza Zachodniego. Materiały z sesji Oddziału Szczecińskiego Stowarzyszenia Historyków Sztuki w Zamku Królewskim w Warszawie 22–23 listopada 1986, red. W. Filipowiak, B. Januszkiewicz, Szczecin 1990, s. 75–102.
  • Krasnodębska Kinga, Nowożytna rzeźba kamienna na dworach książąt pomorskich w okresie złotego wieku Pomorza, [w:] Złoty wiek Pomorza. Sztuka na dworze książąt pomorskich w XVI i XVII wieku, pod red. R. Makały, kat. wyst., Szczecin 2013, s. 61–79.


Zobacz też



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Kinga Krasnodębska