Plac im. Generała Władysława Andersa

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Plac im. Generała Władysława Andersa
Śródmieście
Plac im. Generała Władysława Andersa
Plac im. Generała Władysława Andersa
  Nazwa pełna Plac im. Generała Władysława Andersa
  Inne nazwy plac przy Ledóchowskiego[1],
Plac 22 Lipca[2]
  Nazwa niemiecka Alter Militärkirchhof
  Osiedle Centrum
  Dzielnica Śródmieście
Zobacz ulicę na:
Mapa Google.
Google Street View.
Interaktywny Plan Miasta Szczecin.

Plac Gen. Władysława Andersa (niem. Alter Militärkirchhof) - plac jest zachowanym fragmentem fortyfikacji pruskich z pierwszej połowy XVIII wieku oraz fragmentem terenu byłego cmentarza wojskowego przy ulicy Św. Wojciecha powstałego w pierwszej połowie XIX wieku. Po 1945 roku nazywany początkowo „placem przy [ulicy] Ledóchowskiego”. Na posiedzeniu plenarnym MRN w dniu 20 grudnia 1949 roku nazwę zmodyfikowano, nadając placowi miano Placu 22 Lipca. [3] Podczas sesji plenarnej Rady Miasta 27 maja 1991 roku po dyskusji przyjęto uchwałę, na mocy której kolejny raz zmieniono nazwę z Placu 22 Lipca na plac im. Generała Władysława Andersa. [4]

Historia

Plac obejmuje obszar położony przed Bramą Berlińską, który położony był pomiędzy placem ćwiczeń, zwanym również „małym placem ćwiczeń” (Exercier Platz, także Kleiner Exercier Platz) a glacis narożnika IV. Fortu Wilhelma i przeciwstraży nr 6. głównego wału twierdzy. [5] Na stokach tego odcinka fortyfikacji, na koszt rządu królewskiego, została założona i oddana do użytku po 25 marca 1846 roku nowa nekropolia dla potrzeb garnizonu szczecińskiego [6], która początkowo nosiła nazwę Garnison Kirchhof, a z czasem „starego cmentarza wojskowego” w odróżnieniu od nazwy kolejnego cmentarza wojskowego założonego w II poł. XIX wieku przy obecnej ulicy Kopernika (Neuer Militär Kirchof). Jesienią 1846 roku rozpoczęto przenoszenie zwłok z dawnego cmentarza usytuowanego na glacis starych fortyfikacji nad dworcem kolejowym, znanego nam pod nazwą Militär Begräbniß Platz, i istniejącego tam prawdopodobnie od początku XIX wieku. [7] Nowy cmentarz od strony przedpola zamykała droga, która prowadziła spod Bramy Portowej w kierunku Krzekowa (Kreckow) i Tanowa (Falkenwalde). W II poł. XIX wieku układ drogi zachowano, zakładając na jej narysie ulicę nowej dzielnicy Szczecina - Alte Falkenwalder Straße (obecnie ul. Więckowskiego), a były cmentarz przekształcając z czasem w założenie parkowe. Jedyną pozostałością po starym cmentarzu jest kompozycja złożona z kilku głazów ustawionych na tyłach prezbiterium kościoła parafialnego pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa ku pamięci 104 jeńców francuskich pochowanych na tym cmentarzu po zakończeniu wojny francusko-pruskiej (1870-1871); na największym głazie widniał nieczytelny napis odnowiony w 1961 roku, i zastąpiony w październiku 1987 roku tablicą. [8] Obecny naturalny spadek terenu parku w kierunku ul. Więckowskiego, szczególnie widoczny w rejonie kościoła NSPJ, jest śladem po glacis fortyfikacji. [9]

Przypisy

  1. ↑ Zmiany nazw ulic, Kurier Szczeciński nr 74 (1533) z 15 marca 1950, s. 3.
  2. ↑ Nazwę zmieniono na podstawie uchwały nr XIV/125/91 po dyskusji na sesji plenarnej Rady Miasta w dniu 27 maja 1991 roku.
  3. ↑ Protokół nr XV z posiedzenia plenarnego MRN odbytego w dniu 20 grudnia 1949 roku, AP w Szczecinie ZM i MRN teczka 593, s. 556 – 557, Projekt zmian nazw ulic, AP w Szczecinie ZM i MRN teczka 603, s. 7; zob. Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz.1: Do roku 1956 W: Kronika Szczecina 2003. Nr 22, s. 119-152. Szczecin 2004, s. 23, tamże przyp. 38.
  4. ↑ Urząd Miejski w Szczecinie, Archiwum, Protokół nr XIV/91 z posiedzenia plenarnego RM w Szczecinie odbytego w dniu 27 maja 1991, sygn. 5/443/96, s. 357 – 367; zob. Sz. Bursewicz, Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz. 3: 1991-2005 W: Kronika Szczecina 2005. Nr 24, s. 99-127. Szczecin 2006, s. 1.
  5. ↑ Glacis - element fosy, inaczej przedstok, jest to część profilu obwodu obronnego znajdująca się na zewnątrz fosy, w postaci obniżenia terenu w kierunku wroga (ewentualnie poprzez sztuczny nasyp z takim obniżeniem), mający na celu likwidację martwego pola przy obserwacji działań nieprzyjaciela. Natomiast przeciwstraż (contregarde lub enveloppe) - w fortyfikacji nowożytnej ciągły przedwał będący dodatkowym stanowiskiem piechoty, poprowadzony równolegle do czół bastionów.
  6. ↑ Heinrich Berghaus w swojej publikacji o historii miasta Szczecin podaje, że już w 1831 roku na przedstoku (glacis) przed narożnikiem nr III Fortu Wilhelma założono cmentarz dla zmarłych na cholerę żołnierzy garnizonu szczecińskiego, który istniał tam jeszcze w 1836 roku; zob. Heinrich K.W. Berghaus, Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstentums Rügen. Enthaltend Schilderung der Zustände dieser Lande in der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern. Topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. T. 2, Bd. 9. Berlin- Writzen/O 1876, s. 598, także 601.
  7. ↑ Jest to teren dzisiejszego Placu Zawiszy. Bogdan Frankiewicz w swoim opracowaniu „Szczecińskie cmentarze. Stettiner Friedhöfe” podaje datę założenia „starego cmentarza wojskowego” na ok. 1750 r. Wydaje się jednak, że miał na myśli cmentarz wojskowy przy Placu Zawiszy, którego w tym opracowaniu nie umieścił lub wspomniany przez niego cmentarz garnizonowy położony wcześniej przy drodze z Górnego Wiku do Fortu Prusy; por. B. Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze. Stettiner Friedhöfe. Szczecin 2003, s. 45, także 168.
  8. ↑ Na przymocowanej do kamienia tablicy widnieje napis: „Pamięci synów bohaterskiej Francji, uczestników kampanii 1870–1871, ofiarom niemieckiej niewoli, Szczecin, październik 1987 r.”; por. B. Frankiewicz, Szczecińskie cmentarze. Stettiner Friedhöfe. Szczecin 2003, s. 46.
  9. ↑ Treść hasła w części historycznej pochodzi z rozprawy doktorskiej Izabeli Kozłowskiej, Szczecińskie fortyfikacje nowożytne, rola fortyfikacji nowożytnych w kształtowaniu układu przestrzennego miasta Szczecina oraz wpływ analizy historycznej na współczesne działania projektowe i zakres ochrony konserwatorskiej. Rozprawa doktorska. Szczecin 2007, s. 89, 98; praca opublikowana na stronie Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej Szczecińskie fortyfikacje nowożytne...


Bibliografia

  • Berghaus H.K.W., Landbuch des Herzogthums Pommern und des Fürstentums Rügen. Enthaltend Schilderung der Zustände dieser Lande in der zweiten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Geschichte der Stadt Stettin, der Hauptstadt von Pommern. Topographisch-statistisch beschrieben nach allen Richtungen ihres politischen, bürgerlichen, merkantilischen und kirchlichen Lebens. T. 2, Bd. 9. Berlin- Writzen/O 1876
  • Frankiewicz B., Szczecińskie cmentarze. Stettiner Friedhöfe. Szczecin 2003
  • Kozłowska I., Szczecińskie fortyfikacje nowożytne, rola fortyfikacji nowożytnych w kształtowaniu układu przestrzennego miasta Szczecina oraz wpływ analizy historycznej na współczesne działania projektowe i zakres ochrony konserwatorskiej. (rozprawa doktorska). Szczecin 2007.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz.1: Do roku 1956 W: Kronika Szczecina 2003. Nr 22, s. 119-152. Szczecin 2004.
  • Bursewicz Sz., Nazwy szczecińskich ulic 1945-2004. Cz. 3: 1991-2005 W: Kronika Szczecina 2005. Nr 24, s. 99-127. Szczecin 2006.

Zobacz także




Autor opracowania: Jan Iwańczuk


Źródło: „https://pomeranica.pl/wiki/index.php?title=Plac_im._Generała_Władysława_Andersa&oldid=250821”