Ryszard Zieliński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ryszard Zieliński
aktor
brak zdjecia
Data urodzenia 26 stycznia 1933
Miejsce urodzenia Lwów
Data śmierci 6 grudnia 1986
Miejsce śmierci Warszawa


Ryszard Zieliński (1933-1986 ) – aktor

Życiorys

Ryszard Zieliński urodził się 26 stycznia 1933 roku we Lwowie. Był synem Wacława i Heleny. W 1938 roku zaczął uczęszczać do szkoły powszechnej w Sarnach. W 1939 roku wraz z rodzicami przeniósł się do Wesołej w pow. brzozowskim (woj. rzeszowskie). Tam w 1945 roku ukończył szkołę powszechną. W tym samym roku wyjechał do Lęborka, gdzie uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. S. Żeromskiego. Od 1946 roku naukę kontynuował w Państwowym Gimnazjum im. T. Kościuszki w Toruniu. W 1947 roku powrócił do Lęborka. Tu w 1950 roku zdał tzw. dużą maturę. W latach 1950-1951 pracował w Towarzystwie Wiedzy Powszechnej w Gdyni. Później był recytatorem Zespołu Żywego Słowa w Przedsiębiorstwie Okręgowym Imprez Artystycznych w Sopocie. Działał w Związku Młodzieży Polskiej. W 1951 roku został przyjęty na studia do Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej w Łodzi. Dyplom magistra sztuki uzyskał w 1955 roku.

Na scenie zadebiutował rolami Barenda i Meesa w sztuce Hermana Heijermansa Nadzieja, wystawionej przez Teatr Powszechny w Łodzi (19 listopada 1954). Tu zagrał także Grabca w Balladynie Julisza Słowackiego (1955)

W lipcu 1955 roku otrzymał angaż do Teatru Zagłębia w Sosnowcu. Na tej scenie zadebiutował rolą Dzierżymordy w Rewizorze Mikołaja Gogola. Niezwykle interesującą kreację, lotnika Enrique, który zrzucił bombę na Hiroszimę, stworzył w sztuce Krzysztofa Gruszczyńskiego Klucz od przepaści. Ponadto zagrał Pietię Konyszkowa w Niebezpiecznym przyjacielu Atanazego Sałyńskiego oraz tytułową rolę w Weselu Fonsia Ryszarda Ruszkowskiego.

W 1957 roku przeniósł się do Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie. Tu m.in. zagrał Warwicka w Skowronku Jean'a Anouilha i Muleja w Księciu niezłomnym Juliusza Słowackiego.

W sez. 1960/61 był aktorem Teatru Polskiego w Bydgoszczy-Toruniu. Zagrał m.in. Wynalazcę w Ptaku Jerzego Szaniawskiego i podwójną rolę Felka i Peleryniarza w wodewilu Konstantego Krumłowskiego Królowa przedmieścia. W Bydgoszczy zadebiutował również jako asystent reżysera przy sztuce Błękitny patrol Willisa Halla. W spektaklu tym grał także szeregowca Bamfortha.

Przez następne cztery sezony (1961-1964) występował w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu. Za najciekawszych role z tego okresu uważa się Boratyńskiego w Barbarze Radziwiłłównie Alojzego Felińskiego, Glenna Dennisona w Drewnianej misce Edmunda Morrisa, Sievers w Fizykach Friedricha Dürrenmatta.

W 1964 roku aktor związał się z białostockim Teatrem im. Aleksandra Węgierki. Tu zagrał m.in. Cześnika w Zemście Aleksandra Fredry, Szambelana w Dziadach Adama Mickiewicza, Ojca w Dwóch teatrach Jerzego Szaniawskiego, Clésingera w Lecie w Nohant Jarosława Iwaszkiewicza. Jednak za najciekawszą kreację białostockiego okresu uważa się Tybalta w Romeo i Julii Williama Shakespeare'a.

Lata 1968-1972 spędził aktor w Lubuskim Teatrze im. Leona Kruczkowskiego w Zielonej Górze. Wystąpił w tytułowej roli w Powrocie Odysa Stanisława Wyspiańskiego. Ponadto zagrał m.in. Łopachina w Wiśniowym sadzie Antoniego Czechowa, Gubernator w Śmierci Gubernatora Leona Kruczkowskiego, Hrabiego Gloucestera w Królu Learze Williama Shakespeare'a, Dziennikarz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego i Fouqiera Tinville'a w Oskarżycielu publicznym Fritza Hochwaldera.

W latach 1972-1975 był aktorem Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie, a później Teatru Polskiego (1976-1979). Był także asystentem reżysera. Współpracował z Teatrem „13 Muz” i Ośrodkiem TVP.

W sez. 1979/80 został zaangażowany do Teatru im. Jana Kochanowskiego w Opolu. Zagrał m.in Mackie Majchra w Operze za trzy grosze Bertolda Brechta, Rotmistrza w Damach i huzarach Aleksandra Fredry, Ojca Chrzestnego w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego.

Od listopada 1982 roku aż do śmierci był aktorem Teatru Nowego w Warszawie. Zagrał m.in Molière'a w Uśmiechu wilka Michaiła Bułhakowa, Putanellego w Mrokach Bogusława Schaeffera. Ostatnią rolą, w której aktor miał wystąpić, był Starzec w Kordianie Juliusza Słowackiego (prem. 9 grudnia 1986).

Zagrał epizodyczne role w filmach Wilczy bilet (1964) i Misja specjalna (1987) oraz w serialu Rzeka kłamstaw (1987).

Od 1957 roku był członkiem SPATiF-ZASP.

Zmarł 6 grudnia 1986 w Warszawie.

Teatr (Szczecin)

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Postać Teatr Data premiery
Romans z wodewilu Władysław Krzemiński Wojciech Jesionka obsada aktorska Literat Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 7 października 1972
Lubow Jarowaja Konstanty Treniew Piotr Monastyrski obsada aktorska Roman Koszkin Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 grudnia 1972
Śmierć Kopernika Józef Gruda Józef Gruda obsada aktorska Mikołaj Kopernik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 28 lutego 1973
Kram z piosenkami Leon Schiller Barbara Fijewska obsada aktorska Gość; Lodziarz; Mąż; Żołnierz Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 8 września 1973
Człowiek znikąd Ignatij Dworiecki Józef Gruda asystent reżysera, obsada aktorska Sekretarz Komitetu Zakładowego Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 12 lutego 1974
Szewcy Stanisław Ignacy Witkiewicz Aleksander Strokowski obsada aktorska Czeladnik Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 15 września 1974
Bal u Salomona Konstanty Ildefons Gałczyński Józef Gruda obsada aktorska Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 29 listopada 1974
Zabawa w koty István Örkény Jacek Gruca obsada aktorska Wiktor Czermelényi Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 15 lutego 1975
Sytuacja Wiktor Rozow Bohdan Albert Janiszewski obsada aktorska Anton Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 27 kwietnia 1975
Janosik, czyli na szkle malowane Ernest Bryll Jan Skotnicki obsada aktorska Zbójnik Przemyślny Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny) 11 października 1975
Warszawianka Stanisław Wyspiański Wanda Laskowska obsada aktorska Chłopicki Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala im. Księcia Bogusława) 20 grudnia 1975
Horsztyński Juliusz Słowacki Krzysztof Rotnicki obsada aktorska Ksiński Teatr Polski 20 marca 1976
Ślub Witold Gombrowicz Krystyna Tyszarska asystent reżysera, obsada aktorska Dygnitarz; Pijak; Szambelan; Dostojnik-Zdrajca Teatr Polski 19 listopada 1976
Przedwiośnie Stefan Żeromski Janusz Bukowski obsada aktorska Barwicki Teatr Polski 12 marca 1977
Kartoteka Tadeusz Różewicz Jan Jeruzal obsada aktorska Gość II Teatr Polski 25 maja 1977
Książę Niezłomny Juliusz Słowacki Bohdan Cybulski asystent reżysera, obsada aktorska Selim Teatr Polski 27 lipca 1977
Przedstawienie „Hamleta” we wsi Głucha Dolna Ivo Brešan Bohdan Cybulski obsada aktorska Mačak Teatr „13 Muz” 14 listopada 1977
Rzeźnia Sławomir Mrożek Bohdan Cybulski asystent reżysera, obsada aktorska Paganini-rzeźnik Teatr Polski 26 listopada 1977
Pan Tadeusz Adam Mickiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Robak Teatr Polski 4 lutego 1978
Parady Jan Potocki Andrzej Zaorski obsada aktorska Samuraj Teatr Polski 1 kwietnia 1978
Wiśniowy sad Antoni Czechow Janusz Bukowski asystent reżysera, obsada aktorska Zawiadowca stacji Teatr Polski 21 października 1978
Don Juan Molière Bohdan Cybulski obsada aktorska Żebrak Teatr Polski 10 marca 1979



Radio

Tytuł słuchowiska Autor Reżyseria Adaptacja radiowa Forma twórczości Postać Data pierwszej emisji
Pojmowanie czasu Jerzy Sawiuk Czesław Staszewski obsada aktorska 2 czerwca 1974
Ucieczka na wyspę Marian Kowalski Julia Zyblewska lektor 10 lutego 1975
Za tydzień Freetown Marian Kowalski Janusz Bukowski Anna Waraczewska obsada aktorska Szef 11 sierpnia 1979



Telewizja

Tytuł sztuki Autor Scenariusz (Adaptacja) Reżyseria Realizacja telewizyjna Postać Data premiery
Pułapka z mahoniu Wiesław Andrzejewski Czesław Staszewski Czesław Staszewski Ryszard Zawidowski Bosman 26 stycznia 1973
Inwazja jaszczurów Karel Čapek Wojciech Jesionka (adapt.) Wojciech Jesionka Ryszard Zawidowski obsada aktorska 3 marca 1973
W myślach mych jesteś Anna Czornij, Józef Bursewicz Czesław Staszewski Janusz Rudnicki obsada aktorska 19 sierpnia 1973
Listy z morza Andrzej Perepeczko Władysław Wojciechowski Czesław Staszewski Ryszard Zawidowski Chief 14 grudnia 1973
Medalion Władysław Wojciechowski Czesław Staszewski Ryszard Zawidowski obsada aktorska 2 maja 1975



O Ryszardzie Zielińskim

  • (...) Rolę Kopernika kreuje Ryszard Zieliński. Już same predyspozycje fizyczne czynią go innym od dotychczasowych wyobrażeń o wielkim astronomie. Nie jest to Kopernik ładny. I może to dobrze. Bije z niego wewnętrzna siła i porażający spokój, choć potrafi być i porywczy i gwałtowny. Tak właśnie wyobrażamy sobie żarliwych buntowników. Zdecydowanych do końca. (Bogdan Wojtczak, „Śmierć Kopernika”, „Kurier Szczeciński” 1973 nr 71, s. 4)



Bibliografia

Inne źródła



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz