Zbigniew Czajkowski
| Zbigniew Czajkowski | |||
| profesor nauk weterynaryjnych | |||
|
| |||
| Data urodzenia | 7 marca 1921 | ||
| Miejsce urodzenia | Wiszenka | ||
| Data śmierci | 12 kwietnia 1976 | ||
| Miejsce śmierci | Szczecin | ||
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 45D/N/81) | ||
Zbigniew Czajkowski (1921-1976) – profesor nauk weterynaryjnych w zakresie zoohigieny, nauczyciel akademicki
Życiorys
Zbigniew Czajkowski urodził się 7 marca 1921 roku we wsi Wiszenka na terenie obecnej Białorusi. W latach hitlerowskiej okupacji zaangażował się w tajne nauczanie młodzieży i brał czynny udział w Zbrojnym Ruchu Oporu. W końcowym etapie walki uczestniczył w kilku zgrupowaniach bojowych Powstania Warszawskiego. Po Powstaniu znalazł się w niewoli niemieckiej, przechodząc przez kilka obozów jenieckich. W kwietniu 1945 przedostał się do Szwajcarii, gdzie przebywał przez kilka miesięcy jako internowany wojskowy. Po powrocie do Polski zamieszkał we Wrocławiu i tam w latach 1946-1951 odbył studia wyższe na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu Wrocławskiego. Będąc studentem, rozpoczął pracę jako asystent profesora Mieczysława Ceny. Zajął się zoohigieną, której poświęcił pozostałą część życia. W 1951 roku otrzymał dyplom lekarza weterynarii, a rok później – stopień naukowy doktora (1952) na podstawie dysertacji Ilościowe badania nad zawartością dwutlenku węgla, amoniaku i siarkowodoru w powietrzu pomieszczeń zwierzęcych, która była pierwszą tego rodzaju pracą w Polsce wykonaną w pomieszczeniach zwierzęcych.
Od 1957 roku związany ze Szczecinem, gdzie podjął pracę w nowo powstałej Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie. Tu zorganizował Katedrę Zoohigieny, którą kierował do końca życia. W 1961 roku został doktorem habilitowanym na podstawie rozprawy Porównawcze badania nad wpływem ważniejszych czynników środowiska zewnętrznego na przebieg niedokrwistości u prosiąt. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1968 roku, a profesora zwyczajnego – w 1976 roku.
Zbigniew Czajkowski zmarł 12 kwietnia 1976 roku w Szczecinie, został pochowany na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (kw. 45D-N-81).
Praca naukowo-dydaktyczna
Główne kierunki bogatej twórczości naukowej Profesora Czajkowskiego dotyczyły zoohigienicznej oceny środowiska hodowlanego ze szczególnym uwzględnieniem budynków inwentarskich, badań nad wpływem warunków utrzymania, w tym także czynników biometeorologicznych, na zdrowie i produkcyjność zwierząt gospodarskich, badań nad transportem i aklimatyzacją zwierząt hodowlanych i użytkowych oraz badań nad fizjologicznymi podstawami treningu zwierząt. Opublikował jako autor i współautor ponad 100 prac naukowych o charakterze podstawowym lub praktycznym, które były znane i wysoko oceniane w kraju i zagranicą. Jest autorem dwóch wydań podręcznika zoohigieny i współautorem monografii naukowej. Profesor Zbigniew Czajkowski był znakomitym dydaktykiem i wychowawcą, wiele wysiłku poświęcał kształceniu młodzieży studenckiej i młodej kadry naukowej. Był ceniony i szanowany przez studentów i współpracowników oraz wszystkie osoby, dla których nie szczędził sił i czasu, służąc swą radą i pomocą. Profesor wypromował 8 doktorów, kilkudziesięciu magistrów inżynierów, był recenzentem wielu prac doktorskich, habilitacyjnych oraz opinii w sprawie nadania tytułów profesorskich.
Praca organizacyjna
Profesor Zbigniew Czajkowski w latach 1965–1967 był prodziekanem Wydziału Zootechnicznego. Ponadto aktywnie działał w Szczecińskim Towarzystwie Naukowym, Polskim Towarzystwie Nauk Weterynaryjnych, Polskim Towarzystwie Zootechnicznym oraz w Polskim Towarzystwie Zoologicznym. Był także członkiem założycielem i przedstawicielem Polski w Międzynarodowym Towarzystwie Zoohigienicznym oraz w Europejskiej Komisji ds. Zdrowia Zwierząt. Wiele pracy włożył Profesor w redakcję „Zeszytów Naukowych WSR we Wrocławiu” oraz „Zeszytów Naukowych WSR w Szczecinie”. Pozostawał w stałej współpracy z organami służby weterynaryjnej, zootechnicznej i rolnej w celu podnoszenia poziomu rolniczej wiedzy fachowej na Pomorzy Szczecińskim i nobilitacji pracowników terenowych.
Z prywatnego archiwum
-
Dyplom lekarza
-
Dyplom doktorski
-
Tytuł profesora nadzwyczajnego
-
Tytuł profesora zwyczajnego
-
Mianowanie na stanowisko z-cy prof.
-
Powołanie na stanowisko docenta
-
Gratulacje od Wojewody
Podręczniki
- Z. Czajkowski, B. Fitko. Podstawy zoohigieny i zarys chorób zwierząt gospodarskich. PWRiL Warszawa 1957
- Z. Czajkowski. Zoohigiena ogólna. PWRiL Warszawa 1971, 1973, 276 ss.
- Z. Czajkowski Z., Z. Pasierbski. Badania nad aklimatyzacją bydła wschodniofryzyjskiego na Pomorzu Szczecińskim. PWRiL Warszawa 1969, 56 ss.
-
Okładka podręcznika z 1957
-
Okładka podręcznika z 1971
Artykuły naukowe w czasopismach naukowych
- 1951 – Badanie chemicznego składu powietrza pomieszczeń zwierzęcych. „Med. Weter.” 1951, 8, s.1-15
- 1952 – Ilościowe badania nad zawartością dwutlenku węgla, amoniaku i siarkowodoru w powietrzu pomieszczeń zwierzęcych. „Med. Weter.” 1952, 8, 9, s.396-398
- 1952 – Badania nad toksycznością Azotoxu M 25 dla much. „Med. Weter.” 1952, 8, 8, s.349-353 (współautor: Mieczysław Cena)
- 1953 – Skład chemiczny powietrza w pomieszczeniach zwierzęcych. „Post. Wiedzy Roln.” 5, 2, s.53-66 (wsp. Mieczysław Cena)
- 1954 – Skład chemiczny powietrza w pomieszczeniach zwierzęcych. „Med. Weter.” 1954, 8
- 1954 – Zoohigieniczne znaczenie zanieczyszczeń powietrza. „Przegl. Hod.” 1954, 12
- 1954 – Mikrobiologiczne badania powietrza pomieszczeń zwierzęcych. „Med. Weter.” 1954, 10, 5, s.278-282 (wsp. L. Ugorski)
- 1954 – Mikrobiologiczne badania powietrza pomieszczeń zwierzęcych. „Med. Weter.” 1954, 10, 6, s.320-324 (wsp. L. Ugorski)
- 1955 – Płuczka do oznaczania ilości drobnoustrojów w powietrzu. „Med. Weter.” 1955, 11, 5, s.281-286 (wsp. L. Ugorski)
- 1956 – Niedokrwistość prosiąt. „Przegl. Hod.” 1956, 2
- 1956 – Wstępne badania nad wpływem środowiska hodowlanego na ilość hemoglobiny i erytrocytów u prosiąt. „Zesz. Nauk. WSR we Wrocławiu” 1956, 7, s.75-105 (wsp. H. Balbierz)
- 1957 – Pomiary parowania wody w chlewniach. „Zesz. Nauk. WSR we Wrocławiu” 1956, 4, s.175-193 (wsp. Mieczysław Cena)
- 1957 – Pomiary parowania wody w chlewniach. „Med. Weter.” 1957, 13, 8, s.471-472 (wsp. Mieczysław Cena)
- 1958 – Wyniki badań nad zawartością dwutlenku węgla, amoniaku i siarkowodoru w powietrzu pomieszczeń dla zwierząt. „Zesz. Nauk. WSR we Wrocławiu” 1958, 16, s.33-55
- 1960 – Wstępne badania nad warunkami transportu zwierząt hodowlanych. „Med. Weter.” 1960, 16, 5, s.282-288 (wsp. Aleksandra Baranowska)
- 1960 – Badanie niektórych właściwości krwi obwodowej u ogierów w czasie prób dzielności. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 4, s.123-140 (wsp. H. Balbierz, W. Krystof)
- 1960 – Porównawcze badania nad wpływem ważniejszych czynników środowiska hodowlanego na przebieg niedokrwistości u prosiąt. „Prace Szczec. Tow. Nauk.” 1960, D, 4, s.1-100
- 1960 – Einfluss der Haltungsbedingungen auf den Verlauf der Ferkelanämie. „Archiv f. Experim. Vet.-Med.” 1960, 14, s.1192-1219
- 1961 – Wpływ transportu kolejowego na zachowanie się niektórych fizyko-chemicznych właściwości i obrazu białokrwinkowego obwodowej krwi ogierów. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 4, s.185-202 (wsp. H. Balbierz, A. Baranowska, H. Nikołajczuk)
- 1962 – Możliwości zastosowania niektórych klinicznych badań laboratoryjnych jako biologicznych testów dla celów zoohigieny. „Med. Weter.” 1962, 18, 8, s.495-500
- 1963 – Uwagi w sprawie anemii prosiąt. „Med. Weter.” 1963, 19, 9, s.502-506 (wsp. H. Balbierz, A. Baranowska)
- 1963 – Porównawcze badania nad zachowaniem się niektórych właściwości obwodowej krwi krów rasy n.c.b. w różnych warunkach utrzymania. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1963, 10, s.3-18 (wsp. H. Balbierz, S. Górski)
- 1963 – Próba oceny dzielności wentylacji grawitacyjnej w pomieszczeniach dla zwierząt. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1963, 10, s.29-44 (wsp. J. Sulkiewicz)
- 1963 – Adaptacja koni do warunków środowiskowych w czasie przewozu koleją i po transporcie. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1963, 11, s.109-118 (wsp. A. Baranowska, T. Dziembowska)
- 1964 – Fizyczne czynniki klimatu obory wydojowej w okresie alkierzowania. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s.92-98
- 1964 – Porównawcze badania nad niedoborem żelaza i miedzi w krwi bydła. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964m 15 (wsp. T. Dziembowska)
- 1964 – Białko surowicy krwi bydła w warunkach niektórych niedoborów mineralnych. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s.101-103 (wsp. A. Baranowska)
- 1964 – Wstępne obserwacje nad aklimatyzacją bydła. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s.104-109 (wsp. Z. Pasierbski)
- 1964 – Obserwacje nad wpływem transportu wodnego na organizm krów. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s.109-113 (wsp. J. Roszkowski)
- 1964 – Zmiany w nasieniu ogierów i we właściwościach fizyko-chemicznych ich krwi obwodowej wywołane przewozem kolejowym. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s. 113-116 (wsp. S. Górski, W. Krystof)
- 1964 – Wpływ gonitwy na torze na fizyko-chemiczne właściwości krwi koni. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1964, 15, s.121-123 (wsp. A. Baranowska, T. Dziembowska, S. Górski)
- 1965 – Über manche biometeorologische Faktoren in dem Eisenbahnwagen und im Lastkraftwagen während des Tiertransportes im Sommerzeit. Českoslov. Bioklimatolog. Konf. Brno 1965, s.157-160
- 1965 – Wstępne badania nad wpływem transportu morskiego na organizm krów. „Med. Weter.” 1965, 21, 7, s.390-395 (wsp. J. Roszkowski)
- 1966 – Zur Hygiene des Transports bei Zucht- und Nutztieren. Institut f. Veterinärhygiene der Humbold – Universität. Berlin 1966
- 1966 – Wstępne próby podawania bydłu związków kobaltu w postaci tzw. ciężkich granul. „Med. Weter.” 1966, 22, 10, s.618-620 (wsp. T. Dziembowska, A. Jędrzejowski)
- 1966 – Temperatura powietrza w oborach wydojowych w okresie alkierzowym. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1966, 20, s.131-137
- 1966 – Termiczne i mikrobiologiczne właściwości powietrza w oborach wydojowych. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1966, 20, s.139-145 (wsp. S. Górski)
- 1966 – Zoohigieniczna ocena budynków dla zwierząt. Część I. Ocena przejazdowych obór dwurzędowych budowanych według dokumentacji powtarzalnych. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1966, 20, s.147-185
- 1967 – Ocena funkcjonalnej wartości budynków dla zwierząt. Część II. Badania nad higieniczno-sanitarnym stanem powietrza w oborze i bakteryjnym zanieczyszczeniem mleka. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1967, 23, s.193-206
- 1967 – Ekologiczne aspekty w chowie zwierząt. „Życie Weter.” 1967, 2
- 1967 – Wpływ dodatku do paszy mączek pastewnych na białka surowicy krwi. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1967, 25, s.303-305 (wsp. T. Dziembowska, S. Górski)
- 1967 – Wyniki badań nad przydatnością preparatu z-50 do dewastacji much w budynkach dla zwierząt. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1967, 23, s.163-180 (wsp. S. Górski, C. Tupaj)
- 1968 – Wpływ dużych dawek kapusty pastewnej na wydajność mleczną i na niektóre właściwości obwodowej krwi krów rasy N.C.B. „Med. Weter.” t.24, z.8, s.496-500 (wsp. A. Brzozowski, J. Małecki)
- 1969 – Badania tętna i oddechów u koni poddawanych próbom dzielności i u koni sportowych. „Med. Weter.” t.25, z.8, s.503-506 (wsp. S. Górski, W. Kamiński, A. Kubiak)
- 1970 – Wyniki zoohigienicznych badań w gospodarstwach chłopskich trzech wsi na Pomorzu Szczecińskim. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1970, 33, s.41-56 (wsp. S. Górski, J. Małecki J., C. Tupaj)
- 1970 – Stres cieplny w transporcie zwierząt. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1970, 33, s.57-72
- 1970 – Wyniki dalszych obserwacji nad aklimatyzacją bydła wschodniofryzyjskiego na Pomorzu Szczecińskim. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1970, 33, s.73-89 (wsp. S. Górski, J. Małecki J., Z. Pasierbski, C. Tupaj)
- 1974 – Niektóre zagadnienia zoohigieny w wielkostadnym chowie zwierząt gospodarskich. „Zesz. Nauk. WSR w Szczecinie” 1974, 43, s.125-131
Odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1971)
- Odznaka Tysiąclecia
- Gryf Pomorski (1966)
- Złota Odznaka ZNP (1974)
- Złota Odznaka AZS
- Odznaczenie „Za Zasługi w Rozwoju nauki na Pomorzu Szczecińskim”
-
Krzyż Kawalerski - legitymacja
-
Gryf Pomorski - legitymacja
-
Odznaka ZNP - legitymacja
-
Odznaka 1000-lecia - legitymacja
Nagrody
- Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego - indywidualna II° (1968)
- Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki - indywidualna II° (1973)
-
Nagroda MOiW (1968)
-
Nagroda MNSWiT (1973)
Bibliografia
- Akademia Rolnicza w Szczecinie w latach 1954-1979 (red. Marian Kubasiewicz). Wydawnictwo Akademii Rolniczej w Szczecinie. Szczecin 1979, s.241, 315-317
- Encyklopedia Szczecina. T.I (A-O). Red. Tadeusz Białecki. Uniw. Szczec. Szczecin 1999, s.168. ISBN 83-7241-089-5
- Encyklopedia Szczecina. Suplement do wydania jubileuszowego z 2015 roku. Red. Tadeusz Białecki. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 2019, s.58-59. ISBN 978-83-942725-8-6
- Uniwersytet Wrocławski w latach 1945–1955. Tom II. Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wyd. Wrocław 1959, s. 31, 499
- Dzieje Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Wydanie II rozszerzone pod redakcją Andrzeja Koteckiego, Tadeusza Szulca, Jakuba Tyszkiewicza. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, Wrocław 2011, s.222, 224. ISBN 978–83–7717–058–8
- Sylwetki profesorów. „Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie” nr spec. październik 2011, s.16
- 60 lat Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie 1955-2015. Wydawnictwo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie, Szczecin 2015. s.8, 9, 18, 10, 90-81. ISBN 978-83-7663-194-3
- 55 lat Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie. „Forum Uczelniane. Pismo Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie” nr spec. październik 2011, s.10

