Władysław Górzyński

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Władysław Górzyński (w środku z batutą) z Orkiestrą PR w Szczecinie

Władysław Górzyński (1887-1966) – kompozytor, dyrygent, skrzypek

Życiorys

Władysław Górzyński (wł. Adolf Grünberg) urodził się 20 maja 1887 roku w Krakowie w rodzinie o dużych tradycjach muzycznych. Był najstarszym synem Józefa Grünberga, skrzypka w orkiestrze Johanna Straussa syna, i Malki (Amalii) z Kesslerów. Miał dwóch braci – Tadeusza, skrzypka i znanego kompozytora muzyki filmowej, oraz Zdzisława, wybitnego dyrygenta o europejskiej sławie.

Afisz zapraszający na okolicznościowy koncert z udziałem Orkiestry Radiowej Władysława Górzyńskiego (1949)

Początkowo gry na skrzypcach uczył się u swojego ojca. Jako skrzypek zadebiutował w Krakowie w 1898 roku. Później kształcił się u profesorów Karola Wierzuchowskiego (1903-1905), Roberta Posselta i Władysława Żeleńskiego (teoria muzyki) w Konserwatorium Krakowskim Towarzystwa Muzycznego. Ponadto odbył studia u prof. Feliksa Nowowiejskiego (kompozycja i dyrygentura). Naukę kontynuował w Lipsku i w Berlinie. W Niemczech założył i prowadził orkiestry, z którymi koncertował w Berlinie, Wiedniu i w Paryżu. W tym czasie skrystalizowały się jego zainteresowania muzyczne. Po powrocie do Krakowa w 1927 roku występował jako dyrygent i kierownik radiowej orkiestry rozrywkowej. Grywał także w kawiarniach i podczas poranków muzycznych w Filharmonii Krakowskiej. W 1935 roku przeniósł się do Warszawy. Został skrzypkiem Małej Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie, prowadzonej przez jego brata Zdzisława. Równocześnie komponował. W swoich utworach nawiązywał do muzyki Johannów i Josefa Straussów. Do wybuchu wojny nagrywał dla wytwórni „Syrena Record”.

Podczas wojny ukrywał się przed hitlerowcami. W powstaniu warszawskim stracił żonę i trzech synów. Po wojnie krótko przebywał w Łodzi i we Wrocławiu, gdzie współpracował z tamtejszymi orkiestrami filharmonicznymi.

W 1945 roku zamieszkał w Szczecinie. Niemal od początku związał się z Polskim Radiem. Był kompozytorem wielu miniatur symfonicznych, których pierwsze wykonania emitowane były na falach szczecińskiej rozgłośni. Przygotowywał również ilustracje muzyczne do słuchowisk i audycji radiowych. W 1946 roku przy rozgłośni powołał do życia Orkiestrę Polskiego Radia, którą prowadził aż do jej rozwiązania w 1955 roku. Zespół szybko stał się ważnym elementem życia kulturalnego miasta. Wraz ze szczecińską orkiestrą występował również na antenie ogólnopolskiej. Był jednym z inicjatorów powołania do życia Szczecińskiej Orkiestry Symfonicznej, która miała dać zaczątek przyszłej Filharmonii Szczecińskiej. Jako jeden z delegatów miasta uczestniczył w rozmowach w Ministerstwie Kultury i Sztuki (18 października 1947) w sprawie utworzenia tej ważnej dla Szczecina placówki muzycznej. W 1956 roku został członkiem Towarzystwa Miłośników Teatru Muzycznego, z inicjatywy którego powstała Operetka Szczecińska.

W Szczecinie, oprócz pracy dyrygenta i popularyzatora muzyki symfonicznej, zajmował się także komponowaniem. Był autorem ponad stu utworów (walce, polki, marsze, mazury), z których sporą część poświęcił Grodowi Gryfa i Pomorzu Zachodniemu. Jego najczęściej wykonywanymi kompozycjami były W naszym Szczecinie i Nad brzegiem Odry.

Dnia 1 lutego 1957 roku obchodził potrójny jubileusz: siedemdziesiątej rocznicy urodzin, sześćdziesięciolecia pracy artystycznej i trzydziestolecia działalności radiowej. W uroczystym koncercie, który odbył się w gmachu Filharmonii Szczecińskiej, udział wziął brat jubilata, dyrektor Opery Poznańskiej, Zdzisław Górzyński, który po raz pierwszy dyrygował w Szczecinie. Ponadto wystąpili artyści Opery Poznańskiej - Krystyna Pakulska (sopran koloraturowy) i Marian Kouba (tenor), oraz orkiestra symfoniczna Filharmonii Szczecińskiej. Podczas koncertu wykonano m.in. popularny utwór Władysława Górzyńskiego Pastuszek na hali.

Dyrygent współpracował z Operetką Szczecińską przy spektaklu Bajadera (1960). W dniu 26 grudnia 1960 wystąpił gościnnie w koncercie z okazji jubileuszu 15-lecia Rozgłośni PR w Szczecinie, dyrygując orkiestrą symfoniczną Filharmonii Szczecińskiej, która wykonała jego utwory oraz utwory Stefana Gościniaka.

Zmarł 3 maja 1966 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 37B-20-1).

Wybrane utwory

Publikacja z zapisem nutowym tanga Gdy król pokocha (1937)
  • 23 Sierpnia (opublikowano w 1905)
  • Czar oczu
  • Gdy król pokocha (opublikowano w 1937)
  • Na Jasnych Błoniach
  • W naszym Szczecinie
  • W polskim Szczecinie (polonez)
  • Naprzód szczecinianie (mazur)
  • Na szczecińskiej fali
  • Szczecinianka
  • Na Wałach Chrobrego
  • W Lasku Arkońskim (polka)
  • Na wyścigach (Galop łobezki)
  • Nad brzegiem Odry
  • Pastuszek na hali



Nagrania na płytach Syreny

Płyta Tadeusza Faliszewskiego z piosenką Kto wie Władysława Górzyńskiego (Wytw. 4ever Music 120-121)
  • 1936 – Tadeusz Faliszewski z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record (Syrena Electro 8674)
    • Gdy nie pokocham - to porzucę! (W. Górzyński - A. Włast) - tango
  • 1936 – Tadeusz Faliszewski z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record (Syrena Electro 8676)
    • Kto wie (W. Górzyński - Jerry) - tango
  • 1937 – Adam Aston z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record pod dyr. Iwo Wesby'ego (Syrena Electro 8828)
    • Drapieżna kotka (W. Górzyński - Izabella) - tango
  • 1938 – Mieczysław Fogg z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record pod dyr. Iwo Wesby'ego (Syrena Electro 2121)
    • Weselny dzień (W. Górzyński, S. Kresowski - Leszek) - tango
  • 1938 – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego (Syrena Electro 2171)
    • Marsz ochotników wojennych Armii Polskiej w 1917 r. (W. Górzyński) - marsz
    • Naprzód marsz! (W. Górzyński) - marsz
  • 1938 – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego (Syrena Electro 2172)
    • Na Ochocie (W. Górzyński) - polka
    • Para za parą (W. Górzyński) - mazur
  • 1938 – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego (Syrena Electro 2173)
    • Piccola (W. Górzyński) - polka
    • Kubuś (W. Górzyński) - oberek
  • 1938 – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego (Syrena Electro 2174)
    • Przy niedzieli (W. Górzyński) - kujawiak
    • W Tatry (W. Górzyński) - wiązanka melodii podhalańskich
  • 1938 – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego (Syrena Electro 2175)
    • Derby (W. Górzyński) - galop
    • Baczność! (W. Górzyński) - marsz



Nagrody



Odznaczenia

  • 1947 – Złoty Krzyż Zasługi - za organizowanie życia muzycznego na Ziemiach Odzyskanych



Ciekawostki

  • W latach 1946-1947 dwudziestoosobowa orkiestra Polskiego Radia w Szczecinie pod dyr. Władysława Górzyńskiego brała udział w organizowanych spontanicznie akcjach odgruzowywania miasta, przygrywając i umilając czas uczestnikom czynu społecznego
  • W 1951 roku wydzierżawiono w gmachu byłej Ubezpieczalni przy ul. Mariana Buczka (ob. al. Piłsudskiego) salę (kino Delfin) dla potrzeb orkiestry radiowej grającej pod dyrekcją Władysława Górzyńskiego. W sali wybudowano podium dla orkiestry, a obok niewielką kabinę z konsoletką modulacyjną i głośnikiem odsłuchu. Sala była połączona z rozgłośnią specjalnie położonym w kanalizacji kablem czteroparowym, który umożliwiał nagrywanie koncertów na magnetofonach w rozgłośni



Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Andrzej Androchowicz