Szczeciński Program Edukacji Wodnej i Żeglarskiej

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szczeciński Program Edukacji Wodnej i Żeglarskiej

Logo Szczecińskiego Programu Edukacji Wodnej i Żeglarskiej.

to miejski program edukacyjny, który był i jest jedynym w skali kraju tak dużym „morskim” przedsięwzięciem edukacyjno-wychowawczym, wdrożonym na bazie uchwał o polityce społecznej miasta, a także na podstawie wcześniejszych doświadczeń pasjonatów - szczecińskich ludzi morza, nauczycieli i żeglarzy.

Pierwsze rejsy, szalupą DZ z Centrum Żeglarskiego, na jezioro Dąbie.

Sama idea morskiego wychowania młodzieży ma w Polsce wielowiekowe tradycje, była też jednym z celów powołanych w okresie międzywojennym stowarzyszeń – Ligi Morskiej i Rzecznej (LMiR), i Polskiego Związku Żeglarskiego (PZŻ). Także w polskim Szczecinie, tuż po przejęciu miasta przez władze polskie w lipcu 1945 roku, znaleźli się jej zwolennicy, zrzeszeni w pierwszych klubach żeglarskich LM i PZŻ. Powyższy Program - jako zadanie publiczne miasta Szczecina – przyjęty został do realizacji w 1995 roku, m.in. na bazie doświadczeń szczecińskiego Oddziału Ligi Morskiej, a także Szczecińskiej Szkoły Pod Żaglami, powołanej wcześniej na podstawie porozumienia pomiędzy Szczecińskim Okręgowym Związkiem Żeglarskim, Kuratorium Oświaty, i Polskim Radiem Szczecin. Pierwszymi beneficjentami Programu stała się młodzież i nauczyciele z blisko 30 Szkolnych Kół LM, ze Szczecina i województwa, już wcześniej działających i także wspieranych finansowo i organizacyjnie przez władze miasta i instytucje morskie, głównie PŻM. Wśród działaczy i prezesów LM byli wtedy m.in. Elżbieta Marszałek, Wiesław Seidler, Terasa Chełchowska i inni.

Żaglowcem na Bałtyk.

Program wdrożony został jako jedno z zadań Wydziału Oświaty Urzędu Miasta Szczecin, dzięki przychylności władz miasta, głównie ówczesnego wiceprezydenta Zbigniewa Zalewskiego, będącego równocześnie Prezesem Szczecińskiego Okręgowego Związku Żeglarskiego (SOZŻ, obecnie Zachodniopomorskiego OZŻ). Inicjatorem i wieloletnim koordynatorem Programu - od początku – był Wiesław Seidler, wcześniej wieloletni nauczyciel akademicki Wyższej Szkoły Morskiej, później pracownik ZOZŻ, następnie Pałacu Młodzieży, zatrudniony nieprzerwanie – do 2012 roku - jako specjalista ds. edukacji morskiej (od 2012 r. na emeryturze).

Stawiamy żagle.

Przez pierwszy rok działalności Program realizowany był przez Pałac Młodzieży, potem - przez 12 lat, jako tzw. zadanie publiczne miasta Szczecina - przez ZOZŻ. Przy placówkach oświatowych, które przystąpiły do Programu, utworzone zostały Szkolne Koła Edukacji Morskiej, przyjęte też zostały długofalowe założenia wychowawcze, organizacyjne i merytoryczne Programu.

Od kwietnia 2008 roku Program stał się ponownie zadaniem własnym Wydziału Oświaty UM, a realizatorem całości jest znowu Pałac Młodzieży – Pomorskie Centrum Edukacji (PM), dysponujące do końca 2008 roku własną miejską, młodzieżową bazą żeglarską nad jeziorem Dąbie, czyli Ośrodkiem Morskim PM (od początku 2009 roku przekształconym w samodzielną placówkę oświatową – Euroregionalne Centrum Edukacji Wodnej i Żeglarskiej – w skrócie: Centrum Żeglarskie - CŻ). Ze strony Urzędu Miasta opiekę merytoryczną nad Programem sprawują kolejni dyrektorzy Wydziału Oświaty UM, a nad realizacją Programu czuwa najdłużej Grzegorz Janowski, inspektor Wydziału Oświaty. Koordynatorem Programu był w latach 1995-2012 Wiesław Seidler, a obecnie Pracownię Edukacji Morskiej Pałacu Młodzieży prowadzą Monika Maćkowiak i Jolanta Gałęzowska.

Na rejach "Kapitana Głowackiego".

Program początkowo realizowany był jako Miejski i Regionalny Program Edukacji Morskiej Dzieci i Młodzieży, później przyjął nazwę Szczeciński Program Edukacji Morskiej, a od 2008 roku jest to Szczeciński Program Edukacji Wodnej i Żeglarskiej. Program skupia stale od 40 do 50 Szkolnych Kół Edukacji Morskiej (SKEM), działających przy szczecińskich placówkach oświatowych wszystkich typów, od przedszkoli i szkół podstawowych, poprzez gimnazja i szkoły średnie, po placówki specjalne i młodzieżowe kluby żeglarskie. Jeszcze do 2012 roku w Programie uczestniczyło też od kilkunastu do kilku kół z terenu naszego województwa, m.in. ze Świnoujścia, Wolina, Czarnogłów, Polic, Gryfina i Myśliborza, ale po 2012 roku beneficjentami Programu są praktycznie tylko samorządowe placówki oświatowe miasta Szczecina.

"Dar Młodzieży".

Corocznie do 1,5 tys. chłopców i dziewcząt, w wieku 6-18 lat, przeżywa dzięki Programowi – najczęściej pierwszy raz w życiu – wodniacką lub morską przygodę, najpierw tylko krótką wycieczkę po porcie statkiem wycieczkowym, dla najmłodszych, potem szkolenia żeglarskie na jeziorze Dąbie, na Optimistach, Skipperach czy łodziach wiosłowo-żaglowych typu DZ-et (w Centrum Żeglarskim), po kilkudniowe rejsy morskie w rejonie Zalewu Szczecińskiego i Bałtyku Południowego, na miejskich jachtach - „Dar Szczecina”, „Magnolia”, „Zryw”, „Urtica”, i innych, także na żaglowcach, z odwiedzaniem portów polskich, niemieckich, duńskich i szwedzkich. Dla zaawansowanych laureatów Programu, głównie uczniów szkół średnich, są dłuższe rejsy i wyprawy na w/w jachtach i na czarterowanych w tym celu żaglowcach (najczęściej był to „Kapitan Głowacki”, a także „Fryderyk Chopin”, „Pogoria”, „Dar Młodzieży”, i „Kapitan Borchardt”). Żeglują od Bałtyku po Morze Północne, w tym również z udziałem w międzynarodowych regatach The Tall Ships Races.

"Żeglujemy" od przedszkola - PP 65 "Zatoczka".

Od 2004 roku z powodzeniem startuje w nich „Dar Szczecina”, m.in. z laureatami Programu, zajmując czołowe miejsca, z niezapomnianymi zwycięstwami w latach 2006-2013, potem także „Magnolia” i „Zryw”. Szczególnie oklaskiwane były młode załogi „Daru Szczecina” i „Magnolii” podczas finału TTSR’2007 w rodzinnym Szczecinie.

"Marynarze" z SP 56 im. kpt. ż. w. Konstantego Maciejewicza.

Rejsy morskie i warsztaty „ABC Żeglarstwa” są wyróżnieniem dla najlepszych uczniów i nauczycieli, na co trzeba „zapracować” w lądowej – szkolnej i międzyszkolnej -części Programu, poprzez sesje i konkursy wiedzy o morzu, piosenki żeglarskiej, plastyczne, literackie, sceniczne i fotograficzne, związane z morskością Szczecina i regionu.

"Nasze rejsy" - niektóre publikacje i wydawnictwa programowe

Materiały szkoleniowe z sesji międzyszkolnych wydawane są jako własne „Zeszyty Edukacji Morskiej”, wraz z innymi pomocami – prezentacjami multimedialnymi, autorskimi nagraniami szant, itp.

W pracowni Edukacji Morskiej Pałacu Młodzieży.

Teraz – od 2008 roku - przed Programem stoją nowe wyzwania i nowe zadania do realizacji. Korzystając z dotychczasowych doświadczeń przygotowane zostały bowiem założenia rozszerzonego „Szczecińskiego Programu Edukacji Wodnej i Żeglarskiej”, którego adresatami nadal są szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze Szczecina, wszystkich typów. Zakres szkoleń jest dwustopniowy, dla początkujących i zaawansowanych uczestników Programu, uczniów i nauczycieli. Regionalne i miejskie hasła - „Morze Przygody - Z wiatrem w żaglach” - są azymutami „leżącymi na kursie kompasowym” młodych miłośników wiatru i eskapad morskich, uczestników i realizatorów Programu, który m.in. jest propozycją „zabawy” w żeglarstwo dla dzieci i młodzieży nawet nie spełniającej wymagań szkoleniowych PZŻ. Program może być więc realizowany w każdej placówce oświatowej, poprzez dowolne formy popularyzujące wychowanie wodne i morskie, jak konkursy, sesje, szkolenia praktyczne i rejsy, jak i inne formy pracy pozalekcyjnej i pozaszkolnej. Różne formy programowej edukacji wodnej i żeglarskiej dostosowane są do wieku, zainteresowań i umiejętności uczestników, a także do bazy lokalowo-sprzętowej szkół (m.in. jachtów i sprzętu ratowniczego), a także przygotowania i ilości kadry, pomocy dydaktycznych, itp.

Na pokładzie "Daru Szczecina".

Szczegółowy zakres rzeczowy Programu obejmuje więc różne przedsięwzięcia związane z edukacją wodną, żeglarską i szczecińską dzieci i młodzieży, w tym:

  • międzyszkolne i szkolne warsztaty, seminaria i konferencje, z zakresu podstaw wiedzy o żeglarstwie i morzu, z wykorzystaniem walorów szkoleniowo-żeglarskich jeziora Dąbie i Odry;
  • konkursy - wiedzy morskiej, plastyczne, literackie, fotograficzne, sceniczne i inne, a także sesje popularno-naukowe, festiwale piosenki morskiej, itp.;
  • szkolenia i doskonalenia uczniów i nauczycieli w zakresie edukacji morskiej;
  • praktyczne szkolenia wodniacko-żeglarskie i rejsy szkoleniowe uczniów i nauczycieli, laureatów Programu.
  • przedsięwzięcia promujące morski Szczecin.
    ... z kapitanem Jurkiem Szwochem.

Corocznie w rejsach morskich, także tych dłuższych, biorą udział uczniowie wyróżniający się chęcią pogłębienia wiedzy żeglarskiej, przeżycia przygody na morzu, poznania świata. Szczególnie bogate w ciekawe rejsy i wyprawy były ostatnie lata 2009-2014, m.in. z własnymi wyprawami, nawet na Islandię, i z udziałem w międzynarodowych regatach TTSR, na Bałtyku, Morzu Północnym, i Północnym Atlantyku, na jachtach miejskich i żaglowcach („F. Chopin”, „Kpt. Głowacki”, „Pogoria”, „Dar Młodzieży”), ze zwycięstwami „Daru Szczecina” i „Daru Młodzieży”. Takie rejsy i wyprawy to dobra szkoła życia, dobra lekcja morza, dobry „kurs przygotowawczy” do dalszej kariery morskiej, m.in. do ewentualnej nauki w Technikum Morskim, potem późniejszych studiów w Akademii Morskiej.

Morski taniec "na pokładzie" PP 27 "Żagielek".

Obsługę organizacyjno-administracyjną Programu zapewnia Pałac Młodzieży, z nowocześnie wyposażoną Pracownią Edukacji Morskiej. Program realizowany jest w oparciu o dotychczasowe wieloletnie doświadczenia i wzorce, ale równocześnie jest corocznie modyfikowany i wzbogacany o nowe inicjatywy i pomysły, jak warsztaty wokalne, czy nauka pływania. Tak więc Program – tak szeroko rozumiany i prowadzony - jest atrakcyjną dla uczniów, młodzieży i nauczycieli pozalekcyjną ścieżką dydaktyczno-szkoleniową, o dużych walorach wychowawczych, otwartą dla wszystkich typów szczecińskich placówek oświatowych. Jest tytułową ścieżką – Od przedszkolaka do studenta, od malucha do żeglarza i marynarza… Aktualnie wiodące hasła Programu to m.in.: dzieje polskiego żeglarstwa w Szczecinie; moja szkoła i gmina na morskiej i żeglarskiej mapie Polski; Szczecin portem przyjaznym dla żeglarzy; Szczecin i wielkie regaty TTSR, z kolejnym ich szczecińskim finałem w 2015 i 2017 roku.

Hej ruszajmy w rejs..., na pokładzie "Kapitana Głowackiego".

Co najważniejsze – wokół Programu skupiła się od początku liczna grupa prawdziwych pasjonatów morskiego wychowania młodzieży i wychowania pod żaglami – w tym nauczycieli – Opiekunów SKEM, kadry szkoleniowej, przedstawicieli władz oświatowych, ludzi morza, żeglarzy i dziennikarzy – „przyjaciół” Programu. Było i jest ich wielu – od początku Programu na jego „listę załogową” wpisało się ponad 80 placówek oświatowych, ze Szczecina i województwa, co oznacza kilkanaście tysięcy dzieci i młodzieży i ponad 150 osób dorosłych, istotnie zaangażowanych w minionym 20-leciu w jego realizację. Na 2015 rok przygotowywany jest specjalny program jubileuszowych obchodów 20-lecia Programu, w tym będzie m.in. rejs „Darem Szczecina” do Kłajpedy, i wyprawa na jachcie „Stary” do Narwiku i na Spitsbergen, współorganizowana ze Stowarzyszeniem Żeglarski Szczecin, pod patronatem miasta Szczecin.

Pozdrawiamy z pokładu "Fryderyka Chopina".

Program jest doceniany w Szczecinie, regionie i w kraju, czego dowodem było m.in. wyróżnienie Programu najbardziej prestiżową żeglarską nagrodą im. Leonida Teligi, za 2012 rok,

Wiesław Seidler, pomysłodawca i wieloletni koordynator Programu, w rejsie z młodzieżą.

przyznawaną od ponad 40 lat przez Redakcję Miesięcznika „Żagle”. Dodatkowo – też za całokształt programowych działań – jego pomysłodawca i wieloletni koordynator Wiesław Seidler otrzymał m.in. szczeciński „Złoty Kompas” i Srebrną Odznakę Centrum Żeglarskiego.

Reprezentacja miasta, na pokładzie "Daru Szczecina", z prezydentem Piotrem Krzystkiem.

Bibliografia

  • Marszałek Elżbieta. Edukacja morska na Pomorzu Zachodnim. W: Edukacja: tradycje, rzeczywistość, przyszłość: materiały pokongresowe I Zachodniopomorskiego Kongresu Edukacyjnego: praca zbiorowa. Szczecin 2005, S. 468-477.
  • Nasz Program i nasze rejsy 1995-2011. Jubileuszowy Zeszyt Edukacji Morskiej. Szczecin, 2011.
  • Pohl, Krystyna. Morskie edukowanie. Głos Szczeciński 2003, nr 279, s. 12.
  • Seidler Wiesław. Bliżej morza. Dialogi Nr 7 (2011), s. 30-34.
  • Seidler Wiesław, Maćkowiak Monika. Kończymy sezon żeglarski, wspominamy nasze rejsy... Dialogi Nr 10 (2012), s. 28-30.
  • Seidler Wiesław, Maćkowiak Monika. Płyniemy dalej, ze zmianą na sterze... Jesienny rejs, pasowania, nasze "tolszipy"... Dialogi Nr 9 (2012), s. 28-30.
  • Seidler Wiesław. Z wiatrem w żaglach. Kurier Szczeciński 2006, nr 28, s. 14.
  • Zeszyty Edukacji Morskiej. Materiały. ZOZŻ/Pałac Młodzieży. Szczecin, 1996-2014.

Linki zewnętrzne



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wiesław Seidler