Dwór (Tolcz)

Dwór w Tolczu
Lokalizacja	73-113 Tolcz
Projektant	nieznany
Data budowy	1835 r., przeb. 1926 r.

Dwór w Tolczu (niem. Resehl, gmina Stara Dąbrowa)

Wieś

W średniowieczu wieś należała do posiadłości rodu von Wedlów, którzy mieli w niej drobnych lenników. W 1324 roku miejscowość razem z dobrami ziemskimi w Laskówku została sprzedana Danekinowi de Tolzowi. W 1358 roku rycerz Bernd von Lentze Starszy w intencji swojej żony Matyldy przekazał klasztorowi augustianów w Stargardzie rentę ze swych łanów znajdujących się w tej miejscowości. W 1362 roku prepozyt kolegiaty NMP w Szczecinie kupił 4½ łanu we wsi. W XVIII wieku właścicielem majątku w Tolczu był Kurt Wilhelm von Wedel, po nim jego bratanek – Juliusz Henryk Ernst von Wedel. W 1782 roku właścicielem majątku był kapitan Daniel Gustaw von Werner, po nim w 1804 roku jego syn Gustaw Otto Fryderyk Adolf von Werner. W 1828 roku właścicielem majątku został Ernst Richard von Schöning z Kurcewa, potem z Lubiatowa-Kłębów. W rękach tego rodu wieś pozostała do końca II wojny światowej.

W XIX wieku wieś składała się z 14 dymów, karczmy, kuźni, 5 kmieci, 3 półchłopów i gospodarstwa szkolnego. W 1910 roku we wsi mieszkało 159 osób. Ostatnim właścicielem w 1939 roku był Hans von Schöning, a jego majątek obejmował 465 ha ziemi. W 1939 roku wieś zamieszkiwało 182 mieszkańców.

Dwór

We wsi znajduje się ruina dworu zbudowanego w 1835 roku w stylu północnego klasycyzmu. W 1926 roku budynek był remontowany. Do dziś zachowały się ściany parteru i trójkondygnacyjna wieża przykryta namiotowym dachem.

W sąsiedztwie zachowały się dawna obora i stajnia oraz park dworski z początku XIX wieku o powierzchni 4,2 ha ze stawem oraz starodrzewem złożonym m.in. z jodły jednobarwnej, sosny limby, dębu błotnego, dębu czerwonego, dębu szypułkowego oraz platana klonolistnego.

Obiekt dostępny z zewnątrz.

Bibliografia

• Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 1. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.
• Katalog zabytków powiatu stargardzkiego. T. 2. Red. Marcin Majewski. Stargard: Muzeum w Stargardzie, 2010.

Autor opracowania: Maciej Burdzy