Matthias Wantzke

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
The printable version is no longer supported and may have rendering errors. Please update your browser bookmarks and please use the default browser print function instead.
Matthias Wantzke
skrzypek
Data urodzenia nieznana
Miejsce urodzenia nieznane
Data śmierci 1623
Miejsce śmierci Szczecin
Lata działalności 1606-1623
Narodowość polska
Pseudonim der Pollacke


Matthias Wantzke (zm. 1623) – polski skrzypek - wirtuoz, instrumentalista na dworze książąt pomorskich.

Życiorys

Data i miejsce urodzin nie są znane. Nazwisko zapisywane jest jako Wantzke lub Wentzke, co pozwala domniemywać, że polski muzyk mógł nosić nazwisko "Wąski" lub "Więcki". Do Szczecina przybył w roku 1606. Nie był pierwszym polskim muzykiem działającym na Pomorzu, był chyba jednak najbardziej z nich utalentowanym. Był przedstawicielem polskiej szkoły instrumentalnej określanej wówczas w Niemczech „polnische Geige” (polskie skrzypce). Podczas pracy na dworze książęcym w Szczecinie zyskał przydomek „der Pollacke”.

W 1609 roku otrzymał obywatelstwo miasta Szczecina i zamieszkał przy Kleine Wollweberstrasse (dziś ulica Tkacka). Z zachowanych źródeł wiemy, że Matthias Wantzke oprócz gry na instrumentach smyczkowych grał także na polskich dudach i na cytrze. Wysłał do księcia list z prośbą o udzielenie koncesji – przedstawiał się jako wykształcony skrzypek - wirtuoz i podkreślał swoje kwalifikacje do naprawy instrumentów (wcześniej już naprawiał dla dworu książęcego takie instrumenty jak pomort basowy, dulcjan czy szałamaja). Książę zainteresowany był posiadaniem na swym dworze muzyka o takich kompetencjach jak Wantzke i odpowiedział na jego list pozytywnie. Wantzke został zwolniony ze służby dla miasta i przeniesiony na dwór książęcy, gdzie otrzymał przywilej organizowania oprawy muzycznej na uroczystościach weselnych oraz podczas odbywających się „zacnych spotkań”, pod warunkiem, że będzie dokonywał nieodpłatnie wymaganej naprawy instrumentów muzycznych z kapeli książęcej.

W roku 1612 Wantzke wystosował list z prośbą o możliwość posiadania dodatkowo własnego czeladnika i pomocnika. Mimo przychylności księcia Filipa II wszedł w konflikt z radą miejską i innymi muzykami miejskimi, zachował jednak stanowisko na dworze książęcym. Z zapisków ówczesnego burmistrza wynika, że miał on zespół instrumentalny złożony z polskich skrzypków. Jego syn, również Matthias, podobnie jak ojciec został muzykiem.

Matthias Wantzke jest przykładem muzyka wyrosłego z rozkwitu polskiej szkoły gry na instrumentach smyczkowych (fidelach, gęślach), która rozwinęła się i została doceniona w Europie już w XVI wieku. Martin Agricola, niemiecki teoretyk muzyki pisze w drugim wydaniu (z 1545) swojego dzieła "Musica Instrumentalis Deutsch" o „polskich skrzypcach” (niem. polnische Geige). Chodziło tu o typowy dla polskich muzyków sposób gry na instrumencie, opartym na kolanie, polegający na tym, że ręka smyczkująca znajduje się z lewej strony pudła, a grzbiet łuku, po jakim porusza się smyczek, kieruje się ku dolnej części instrumentu. W terminologii instrumentoznawczej trudno nazwać taki instrument skrzypcami – była to raczej fidel (z której skrzypce się wywodzą). W Polsce była ona bardzo popularna i wykorzystywana chętnie w muzyce instrumentalnej i tanecznej. Stąd też taka popularność w epoce renesansu i baroku „tańców polskich”, występujących w tabulaturach i zbiorach tańców na różne instrumenty. Z kompozytorów szczecińskich tańce polskie pisał m.in. Theophilus Andreas Volckmar.

Bibliografia



IES64.png
Autor opracowania: Wojciech Kral