Tekst źródłowy strony Władysław Górzyński

[[Plik:Gorzynski_Wladyslaw10.jpg|400 px|thumb|right|'''Władysław Górzyński''' (w środku z batutą) z Orkiestrą PR w [[Szczecin|Szczecinie]]]]
'''Władysław Górzyński''' '''(1887-1966)''' – kompozytor, dyrygent, skrzypek
<br/><br/>
== Życiorys ==
'''Władysław Górzyński''' (wł. Adolf Grünberg) urodził się [[20 maja]] [[1887]] roku w Krakowie w rodzinie o dużych tradycjach muzycznych. Był najstarszym synem Józefa Grünberga, skrzypka w orkiestrze Johanna Straussa syna, i Malki (Amalii) z Kesslerów. Miał dwóch braci – Tadeusza, skrzypka i znanego kompozytora muzyki filmowej, oraz Zdzisława, wybitnego dyrygenta o europejskiej sławie.
[[Plik:Gorzynski_Wladyslaw04.jpg|400 px|thumb|right|Afisz zapraszający na okolicznościowy koncert z udziałem Orkiestry Radiowej '''Władysława Górzyńskiego''' (1949)]]

Początkowo gry na skrzypcach uczył się u swojego ojca. Jako skrzypek zadebiutował w Krakowie w 1898 roku. Później kształcił się u profesorów Karola Wierzuchowskiego (1903-1905), Roberta Posselta i Władysława Żeleńskiego (teoria muzyki) w Konserwatorium Krakowskim Towarzystwa Muzycznego. Ponadto odbył studia u prof. Feliksa Nowowiejskiego (kompozycja i dyrygentura). Naukę kontynuował w Lipsku i w Berlinie. W Niemczech założył i prowadził orkiestry, z którymi koncertował w Berlinie, Wiedniu i w Paryżu. W tym czasie skrystalizowały się jego zainteresowania muzyczne. Po powrocie do Krakowa w 1927 roku występował jako dyrygent i kierownik radiowej orkiestry rozrywkowej. Grywał także w kawiarniach  i podczas poranków muzycznych w Filharmonii Krakowskiej. W 1935 roku przeniósł się do Warszawy. Został skrzypkiem Małej Orkiestry Polskiego Radia w Warszawie, prowadzonej przez jego brata Zdzisława. Równocześnie komponował. W swoich utworach nawiązywał do muzyki Johannów i Josefa Straussów. Do wybuchu wojny nagrywał dla wytwórni „Syrena Record”.

Podczas wojny ukrywał się przed hitlerowcami. W powstaniu warszawskim stracił żonę i trzech synów. Po wojnie krótko przebywał w Łodzi i we  Wrocławiu, gdzie współpracował z tamtejszymi orkiestrami filharmonicznymi.

W 1945 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Niemal od początku związał się z [[Polskie Radio Szczecin|Polskim Radiem]]. Był kompozytorem wielu miniatur symfonicznych, których pierwsze wykonania emitowane były na falach szczecińskiej rozgłośni. Przygotowywał również  ilustracje muzyczne do słuchowisk i audycji radiowych. W 1946 roku przy rozgłośni powołał do życia [[Orkiestra Polskiego Radia w Szczecinie|Orkiestrę Polskiego Radia]], którą prowadził aż do jej rozwiązania w 1955 roku. Zespół szybko stał się ważnym elementem życia kulturalnego miasta. Wraz ze szczecińską orkiestrą występował również na antenie ogólnopolskiej. Był jednym z inicjatorów powołania do życia Szczecińskiej Orkiestry Symfonicznej, która miała dać zaczątek przyszłej [[Filharmonia Szczecińska|Filharmonii Szczecińskiej]]. Jako jeden z delegatów miasta uczestniczył w rozmowach w Ministerstwie Kultury i Sztuki (18 października 1947) w sprawie utworzenia tej ważnej dla [[Szczecin|Szczecina]] placówki muzycznej. W 1956 roku został członkiem [[Towarzystwo Miłośników Teatru Muzycznego|Towarzystwa Miłośników Teatru Muzycznego]], z inicjatywy którego powstała Operetka Szczecińska.  

W [[Szczecin|Szczecinie]], oprócz pracy dyrygenta i popularyzatora muzyki symfonicznej, zajmował się także komponowaniem. Był autorem ponad stu utworów (walce, polki, marsze, mazury), z których sporą część poświęcił Grodowi Gryfa i Pomorzu Zachodniemu. Jego najczęściej wykonywanymi kompozycjami były ''W naszym Szczecinie'' i ''Nad brzegiem Odry''.

Dnia 1 lutego 1957 roku obchodził potrójny jubileusz: siedemdziesiątej rocznicy urodzin, sześćdziesięciolecia pracy artystycznej i trzydziestolecia działalności radiowej. W uroczystym koncercie, który odbył się w gmachu [[Filharmonia Szczecińska|Filharmonii Szczecińskiej]], udział wziął brat jubilata, dyrektor Opery Poznańskiej, Zdzisław Górzyński, który po raz pierwszy dyrygował w [[Szczecin|Szczecinie]]. Ponadto wystąpili artyści Opery Poznańskiej - Krystyna Pakulska (sopran koloraturowy) i Marian Kouba (tenor), oraz orkiestra symfoniczna [[Filharmonia Szczecińska|Filharmonii Szczecińskiej]]. Podczas koncertu wykonano m.in. popularny utwór Władysława Górzyńskiego ''Pastuszek na hali''.

Dyrygent współpracował z [[Operetka Szczecińska|Operetką Szczecińską]] przy spektaklu ''Bajadera'' (1960). W dniu 26 grudnia 1960 wystąpił gościnnie w koncercie z okazji jubileuszu 15-lecia Rozgłośni PR w [[Szczecin|Szczecinie]], dyrygując orkiestrą symfoniczną [[Filharmonia Szczecińska|Filharmonii Szczecińskiej]], która wykonała jego utwory oraz utwory [[Stefan Gościniak|Stefana Gościniaka]].

Zmarł [[3 maja]] [[1966]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. 37B-20-1).
<br/><br/>

== Wybrane utwory ==
[[Plik:Gorzynski_Wladyslaw03.jpg|250 px|thumb|right|Publikacja z zapisem nutowym tanga ''Gdy król pokocha'' (1937)]]

* ''23 Sierpnia'' (opublikowano w 1905)
* ''Czar oczu''
* ''Gdy król pokocha'' (opublikowano w 1937)
* ''Na Jasnych Błoniach''
* ''W naszym Szczecinie''
* ''W polskim Szczecinie'' (polonez)
* ''Naprzód szczecinianie'' (mazur)
* ''Na szczecińskiej fali''
* ''Szczecinianka''
* ''Na Wałach Chrobrego''
* ''W Lasku Arkońskim'' (polka)
* ''Na wyścigach'' (Galop łobezki)
* ''Nad brzegiem Odry''
* ''Pastuszek na hali''
<br/><br/>

== Nagrania na płytach Syreny ==
[[Plik:Faliszewski_Tadeusz.jpg|250 px|thumb|right|Płyta Tadeusza Faliszewskiego z piosenką ''Kto wie'' Władysława Górzyńskiego (Wytw. 4ever Music 120-121)]]
* '''1936''' – Tadeusz Faliszewski z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record ('''Syrena Electro 8674''')
** ''Gdy nie pokocham - to porzucę!'' (W. Górzyński - A. Włast) - tango

* '''1936''' – Tadeusz Faliszewski z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record ('''Syrena Electro 8676''')
** ''Kto wie'' (W. Górzyński - Jerry) - tango

* '''1937''' – Adam Aston z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record pod dyr. Iwo Wesby'ego ('''Syrena Electro 8828''')
** ''Drapieżna kotka'' (W. Górzyński - Izabella) - tango

* '''1938''' – Mieczysław Fogg z tow. Orkiestry Tanecznej Syrena Record pod dyr. Iwo Wesby'ego ('''Syrena Electro 2121''')
** ''Weselny dzień'' (W. Górzyński, S. Kresowski - Leszek) - tango

* '''1938''' – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego ('''Syrena Electro 2171''')
** ''Marsz ochotników wojennych Armii Polskiej w 1917 r.'' (W. Górzyński) - marsz
** ''Naprzód marsz!'' (W. Górzyński) - marsz

* '''1938''' – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego ('''Syrena Electro 2172''')
** ''Na Ochocie'' (W. Górzyński) - polka
** ''Para za parą'' (W. Górzyński) - mazur

* '''1938''' – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego ('''Syrena Electro 2173''')
** ''Piccola'' (W. Górzyński) - polka
** ''Kubuś'' (W. Górzyński) - oberek

* '''1938''' – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego ('''Syrena Electro 2174''')
** ''Przy niedzieli'' (W. Górzyński) - kujawiak
** ''W Tatry'' (W. Górzyński) - wiązanka melodii podhalańskich

* '''1938''' – Orkiestra Ludowa Syrena Record pod dyr. Władysława Górzyńskiego ('''Syrena Electro 2175''')
** ''Derby'' (W. Górzyński) - galop
** ''Baczność!'' (W. Górzyński) - marsz
<br/><br/>

== Nagrody ==
* '''1956''' – nagroda (5 tys. zł) [[Prezydium Miejskiej Rady Narodowej]] za działalność artystyczną
<br/><br/>

== Odznaczenia ==
* '''1947''' – Złoty Krzyż Zasługi - za organizowanie życia muzycznego na Ziemiach Odzyskanych
<br/><br/>

== Ciekawostki ==
* W latach 1946-1947 dwudziestoosobowa orkiestra Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]] pod dyr. Władysława Górzyńskiego brała udział w organizowanych spontanicznie akcjach odgruzowywania miasta, przygrywając i umilając czas uczestnikom czynu społecznego
* W 1951 roku wydzierżawiono w gmachu byłej Ubezpieczalni przy ul. [[Ulica Mariana Buczka|Mariana Buczka]] (ob. al. [[Piłsudskiego]]) salę (kino Delfin) dla potrzeb orkiestry radiowej grającej pod dyrekcją Władysława Górzyńskiego. W sali wybudowano podium dla orkiestry, a obok niewielką kabinę z konsoletką modulacyjną i głośnikiem odsłuchu. Sala była połączona z rozgłośnią specjalnie położonym w kanalizacji kablem czteroparowym, który umożliwiał nagrywanie koncertów na magnetofonach w rozgłośni
<br/><br/>

== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autorka hasła Katarzyna Stańczyk), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* Tomasz M. Lerski, ''Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Muzyka - Teatr - Film'' T.1 ''Muzyka mechaniczna - pierwsze czterdziestolecie'', Polskie Wydawnictwo Naukowo-Encyklopedyczne, Warszawa 2007
* [[Walerian Pawłowski]], ''Pięciostrunna lira'' w: ''Ku Słońcu 125'' (pod red. [[Mariusz Czarniecki|Mariusza Czarnieckiego]]), Wydawnictwo Glob, [[Szczecin]] 1987
* ''60 lat Polskiego Radia Szczecin'' (pod red. [[Marian Kowalski|Mariana Kowalskiego]]), Polskie Radio Szczecin, [[Szczecin]] 2005 
* Aleksandra Szulcówna, ''Władysław Górzyński laureat nagrody miasta Szczecina'', „Ziemia i Morze” 1956 nr 21, s. 2

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Górzyński, Władysław}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Muzycy]]
[[Kategoria:Dyrygenci]]
[[Kategoria:Kompozytorzy]]
[[Kategoria:Organizatorzy życia muzycznego]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2012]]