Ratusz (Myślibórz)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
200px-Obiekt zabytkowy znak.svg.png nr rej. nr 575 z dnia 27 kwietnia 1975[1]
Ratusz w Myśliborzu
Ratusz w Myśliborzu
Fot. T. Prajzendanc
Lokalizacja Myślibórz, Rynek im. Jana Pawła II
[ Zobacz Ratusz w Myśliborzu na mapie.]

Ratusz w Myśliborzu

Historia

Myślibórz założony został między 1262 a 1270 rokiem. Około 1270 r. otrzymał prawa miejskie od margrabiów brandenburskich, którzy wówczas władali okolicznymi terenami. W latach 1298-1537 był stolicą Nowej Marchii Brandenburskiej. Zapewne jeszcze w XIII w. zbudowano pierwszą siedzibę władz miejskich, ówczesnym zwyczajem połączoną z halą kupiecką. Ratusz średniowieczny spłonął wraz z miastem w 1539 r. Budowla wzniesiona na jego miejscu w 1622 r. istniała do roku 1771. Obecny ratusz powstał z inicjatywy Franza Balthasara Schönberga von Brenkenhoffa, dzierżawcy domeny królewskiej w Karsku. Na prośbę komendanta garnizonu myśliborskiego płk Liebermanna von Sonnenburga, król Fryderyk II podarował miastu 50 000 talarów na jego budowę. Uroczystość oddania do użytku nowego ratusza odbyła się 21 grudnia 1772 r. 18 kwietnia 1774 r. myśliborski kupiec Burchardi podarował magistratowi portret darczyńcy, króla Fryderyka II Wielkiego. We wnętrzu ratusza zawieszone były również herby Prus i Myśliborza, które znajdują się obecnie w Muzeum Pojezierza Myśliborskiego. 1 lipca 1805 r. rajcy myśliborscy przyznali środki na budowę zegara ratuszowego, którą zlecono miejscowemu zegarmistrzowi nazwiskiem Franke. W ratuszu przechowywano wzorce obowiązujących w Myśliborzu miar i wag, sztandary miejskie z 1689 i 1830 r., a także dokumenty dotyczące dziejów miasta i kroniki miejskie do 1849 r. Siedziba władz miejskich pełniła ważną rolę w życiu garnizonu myśliborskiego istniejącego do 1876 r. – mieścił się tu areszt i odwach.

Widok od strony północno-wschodniej

W 1945 r. w ratusz stał się siedzibą polskiej administracji miejskiej, a potem również powiatowej. Umieszczono tu również bank i komisariat milicji (na parterze). Dnia 27 kwietnia 1975 r. myśliborski ratusz został wpisany do rejestru zabytków (obecny nr rej. A-575) Od 1975 r. jest siedzibą Urzędu Miasta i Gminy Myślibórz, a obecnie także Rady Miejskiej. W okresie powojennym wielokrotnie przeprowadzano doraźne remonty, a zwłaszcza malowanie elewacji budynku. W 2008 r. adaptowano strych na pomieszczenia biurowe, w 2009 r. przeprowadzono remont wnętrz 1. piętra. W 2010 r. odnowiono elewacje, które uzyskały obecną kolorystykę (według projektu D. Górskiego) oraz wyremontowano wnętrza.

Usytuowanie

Widok od strony południowo-zachodniej

Ratusz położony jest w centrum miasta, po zachodniej stronie Rynku im. Jana Pawła II pod numerem 1. Wschodnią, frontową elewacją wychodzi w stronę rynku, elewacja tylna (zachodnia) usytuowana jest w pierzei ulicy Mariana Buczka. Ratusz stanowi główny akcent architektoniczny myśliborskiego rynku – największego średniowiecznego placu w regionie zachodniopomorskim. Obecnie plac ten przekształcony został w zielony skwer, przecięty przez dwie prostopadłe alejki. Na rynku przed ratuszem usytuowana jest modernistyczna fontanna z lat 70. XX w. oraz dwa głazy pamiątkowe – jeden z nich (z 2000 r.) poświęcony został papieżowi św. Janowi Pawłowi II, drugi – Pionierom Ziemi Myśliborskiej (w 50. rocznicę przyłączenia miasta do Polski).

Architektura

Fragment elewacji zachodniej, stan obiektu na rok 2011

Budynek o formach łączących klasycyzujący barok z rokokowym detalem, jest obecnie jednym z dwóch (obok ratusza w Darłowie) ratuszy o cechach późnego baroku. Murowany z cegły, otynkowany. Stropy drewniane z podsufitką, nad niektórymi pomieszczeniami piwnic – stropy ceramiczne odcinkowe. Dach kryty dachówką ceramiczną – esówką. Założony na rzucie wydłużonego prostokąta. Częściowo podpiwniczony, jednopiętrowy, nakryty czterospadowym dachem z dwiema kondygnacjami poddasza – użytkową i strychową. Elewacje symetryczne, z wydzielonym cokołem, zwieńczone profilowanym gzymsem podokapowym, w narożach ujęte pilastrami w wielkim porządku o głowicach ozdobionych motywem zbliżonym do rocaillu. Fasada i elewacja tylna jedenastoosiowe, z trójosiowym pseudoryzalitem pośrodku, obie elewacje boczne trójosiowe. W dłuższych elewacjach pozorne ryzality podzielone gzymsem kordonowym, w kondygnacji przyziemia wyodrębnione boniowaniem. Otwory trzech środkowych osi na parterze pozbawione obramień i zamknięte łukiem odcinkowym, na piętrze ujęte w obramienia złożone z profilowanych opasek, płycin w parapetach i gzymsów w nadprożach. Profilowanymi opaskami wyodrębnione pozostałe okna budynku. Na osi fasady usytuowane główne wejście do budynku z oryginalnymi dwuskrzydłowymi drzwiami o konstrukcji klepkowo-deskowej. W elewacji tylnej analogiczny otwór drzwiowy wtórnie zamieniony na okno. Frontowy pseudoryzalit zwieńczony trójkątnym naczółkiem ozdobionym motywem rocaillu, w którym niegdyś znajdował się zegar. W bocznych partiach fasady i elewacji tylnej otwory skrajnych osi parteru i piętra ujęte wspólnymi opaskami, zaś okna dwóch osi środkowych – wyodrębnione przez ozdobne zwieńczenia nadproży (na parterze półkoliste gzymsy, w elewacji frontowej również duże rocaille i motywy panoplii). Podobne, zrytmizowane podziały widoczne w elewacjach bocznych elewacji. W elewacji północnej boczne wejście do budynku z jednoskrzydłowymi drzwiami o analogicznej konstrukcji jak w głównym wejściu. Na piętrze, powyżej drzwi usytuowany balkon. Wnętrze dwu- i półtraktowe, z dwuczęściową sienią pośrodku, mieszczącą w tylnym trakcie trzybiegowe łamane schody o ozdobnych deskowych tralkach. Dekoracja wnętrz stosunkowo skromna, ograniczona do faset stropów. Jedynie w gabinecie burmistrza na 1. piętrze strop kasetonowy, ozdobiony wykonaną na tynku malaturą (z końca XIX w.?).

W hallu głównym (sieni) ratusza oglądać można dioramę przedstawiającą myśliborski rynek, tak jak wyglądał on przed 1945 rokiem. Diorama wykonana została przez modelarzy z miasta Soltau, na zlecenie żyjących tam obecnie byłych mieszkańców Myśliborza – przedwojennego Soldina. Makieta przekazana została przez nich jako dar dla współczesnych mieszkańców miasta, wymagała jednak prac konserwatorskich, których przeprowadzenia podjęło się Muzeum Pojezierza Myśliborskiego. Dzięki wspólnemu wysiłkowi władz miasta i gminy oraz muzeum, oszklona i podświetlona diorama przybliża w trójwymiarowej formie dawny obraz głównego placu miasta, dotychczas znany jedynie z fotografii i kart pocztowych.

Przypisy

  1. Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml

Bibliografia

  • Karta ewidencyjna zabytku architektury i budownictwa, opr. W. Witek 1992, mps w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Szczecinie
  • Pilch J., Kowalski S., Leksykon zabytków architektury Pomorza Zachodniego i ziemi lubuskiej, Warszawa 2012, s. 124
  • Ratusz w Myśliborzu, W: Perły Polski [online]. [Przeglądany 20 listopada 2019 r.]. - dostęp 20.11.2019 r.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Maciej Słomiński