Szpital św. Ducha (Chojna)

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szpital św. Ducha w Chojnie
Lokalizacja Chojna
Data budowy XIV w.
[ Zobacz Szpital św. Ducha w Chojnie na mapie.]

Szpital św. Ducha w Chojnie – niezachowany obecnie średniowieczny zespół szpitalno-kościelny

Szpital św. Ducha powstał najprawdopodobniej na początku XIV wieku. W 1310 roku po raz pierwszy wzmiankowano sam szpital, zaś z 1312 roku pochodzi pierwsza informacja na temat towarzyszącej mu kaplicy. Dalsze informacje – głównie na temat uposażenia instytucji oraz duchownych obsługujących kaplicę – pochodzą z lat: 1352, 1355, 1402, 1410, 1430, 1444 i 1548. Biorąc pod uwagę analogie z innych miast brandenburskich i pomorskich, można przypuścić, że instytucja przeznaczona była dla obywateli miasta – niedołężnych i starców, zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Aby uzyskać miejsce w takiej instytucji przyszły pacjent przekazywał cały swój majątek na jej rzecz, otrzymując w zamian dożywotnią opiekę[1].

Plan Chojny sprzed 1945 roku. Na czerwono oznaczono przybliżoną lokalizację szpitala św. Ducha

W czasie reformy chojeńskiego szpitalnictwa, której dokonano w latach sześćdziesiątych XVI wieku, szpital św. Ducha połączono ze szpitalem św. Gertrudy i przeniesiono do zabudowań dawnego klasztoru augustianów[2]. Dawne zabudowania szpitalne stały się zaś własnością jednego z mieszczan i zaadaptowano je na pomieszczenia mieszkalne. Istniały one jeszcze prawdopodobnie w 1688 roku – żyjący ówcześnie chojeński dziejopis Augustin Kehrberg zauważył, że sklepienie i rzeźbiona figura świętego w jednym z budynków przy Bramie Świeckiej może wskazywać, że wcześniej pełnił on funkcję kaplicy. Inny chojeński historyk – Hans Bütow – dowiódł, że obiekt usytuowany był przy kompleksie Bramy Świeckiej, wewnątrz obwarowań, na działce zlokalizowanej przy ulicy Schwedter Straße 7. W czasie inwentaryzacji zabytków powiatu chojeńskiego w latach dwudziestych XX wieku nie zarejestrowano już jednakże żadnego śladu po dawnym zespole szpitalno-kościelnym św. Ducha w przestrzeni miejskiej.

Nie zachowały się żadne przedstawienia ikonograficzne zabudowań instytucji, ani nie ma żadnych informacji na temat jej architektury i wyposażenia. Nie wiadomo, czy przy szpitalu funkcjonował cmentarz.

Przypisy

  1. Por. Nagel, C. St. Gertrud und ihre Hospitäler in der Mark Brandenburg. „Jahrbuch für brandenburgische Landesgeschichte”, Bd. 14, s. 9–10. Rębkowski, Marian. Domus sancti Spiritus. Szpital średniowiecznego Kołobrzegu w świetle archeologii. W: Archeologia średniowieznego Kołobrzegu, t. V, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 2010, s. 156–159.
  2. Z tego względu kościół klasztorny na widokach miasta autorstwa Caspara Meriana i Daniela Petzolda opisany został jako Spiritus Sanctus. Por. Skrycki, Radosław. Żródła ikonograficzne do dziejów Chojny (do 1945 r.). Przegląd chronologiczny. W: Chojna i okolice na przestrzeni wieków. Red. R. Skrycki. Chojna–Zielona Góra 2007, s. 99, ryc. 1–2.

Bibliografia

  • Bütow, Hans. Zur Reformationsgeschichte der Stadt Königsberg Nm. "Die Neumark. Jahrbuch des Verein für Geschichte der Neumark", 1943, Bd. 14. s. 43, 48–49.
  • Bütow, Hans. Die älteren Straßennamen der Stadt Königsberg Neum. "Die Neumark. Mitteilungen des Verein für Geschichte der Neumark", 1939, Jg. 16, Nr. 2. s. 65.
  • Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Bd. VII, H. 2: Die Stadt Königsberg, bearb. von W. Hoppe, G. Voss, Berlin 1928, s. 75.
  • Kehrberg, Augustin. Erleuterter historisch–chronologischer Abriß der Stadt Königsberg in der Neu-Marck (…), Berlin 1725, Abth. I, s. 144.
  • Nagel, Carl. St. Gertrud und ihre Hospitäler in der Mark Brandenburg (mit 2 Abbildungen). „Jahrbuch für brandenburgische Landesgeschichte”, Bd. 14, s. 7-19.
  • Rębkowski, Marian. Domus sancti Spiritus. Szpital średniowiecznego Kołobrzegu w świetle archeologii. W: Archeologia średniowieznego Kołobrzegu, t. V, red. M. Rębkowski, Kołobrzeg 2010
  • Rymar, Edward, Z dawnych dziejów przyodrzańskiej Nowej Marchii, Chojna 2012, s. 248.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Michał Gierke