Stanisław Misakowski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Misakowski
poeta, prozaik, dramaturg
brak zdjecia
Data urodzenia 8 maja 1917
Miejsce urodzenia Nowo-Wozniesienskoje
Data śmierci 9 lipca 1996
Miejsce śmierci Żyrardów
Miejsce spoczynku Żyrardów
Narodowość ukraińska


Stanisław Misakowski (1917-1996) – poeta, prozaik, dramaturg

Życiorys

Stanisław Misakowski (właśc. Władimir Fieofanowicz Diemianok) urodził się 8 maja 1917 we wsi Nowo-Wozniesienskoje pod Chersoniem (obec. Ukraina). Pochodził z zamożnej rodziny chłopskiej. Władał językiem rosyjskim i ukraińskim. Na początku lat trzydziestych, w okresie przymusowej kolektywizacji, wraz z rodzicami został deportowany na Północny Kaukaz. Przez dwa lata mieszkał u dalekiej rodziny w Gudermesie. Mimo „kułackiego” pochodzenia ukończył szkołę średnią w Stawropolu, a w 1939 roku został absolwentem-prymusem Stawropolskiego Sielskochaziajstwiennogo Instituta (Wyższa Szkoła Rolnicza). Podjął pracę w sowchozie owczarskim im. Kujbyszewa.

Jesienią 1940 roku został powołany do Armii Czerwonej i skierowany do szkoły artyleryjskiej w Kałudze. W stopniu lejtnanta wziął udział w walkach pod Orszą. Dostał się do niewoli niemieckiej i został umieszczony w obozie przejściowym pod Suwałkami, skąd skierowano go na roboty przymusowe do Niemiec. Tam pracował m.in. jako górnik w kopalni saletry, tragarz w cukrowni i robotnik niewykwalifikowany. W 1944 roku, tuż przed zakończeniem działań wojennych na Zachodzie, uciekł do amerykańskiej strefy okupacyjnej. Stamtąd przedostał się do strefy radzieckiej. Jak większość żołnierzy radzieckich, którzy dostali się do niewoli niemieckiej, został przez NKWD uznany za „wroga ludu” i wysłany do gułagu w głąb ZSRR. Podczas przejazdu przez teren Polski zbiegł z transportu. Początkowo ukrywał się w Cycowie na Lubelszczyźnie. Dorywczo pracował jako parobek, równocześnie uczył się języka polskiego. Po przyjęciu nazwiska Stanisław Misakowski, podawał się za Polaka z Kresów Wschodnich. W 1960 roku wraz z falą powojennych przesiedleńców udał się na opuszczone przez Niemców Pomorze. Kolejno mieszkał w Kołaczu pod Połczynem-Zdrojem, w Świdwinie i w Słupsku.

W latach 1960-1973 pełnił funkcję kierownika Wydziału Kultury Prezydium PRN w Świdwinie (dawne woj. koszalińskie). Z jego inicjatywy odbudowano w mieście zabytkowy zamek. Był pomysłodawcą i organizatorem licznych imprez kulturalnych o zasięgu ogólnopolskim, m.in. Krajowej Inauguracji Roku Kultury w Świdwinie (1968), konkursu poetyckiego im. Jana Śpiewaka (1970-1978), Festiwalu Muzyki i Piosenki Żołnierskiej w Połczynie i w Kołobrzegu, przeglądu filmów o tematyce turystyczno-krajoznawczej „Świdwińskie Noce Filmowe” (1970), Pomorskich Dni Literatury. W latach 1967-1972 był prezesem Grupy Twórczej „Baszta”.

Na początku lat osiemdziesiątych zamieszkał w Słupsku. W 1986 roku przeniósł się do Żyrardowa.

Zmarł 9 lipca 1996 roku w Żyrardowie. Został pochowany 12 lipca na tamtejszym Cmentarzu Miejskim. Od 2004 roku jedna z ulic w Żyrardowie nosi jego imię.

Twórczość

Pierwsze wiersze zaczął pisać po rosyjsku jeszcze jako chłopiec. Na łamach prasy radzieckiej zadebiutował w 1939 roku. Jego pierwsze utwory w języku polskim ukazały się w drugiej połowie lat pięćdziesiątych. Były to fraszki satyryczne, które opublikowano m.in. w „Szpilkach” i w „Kaktusie”. Później zaczął pisać wiersze liryczne, w których, jak sam wspominał, zmagał się ze słabą znajomością języka polskiego. Do dalszego pisania zachęcił go prof. Zenon Szczygielski. Za polski debiut Stanisława Misakowskiego uznaje się wiersz z 1958 roku, który ukazał się w „Głosie Tygodniowym”, dodatku niedzielnym do „Głosu Koszalińskiego”. Debiutem książkowym był arkusz poetycki Kiedy nadchodzi noc, wydany w 1963 roku. Swoje wiersze, opowiadania i recenzje publikował w czasopismach społeczno-kulturalnych, m.in. w „Nadodrzu”, „Odrze”, „Polityce”, „Pomorzu”, „Po prostu”, „Potopie”, „Słowie. Dzienniku Katolickim”, „Słowie Powszechnym”, „Tygodniku Kulturalnym”, „Współczesności”, „Zapiskach Koszalińskich”, „Zbliżeniach”, „Życiu Literackim”, „Życiu Warszawy”, a także w prasie codziennej Pomorza Zachodniego. Od 1984 roku na łamach słupskiego Wojewódzkiego Informatora Kulturalnego „Gryf” prowadził stałą rubrykę Lektury Stanisława Misakowskiego.

Jego dramaty i słuchowiska radiowe emitowane były na antenie rozgłośni Polskiego Radia w Koszalinie, Szczecinie, Katowicach i w Warszawie. We wrześniu 1974 roku ośrodek telewizyjny w Szczecinie przedstawił widowisko Ze stacji snów do stacji uśmiech oparte m.in. na tekstach poety.

W ostatnich latach swego życia pracował nad tomem wspomnień pod roboczym tytułem WFD, których jednak nie zdołał ukończyć. W 2017 roku tom zatytułowany WFD, czyli człowiek, który sam nie wie, kim jest ukazał się dzięki staraniom i pod redakcją syna, Wiktora Misakowskiego, Ireny Knapik-Machnowskiej i Andreja Bazylewskiego.

Był członkiem rady Koszalińskiego Oddziału Korespondencyjnego Klubu Młodych Pisarzy. W 1965 roku był jednym z członków założycieli Koszalińskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. W latach 1980-1983 był członkiem Zarządu Głównego ZLP, założycielem i prezesem Oddziału w Słupsku (1980-1983). Od 1980 roku był członkiem Stowarzyszenia Autorów ZAiKS. Należał do międzynarodowych stowarzyszeń literackich, m.in. The International Academy of Poets w Cambridge w Anglii (od 1978) oraz Science Fiction Poetry Association w Portland w USA (od 1980).

Uważany był za wybitnego poetę tragicznego. Jego twórczość ukształtowały dramatyczne wydarzenia z okresu dzieciństwa i młodości - głód na Ukrainie i Kaukazie, służba wojskowa w armii radzieckiej, niewola, aresztowanie przez NKWD i ucieczka do Polski. Wiersze, pełne kontrastów i wieloznaczności, traktowały najczęściej o godności człowieka, o jego samotności, bólu, o przemijaniu świata. Utwory poety tłumaczone były na język rosyjski, grecki, słowacki, angielski i niemiecki. Do admiratorów poezji Stanisława Misakowskiego należeli m.in. Jerzy Andrzejewski i Julian Przyboś.

Wybrane wiersze

  • Bezsenność – „Kresy” 1997 nr 29 s. 108-109
  • Bielizna – „Nasza Rodzina” (Notre Famille) 1994 nr 3 s. 20
  • Cisza – „Kresy” 1997 nr 29 s. 107
  • Człowiek, który podaje mi rękę – „Metafora” 1990 3/5 s. 83
  • Dzieci jednego słońca – „Nasza Rodzina” (Notre Famille) 1995 nr 6 s. 24
  • Grudka ziemi – „Więź” 1995 nr 10 s. 120-122
  • Kropka – „Potop” 1991 nr 15/16 s. 1
  • Kufer – „Sycyna” 1995 nr 4 s. 6
  • Mieszkańcy cmentarza – „Więź” 1992 nr 3 s. 108
  • Moj dom otkryt – „Polsza” 1989 nr 4 s. 40
  • Mój dzień się kończy – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 17
  • Mój kruchy wierszu – „Fraza” 1995 nr 9 s. 5
  • Myśli się rodzą – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 18
  • Nie lękajcie się – „Nasza Rodzina” (Notre Famille) 1995 nr 6 s. 24
  • Nie odbieraj mi czekania – „Tytuł” 1996 nr 1/2 s. 138-139
  • Nieomylni – „Fraza” 1995 nr 9 s. 6-7
  • Noworoczne toasty (W te noc grzmiały salwy...) – „Tygodnik Solidarność” 1995 nr 2 s. 11
  • Oczy nam dano – „Więź” 1992 nr 3 s. 108
  • Odchodzimy od siebie – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 18
  • Ogień oddycha... – „Kresy” 1997 nr 29 s. 110
  • Oni pragną – „Fraza” 1995 nr 9 s. 5-6
  • Partnerstwo - „Metafora” 1990 3/5 84
  • Przez całe życie – „Sycyna” 1995 nr 4 s. 6
  • Przyjdź – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 17
  • Pustka – „Więź” 1992 nr 3 s. 107-108
  • Realizm – „Więź” 1992 nr 3 s. 107
  • Słowo – „Metafora” 1990 3/5 s. 82
  • Spowiedź – „Fraza” 1995 nr 9 s. 7
  • Stara kobieta – „Tytuł” 1996 nr 1/2 s. 136-137
  • Sumienie – „Metafora” 1990 3/5 82
  • Sydonia (fragment) – „Łabuź” 1994 nr 9 s. 4-6 (z fragm. posłowia Zygmunta Borasa i tekstem Stanisława Misakowskiego)
  • To wszystko przeminie – „Fraza” 1995 nr 9 s. 8
  • To zdanie – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 18
  • Trzy kropki – „Metafora” 1990 3/5 83
  • Umierać na raty – „Kresy” 1997 nr 29 s. 109
  • Uśmiech Judasza – „Metafora” 1990 3/5 84
  • W Bibliotece Noblowskiej – „Przegląd Artystyczno-Literacki” 1994 nr 5 s. 17
  • Wiem, że umrzeć muszę... – „Kresy” 1997 nr 29 s. 110
  • Wiersz kontaktowy – „Kresy” 1997 nr 29 s. 120
  • Zawiniłem – „Sycyna” 1995 nr 4 s. 6



Tomiki poetyckie

Misakowski Stanislaw05a.jpg
  • 1963Kiedy nadchodzi noc (wiersze), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1964Jest taki świat (wiersze), Wydawnictwo Iskry, Warszawa
  • 1970Sydonia (poemat historyczny), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań (wyd. II, Poznań 1978)
  • 1971Do utraty snu (wiersze), Wydawnictwo Morskie, Gdańsk
  • 1972Dwa okna (wiersze), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1975List (wiersze), Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa
  • 1976Gdziekolwiek z dala od świata (wiersze, proza poetycka), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1978Hołoble (wiersze), Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa
  • 1980Poezje (wybór wierszy i prozy poetyckiej), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1980Poezje wybrane (seria Biblioteka Poetów), Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa
  • 1980Ku tobie ciągną moje drzewa (wiersze), Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, Warszawa
  • 1980Nie ma wyboru (wiersze), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
  • 1983Trzy chwile (wiersze), Wydawnictwo Literackie, Kraków
  • 1985Żarna (wiersze), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1990Gdy wychodzisz z domu nie zapominaj o sobie, (wiersze), Wydawnictwo Miniatura, Kraków
  • 1992Ja nie skazał (poezja i proza poetycka z lat 1957-1990) , Wydawnictwo Wahazar, Moskwa (wybór i przekład Andriej Bazylewskij)
  • 1994To, czego nie ma (poezje, proza poetycka), Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa
  • 2004Zmarznięta Ziemia (Замëрзшая земля), Wydawnictwo Adam Marszałek, (seria: Polsko-Rosyjska Bilioteka Poetycka - przekład na rosyjski Andriej Bazylewskij)



Antologie

  • 1981Wiersze dla was (antologia polskiej poezji współczesnej pod red. Jana Stanisława Kopczewskiego), Nasza Księgarnia, Warszawa (wiersz Pasienie krów) - wyd. II 1987
  • 1983Kwiaty ojczystej ziemi (ilustrowany wybór wierszy pod red. Ludmiły Marjańskiej), Nasza Księgarnia, Warszawa



Proza

Misakowski Stanislaw03a.jpg
  • 1973Mój stary dobry świat (miniatury prozatorskie), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
  • 1978Zaświat (dramat), Ministerstwo Kultury i Sztuki, Warszawa (wydanie 1980)
  • 1982Przybysze (dramat)
  • 2017WFD, czyli człowiek, który sam nie wie, kim jest (wspomnienia), Wyd. Adam Marszałek (pośmiertnie)



Artykuły prasowe (wybór)

  • 1974Jan Śpiewak w Świdwinie - „Tygodnik Morski”
  • 1976Jan Śpiewak na zamku w Świdwinie - „Nowy Wyraz”
  • 1981Cenzura - „Fakty”
  • 1981Spotkanie z Miłoszem - „Pobrzeże”
  • 1981Można być dobrym poetą i kiepskim politykiem - „Polityka”
  • 1984Kruk najbielszy - „Tygodnik Kulturalny” nr 1
  • 1984Wiesław Ciesielski - „Gryf” nr 7
  • 1985Romsky - „Gryf” nr 11
  • 1988Nad listami C. - „Więź” nr 5 s. 38-40
  • 1988O utworze „Sam sobie sterem...” Stefana Kisielewskiego - „Tygodnik Powszechny” nr 20 s. 2
  • 1989Czytając prace konkursowe - „Zbliżenia” nr 5 s. 7
  • 1989Budowanie od podstaw - „Życie Warszawy” 249 7
  • 1990Dwudziesty, jubileuszowy - „Twórczość” nr 4 s. 138-140
  • 1990Zawód pisarz - „Po prostu” nr 3 s. 14
  • 1991O poetach, poezji i turniejach - „Słowo Powszechne” nr 18 s. 4
  • 1991Zamek nad Regą - „Potop” nr 1 s. 14
  • 1992Literackie pasje w Lęborku - „Słowo Powszechne” nr 22 s. 6
  • 1992Spóźnione pożegnanie poetki - „Potop” nr 1 s. 11
  • 1993Co z literatami (Pora powrócić do idei jednego związku pisarzy) - „Słowo. Dziennik katolicki” nr 74 s. 3
  • 1993Co z literatami (Ciąg dalszy) - „Słowo. Dziennik katolicki” nr 153 s. 4-5
  • 1994O konkursach literackich słów kilka - „Słowo. Dziennik katolicki” nr 8 s. 8
  • 1994Moja obecność - „Przegląd Artystyczno-Literacki” nr 5 s. 16
  • 1994Za rok - jubileusz (Po konkursie im. Mieczysława Stryjewskiego) - „Słowo. Dziennik katolicki” nr 236 s. 3
  • 1995Srebrny Jubileusz - „Twórczość” nr 4 s. 142-143



Nagrody i wyróżnienia

  • 1963 – nagroda w koszalińskim konkursie literackim za zbeletryzowany pamiętnik Dni bez wymiarów
  • I nagroda w Toruńskim Maju Poetyckim
  • 1972 – nagroda Ministra Kultury i Sztuki
  • 1974 – nagroda Województwa Koszalińskiego
  • 1978 – nagroda tygodnika „Fakty”



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1974 – Medal 30-lecia PRL
  • 1978 – Odznaka „Zasłużony Popularyzator Wiedzy”
  • Zasłużony Działacz Kultury
  • Honorowy Obywatel Zamku Świdwińskiego



Ciekawostki

Misakowski Stanislaw15.jpg
  • W 1993 roku w cyklu Sylwetki twórców ukazała się książka Doroty Raczyńskiej Stanisław Misakowski. Publikację wydała Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Władysława Stanisława Reymonta w Skierniewicach
  • Od 2004 roku jedna z ulic w Żyrardowie nosi imię Stanisława Misakowskiego
  • Rada Miasta Świdwin uchwałą Nr XXXII/259/17 z dnia 27 września 2017 roku nadała Stanisławowi Misakowskiemu pośmiertnie tytuł „Honorowy Obywatel Miasta Świdwin” (za wybitne zasługi dla miasta Świdwin w dowód uznania za wkład w rozwój i sławę). W tym samym roku na Zamku w Świdwinie została odsłonięta pamiątkowa tablica upamiętniająca Stanisława Misakowskiego, poetę, pisarza, działacza kultury



Bibliografia

  • Lesław M. Bartelski, Polscy pisarze współczesni 1939-1991. Leksykon, Warszawa 1995
  • Andriej Bazylewskij, Poeta Stanisław Misakowski: zwycięstwo nad pustką, „Przegląd Humanistyczny” 2002, nr 6
  • Maria Kowalewska, Stanisław Misakowski [w:] Pisarze Pomorza Zachodniego, Gdynia 1967
  • Kto jest kim w Polsce 1984, Interpress, Warszawa 1984
  • Kto jest kim w Polsce. Edycja 2, Interpress, Warszawa 1989
  • Jerzy Lissowski, Głos jego pióra - Stanisław Misakowski (1913-1996), „Wieś Tworząca. Dodatek Literacki do «Powiatu Słupskiego»” 2010 nr 4, s. 6-7
  • Poezja rodzi się sama (ze Stanisławem Misakowskim rozmawia Marek Wittbrot), „Tytuł” 1996 nr 1-2, s. 129-135





Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz