Portrety miast - Nowa Ruda

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Nowej Rudy

Portrety miast - Nowa Ruda (1999) – film dokumentalny z autorskiego cyklu Portrety miast, prezentujący historię, gospodarkę i kulturę Nowej Rudy, miasta położonego w malowniczej dolinie rzeki Włodzicy w Sudetach Środkowych.


Historia osady sięga II połowy XIII wieku. Silnie związana z Czechami Nowa Ruda, choć w większości zamieszkiwali ją Niemcy, prawa miejskie otrzymała w 1337 roku. Od połowy XIV wieku należała do księstwa kłodzkiego, będącego we władaniu Piastów. W 1428 roku przeszła pod panowanie Czech. Przez kolejne stulecia zdobywana była przez wojska ruskie, bawarskie i pruskie. Od drugiej połowy XIX wieku należała do Prus.

Ważnym momentem w gospodarczym rozwoju miasta był wiek XVI. Wtedy to zaczęły powstawać warsztaty tkackie i sukiennicze. Ich rolę w mieście przejął przemysł włókienniczy, którego rozwój nastąpił w XIX wieku. Ożywienie gospodarcze miasta przyniosło także odkrycie w XIX wieku złóż węgla koksującego oraz uruchomienie linii kolejowej do Kłodzka (1879) i do Wałbrzycha (1880). Gospodarczy rozwój miasta został zahamowany w latach kryzysu ekonomicznego 1930-1933. Po II wojnie światowej rozbudowano i unowocześniono przemysł górniczy, włókienniczy i poligraficzny. Zbudowano nowe osiedla mieszkanowe, dom kultury z salą teatralną, halę widowiskowo-sportową i kryty basen. W związku z wyczerującymi się złożami węgla, na początku XXI wieku przewiduje się zamknięcie Kopalni Wegla Kamiennego „Nowa Ruda”. W chwili realizacji filmu nieczynna już była kopalnia „Pole Piast”. Jednym z najciekawszych obiektów do zwiedzania przez turystów jest Muzeum Górnictwa, jedno z dwóch działających w wałbrzyskim zagłębiu węglowym. W 1994 roku w ramach restrukturyzacji kopalni utworzono spółkę Gran-Marco, produkującą płyty granitowe i marmurowe, a w 1996 zbudowano nowoczesny Zakład Cięcia Kamienia „Extraco”. W branży kamieniarskiej noworudzki zakład jest najnowocześniejszym w Polsce. Odbiorcami produktów fabryki są przede wszystkim polskie firmy i przedsiębiorstwa budowlane. Inną specjalnością miasta jest przemysł poligraficzny, którego tradycje mają ponad 150 lat. Z kolei przemysł włókienniczy reprezentują Zakłady Przemysłu Jedwabniczego „Nowar”.

Kultura miasta wiąże się z postacią pochodzącego z Słupca Doliny k. Nowej Rudy księdza Josepha Wittiga (1879-1949), erudyty, profesora teologii na Uniwersytecie Wrocławskim, pisarza, poety i autora Kroniki Nowej Rudy, ekskomunikowanego za poglądy nie zawsze zgodne z dogmatami Kościoła katolickiego. Pozbawiony pracy na Uniwersytecie, zwolniony z kapłańskich ślubów, ożenił się i zamieszkał w wybudowanym przez siebie domu w rodzinnej miejscowości. Przywrócony w 1946 roku na łono kościoła dzięki staraniom kardynała Hlonda, w tym samym roku został wysiedlony do Niemiec, gdzie zmarł trzy lata później. Obecnie w domu Wittiga mieści się muzeum poświęcone jego pamięci.

Największą atrakcją dla turystów są malownicze góry w okolicach miasta. Pod kątem turystyki uruchomiono w Sokolcu cztery wyciągi orczykowe. Długość wyciągu na górę Sokół wynosi 540 m, najdłuższa z tras zjazdowych ma 800 m. Mimo krótkiego sezonu narciarskiego - od końca grudnia do marca, Nowa Ruda i okolice są bardzo coraz chętniej odwiedzanym zakątkiem Sudetów Środkowych.

W filmie wystąpili i po mieście oprowadzali m.in. inż. Mieczysław Dąbrowski i dr inż. Aleksander Dybczuk z Muzeum Górnictwa, Marek Bawecki - burmistrz miasta, Ewa Geryn - dyrektor Ośrodka Kultury. Śpiewał miejscowy Zespół Pieśni i Tańca.

Informacje o filmie

  • scenariusz i realizacja: Andrzej Androchowicz
  • zdjęcia: Tadeusz Owsianko
  • dźwięk: Artur Kuczkowski
  • światło: Waldemar Olszewski
  • montaż: Barbara Konstantin
  • oprac. muzyczne: Elzbieta Łubińska
  • lektor: Wojciech Żurad
  • kier. produkcji: Mirosław Rutkowski
  • dane techn.: MV
  • czas: 27'35"
  • produkcja: TVP Wrocław 1999
  • emisja: 21 stycznia 1999, godz. 15.30 (TVP Regionalna - pasmo wspólne)



Inne filmy z cyklu





IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz