Węgorzyno

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Węgorzyno
Węgorzyno
Nazwa niemiecka Wangerin
Powiat łobeski
Gmina Węgorzyno
[ Strona internetowa miejscowości.]


Węgorzyno (niem. Wangerin) – miasto w woj. zachodniopomorskim, w powiecie łobeskim, siedziba gminy wiejskiej Węgorzyno. W latach 1946-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa szczecińskiego.

Położenie

Miasto rozciągające się na przestrzeni ponad 2,5 km wdłuż drogi ze Stargardu Szczecińskiego i Choszczna do Łobza, Reska oraz do Drawska Pomorskiego, przy linii kolejowej Runowo Pomorskie – Chojnice, na zachodnim i północnym brzegu jeziora Węgorzyno. Wysokość 79 – 134 m n.p.m.
Nazwy: Vangheryn (1338 rok), Wangeryn (1414 rok), nazwa niemiecka Wangerin, nazwa przejściowa Węgorzyn.

Obiekty fizjograficzne

Jezioro Węgorzyno, Węgorzyńskie, nazwa niemiecka Wangeriner See; położone na wschód i południe od miasta. Powierzchnia 68,32 ha. Lustro wody na wysokości 88,5 m n.p.m. Objętość 3040,6 tys. m3. Maksymalna: długość 1820 m, szerokość 540 m. Długość linii brzegowej – 4325 m. Głębokość: maksymalna 7,7 m, średnia 4,2 m. W środkowej części północnego brzegu kąpielisko miejskie. Wody jeziora odprowadzane są do jeziora Połchowskiego i dalej Golnicą do Reskiej Węgorzy.
Jezioro Storkowskie Dolne, Strokowskie srednie, nazwa niemiecka Mittel Schwarzer See; położone po północnej stronie drogi z Węgorzyna do Drawska Pomorskiego, ponad 1 km od zabudowań miejskich. Powierzchnia 5,35 ha.
Jezioro Storkowskie Górne, Strokowskie Górne, nazwa niemiecka Ndr Schwarzer See; położone na północny wschód od jeziora Storkowskiego Dolnego. Powierzchnia 4,82 ha. Lustro wody na wysokości 108,4 m n.p.m.
Żalnik, wzgórze nad jeziorem Węgorzyno, na południowy wschód od rynku. Pozostałość dawnego cmentarza (powierzchnia 1,8 ha).
Czarcia Góra, nazwa niemiecka Höllen Berge; wzgórze na północ od jeziora Storkowskiego Górnego. Wysokość 133,6 m n.p.m.

Przyroda

Historia

Źródła archeologiczne poświadczają istnienie na tym terenie w X – XII wieku grodu słowiańskiego. Borkowie przed 1348 rokiem zbudowali tutaj zamek, usytuowany na sztucznym nasypie. Składał się z domu mieszkalnego i umocnień, których odtworzenie jest dziś niemożliwe. W XIV wieku w pobliżu zamku powstało miasto lokacyjne. Prawa miejskie (lubeckie) Węgorzyno otrzymało przed 1460 rokiem (według Rosponda w 1460 roku). W 1593 roku wielki pożar zniszczył miasto; prawdopodobnie wtedy zniszczeniu uległ także zamek. W średniowieczu ludność trudniła się rolnictwem, hodowlą, rybołówstwem oraz rzemiosłem. Ten stan rzeczy nie zmienił się się i w okresie późniejszym. Dopiero w XVIII wieku rozwinęło się kowalstwo, bednarstwo, stolarstwo. W 2 połowie XVI wieku mieszkańcy miasta zmuszeni byli przez Borków do odrabiania pańszczyzny (podwody, orka, służba piesza) w takim zakresie jak chłopi, od czego uwolnił ich w 1569 roku wyrok księcia Barnima IX, do którego złożyli skargę.
W 1598 roku na koszt mieszczan zbudowany został kościół parafialny. W roku 1615 przy okazji odlania dzwonów i budowy wieży dochodzi do zatargu pomiędzy mieszczanami a patronem kościoła Joachimem Borke. M. in. skuto napis na dzwonie fundowanym przez mieszczan.
W 1740 roku Węgorzyno liczyło 645 mieszkańców, w 1783 roku – 633, w 1798 roku – 772, w 1840 roku – 1395, w 1849 roku – 1962, w 1858 roku – 2422, w 1861 roku – 2397, w 1867 roku – 2412. W 1783 roku było w mieście 134 domów mieszkalnych, a roku 1866 – 228 domów mieszkalnych, 372 budynków gospodarczych i 47 budynków przeznaczonych do produkcji rzemieślniczej. Z budowli użyteczności publicznej w 1866 roku istniały: ratusz (plany nowego budynku sporządził architekt Jüterbock w 1805 roku, jednak z powodu wojny budowa nie doszła do skutku. W 1814 roku zawalił się stary ratusz. W 1815 roku zbudowano nowy; mieściła się w tam również część szkoły oraz areszt), szkoła w odbudowanym i przebudowanym w 1838 roku budynku dawnego ratusza, kościół i plebania, dom gminy żydowskiej (od 1832 roku), remiza strażacka, dom dla ubogich. Miasto miało dwa cmentarze: ewangelicki i żydowski. W 1855 roku wybrukowano i oświetlono ulice, a domy oznakowano jednolitą numeracją.
W 2 połowie XIX wieku Węgorzyno miało 10 jarmarków. W 1867 roku 37% ludności pracowało w rolnictwie i leśnictwie, 38% w rzemiośle, 11% w handlu. 1 listopada 1877 roku oddana została do użytku linia kolejowa Runowo Pomorskie – Drawsko Pomorskie.
W 1855 roku miasto liczyło 2518 mieszkańców, w tym 2391 ewangelików, 100 żydów, 8 katolików; było 246 domów mieszkalnych. Po 1900 roku powstały dwa młyny, gazownia, wodociągi, mleczarnia, fabryka maszyn. Miasto rozbudowywało się wzdłuż dróg do Łobza i Runowa Pomorskiego. W 1919 roku liczyło 2932 mieszkańców, w 1920 roku – 3000, w 1931 roku – 3300, w 1937 roku – 3550, a w 1939 roku – 3554 mieszkańców.
W okresie międzywojennym propagowane było jako ośrodek sportów wodnych, wędkarstwa i łowiectwa. Czynne były 4 hoteliki, w tym jeden miejski, liczące ponad 30 miejsc. Miasto jako jedyne w powiecie Resko posiadało komunalne ujęcie wody (przy drodze do Drawska Pomorskiego).
W czasie II wojny światowej był tutaj obóz pracy przymusowej (przy zbiegu ulic: Drawskiej i Południowej). Podczas działań wojennych spłonęło Stare Miasto, zniszczeniu uległo także kilka zakładów drobnego przemysłu. 2 marca 1945 roku zostało zajęte przez 3 Armię 1 Frontu Białoruskiego.
Po wojnie odbudowano wodociągi i kanalizację, kilka drobnych zakładów przemysłu spożywczego, m.in. młyn, krochmalnię, gorzelnię oraz kilka warsztatów rzemieślniczych. Wybudowano szkołę – Pomnik 1000-cia, lecznicę dla zwierząt, stadion, placówki handlowe, restaurację, zakład mechanizacji.

Samorząd

Gospodarka i infrastruktura

Kultura

Oświata

Kościoły i związki wyznaniowe

Węgorzyno Kościół Wniebowzięcia NMP.JPG

Sport

Turystyka

Demografia


Liczba ludności na dzień 31.12.2012 r. - 2.873 osoby[1].

System ochrony zdrowia

Przychodnia Lekarska
Węgorzyno, ul. Runowska 22 tel. 91 3971423
Apteka Centrum
Węgorzyno, ul. Grunwaldzka 4 tel. 91 3970098
Apteka Futura
Węgorzyno, ul. Runowska 46 tel. 91 3971479

Herb

Herb Węgorzyno gmina.svg.png

Zabytki

Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP, z XV w., z kamienia. W 1593 r. odbudowany i rozbudowany po pożarze. W sto lat później ponownie zniszczony pożarem, odbudowany w latach 1705 - 1715 (zlikwidowano dawny detal, z XV w. pochodzą tylko 3 przypory po północnej stronie. W 1750 r. zbudowano szachulcową wieżę. Zniszczony w czasie II wojny światowej, odbudowany w 1959 r. Salowy, oskarpowany, otynkowany. Od wschodu 5-boczna apsyda z dwoma zakrystiami po bokach.

Ratusz, z przełomu XIX/XX w., murowany, dwukondygnacyjny, otynkowany. W części środkowej fasady pseudoryzalit z otworem wejściowym i podwójnym oknem na piętrze, zakończonymi półkoliście. Siedziba władz miasta i gminy.

Grodzisko wczesnośredniowieczne, z XII - XIII wieku, w kształcie ściętego stożka o wysokości około 10 m i stromych zboczach, majdan płaski o średnicy do 20 m; położone przy ul. Drawskiej, na południowy wschód od ratuszaa.

Pomniki

Pomnik Żołnierza Polskiego, postawiony, jak głosi znajdujący się na nim napis "W XX rocznicę odzyskania ziem nadodrzańskich", w 1965 r. Projektant Sławomir Lewiński. Stanowił pierwotnie fragment pomnika na cmentarzu żołnierzy I Armii Wojska Polskiego w Siekierkach. Jeszcze przed oficjalnym odsłonięciem tegoż pomnika, decyzją władz, jego fragment został oddzielony od całości i przekazany do Węgorzyna.
Mały głaz narzutowy na kamiennej podmurówce przed wejściem na stadion. Widoczne miejsce po zaginionej tablicy pamiątkowej, której treść brzmiała: „Oddano dzieciom w Międzynarodowy Dzień Dziecka 1979”.
Głaz narzutowy z tablicą pamiątkową o treści: Bohaterskim obrońcom ojczyzny. Księdzu kapelanowi Ignacemu Skorupce oraz żołnierzom Wojska Polskiego poległym w bitwie warszawskiej 1920 roku. Rodacy. Węgorzyno, 15 sierpnia ; na rynku, w pobliżu kościoła.
Głaz narzutowy z tablicą pamiątkową o treści: Pionierom Ziemi Węgorzyńskiej mieszkańcy i władze gminy Węgorzyno. Węgorzyno wrzesień 2010 roku. Ustawiony w pobliżu targowiska, przy ul. 3 Maja.
Dawny kamienny drogowskaz, w kształcie walca zakończonego stożkiem; przy zbiegu ulic: Jagiellońskiej i Przemysłowej, w centrum miasta,
Lapidarium; w północno-wschodniej części cmentarza. Zgromadzono kilkadziesiąt płyt nagrobkowych w terenu cmentarza. Tutaj też znalazł miejsce pomnik złożony z kilku głazów upamiętniający mieszkańców Węgorzyna poległych w I wojnie światowej. Na jednym z tych głazów wyryty napis: Ludwig Jahn 1778 – 1852. W ten sposób uczczono światowej sławy teoretyka gimnastyki. Pomnik ten stał pierwotnie około 1 km od cmentarza w kierunku Chociwla, kilkadziesiąt metrów na południe od drogi. Miejsce to było niegdyś popularne wśród mieszkańców, tutaj była m.in. strzelnica.

Osoby urodzone w miejscowości

Osoby związane z miejscowością

Johann Christoph Schmid – burmistrz (1722-ok. 1740) i inspektor podatkowy (1724-ok. 1740).

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Zobacz też

  1. Dane z Urzędu Gminy Węgorzyno