Tadeusz Żuchniewski

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Żuchniewski
aktor, reżyser
brak zdjecia
Data urodzenia 21 maja 1919
Miejsce urodzenia Mława
Data śmierci 21 grudnia 1992
Miejsce śmierci Łódź
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz przy ul. Ogrodowej w Łodzi (kw. 4-7-22)


Tadeusz Żuchniewski (1919-1992) – aktor, reżyser

Życiorys

Tadeusz Żuchniewski urodził się 21 maja 1919 roku w Mławie. Był synem Karola Żuchniewskiego i Teodozji z d. Hińczewskiej. Miał siostrę Halinę. W 1938 roku ukończył ośmioklasowe Gimnazjum w Mławie, a następnie podjął naukę w Państwowej Wyższej Szkole Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda w Warszawie. Wybuch wojny przerwał studia. Okupację spędził w rodzinnej Mławie, a także częściowo na robotach przymusowych w Niemczech.

Po wojnie zaangażował się do częściowo amatorskiego, częściowo zawodowego teatru w Słupsku. W 1946 roku został przyjęty na studia do Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Łodzi. Przez pierwszy rok studiował na Wydziale Instruktorów Teatrów Niezawodowych, później przeniósł się na Wydział Reżyserski Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie (1947). Jeszcze w trakcie studiów został asystentem Józefa Wyszomirskiego, który w ramach Warsztatów Teatralnych PWST reżyserował sztukę Dom Bernardy Alba Federico Garcii Lorki w łódzkim Teatrze Wojska Polskiego (1949). W maju 1950 roku w warszawskiej PWST samodzielnie wyreżyserował Worobiowe góry Aleksandra Simukowa. Studia ukończył w tym samym roku, uzyskując stopień zawodowy dyplomowanego reżysera (dyplom nr 44).

W sezonie 1950/51 został zaangażowany do Państwowego Teatru Polskiego w Szczecinie, gdzie wyreżyserował trzy sztuki.

W 1951 roku przeniósł się na krótko do warszawskiego Teatru Ateneum. Rok później wyjechał na Dolny Śląsk, gdzie reżyserował w teatrach Świdnicy i Jeleniej Góry, m.in. Ich czworo Gabrieli Zapolskiej, Cyrulika sewilskiego Pierre'a A. Beaumarchais'go, Ruchome piaski Pawła Choynowskiego, Chirurga Aleksandra Korniejczuka. W 1952 roku wyjechał do Jeleniej Góry. Rok później został powołany na stanowisko kierownika artystycznego Państwowego Teatru Dolnośląskiego, które objął po Zuzannie Łozińskiej. Nadal reżyserował, m.in. Chwasty Janusza Warmińskiego i Dom na Twardej Kazimierza Korcellego, przedstawienia w których pierwsze kroki na scenie stawiał Franciszek Pieczka. Po dwóch latach, w lipcu 1955 roku, został przeniesiony na podobne stanowisko do Teatru Wybrzeże w Gdańsku. Tu wyreżyserował m.in. Balladynę Juliusza Słowackiego, Sześćdziesiąte ósme piętro Stewarda Donalda Ogdena, Schadzkę Jeana Anouilha (wspólnie z Zygmuntem Hübnerem), Sułkowskiego Stefana Żeromskiego, Rewizora Mikołaja Gogola. Sporadycznie także występował na scenie.

W 1958 roku wyjechał do Olsztyna, gdzie zamieszkał przy ul. Kościuszki 25. Wkrótce został zaangażowany jako reżyser do Teatru im. S. Jaracza. Na scenach Olsztyna i Elbląga wyreżyserował m.in. Wojnę i pokój Lwa Tołstoja, Romea i Julię Williama Shakespeare'a, Pierwszy dzień wolności Leona Kruczkowskiego, Zawiszę Czarnego Juliusza Słowackiego, Łowców głów Maxa Regniera, Zemstę Aleksandra Fredry, Kuglarzy Zdzisława Skowrońskiego, Norę, czyli dom lalki Henrika Ibsena, Fizyków Friedricha Dürrenmatta. Także grał. Gościnnie reżyserował także w innych miastach, m.in. w Szczecinie (1960), Białymstoku (1963, 1964, 1966), Łodzi (1966, 1967), Częstochowie (1966). W latach 1967-1972 związał się z Teatrem Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu. Tu wystawił m.in. Fircyka w zalotach Franciszka Zabłockiego, Lekkomyślną siostrę Włodzimierza Perzyńskiego i Marię Stuart Juliusza Słowackiego.

Ponownie w Szczecinie od 1975 roku. Do przejścia na emeryturę związany był z Teatrem Polskim. Współpracował z Teatrem Krypta.

Dla Teatru Telewizji wyreżyserował Znachora Aleksandra Borina (1981). Sporadycznie współpracował z Polskim Radiem.

W 1962 roku został kandydatem na członka SPATiF-ZASP. W maju 1965 roku, uchwałą Prezydium ZG SPATiF-ZASP, uzyskał stopień członka rzeczywistego tego stowarzyszenia. Należał do Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki.

Był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Halina Żuchniewska z d. Zakrzewska (1922-1982). Z tego związku miał córkę Barbarę (po mężu Błaszczyk). Po śmierci żony zawarł związek małżeński z aktorką Gizelą Piotrowską (1932-2003).

Zmarł 21 grudnia 1992 roku w Łodzi. Jest pochowany wraz ze swoją pierwszą żoną na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi (kw. 4-7-22).

Prywatnie



Teatr

Tytuł Autor Reżyseria Forma twórczości Rola Teatr Data premiery
Śnieżek Walentina Lubimowa Tadeusz Żuchniewski reżyseria, obsada aktorska Tompson Państwowy Teatr Polski 2 grudnia 1950
Moralność pani Dulskiej Gabriela Zapolska Tadeusz Żuchniewski reżyseria Państwowy Teatr Polski (scena filialna: Teatr Współczesny) 13 marca 1951
Rubikon Flora Bieńkowska Tadeusz Żuchniewski reżyseria Państwowy Teatr Polski 11 sierpnia 1951
Dwie barwy krwi Harald Hauser Tadeusz Żuchniewski reżyseria Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 listopada 1960
Motyle są wolne Leonard Gershe Krzysztof Rotnicki obsada aktorska Ralph Austin Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski) 30 października 1975
Warszawianka Stanisław Wyspiański Wanda Laskowska obsada aktorska Pułkownik Strzelców Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława Zamku Książąt Pomorskich) 20 grudnia 1975
Ta mała ziemia Georgi Dżagarow Andrzej Ziębiński obsada aktorska Profesor Dimow Teatr Polski 6 czerwca 1976
Wyprawa po zielony metal Jerzy Jesionowski Ewa Kołogórska obsada aktorska Naczelny Teatr Polski 5 listopada 1976
Ślub Witold Gombrowicz Krystyna Tyszarska obsada aktorska Kanclerz Teatr Polski 19 listopada 1976
Przedwiośnie Stefan Żeromski Janusz Bukowski obsada aktorska Ojciec Teatr Polski 12 marca 1977
Kartoteka Tadeusz Różewicz Jan Jeruzal obsada aktorska Mężczyzna Teatr Polski 25 maja 1977
Książę Niezłomny Juliusz Słowacki Bohdan Cybulski obsada aktorska Don Żuan Teatr Polski 27 lipca 1977
Pan Tadeusz Adam Mickiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Jankiel Teatr Polski 4 lutego 1978
Mistrz Piotr Pathelin Anonim francuski Ewa Kołogórska obsada aktorska Pathelin Teatr Krypta (sala taneczna Zamku) 20 stycznia 1979
Dwór nad Narwią Jarosław Marek Rymkiewicz Janusz Bukowski obsada aktorska Abramek Teatr Polski 19 maja 1979
Egzamin Jan Paweł Gawlik Wanda Laskowska obsada aktorska Wizytator Teatr Polski 14 października 1979
Czerwony Kapturek Eugeniusz Szwarc Ewa Kołogórska obsada aktorska Leśniczy Teatr Polski 24 listopada 1979
Biorę z tobą ślub Jadwiga Wilanowska Janusz Bukowski obsada aktorska Stefan Teatr Polski (Sala Prób) 27 maja 1980
Lilla Weneda Juliusz Słowacki Janusz Bukowski obsada aktorska Harfiarz I Teatr Polski 13 grudnia 1980
Odprawa posłów greckich Jan Kochanowski Bernard Ford Hanaoka obsada aktorska Teatr Polski 6 marca 1981
Śluby panieńskie, czyli Magnetyzm serca Aleksander Fredro Andrzej Zaorski obsada aktorska Jan Teatr Polski 9 kwietnia 1981
Łyżki i księżyc Emil Zegadłowicz Ryszard Major obsada aktorska Redaktor Teatr Polski 27 września 1981
Betleem polskie Lucjan Rydel Henryk Giżycki obsada aktorska Arcykapłan; Święty Józef Teatr Polski 15 stycznnia 1982
Inferno August Strindberg Zbigniew Wróbel obsada aktorska Pastor Teatr Polski 27 lutego 1982
Zemsta Aleksander Fredro Andrzej Rozhin obsada aktorska Mularz Teatr Polski 5 czerwca 1982
Miarka za miarkę William Shakespeare Irena Wollen obsada aktorska Szumowina Teatr Polski 3 grudnia 1982
Ulisses James Joyce Wanda Laskowska obsada aktorska Power; Pijak; Intelektualista Teatr Polski 27 marca 1983
Porwanie Sabinek Paul von Schonthan, Julian Tuwim (adaptacja) Bogusława Czosnowska obsada aktorska prof. Paweł Owidowicz Teatr Polski 18 grudnia 1983
Szkoła żon Molière Zbigniew Chrzanowski obsada aktorska Notariusz Teatr Polski 4 marca 1984
Doña Rosita, czyli kukły i maczuga Federico Garcia Lorca Lena Szurmiej obsada aktorska Ksiądz Teatr Polski 19 maja 1984
Dom otwarty Michał Bałucki Ewa Kołogórska obsada aktorska (gościnnie) Telesfor Teatr Polski 8 marca 1985



Na scenie i za kulisami



Telewizja

Tytuł Autor Reżyseria Postać Teatr Data premiery
Porwanie Sabinek Paul von Schonthan, Julian Tuwim (adaptacja) Bogusława Czosnowska Prof. Owidowicz Teatr Telewizji (cykl: Wieczór w teatrze) - przeniesienie z Teatru Polskiego 18 grudnia 1983



Nagrody i wyróżnienia

  • 1968 – nagroda za reżyserię przedstawienia Mieszczanie Maksyma Gorkiego w Teatrze Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu na X Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
  • 1977 – nagroda za rolę Ojca w przedstawieniu Przedwiośnie na XIX Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu



Odznaczenia

Zasluzony Dzialacz.jpg
  • 1954 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1964 – Złoty Krzyż Zasługi
  • 1974 – Zasłużony Działacz Kultury
  • 1985 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski



Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz