Portret Carla Ludwiga Friedricha von Eickstedt–Peterswaldta

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Portret Carla Ludwiga Friedricha von Eickstedt–Peterswaldta
Portret Carla Ludwiga Friedricha von Eickstedt–Peterswaldta
Fot. Grzegorz Solecki, Arkadiusz Piętak.
Autor Carl Joseph Begas (1794-1854)
Lokalizacja Muzeum Narodowe w Szczecinie
Data powstania 1839
Materiał olej, płótno;

76,5 x 62,5 cm


Portret Carla Ludwiga Friedricha von Eickstedt–Peterswaldta, interesujący portret mieszkańca portowej metropolii prowincji Pommern wykonany przez Carla Josepha Begasa, uznawanego za jednego z najbardziej popularnych portrecistów berlińskich pierwszej połowy XIX wieku. Eksponowany w jednej z sal Ratusza Staromiejskiego, w Muzeum Historii Szczecina, oddziale Muzeum Narodowego w Szczecinie.

Autor

Carl Joseph Begas (1794 Heinsberg k. Aachen – 1854 Berlin), początkowo kształcił się w Bonn, następnie w latach 1813–1821 studiował w Paryżu. W 1821 r. przybył po raz pierwszy do Berlina. Wówczas powstały pierwsze znaczące portrety jego autorstwa, przedstawiające Feliksa Mendelssohna-Bartholdy’ego i jego siostrę Fanny.

W latach 18221824 Begas przebywał na stypendium w Rzymie – mieszkał pod jednym dachem z Berthelem Thorvaldsenem, którego kilkakrotnie sportretował. Nawiązał bliskie kontakty z nazareńczykami, odcisnęły one piętno w twórczości malarza. W końcu 1824 r. opuścił Rzym, przez Innsbruck dotarł do Berlina, w którym osiadł na stałe.

W 1825 wraz z m.in. Wilhelmem Schadowem, Karlem Friedrichem Schinklem założył Verein der Kunstfreunde im Preußischen Staate (Towarzystwo Przyjaciół Sztuki w Prusach). W 1826 r. został powołany na stanowisko profesora berlińskiej Królewsko-Pruskiej Akademii Sztuk Pięknych. Początkowo malował głównie obrazy religijne oraz kompozycje rodzajowo-historyczne, pozostające pod wpływem düsseldorfskich romantyków, z czasem jednak, w końcu lat 30. zwrócił się ku neoklasycyzmowi i realizmowi. Zasłynął przede wszystkim jako portrecista. Namalował „serię” portretów osobistości świata nauki i sztuki – odznaczonych, nadanym przez Fryderyka Wilhelma IV, medalem Pour le Mérite – m.in. Giacoma Meeyerbeera, Jacoba Grimma, Alexandra Humboldta, Christiana Daniela Raucha, Johanna Gottfrieda Schadowa.

Jego portrety – od utrzymanych w duchu neorenesansu bądź romantyzmu, po neoklasycystyczne konwencjonalne wizerunki kobiet i mężczyzn – współtworzą obraz pruskiego biedermeieru. Bezpretensjonalne, wprowadzające dyskretną grę między ambicjami a skromnością modeli wizerunki Begasa znajdowały odbiorców zarówno wśród bogatego mieszczaństwa, uszlachconych urzędników, jak i pośród najwyższych kręgów dworu pruskiego.

Dorobek artystyczny Carla Josepha Begasa obejmuje ponad 300 dzieł. Spoczywający na berlińskim St. Hedwigs-Friedhof Begas był założycielem artystycznej dynastii – zarówno czterej synowie Oscar, Reinhold, Adalbert oraz Carl, jak i dwaj wnukowie Werner i Ottmar zajmowali się malarstwem oraz rzeźbą.

Carl Ludwig Friedrich von Eickstedt-Peterswaldt

Carl Ludwig Friedrich hrabia von Eickstedt-Peterswaldt, syn Johanna Georga Ephraima von Eickstedt, przedstawiciel pomorskiej szlachty, był dziedzicznym podkomorzym króla Prus, właścicielem dóbr ziemskich Rothen Klempenow, Hohenholz, Eickstedt, Damm, Wollin i Ziemkendorf (obecnie po niemieckiej stronie granicy, wówczas w podszczecińskim powiecie Randow). Początkowo pełnił obowiązki nadradcy Sądu Krajowego w Szczecinie, a od 1820 r. do swej śmierci w 1869 r. piastował stanowisko dyrektora Pomorskiej Izby Ziemskiej. Dwukrotnie żonaty z Jeanette von Ramin, a później Mathilde von Berge, pozostawił po sobie czwórkę dzieci: Ernsta Georga Joachima Ludwiga Maximiliana, który odziedziczył tytuł hrabiowski, Carla Victora (z tytułem barona), oraz dwie córki Augustę i Euphemię. Podczas swej koronacji król Fryderyk Wilhelm IV w dniu 15.10.1840 r. potwierdził przyznany w XVI wieku tytuł hrabiowski dla szczecińskiej gałęzi rodziny Eickstedt-Peterswaldt.

Opis

Powstały w 1839 roku portret, przedstawia ukazanego w półpostaci mężczyznę w średnim wieku z krótkimi siwiejącymi włosami, w czarnym surducie i czarnej kamizelce, w białej koszuli z wysokim kołnierzem.

Portret Eickstedta zwraca uwagę jakością artystyczną, precyzją wykonania, oraz realizmem. Podobny, powściągliwy stosunek do modela, oszczędność akcesoriów dostrzec można w Portrecie Gottlieba Christiana Cantiana z 1838 roku (Berlin Staatliche Museen zu Berlin Preussischer Kulturbesitz). Warto wspomnieć także, że Atanazy Raczyński, ordynat na Obrzycku, deputowany ze stanu rycerskiego z powiatu poznańskiego na sejm prowincjonalny Wielkiego Księstwa Poznańskiego w 1827 i w 1830, wybitny kolekcjoner i koneser sztuki w 1836 r. zamówił portret swego wówczas dziewiętnastoletniego syna Karola Edwarda (Muzeum Narodowe w Poznaniu), uważając Carla Begasa za najlepszego niemieckiego portrecistę swoich czasów; chwalił „jego miły i czarujący koloryt”.

Historia

21 stycznia 1839 roku na rok przed śmiercią król Fryderyk Wilhelm III (zm. 1840) odznaczył Carla Begasa Orderem Czerwonego Orła 4. Klasy. Najprawdopodobniej w tym samym czasie kawalerem tegoż orderu 2. klasy został Carl Ludwig Friedrich von Eickstedt – na piersi sportretowanego na podwójnej czerwonej wstążce widnieje biały emaliowany krzyż na złotym tle z czerwonym orłem pośrodku. Zapewne portret został zamówiony w związku z odznaczeniem, by upamiętnić otrzymane wyróżnienie.

Dzieło przekazane Muzeum Narodowemu w Szczecinie jako dar przez Powszechną Kasę Oszczędnościową w Szczecinie w 1960 roku, sygnowane i datowane przez artystę przynależy do dojrzałej fazy twórczości Begasa.

Bibliografia

  • Rita Müllejans-Dickmann, Dorothee Haffner, Udo Felbinger, Carl Joseph Begas (1794–1852). Blick in die Heimat, Kreismuseum Heinsberg 4.09–30.10.1994, Heinsberg 1994, seria: Museumsschrifften des Kreises Heinsberg , Bd. 15.
  • Dariusz Kacprzak, Carl Joseph Begas, „Portret Carla Ludwiga Friedricha von Eickstedt–Peterswald” / Carl Joseph Begas, „Bildnis Carl Ludwig Friedrich von Eickstedt–Peterswald”, w: Od Cranacha do Corintha. Malarstwo ze zbiorów Muzeum Narodowego w Szczecinie / Von Cranach bis Corinth. Alte Malerei aus den Sammlungen des Muzeum Narodowe in Szczecin, red. Dariusz Kacprzak, Rafał Makała, Artur Kolbiarz, kat. wyst. Muzeum Sztuki w Łodzi 14.12.2006–18.02.2007, Muzeum Narodowe w Szczecinie 06–09.2007, Szczecin 2006, poz. 28, s. 126–129.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: dr Dariusz Kacprzak