Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl - Wkład użytkownika [pl]

Lesław Mazurkiewicz

2026-06-25T22:53:06Z

Andriusza: /* Życiorys */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Lesław Mazurkiewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Mazurkiewicz_Leslaw01a.jpg
|grafika_opis=Lesław Mazurkiewicz jako Werner w „Więźniach z Altony” (1961) - fot. Grażyna Wyszomirska
|urodziny_data=[[9 sierpnia]] [[1931]]
|urodziny_miejsce=[[w:Winniki_(miasto)|Winniki]]
|smierc_data=[[12 maja]] [[1964]]
|smierc_miejsce=[[w:Katowice|Katowice]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Lesław Mazurkiewicz''' '''(1931-1964)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

'''STRONA W BUDOWIE'''

== Życiorys ==
'''Lesław Mazurkiewicz''' urodził się [[9 sierpnia]] [[1931]] roku w Winnikach k. Lwowa (obecnie Ukraina). Jego rodzicami byli Kazimierz Mazurkiewicz i Władysława ze Zdziarskich. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1953 roku.

W latach 1953-1956 występował w Państwowych Teatrach Ziemi Pomorskiej. Początkowo na scenie toruńskiej (w sez. 1953/1954), a później na scenie bydgoskiej. W Bydgoszczy prowadził Kabaret Literacki Klubu Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki. Był aktorem, reżyserem oraz autorem tekstów kabaretowych (m.in. program ''Sentymenty i afronty''). Tu także współtworzył jeden z pierwszych w Polsce Teatrów Propozycji.

W 1957 roku został członkiem Poznańskiego Teatru Satyry. W październiku tego roku wraz z zespołem PTS wystąpił w '''Szczecin|Szczecinie''' w komedii Jamesa Avery'ego Hopwooda ''Jutro pogoda''. Od 1958 roku grał w Teatrze Satyry w Katowicach.

Od 1958 do 1962 roku związany był ze ''[[Szczecin|Szczecinem]]''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W 1958 roku przy Klubie Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” powołał i do 1962 roku prowadził Teatr Propozycji. Był też reżyserem większości przedstawień.

W 1962 roku przeniósł się na stałe do Katowic. Do końca życia występował na scenie Teatru im. Wyspiańskiego. Równolegle współpracował z ruchem amatorskim. Brał udział w imprezach społecznych, a także organizował wieczory poetyckie.

Zmarł [[12 maja]] [[1964]] roku w Krakowie.
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kazimierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Wieczór poezji
|Sergiusz Jesienin
|
|recytacje
|
|Klub „13 Muz”
|10 listopada 1958
|-
|Mężczyzna w damskim kapeluszu; Babcia i wnuczek
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Płeć (Babcia i wnuczek)
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|8 grudnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Cezario
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Drugi pokój / Jest tam kto?
|Zbigniew Herbert / William Saroyan
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|22 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Orfeusz
|Anna Świrszczyńska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Orfeusz
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|23 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Riri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Infant Arystyp; Walerio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Ciemny pokój (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Sprawa zdeptanych petunii (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Szczecin w poezji (wieczór literacko-muzyczny)
|wiersze Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Lucjana Szenwalda, [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] i [[Andrzej Dzierżanowski|Andrzeja Dzierżanowskiego]]
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz”
|25 kwietnia 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Stajnia Augiasza
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|5 września 1960
|-
|Eurydyka (jednoaktówka)
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Judyta (jednoaktówka)
|Krystyna Uniechowska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Niezwykła przygoda
|Janusz Odrowąż
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Tom
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 października 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|Narrator
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Dan Russel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Fircyk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Werner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Mr Jefferson z Chicago
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Walery
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Fedros
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Wieczór poezji Gałczyńskiego
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, recytacje
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|grudzień 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Doktór; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
| Osobliwe zdarzenie
| Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
| reżyseria
|
| Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
| 21 marca 1962 (Goleniów)
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Mazurkiewicz_Leslaw02a.jpg|[[Lesław Mazurkiewicz]] (Kazimierz) i [[Barbara Bieńkowska]] (Wanda) w ''Romansie z wodewilu'' (1958) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Szubarczyk_Antoni11a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Filipek) i [[Lesław Mazurkiewicz]] (Tom) w ''Niezwykłej przygodzie'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Forma twórczości
! Postać
! Data pierwszej emisji
|-
|Wiersze
|[[Ryszard Grabowski]]
|Andrzej Skarżyński
|recytacje
|
|22 grudnia 1958
|-
|}
 

== ==
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Mazurkiewicz, Lesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Lesław Mazurkiewicz

2026-06-25T22:32:15Z

Andriusza:

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Lesław Mazurkiewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Mazurkiewicz_Leslaw01a.jpg
|grafika_opis=Lesław Mazurkiewicz jako Werner w „Więźniach z Altony” (1961) - fot. Grażyna Wyszomirska
|urodziny_data=[[9 sierpnia]] [[1931]]
|urodziny_miejsce=[[w:Winniki_(miasto)|Winniki]]
|smierc_data=[[12 maja]] [[1964]]
|smierc_miejsce=[[w:Katowice|Katowice]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Lesław Mazurkiewicz''' '''(1931-1964)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

'''STRONA W BUDOWIE'''

== Życiorys ==
'''Lesław Mazurkiewicz''' urodził się [[9 sierpnia]] [[1931]] roku w Winnikach k. Lwowa (obecnie Ukraina). Jego rodzicami byli Kazimierz Mazurkiewicz i Władysława ze Zdziarskich. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1953 roku.

W latach 1953-1956 występował w Państwowych Teatrach Ziemi Pomorskiej. Początkowo na scenie toruńskiej (w sez. 1953/1954), a później na scenie bydgoskiej. W Bydgoszczy prowadził Kabaret Literacki Klubu Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki oraz jeden z pierwszych w Polsce Teatrów Propozycji.

W 1957 roku grał w Teatrze Satyry w Poznaniu, w 1958 roku w Teatrze Satyry w Katowicach.

Od 1958 do 1962 roku związany był ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W 1958 roku przy Klubie Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” powołał i do 1962 roku prowadził Teatr Propozycji. Był też reżyserem większości przedstawień.

W 1962 roku przeniósł się na stałe do Katowic. Do końca życia występował na scenie Teatru im. Wyspiańskiego. Równolegle współpracował z ruchem amatorskim. Brał udział w imprezach społecznych, a także organizował wieczory poetyckie.

Zmarł [[12 maja]] [[1964]] roku w Krakowie.
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kazimierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Wieczór poezji
|Sergiusz Jesienin
|
|recytacje
|
|Klub „13 Muz”
|10 listopada 1958
|-
|Mężczyzna w damskim kapeluszu; Babcia i wnuczek
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Płeć (Babcia i wnuczek)
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|8 grudnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Cezario
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Drugi pokój / Jest tam kto?
|Zbigniew Herbert / William Saroyan
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|22 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Orfeusz
|Anna Świrszczyńska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Orfeusz
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|23 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Riri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Infant Arystyp; Walerio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Ciemny pokój (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Sprawa zdeptanych petunii (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Szczecin w poezji (wieczór literacko-muzyczny)
|wiersze Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Lucjana Szenwalda, [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] i [[Andrzej Dzierżanowski|Andrzeja Dzierżanowskiego]]
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz”
|25 kwietnia 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Stajnia Augiasza
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|5 września 1960
|-
|Eurydyka (jednoaktówka)
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Judyta (jednoaktówka)
|Krystyna Uniechowska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Niezwykła przygoda
|Janusz Odrowąż
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Tom
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 października 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|Narrator
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Dan Russel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Fircyk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Werner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Mr Jefferson z Chicago
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Walery
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Fedros
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Wieczór poezji Gałczyńskiego
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, recytacje
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|grudzień 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Doktór; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
| Osobliwe zdarzenie
| Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
| reżyseria
|
| Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
| 21 marca 1962 (Goleniów)
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Mazurkiewicz_Leslaw02a.jpg|[[Lesław Mazurkiewicz]] (Kazimierz) i [[Barbara Bieńkowska]] (Wanda) w ''Romansie z wodewilu'' (1958) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Szubarczyk_Antoni11a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Filipek) i [[Lesław Mazurkiewicz]] (Tom) w ''Niezwykłej przygodzie'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Forma twórczości
! Postać
! Data pierwszej emisji
|-
|Wiersze
|[[Ryszard Grabowski]]
|Andrzej Skarżyński
|recytacje
|
|22 grudnia 1958
|-
|}
 

== ==
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Mazurkiewicz, Lesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Lesław Mazurkiewicz

2026-06-25T22:31:00Z

Andriusza:

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Lesław Mazurkiewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Mazurkiewicz_Leslaw01a.jpg
|grafika_opis=Lesław Mazurkiewicz jako Werner w ''Więźniach z Altony'' (1961) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
|urodziny_data=[[9 sierpnia]] [[1931]]
|urodziny_miejsce=[[w:Winniki_(miasto)|Winniki]]
|smierc_data=[[12 maja]] [[1964]]
|smierc_miejsce=[[w:Katowice|Katowice]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Lesław Mazurkiewicz''' '''(1931-1964)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

'''STRONA W BUDOWIE'''

== Życiorys ==
'''Lesław Mazurkiewicz''' urodził się [[9 sierpnia]] [[1931]] roku w Winnikach k. Lwowa (obecnie Ukraina). Jego rodzicami byli Kazimierz Mazurkiewicz i Władysława ze Zdziarskich. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1953 roku.

W latach 1953-1956 występował w Państwowych Teatrach Ziemi Pomorskiej. Początkowo na scenie toruńskiej (w sez. 1953/1954), a później na scenie bydgoskiej. W Bydgoszczy prowadził Kabaret Literacki Klubu Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki oraz jeden z pierwszych w Polsce Teatrów Propozycji.

W 1957 roku grał w Teatrze Satyry w Poznaniu, w 1958 roku w Teatrze Satyry w Katowicach.

Od 1958 do 1962 roku związany był ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W 1958 roku przy Klubie Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” powołał i do 1962 roku prowadził Teatr Propozycji. Był też reżyserem większości przedstawień.

W 1962 roku przeniósł się na stałe do Katowic. Do końca życia występował na scenie Teatru im. Wyspiańskiego. Równolegle współpracował z ruchem amatorskim. Brał udział w imprezach społecznych, a także organizował wieczory poetyckie.

Zmarł [[12 maja]] [[1964]] roku w Krakowie.
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kazimierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Wieczór poezji
|Sergiusz Jesienin
|
|recytacje
|
|Klub „13 Muz”
|10 listopada 1958
|-
|Mężczyzna w damskim kapeluszu; Babcia i wnuczek
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Płeć (Babcia i wnuczek)
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|8 grudnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Cezario
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Drugi pokój / Jest tam kto?
|Zbigniew Herbert / William Saroyan
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|22 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Orfeusz
|Anna Świrszczyńska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Orfeusz
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|23 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Riri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Infant Arystyp; Walerio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Ciemny pokój (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Sprawa zdeptanych petunii (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Szczecin w poezji (wieczór literacko-muzyczny)
|wiersze Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Lucjana Szenwalda, [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] i [[Andrzej Dzierżanowski|Andrzeja Dzierżanowskiego]]
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz”
|25 kwietnia 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Stajnia Augiasza
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|5 września 1960
|-
|Eurydyka (jednoaktówka)
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Judyta (jednoaktówka)
|Krystyna Uniechowska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Niezwykła przygoda
|Janusz Odrowąż
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Tom
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 października 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|Narrator
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Dan Russel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Fircyk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Werner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Mr Jefferson z Chicago
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Walery
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Fedros
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Wieczór poezji Gałczyńskiego
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, recytacje
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|grudzień 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Doktór; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
| Osobliwe zdarzenie
| Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
| reżyseria
|
| Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
| 21 marca 1962 (Goleniów)
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Mazurkiewicz_Leslaw02a.jpg|[[Lesław Mazurkiewicz]] (Kazimierz) i [[Barbara Bieńkowska]] (Wanda) w ''Romansie z wodewilu'' (1958) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Szubarczyk_Antoni11a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Filipek) i [[Lesław Mazurkiewicz]] (Tom) w ''Niezwykłej przygodzie'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Forma twórczości
! Postać
! Data pierwszej emisji
|-
|Wiersze
|[[Ryszard Grabowski]]
|Andrzej Skarżyński
|recytacje
|
|22 grudnia 1958
|-
|}
 

== ==
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Mazurkiewicz, Lesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Plik:Mazurkiewicz Leslaw01a.jpg

2026-06-25T22:29:13Z

Andriusza: {{Informacje |Opis=Lesław Mazurkiewicz |Źródło=Ze zbiorów Ryszarda Markowa |Autor=Grażyna Wyszomirska |Data=1961 |Licencja={{FotoZgodaA}} }} Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych

== Opis ==
{{Informacje
|Opis=[[Lesław Mazurkiewicz]]
|Źródło=Ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]]
|Autor=Grażyna Wyszomirska
|Data=1961
|Licencja={{FotoZgodaA}}
}}
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]

Zdzisław Relski

2026-06-25T19:56:56Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Zdzisław Relski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Relski_Zdzislaw01a.jpg
|grafika_opis=Jako Generał w „Policjantach” S. Mrożka
|urodziny_data=[[11 maja]] [[1903]]
|urodziny_miejsce=[[w:Wiedeń|Wiedeń]]
|smierc_data=[[24 czerwca]] [[1981]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 31B-1-3)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=DEE0562762DF49A0901F5D1CF9EF2AF1
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Zdzisław Relski''' '''(1903-1981)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Zdzisław Relski''' urodził się [[11 maja]] [[1903]] roku w Wiedniu w rodzinie o dużych tradycjach aktorskich. Aktorkami były jego matka i ciotka. Z lwowską sceną związany był jego wuj, znany i popularny aktor Władysław Kwiatkiewicz.

Zdzisław Relski studiował aktorstwo w Miejskiej Szkole Dramatycznej w Krakowie pod kierunkiem Teofila Trzcińskiego. Studia ukończył w 1924 roku. Zadebiutował w sezonie 1923/1924 w krakowskim Teatrze Bagatela. Na scenie tego teatru grał m.in. z [[Zofia Ordyńska|Zofią Ordyńską]], Marią Malicką i Aleksandrem Węgierką. Kolejno występował w Teatrze Nowym im. Heleny Modrzejewskiej w Poznaniu (1924-1925), Teatrze Miejskim we Lwowie (1925-1926), Teatrze Powszechnym w Krakowie (1926-1927), Teatrze Komedii Muzycznej „Lutnia” w Wilnie (1927-1929), Teatrze Gong w Krakowie (1929-1930), Teatrze Reduta w Wilnie (1930), Teatrze Miejskim w Sosnowcu (1930-1932) oraz warszawskich Teatrze Kameralnym (1932-1935) i Teatrach TKKT (1935-1939). Chętnie grywał w dramatach psychologicznych i we francuskiej farsie (Caillavet, Flers, Labiche i inni). W okresie międzywojennym wcielił się m.in. w Skapena w ''Szelmostwach Skapena'' Molière'a, Hjalmara w ''Podporach społeczeństwa'' H. Ibsena, Czkawkę w ''Wieczorze trzech króli'' W. Shakespeare'a, Naczelnika Ochrany w ''Róży'' S. Żeromskiego, Cesarza w ''Księżniczce Turandot'' C. Gozziego. Występował u boku wybitnych aktorów Stanisławy Wysockiej, Juliusza Osterwy, Ireny i Ludwika Solskich oraz Aleksandra Zelwerowicza. Wielki Zelwer był ostatnim dyrektorem, u którego Zdzisław Relski grał przed wybuchem wojny.

Wystąpił także w epizodycznych rolach w dwóch głośnych filmach - ''Ordynacie Michorowskim'' (1937) i w ''Geniuszu sceny'' (1939).

W czasie okupacji przerwał pracę artystyczną. Początkowo pracował jako urzędnik wydziału ruchu tramwajów warszawskich. Później znalazł zatrudnienie jako pracownik spółdzielni na Kielecczyźnie.

Tuż po zakończeniu wojny występował u Władysława Krasnowieckiego w Teatrze Kameralnym Domu Żołnierza w Łodzi (sez. 1945/46). W latach 1946-1958 związany był ze scenami Poznania. Początkowo był aktorem Teatru Letniego (późniejsza Komedia Muzyczna) i Teatru Nowego (1946-1948), a następnie Teatru Polskiego (1948-1958). Do najciekawszych kreacji z tego okresu należały role Hipolita Lubyka w ''Moja siostra i ja'' G. Berra i L. Verneuila, Gąski w ''Weselu Figara'' P.A. Beaumarchais'go, Aptekarza w ''Słudze don Kichota'' W. Bąka, Cacankiewicza w ''Podwójnej buchalterii'' A. Bissona, Cypriana Gaudeta w ''Pani prezesowej'' M. Hennequina i P. Vebera, Sędziego w ''Jasiu u raju bram'' R. Benatzky'ego, Ludwika XI w ''Królu Włóczęgów'' J.H. Mac Carthy'ego.

W 1958 roku wspólnie z żoną, aktorką [[Ada Zasadzianka|Adą Zasadzianką]] (1913-1967), przyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''' na zaproszenie [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]. Z krótką przerwą (sez. 1961/62 w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie) był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. Wielokrotnie brał udział w spektaklach Teatru Propozycji. Współpracował z Teatrem Krypta. W 1964 roku obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej. Po tragicznej śmierci żony praktycznie zaprzestał występowania na scenie.

Współpracował ze szczecińską rozgłośnia radiową. Grał w słuchowiskach. Użyczał także głosu Profesorowi Batucikowi w muzycznych felietonach radiowych [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]. W 1955 roku wystąpił w epizodycznej roli w filmie ''Godziny nadziei'' w reż. Jana Rybkowskiego.

Zmarł [[24 czerwca]] [[1981]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=DEE0562762DF49A0901F5D1CF9EF2AF1// 31B-1-3]).
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|Dundo Maroje
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|Otto Frank
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Savary
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|Ojciec Laurenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół pod kier. [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]
|Król
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Kapelusz pełen deszczu
|Michael Vincente Gazzo
|Jerzy Jarocki
|John Pope
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 czerwca 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Mikołaj Albertowicz Dor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Komendant wyprawy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 grudnia 1960 (prapremiera); 31 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Pułkownik Martinelli
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Aryst
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski]]
|21 kwietnia 1961
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|Agent komisji poborowej; Pułkownik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Poloniusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 kwietnia 1963
|-
|Śluby panieńskie
|Aleksander Fredro
|Irena Ładosiówna
|Radost
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 września 1963
|-
|Policjanci
|Sławomir Mrożek
|[[Jan Maciejowski]]
|Generał
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|III Aresztowany; Płk. Schröder
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Matka Courage i jej dzieci
|Bertolt Brecht
|Zbigniew Mak
|Pułkownik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|Pantalone dei Bisognosi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Rocznica Mercedesa
|Jerzy Krzysztoń
|[[Józef Skwark]]
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|8 listopada 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|Notariusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|Gubernator; Szambelan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Oskarżony
|Andrzej Kijowski, [[Alicja Maciejowska]] (adaptacja)
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|16 kwietnia 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|Hoover
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Otello
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Doża wenecki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 października 1966
|-
|Zbójcy
|Fryderyk Schiller
|Edmund Pietryk
|Ksiądz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1966
|-
|Pan Jowialski
|Aleksander Fredro
|Andrzej Ziębiński
|Pan Jowialski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|13 stycznia 1967
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Daubmann
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Ryszard III
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Kardynał
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|29 września 1967
|-
|Gra miłości i przypadku
|Pierre Marivaux
|Tadeusz Byrski
|Pan Orgon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1967
|-
|Pan Wokulski
|Bolesław Prus
|[[Ewa Kołogórska]]
|Szprot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 lutego 1968
|-
|Cesarsko-królewski narzeczony
|Ludwik Askenazy
|[[Jan Maciejowski]]
|Ksiądz; Marszałek Polny
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Mecenas
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Rzecz listopadowa
|Ernest Bryll
|Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski
|Pan I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 kwietnia 1969
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|[[Józef Gruda]]
|Tourterelle
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|Tanecznice i hobbyści
|Lech Emfazy Stefański i Helena Adamska
|Lech Emfazy Stefański
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 grudnia 1969
|-
|Eros i Psyche
|Jerzy Żuławski
|Maciej Prus
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 lutego 1970
|-
|Lubow Jarowaja
|Konstanty Treniew
|Piotr Monastyrski
|Zakatow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 grudnia 1972
|-
|}
 

== Na scenie ==

<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Relski_Zdzislaw07a.jpg|Jako Otto Frank w ''Pamiętniku Anny Frank'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw04a.jpg|[[Ryszard Kolaszyński]] (Naczelnik policji), '''Zdzisław Relski''' (Generał) i [[Józef Skwark]] (Adiutant) w ''Policjantach'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Pantalone) i [[Klemens Myczkowski]] (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw03a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Daubmann), [[Władysław Sokalski]] (Merkle) i [[Janusz Kilarski]] (Bumuller) w ''Przygodzie z Vaterlandem'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw05a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Pan Orgon) i [[Irena Kownas]] (Lizetta) w ''Grze miłości i przypadku'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>

Plik:Relski_Zdzislaw06a.jpg|[[Marta Szczepaniak]] (Sylwia), '''Zdzisław Relski''' (Pan Orgon) i [[Irena Kownas]] (Lizetta) w ''Grze miłości i przypadku'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki (programu)
! Autor
! Adaptacja
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Postać
! Data premiery
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Ritner
|
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|[[Jan Maciejowski]]
|Sędzia
|18 marca 1966 (transmisja z Teatru Polskiego w Szczecinie)
|-
|[[Ryszard III (TV)|Ryszard III]]
|Wiliam Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Jan Maciejowski]]
|
|Kardynał
|6 września 1968 (transmisja z Teatru Współczesnego w Szczecinie
|-
|}
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
!Tytuł słuchowiska
!Autor
!Reżyseria (adaptacja radiowa)
!Forma twórczości
!Data pierwszej emisji
|-
|Jutrzejsze troski
|[[Czesław Czerniawski]]
|[[Juliusz Burski]]
|obsada aktorska
|3 czerwca 1963
|-
|Wspaniały pomysł (z cyklu ''Minuty z dreszczykiem'')
|Jack Ritekie
|[[Julia Zyblewska]] ([[Alfred Sobecki]])
|obsada aktorska
|10 września 1967
|-
|Zabójcy
|Ernest Hemingway
|[[Juliusz Burski]] ([[Edward Balcerzan]])
|obsada aktorska
|8 grudnia 1968
|-
|Ostatni dzień życia
|Wil Lipatow
|[[Julia Zyblewska]], ([[Czesław Czerniawski]])
|obsada aktorska
|22 kwietnia 1970
|-
|[[Tajemnica czterech notarialnych akt (radio)|Tajemnica czterech notarialnych akt]] (z cyklu ''Pół wieku Teatru Polskiego Radia'')
|[[Jerzy Sawiuk]]
|[[Julia Zyblewska]]
|obsada aktorska
|1 czerwca 1972
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1963''' – wyróżnienie za rolę Żyda w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na V Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1969''' – nagroda zespołowa za wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu kultury dla zespołu artystycznego [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]] przez realizację sztuki [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] ''Brzeg'', przyznana przez [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej|Prezydium WRN]] z okazji 24 rocznicy wyzwolenia [[Szczecin|Szczecina]] (25 kwietnia)
 
== Odznaczenia ==
* '''1965''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1972''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
 

== O Zdzisławie Relskim ==
* ''(...) Zdzisław Relski – którego w bieżącym sezonie poznaliśmy tylko w dość błahej roli w „Rzymskiej kurtyzanie” – w „Pamiętniku Anny Frank” dał się poznać jako artysta bardzo wysokiej klasy. Postać Otto Franka jest w tej sztuce podwójnie tragiczna; on jeden od początku zdaje się „wiedzieć” o nieuchronności klęski; on jeden walczy z całą świadomością o zachowanie „twarzy” w tej przeraźliwej grze o godność i swoisty heroizm. On też jeden – o ironio! – zachowuje życie, pozostaje sam na dnie klęski. Chwała RELSKIEMU za tak dogłębne zrozumienie i oddanie tej postaci.'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Pamiętnik Anny Frank”. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1959 nr 108, s. 6)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' Suplement 1 (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2003
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* Katarzyna Stróżyk, ''Tylko dla siebie'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2008 nr 214

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Zdjęcia ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Relski, Zdzisław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Rafał Kajetanowicz

2026-06-25T19:56:18Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Rafał Kajetanowicz
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Kajetanowicz_Rafal02a.jpg
|grafika_opis=W roli Cezara („Głos Szczeciński” 1958 nr 108 s. 3)
|urodziny_data=[[7 kwietnia]] [[1920]]
|urodziny_miejsce=[[w:Lwów|Lwów]]
|smierc_data=[[9 marca]] [[1967]]
|smierc_miejsce=[[w:Kraków|Kraków]]
|miejsce_spoczynku=Cmentarz Rakowicki w Krakowie (kw. PAS 69A-płn.-1a)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Rafał Kajetanowicz''' '''(1920-1967)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Rafał Kajetanowicz''' (wł. Rafał Bartłomiej Jan Kajetanowicz) urodził się [[7 kwietnia]] [[1920]] roku we Lwowie. Był synem zawodowego oficera WP, por. Józefa Kajetanowicza, i Eleonory z Palewiczów. Uczęszczał do szkoły o profilu handlowym w Cieszynie. Po jej ukończeniu w 1938 roku, wstąpił do szkoły podchorążych w Przemyślu. Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Podczas okupacji niemieckiej pracował jako urzędnik.

Po zakończeniu wojny wyjechał do Gniezna. W latach 1946-1950 współpracował z zespołem półamatorskiego Teatru Miejskiego. Na scenie występował pod pseudonimem Rafał Karwicz. W 1950 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski. W tym samym roku związał się z zespołem Teatru Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy i w Toruniu. Od 1953 roku także reżyserował, m.in. w Teatrze Młodego Widza w Bydgoszczy. W 1954 roku przeniósł się do Poznania. Tu m.in. u boku gościnnie występującej Niny Andrycz (Lady Milford) zagrał Ferdynanda w ''Intrydze i miłości'' Fryderyka Schillera.

W 1956 roku został aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Zadebiutował w ''Intrydze i miłości'' ponownie wcielając się w Ferdynanda. W sztuce Schillera wystąpił, partnerując żegnającemu się z tutejszą sceną [[Krzysztof Chamiec|Krzysztofowi Chamcowi]] (Wurm). Po debiucie o aktorze pisano ''Rafał Kajetanowicz w »Intrydze i miłości« szturmem zdobył szczecińską publiczność. (...) Nowo zaangażowany do szczecińskich teatrów artysta reprezentuje typ bohaterskiego amanta, który głębię przeżyć scenicznych łączy z wysokiej klasy rzemiosłem aktorskim'' ([[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1957 nr 274, s. 4). Wybitne kreacje stworzył w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego (Przełęcki), ''Cezarze i Kleopatrze'' George'a Bernarda Shawa (Cezar) i ''Maskaradzie'' Michała Lermontowa (Arbienin).

Od 1959 roku aż do śmierci aktor był związany z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Zagrał m.in. Kardynała Barberiniego w ''Życiu Galileusza'' Bertolda Brechta (1960), Rotmistrza w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry (1961), Bacona w ''Elżbiecie królowej Anglii'' Ferdinanda Brucknera (1962), Antenora w ''Odprawie posłów greckich'' Jana Kochanowskiego (1964), Mistrza w ''Samuelu Zborowskim'' Juliusza Słowackiego (1965), Żelskiego w ''Domu otwartym'' Michała Bałuckiego (1966), Nuncjusza Apostolskiego w ''Namiestniku'' Rolfa Hochhutha (1967). Był także asystentem reżysera.

Zagrał marszałka Konstantego Rokossowskiego w filmie ''Żołnierz zwycięstwa'' (1953) Wandy Jakubowskiej i kierowcę Makowskiego w ''Godzinach nadziei'' (1955) Jana Rybkowskiego. Wystąpił w epizodycznej roli w spektaklu Teatru TV ''Pierwszy i ostatni'' (1966) w reż. Andrzeja Wasylewskiego.

Jego żoną była Halina z Koniecznych, z którą ślub wziął w 1944 roku.

Zmarł nagle [[9 marca]] [[1967]] roku w Krakowie. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim (kw. PAS 69A-płn.-1a)
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Intryga i miłość
|Friedrich Schiller
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Ferdynand
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|30 sierpnia 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Przełęcki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Cezar
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Kean
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Ksiądz Negri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michaił Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Arbienin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski ]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Marek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Kajetanowicz_Rafał05a.jpg|Danuta Markiewicz (Dorota) i [[Rafał Kajetanowicz]] (Przełęcki) w spektaklu ''Uciekła mi przepióreczka'' (1958)
Plik:Sobieraj_Jerzy09a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]] (Arbienin) i [[Jerzy Sobieraj]] (Szprich) w ''Maskaradzie'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Adaptacja radiowa
! Forma twórczości
! Data emisji
|-
|Kaszubskie opowiastki: Klucz świętego Piotra; O bocianie; O rybach
|
|
|
|obsada aktorska
|19 stycznia 1958
|-
|Smuga cienia
|Joseph Conrad
|[[Marian Syganiec]]
|[[Czesław Czerniawski]]
|obsada aktorska
|10 września 1958
|-
|}
 

== O Rafale Kajetanowiczu pisano ==
* ''(...) Tak też ukazał nam głęboki dramat Przełęckiego znakomity aktor, nowo pozyskany dla scen szczecińskich, Rafał Kajetanowicz (jeżeli nie policzyć mu owych, chyba niepotrzebnych „hocków” z aktu III). Postać mocno zarysowana, pełna psychologicznej prawdy, wewnętrznego skupienia, naprawdę piękna aktorska kreacja, którą znów teatry nasze mogą się pochlubić. On też prowadzi w „Przepióreczce” akcje, nadaje mocny ton całości przedstawienia.'' '''([[Feliks Jordan]], ''Przełęcki - to nie Rubaszow. Ofiara - wbrew, czy w imię prawdy?'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 10, s. 4)'''

* ''(...) Oryginalnie potraktował rolę tradycyjnego złośliwego garbusa Negri p. Rafał Kajetanowicz, wzbogacił ją psychologicznie, a przez to nadał jej więcej prawdy'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Beatryks Cenci” Słowackiego. Premiera w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 302, s. 6)'''

* ''(...) Zabrakło więc konfliktu głównego bohatera Arbienina (Kajetanowicz) z wrogim mu światem. Główny nacisk położył Kajetanowicz na sprawę rozwijających się podejrzeń o zdradę małżeńską, zakończonych zabójstwem. Zagrał więc jakiegoś Otella - przy czym nie wsparła go żadna Desdemona.'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Maskarada” Lermontowa. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1959 nr 60, s. 8)'''

 

== Bibliografia ==
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Michał Misiorny]], ''Teatry dramatyczne Ziem Zachodnich 1945-1960'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1963
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'', t. 2 (pod red. Zbigniew Wilskiego), PWN, Warszawa 1994
== Inne źródła ==
* Prasa szczecińska
* Zdjęcia ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i z archiwum ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT:Kajetanowicz, Rafał}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2026]]

Lesław Mazurkiewicz

2026-06-25T19:55:19Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Lesław Mazurkiewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[9 sierpnia]] [[1931]]
|urodziny_miejsce=[[w:Winniki_(miasto)|Winniki]]
|smierc_data=[[12 maja]] [[1964]]
|smierc_miejsce=[[w:Katowice|Katowice]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Lesław Mazurkiewicz''' '''(1931-1964)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

'''STRONA W BUDOWIE'''

== Życiorys ==
'''Lesław Mazurkiewicz''' urodził się [[9 sierpnia]] [[1931]] roku w Winnikach k. Lwowa (obecnie Ukraina). Jego rodzicami byli Kazimierz Mazurkiewicz i Władysława ze Zdziarskich. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1953 roku.

W latach 1953-1956 występował w Państwowych Teatrach Ziemi Pomorskiej. Początkowo na scenie toruńskiej (w sez. 1953/1954), a później na scenie bydgoskiej. W Bydgoszczy prowadził Kabaret Literacki Klubu Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki oraz jeden z pierwszych w Polsce Teatrów Propozycji.

W 1957 roku grał w Teatrze Satyry w Poznaniu, w 1958 roku w Teatrze Satyry w Katowicach.

Od 1958 do 1962 roku związany był ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W 1958 roku przy Klubie Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” powołał i do 1962 roku prowadził Teatr Propozycji. Był też reżyserem większości przedstawień.

W 1962 roku przeniósł się na stałe do Katowic. Do końca życia występował na scenie Teatru im. Wyspiańskiego. Równolegle współpracował z ruchem amatorskim. Brał udział w imprezach społecznych, a także organizował wieczory poetyckie.

Zmarł [[12 maja]] [[1964]] roku w Krakowie.
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kazimierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Wieczór poezji
|Sergiusz Jesienin
|
|recytacje
|
|Klub „13 Muz”
|10 listopada 1958
|-
|Mężczyzna w damskim kapeluszu; Babcia i wnuczek
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Płeć (Babcia i wnuczek)
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|8 grudnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Cezario
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Drugi pokój / Jest tam kto?
|Zbigniew Herbert / William Saroyan
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|22 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Orfeusz
|Anna Świrszczyńska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Orfeusz
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|23 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|Danuta Piotrowska
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959 (wersja czytana)
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Riri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Infant Arystyp; Walerio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Ciemny pokój (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Sprawa zdeptanych petunii (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Szczecin w poezji (wieczór literacko-muzyczny)
|wiersze Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Lucjana Szenwalda, [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] i [[Andrzej Dzierżanowski|Andrzeja Dzierżanowskiego]]
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz”
|25 kwietnia 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Stajnia Augiasza
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|5 września 1960
|-
|Eurydyka (jednoaktówka)
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Judyta (jednoaktówka)
|Krystyna Uniechowska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Niezwykła przygoda
|Janusz Odrowąż
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Tom
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 października 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|Narrator
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Dan Russel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Fircyk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Werner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Mr Jefferson z Chicago
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Walery
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Fedros
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Wieczór poezji Gałczyńskiego
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, recytacje
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|grudzień 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Doktór; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
| Osobliwe zdarzenie
| Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
| reżyseria
|
| Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
| 21 marca 1962 (Goleniów)
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Mazurkiewicz_Leslaw02a.jpg|[[Lesław Mazurkiewicz]] (Kazimierz) i [[Barbara Bieńkowska]] (Wanda) w ''Romansie z wodewilu'' (1958) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Szubarczyk_Antoni11a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Filipek) i [[Lesław Mazurkiewicz]] (Tom) w ''Niezwykłej przygodzie'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Forma twórczości
! Postać
! Data pierwszej emisji
|-
|Wiersze
|[[Ryszard Grabowski]]
|Andrzej Skarżyński
|recytacje
|
|22 grudnia 1958
|-
|}
 

== ==
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Mazurkiewicz, Lesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Wincenty Wesołowski

2026-06-23T00:48:30Z

Andriusza: /* Role teatralne (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Wincenty Wesołowski
|funkcja=aktor, tancerz
|grafika_osoba=Wesolowski_Wincenty01.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[21 stycznia]] [[1907]]
|urodziny_miejsce=[[w:Lwów|Lwów]]
|smierc_data=[[14 lutego]] [[1989]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 2A-1-6)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=50D053AA79C24F2986A07D56160D0BDB&p2oid=D583F5DC18674D2FAB4876629ACBE837
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Wincenty Wesołowski''' '''(1907-1989)''' – aktor, tancerz, kierownik pracowni krawieckiej
 
== Życiorys ==
'''Wincenty Wesołowski''' urodził się [[21 stycznia]] [[1907]] roku we Lwowie. Był synem Wojciecha Wesołowskiego, murarza, i Heleny z d. Czerczan. W związku z trudną sytuacją rodzinną (wcześnie osierocony), w wieku 13 lat przerwał naukę i zaczął pracować jako robotnik na budowach. Później został sprzedawcą w Zakładach Elektronicznych Braci Borkowskich we Lwowie.

W tym samym czasie podjął naukę tańca w szkole baletowej Stanisława Faliszewskiego. Karierę artystyczną rozpoczął w 1939 roku, wstępując do zespołu baletowego Państwowego Ukraińskiego Akademickiego Teatru Opery i Baletu we Lwowie. Tańczył m.in. w ''Coppelii'', ''Fontannach Bachczysaraju'', ''Onieginie'' i w ''Halce''. W teatrze tym występował do wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w 1941 roku. Później tańczył w zespołach rosyjskich, m.in. pod kierunkiem reżyserów Trygubowa i Galisowskiego. W celach zarobkowych podjął pracę na kolei.

W 1945 roku wspólnie z żoną [[Ada Wesołowska|Adą (Adelą)]], tancerką i aktorką, wstąpił we Lwowie do Teatru Małych Form „Miniatury”, prowadzonego przez [[Sylwester Czosnowski|Sylwestra Czosnowskiego]].

Ze szczecińskimi scenami związany był niemal od początków życia teatralnego w mieście. Do '''[[Szczecin|Szczecina]]''' przybył z zespołem [[Sylwester Czosnowski|Czosnowskiego]] w czerwcu 1946 roku. Do 1948 roku był aktorem i tancerzem [[Teatr Komedia Muzyczna|Komedii Muzycznej]]. Razem z żoną zorganizował i prowadził teatralną pracownię krawiecką. W wyniku reorganizacji sceny, w 1948 roku został aktorem i kierownikiem pracowni krawieckiej w nowo utworzonym przez [[Zbigniew Sawan|Zbigniewa Sawana]] [[Państwowy Teatr Polski|Państwowym Teatrze Polskim]].

W 1951 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski. Od tego momentu był wyłącznie aktorem. Do końca 1972 roku grał w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrach Dramatycznych]]. Dysponujący specyficznymi warunkami charakterystycznymi, zagrał ponad 100 drugoplanowych ról, głównie komediowych. W 1973 roku przeszedł na emeryturę. Współpracował z ośrodkiem Telewizji Polskiej i z rozgłośnią Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]]. Ciesząc się dużą popularnością w środowisku aktorskim, nazywany był Panem Wickiem.

Żonaty z [[Ada Wesołowska|Adelą z d. Gałuszkiewicz]] (1910-1988), tancerką i aktorką.

Zmarł [[14 lutego]] [[1989]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=50D053AA79C24F2986A07D56160D0BDB&p2oid=D583F5DC18674D2FAB4876629ACBE837// 2A-1-6]).
 

== Role teatralne (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Przeprowadzka
|Karol Hubert Rostworowski
|[[Jerzy Śliwiński]]
|Ślusarz
|Komedia Muzyczna
|26 września 1946
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Jerzy Śliwiński]]
|Murarz I
|Komedia Muzyczna
|11 stycznia 1947
|-
|Jan
|Laszlo Bus-Fekete
|[[Artur Młodnicki]]
|obsada aktorska
|Komedia Muzyczna
|26 kwietnia 1947
|-
|Moja żona Penelopa
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|[[Artur Młodnicki]]
|obsada aktorska
|Komedia Muzyczna
|31 maja 1947
|-
|Dwa teatry
|Jerzy Szaniawski
|[[Zdzisław Karczewski]]
|Woźny
|Komedia Muzyczna
|24 czerwca 1947
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|Franciszek Rychłowski
|Podkolesin
|Teatr Polski
|8 listopada 1947
|-
|Krawiec w zamku
|Paul Armont, Leopold Marchand
|[[Artur Młodnicki]]
|Patapon
|Teatr Polski
|6 stycznia 1948
|-
|Przyjaciel nadejdzie wieczorem
|Jacques Companeez, Yvan Noe
|[[Henryk Lotar]]
|Robert
|Teatr Polski
|31 stycznia 1948
|-
|Widowisko Sartre'owskie (Przy drzwiach zamkniętych; Ladacznica z zasadami)
|Jean-Paul Sartre
|[[Henryk Lotar]]
|Kelner; Mężczyzna z lynchu
|Teatr Polski
|5 maja 1948
|-
|Wiele hałasu o nic
|William Shakespeare
|[[Zbigniew Sawan]]
|Kwasek
|Państwowy Teatr Polski
|22 stycznia 1949
|-
|Jadzia wdowa
|Ryszard Ruszkowski
|[[Zbigniew Sawan]]
|Licki
|Państwowy Teatr Polski
|18 kwietnia 1949
|-
|Niemcy
|Leon Kruczkowski
|Jan Perz
|Hoppe
|Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1950
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|Hugon Moryciński
|Liapkin-Tiapkin
|Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)
|7 listopada 1950
|-
|Wesele Figara
|Pierre de Beaumarchais
|[[Edmund Kron]]
|Antonio
|Państwowy Teatr Polski
|30 marca 1951
|-
|Wieczór Trzech Króli
|William Shakespeare
|Wiktor Biegański
|Tobiasz Czkawka
|Państwowy Teatr Polski
|5 października 1951
|-
|Pan Jowialski
|Aleksander Fredro
|[[Marian Godlewski]]
|Szambelan Jowialski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 lutego 1952
|-
|Dwa tygodnie w „Raju”
|Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński
|Bronisław Kassowski
|Żelazny
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 września 1952
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|[[Emil Chaberski]]
|Starikow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1952
|-
|Eugenia Grandet
|Honore de Balzac
|Kazimierz Brodzikowski
|Cruchot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 marca 1953
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Emil Chaberski]]
|Grzegorz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 czerwca 1953
|-
|Ich czworo
|Gabriela Zapolska
|Maria Straszewska
|Dorożkarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1954
|-
|Na południe od 38 równoleżnika
|Thai Dian Czub
|[[Emil Chaberski]]
|Kim Ik To
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1954
|-
|Imieniny pana dyrektora
|Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński
|[[Emil Chaberski]]
|Więckowski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lipca 1954
|-
|Chwasty
|Janusz Warmiński
|Maria Straszewska
|Michał Bartczak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 lutego 1955
|-
|Wilhelm Tell
|Fryderyk Schiller
|[[Emil Chaberski]]
|Trębacz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 lipca 1955
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|Burczyński, obywatel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|Antoni Wójcik, przewodniczący Komitetu Rodzicielskiego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|[[Ludwik Benoit]]
|Gajowy I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|[[Rozbójnik (teatr)|Rozbójnik]]
|Karol Čapek
|[[Ludwik Benoit]]
|Wójt; Franta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 czerwca 1956
|-
|Moja siostra i ja
|Georges Berr, Louis Verneuil
|Kazimierz Sułkowski
|Obuvien
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|13 października 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|Ryczywół
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Strachy
|Claude Santelli wg Plauta
|[[Aleksander Fogiel]]
|Magelor, lichwiarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 czerwca 1957
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|Pan Biegunka, lekarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|Bęczkowski, administrator
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Las
|Aleksander Ostrowski
|Jerzy Walden
|Karp, lokaj Gurmyskiej
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 marca 1958
|-
|Awantury w Chioggi
|Carlo Goldoni
|[[Aleksander Fogiel]]
|Padron Fortunato
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 maja 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|Duda; Tyzbe
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Barygiel więzienia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|Gospodarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Jasmin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|[[Jerzy Sobieraj]]
|Nocny stróż
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|Samson
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|Leridano
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Kapelusz pełen deszczu
|Michael Vincente Gazzo
|Jerzy Jarocki
|Apples
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 czerwca 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Riabow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|Murarz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Oberżysta z Amiens
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 grudnia 1960 (prapremiera); 31 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Żebrak I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|Feldfebel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Mąż uciśniony, czyli koniec i początek
|Mariusz Maszyński
|reżyseria zespołowa
|Pierre
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 lipca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Walczak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|Jakub
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Grzegorz; Żołnierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Kowalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|Kapelan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|Tata Stockdale
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Dziad
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Kaat
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|Sazonow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|W małym domku
|Tadeusz Rittner
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Notariusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 czerwca 1964
|-
|I koń się potknie...
|Aleksander Ostrowski
|Zbigniew Mak
|Iwan Iwanycz Gorodulin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 listopada 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|Właściciel knajpy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Matka Courage i jej dzieci
|Bertolt Brecht
|Zbigniew Mak
|Pisarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|Służący z gospody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|Enryk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|Hrabia; Chór
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|Dr Clark
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Derby w pałacu
|Jarosław Abramow-Newerly
|Andrzej Ziębiński
|Naczelnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 września 1966
|-
|Meteor
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Jan Maciejowski]]
|Schafroth
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 grudnia 1966
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Seidenstoss
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Ryszard III
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Obywatel III; Posłaniec II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|29 września 1967
|-
|Pan Wokulski
|Bolesław Prus
|[[Ewa Kołogórska]]
|Marszałek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 lutego 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Hamer
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Rzecz listopadowa
|Ernest Bryll
|Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski
|Mężczyzna III
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 kwietnia 1969
|-
|Henryk IV
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Szeryf
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 czerwca 1969
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|[[Józef Gruda]]
|Antoni
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|[[Henryk IV (TV)|Henryk IV]]
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Szeryf
|Teatr Telewizji (transmisja z Teatru Współczesnego)
|15 września 1969 (TVP - pr. ogólnopolski)
|-
|Maskarada
|Jarosław Iwaszkiewicz
|[[Czesław Staszewski]]
|Doktor Arendt
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 listopada 1969
|-
|Po górach, po chmurach
|Ernest Bryll
|Jowita Pieńkiewicz
|Baltazar; Pasterz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 lutego 1970
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Ksiądz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 maja 1970
|-
|Jadzia wdowa
|Ryszard Ruszkowski
|Henryk Tadeusz Czarnecki
|Filip Gawałecki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 lipca 1970
|-
|Księżniczka Turandot
|Carlo Gozzi
|Wojciech Jesionka
|Timur, król Astrachanu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|25 listopada 1970
|-
|Dialogus de Passione abo Żałosna Tragedyja o Męce Jezusa
|Anonim
|[[Jitka Stokalska]]
|Nikodem; Zacharias
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 marca 1971
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|[[Jitka Stokalska]]
|Kupiec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|26 września 1971
|-
|Święta Joanna
|George Bernard Shaw
|[[Józef Gruda]]
|Asesor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala im. Księcia Bogusława)
|21 stycznia 1972
|-
|Powrót Odysa
|Stanisław Wyspiański
|Wojciech Jesionka
|Melantios
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 marca 1972
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
(''fot. Grażyna Wyszomirska'')
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Daszewski_Jan04a.jpg|[[Wela Lam]] (Helena), '''Wincenty Wesołowski''' (Burczyński) i [[Jan Daszewski]] (Pagatowicz) w ''Grubych rybach'' (1955)
Plik:Wesolowski_Wincenty02a.jpg|[[Bohdan Albert Janiszewski]] (Tomasz Biegunka), [[Aleksander Fogiel]] (Argan) i [[Wincenty Wesołowski]] (Pan Biegunka) w ''Chorym z urojenia'' (1957) – ''fot. [[Witold Chromiński]]''
</gallery>
 

== Radio (obsada aktorska) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Realizacja akustyczna
! Opracowanie muzyczne
! Data pierwszej emisji
|-
|[[Zaorany ugór (radio)|Zaorany ugór]]
|Michaił Szołochow
|Wiktor Grotowicz (Wiktor Grotowicz)
|Henryk Jackowiak
|
|18 stycznia 1953
|-
|Smuga cienia
|Joseph Conrad
|[[Marian Syganiec]] ([[Czesław Czerniawski]])
|
|Aleksandra Szulcówna
|10 września 1958
|-
|}
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Rola
! data premiery
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Rittner
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|[[Jan Maciejowski ]]
|obsada aktorska
|18 marca 1966 (przeniesienie z Teatru Polskiego w Szczecinie)
|-
|}
 

== Odznaczenia ==
* '''1972''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1972''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1984''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2000
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
* Prasa szczecińska
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Wesołowski, Wincenty}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pracownicy techniczni teatru]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Zofia Mirska

2026-06-23T00:47:03Z

Andriusza: /* Role teatralne (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Zofia Mirska
|funkcja=aktorka
|grafika_osoba=Mirska_Zofia01.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[8 lutego]] [[1919]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[1 listopada]] [[1991]]
|smierc_miejsce=[[w:Skolimów|Skolimów]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Zofia Mirska''' '''(1919-1991)''' – aktorka
 
== Życiorys ==
'''Zofia Mirska''' (także Zofia Ewa Szeniec-Mirska lub Ewa Mirska) urodziła się [[8 lutego]] [[1919]] roku. W 1937 roku ukończyła szkołę baletową. Wtedy zainteresowała się dramatem. Karierę artystyczną rozpoczęła w teatrze częstochowskim pod dyrekcją Kazimierza Brodzikowskiego. Potem grała w teatrze w Stanisławowie pod dyrekcją Zuzy Łozińskiej. Przed wojną występowała w warszawskich teatrach Stara Banda i w Cyruliku Warszawskim. Zagrała także pierwszoplanowe role w filmach ''Legion ulicy'' (1932) w reż. Aleksandra Forda i ''Prokurator Alicja Horn'' (1933) w reż. Michała Waszyńskiego i Marty Flantz.

Po wojnie po raz pierwszy wystąpiła w 1949 roku na scenie Państwowego Teatru w Świdnicy w roli Niny Aleksandrowny w sztuce Aleksandra Afinogenowa ''Młodość zwycięża (Maszeńka)''. Potem związała się ze sceną Teatru im. A. Węgierki w Białymstoku (1950-1951). W latach 1952-1955 przebywała w Zielonej Górze. Była pierwszą aktorką z pełnymi kwalifikacjami zawodowymi w tworzonym przez Stanisława Cegielskiego zielonogórskim Teatrze Ziemi Lubuskiej. Po krótkim pobycie w Olsztynie zaangażowana została do Teatru Polskiego w Bielsku-Cieszynie. Występowała tam przez cztery lata (1955-1959).

Od 1959 roku w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Przez niemal dziesięć lat była aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Role, które tu zagrała, świadczyły o szerokim wachlarzu jej aktorskich możliwości. Występowała w repertuarze komediowym oraz w klasycznym i współczesnym dramacie. Jej emploi pozwalało na granie zarówno amantek, jak i staruszek. Najlepiej czuła się w sztukach psychologicznych, gdzie ostro i wyraziście budowała postać, nie obawiając się nawet pewnych przerysowań. Do jej najciekawszych szczecińskich kreacji zaliczyć można Augustę Parochlitz w ''Dwóch barwach krwi'' H. Hausera, Podstoliny w ''Fircyku w zalotach'' F. Zabłockiego, Podkomorzyny w ''Powrocie posła '' J.U. Niemcewicza, Sabinę Okulicz w ''Odwetach'' L. Kruczkowskiego, Bessie Bockser w ''Drewnianej misce'' E. Morrisa, Katarzyny w ''Hotelu Astoria'' A. Sztejna. Współpracowała także z Teatrem Krypta.

Później występowała w Teatrze im. W. Bogusławskiego w Kaliszu (1971-1973 i 1975-1976) oraz w Teatrze Nowym w Poznaniu (1973-1974).

Grała także w Teatrze Telewizji.

Od 1980 roku mieszkała w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. Tam zmarła [[1 listopada]] [[1991]] roku.
 

== Role teatralne (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|Pani Capuletti
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|Mama Stefka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Ivetta Michajłowna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Dwie barwy krwi
|Harald Hauser
|[[Tadeusz Żuchniewski]]
|Augusta Parochlitz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Dolly, prostytutka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Podstolina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Mąż uciśniony, czyli koniec i początek
|Mariusz Maszyński
|reżyseria zespołowa
|Marie
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 lipca 1961
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|Podkomorzyna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Sabina Okulicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Drewniana miska
|Edmund Morris
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Bessie Bockser, sąsiadka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Sławska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Katarzyna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Gospodyni
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Śluby panieńskie
|Aleksander Fredro
|Irena Ładosiówna
|Pani Dobrójska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 września 1963
|-
|Król umiera, czyli ceremonie
|Eugène Ionesco
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Teatr „13 Muz"
|13 stycznia 1964
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Józef Gruda]]
|Doktor Matylda von Zahnd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|Czarownica II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Pod drzwiami
|Wolfgang Borchert
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|5 września 1964
|-
|I koń się potknie...
|Aleksander Ostrowski
|Zbigniew Mak
|Druga rezydentka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 listopada 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Lokatorka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Śniadanie obiad kolacja
|Andrzej Szypulski
|Józef Wyszomirski
|Ona
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 października 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|Dama; Dama I; Chór
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|Pani Connally
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Meteor
||Friedrich Dürrenmatt
|[[Jan Maciejowski]]
|Pani w żałobie
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 grudnia 1966
|-
|Jesienny ogród
|Lillian Hellman
|[[Jan Maciejowski]]
|Róża Griggs
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 lutego 1967
|-
|Wiosna 21
|Aleksander Sztejn
|[[Jan Maciejowski]]
|Baronowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 czerwca 1967
|-
|Ryszard III
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Księżna Yorku, matka Edwarda IV, księcia Clarence i księcia Gloucester
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|29 września 1967
|-
|Wujaszek Wania
|Antoni Czechow
|[[Ewa Kołogórska]]
|Maria Wojnicka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1967
|-
|Pan Wokulski
|Bolesław Prus
|[[Ewa Kołogórska]]
|Prezesowa Zasławska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 lutego 1968
|-
|Kot w butach
|Zenon Laurentowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Dama dworu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1968
|-
|Rzecz listopadowa
|Ernest Bryll
|Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski
|Matka Pana Młodego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 kwietnia 1969
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|[[Józef Gruda]]
|Pani Soerensen
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|Królowa Śniegu
|Eugeniusz Szwarc
|Jowita Pieńkiewicz
|Królowa Śniegu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1969
|-
|Eros i Psyche
|Jerzy Żuławski
|Maciej Prus
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 lutego 1970
|-
|}
 

== Na scenie ==
''fot. Grażyna Wyszomirska''
<gallery widths=330 heights= 370 perrow=3>
Plik:Kilarski_Janusz03a.jpg|[[Zofia Mirska]] (Dama dworu), Adam Koman (Marszałek), [[Janusz Kilarski]] (Król Goździk), [[Elżbieta Kilarska]] (Królewna Purchawka) w ''Kocie w butach'' (1968)
Plik:Mirska_Zofia02a.jpg|Adam Koman (Marszałek) i [[Zofia Mirska]] (Dama dworu) w ''Kocie w butach'' (1968)
Plik:Witkowski_Zbigniew04.jpg|Od lewej: [[Antoni Szubarczyk]] (Pierwszy), [[Zofia Mirska]] (Matka Pana Młodego) i [[Zbigniew Witkowski]] (Drugi) w ''Rzeczy listopadowej'' (1969)
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* Gabriel Michalik, ''Hamlet w stanie spoczynku. Rzecz o Skolimowie'', Iskry, Warszawa 2011

== Inne źródła ==
* Strona internetowa [http://e-teatrr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]]
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Mirska, Zofia }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Wela Lam

2026-06-23T00:45:15Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Wela Lam
|funkcja=aktorka, reżyserka, tancerka, choreografka
|grafika_osoba=Lam_Wela02a.jpg
|grafika_opis=(fot. ze zbiorów Instytutu Teatralnego w Warszawie)
|urodziny_data=[[24 września]] [[1922]]
|urodziny_miejsce=[[w:Poznań|Poznań]]
|smierc_data=
|smierc_miejsce=
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Wela Lam''' '''(ur. 1922)''' – aktorka, reżyserka, tancerka, choreografka

== Życiorys ==
'''Wela Lam''' (także Wela Lam-Ziemnowiczowa) urodziła się [[24 września]] [[1922]] roku w Poznaniu. Pochodziła z rodziny o zamiłowaniach humanistycznych i artystycznych. Jej ojciec Władysław był w okresie międzywojennym nauczycielem rysunków w miejscowym gimnazjum, a po wojnie współorganizatorem Wydziału Architektury na Politechnice Gdańskiej oraz wykładowcą malarstwa w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Sopocie. Stryj Stanisław znanym wydawcą w Paryżu, a pradziad Jan autorem głośnej satyry na stosunki panujące w cesarsko-królewskiej Galicji, ''Wielki świat Capowic''.

W wieku czterech lat zaczęła uczęszczać do prywatnej szkoły tańca i rytmiki Walentyny Szaposznikow-Wiechowiczowej, jednej z prekursorek w Polsce nauki tańca metodą Emila Jaques'a Dalcroze'a.

W 1934 roku wyjechała do Lwowa, gdzie jej ojciec objął posadę nauczyciela akademickiego na tamtejszej Politechnice. Od września 1934 do 1935 roku kontynuowała naukę tańca metodą Dalcroze'a. W 1935 roku została przyjęta do Zawodowej Szkoły Tańca Artystycznego p. Waydowej, do klasy prowadzonej przez Marynę Broniewską. Z jej grupą taneczną występowała we Lwowie i w Katowicach do wiosny 1939 roku.

Małą maturę zdała w czerwcu 1938 roku. Jako początkująca nauczycielka prowadziła zajęcia z rytmiki w Szkole Muzycznej Gonetta (sez. 1938/39), równocześnie jako asystentka nauczycielki uczyła rytmiki w Szkole Muzycznej Anny Niementowskiej (Lwowskie Konserwatorjum Muzyczne im. Karola Szymanowskiego). W 1939 roku od nowo mianowanego dyrektora Teatru Wielkiego we Lwowie, Mieczysława Szpakowicza, otrzymała propozycję zatrudnienia w sez. 1939/40 w charakterze kierownika rytmizacji akcji. Wybuch wojny przeszkodził jednak w realizacji tych planów.

W maju 1941 roku zdała dużą maturę. W tym samym roku została przyjęta na drugi rok Technikum (Studium) Finansowo-Ekonomicznego. Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej przerwał dalsze studia. Do końca wojny pracowała jako służąca, pomoc kuchenna i kelnerka.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Krakowa. W lutym 1945 roku, z Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego, otrzymała zezwolenie na otwarcie szkoły tańca artystycznego. Szkołę tę prowadziła od maja 1945 do czerwca 1946 roku. W drugiej połowie 1945 roku stanęła przed Państwową Komisją Weryfikacyjną Zawodowego Związku Muzyków RP jako tancerka i pedagog szkół muzycznych. W wyniku pozytywnej weryfikacji 5 września 1945 roku została przyjęta do ZZM RP (nr leg. 4550). Po kilku latach, w maju 1948 roku, po reorganizacji Związku, została członkiem ZZPSK.

We wrześniu 1945 roku rozpoczęła pracę w Krakowskiej Szkole Umuzykalniającej. Na potrzeby rytmiki opracowała samodzielnie program, który po zatwierdzeniu przez Departament Szkolnictwa Muzycznego Ministerstwa Kultury i Sztuki, został wprowadzony do nauczania tego przedmiotu.

Niemal od początku pobytu w Krakowie związała się z Teatrem Miejskim im. Juliusza Słowckiego. Tu m.in. stworzyła scenografię do ''Antygony'' Sofoklesa w reż. Teofila Trzcińskiego (21 września 1945). W lutym i w marcu 1946 na scenie teatru poprowadziła dwa występy swoich uczennic. Przedstawienia te dano także w świetlicach podkrakowskich fabryk.

Od września 1946 do marca 1947 roku kierowała zespołem tanecznym Teatru Dramatycznego Marynarki Wojennej w Gdyni. W lutym 1947 roku przygotowała choreografię do ''Rozkosznej dziewczyny'' R. Benatzky'ego. Wraz z zespołem dała cykl występów tanecznych na terenie Wybrzeża.

Po rozwiązaniu teatru, w kwietniu 1947 roku została zaangażowana do Teatru Polskiego w Poznaniu. W czerwcu tego samego roku wystąpiła na poznańskiej scenie w roli Błazna w ''Wiele hałasu o nic'' W. Shakespeare'a. Była również autorką choreografii do tego przedstawienia.

W lipcu 1947 roku zdała w Łodzi egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną, na czele której stał Bohdan Korzeniewski,

W grudnia 1947 roku, na zaproszenie dyrektora Wilama Horzycy, weszła w skład zespołu aktorskiego i została choreografem Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu. Równocześnie prowadziła Prywatną Szkołę Tańca. W lutym 1948 roku dwukrotnie wystąpiła na scenie teatru.

W drugiej połowie 1948 roku powróciła do Poznania. Grała i przygotowywała choreografię m.in. w Teatrze Polskim, w Komedii Muzycznej, w Teatrze Aktora i Lalki oraz w Teatrze Młodego Widza. W latach 1950-1955 związana była ze scenami Ludowego Teatru Muzycznego w Warszawie oraz Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu.

W latach 1955-1963 przebywała w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. W tutejszych [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrach Dramatycznych]] grała, była asystentem reżysera oraz autorką choreografii. W 1956 roku została zaproszona przez [[Aleksander Fogiel|Aleksandra Fogla]], ówczesnego kierownika artystycznego [[Teatr Lalek „Rusałka”|Teatru Lalek „Rusałka”]], do współpracy z tą sceną w charakterze reżysera. W 1958 roku z ramienia szczecińskiego Oddziału SPATiF kandydowała do [[Prezydium Miejskiej Rady Narodowej|Miejskiej Rady Narodowej]]. Zabiegała o utworzenie w [[Szczecin|Szczecinie]] ośrodka skupiającego inicjatywy kulturalne oraz wybudowanie w mieście sali widowiskowej.

W 1963 roku powróciła do Torunia, gdzie została aktorką i choreografem Teatru im. Wilama Horzycy. Od 1965 roku aż do przejścia na emeryturę była związana z [[Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego (Koszalin)|Bałtyckim Teatrem Dramatycznym im. Juliusza Słowackiego]] w [[Koszalin|Koszalinie]]. Grała, reżyserowała, zajmowała się choreografią, była korepetytorem baletu. Ćwierćwiecze pracy zawodowej na scenie obchodziła 4 czerwca 1974 roku.
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor (Adaptacja)
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Miłość, humor i piosenka (program estradowy)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Estrada Szczecińska
|1955 (trasa objazdowa) - Świnoujście, Wolin, [[Gryfice]], [[Trzebiatów]], [[Kołobrzeg]], [[Białogard]], [[Łobez]], [[Świdwin]], [[Połczyn-Zdrój|Połczyn]], [[Drawsko Pomorskie|Drawsko]], [[Złocieniec]], [[Wałcz]], Piła, Złotów, Człuchów
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|obsada aktorska
|Helena, córka Burczyńskiego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Domańska, nauczycielka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Osiem lalek i jeden miś
|Irena Jurgielewiczowa
|'''Wela Lam'''
|reżyseria
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|19 lutego 1956
|-
|Lampa Aladyna
|Henryk Ryl, Janusz Makarczyk
|[[Aleksander Fogiel]]
|współpraca reżyserska
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|19 maja 1956
|-
|Żołnierz i bieda
|Samuel Marszak
|[[Aleksander Fogiel]]
|współpraca reżyserska
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|14 lipca 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Leosia Puciatówna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Książę i żebrak
|('''Wela Lam''' i [[Aleksander Fogiel]]) wg Marka Twaina
|'''Wela Lam'''
|adaptacja (wspólnie z [[Aleksander Fogiel|Aleksandrem Foglem]], reżyseria
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|17 lutego 1957
|-
|Skarga przeciw nieznanemu
|Georges Neveaux
|Stefan Drewicz (i inscenizacja)
|obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1957
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Iza
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Las
|Aleksander Ostrowski
|Jerzy Walden
|obsada aktorska
|Aksjusza
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 marca 1958
|-
|Awantury w Chioggi
|Carlo Goldoni
|[[Aleksander Fogiel]]
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Orsetta, szwagierka Fortunata
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Puk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Miep
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Pani de Bassano, Roussette
|państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Skrzypce, które przynoszą śmierć
|Andrzej Makarewicz
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lipca 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Matka; Panna Klara
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Emma Hopkins
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Mąż uciśniony, czyli koniec i początek
|Mariusz Maszyński
|reżyseria zespołowa
|obsada aktorska
|Ninon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 lipca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Kobieta w spodniach
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Czarownica; Głos daleki kobiety
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Zofia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Panna Aniela
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Chochoł; Czepcowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
<gallery widths=330 heights= 380 perrow=3>
Plik:Daszewski_Jan04a.jpg|[[Wela Lam]] (Helena), [[Wincenty Wesołowski]] (Burczyński) i [[Jan Daszewski]] (Pagatowicz) w ''Grubych rybach'' (1955) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Lam_Wela01a.jpg|'''Wela Lam'''
</gallery>
 
== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* (mr), ''Wyborcy poznają kandydatów na radnych. Wela Lam'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 10, s. 4
== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie], m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez aktorkę
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

 
{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Lam, Wela}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów lalkowych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów lalkowych]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Choreografowie]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2015]]

{{RedaktorP|[[User:Duluni|Sylwia Wesołowska]]}}

Jerzy Sobieraj

2026-06-23T00:43:54Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jerzy Sobieraj
|funkcja=aktor, reżyser
|grafika_osoba=Sobieraj_Jerzy01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[11 listopada]] [[1914]]
|urodziny_miejsce=[[w:Łódź|Łódź]]
|smierc_data=[[27 sierpnia]] [[1962]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[w:Łódź|Łódź]]
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Jerzy Sobieraj''' '''(1914-1962)''' – aktor, reżyser
 
== Życiorys ==
'''Jerzy Sobieraj''' urodził się [[11 listopada]] [[1914]] roku w Łodzi. Był synem Franciszka i Julianny z Nowaków. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do Gimnazjum im. Bolesława Prusa w Łodzi. Ze względu na trudną sytuację materialną rodziny, przeniósł się do gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego. Tam w 1935 roku zdał eksternistycznie maturę. Po odbyciu służby wojskowej podjął studia w łódzkiej filii Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie (po wojnie Uniwersytet Łódzki). Równocześnie rozpoczął pracę w Sądzie Grodzkim. Pracę i studia przerwał wybuch II wojny światowej.

Po kampanii wrześniowej 1939 roku przeniósł się do Generalnego Gubernatorstwa. Do 1943 roku pracował jako robotnik leśny. Wiosną tego samego roku został wywieziony na roboty do Berlina. Do kraju powrócił w czerwcu 1945 roku.

Krótko pracował jako urzędnik sądowy w Jeleniej Górze. Za sprawą Kazimierza Dejmka i Adama Hanuszkiewicza, przyszłych wybitnych reżyserów, a wówczas jeszcze aktorów Teatru Dolnośląskiego (obecnie Teatr im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze), zdecydował się porzucić prawo na korzyść aktorstwa. W sierpniu 1945 roku został dokooptowany do zespołu aktorskiego jeleniogórskiego teatru przez jego ówczesną dyrektorkę, Stefanię Gintel-Domańską. W jej reżyserii zagrał Murarza (29 sierpnia 1945) w ''Zemście'' Aleksandra Fredry. Kilka miesięcy później, już pod dyrekcją Jerzego Waldena i u boku [[Stanisław Bryliński|Stanisława Brylińskiego]] i [[Marian Godlewski|Mariana Godlewskiego]], w nowej adaptacji tej sztuki zagrał Dyndalskiego (12 listopada 1945). Po objęciu przez Jerzego Waldena dyrekcji wrocławskiego Teatru Dramatycznego, przeniósł się do Wrocławia. Na tamtejszej scenie grał w latach 1946-1948. W czerwcu 1947 roku zdał egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie. Od 1 września 1948 do 1953 roku ponownie występował w Jeleniej Górze, w Państwowym Teatrze Dolnośląskim. Od 1953 do 1956 roku był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu. W latach 1956-1958 grał na scenie gdańskiego Teatru Wybrzeże.

Od 1 października 1958 roku związany z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Dysponował sprawnym i precyzyjnym warsztatem aktorskim. Należał do najbardziej utalentowanych aktorów szczecińskiej sceny przełomu lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. O jego aktorstwie krytyk [[Michał Misiorny]] pisał: ''(...) Zyskał opinię jednego z najlepszych komików, dysponujących żywiołową siłą rozśmieszania i postacią, jakby idealnie dopasowaną do setki jego ról. Jednak mimo naturalnych dyspozycji nie pracował powierzchownie. Był bardzo poważny, pracował nad rolą bardzo wnikliwie, jej efekty komiczne akcentował w organicznym związku z logiką utworu i psychika postaci''. Szybko stał się ulubieńcem publiczności. Do jego najlepszych kreacji zalicza się m.in. role Cześnika w ''Zemście'' i Majora w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry, Morestana w ''Idiotce'' Marcela Acharda, Napoleona w ''Madame Sans-Gene'' Victoriena Sardou oraz Jonatana Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta.

Z sukcesami występował w Teatrze Propozycji w Klubie „13 Muz” oraz w Kabarecie Literackim w Związkach Twórczych.

Współpracował także z rozgłośnią Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]]. Wziął udział w słuchowisku poetyckim ''Czas słoneczników'' (prem. 23 sierpnia 1961) oraz w słuchowisku ''Freja z Siedmiu Wysp'' wg Josepha Conrada (prem. 6 lipca 1962).

Zmarł [[27 sierpnia]] [[1962]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]] po krótkiej lecz ciężkiej chorobie. Po ceremonii pożegnalnej w holu [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]] z udziałem środowisk twórczych i władz miejskich [[Szczecin|Szczecina]], trumnę przewieziono do rodzinnej Łodzi, gdzie aktor został pochowany.
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|A to pan zna? (program satyryczny)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|29 grudnia 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Pomet
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maskarada
|Michaił Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Szprich
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Cesarz Napoleon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Tsy-Lan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|'''Jerzy Sobieraj'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Król Apsik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Jerzy Andrasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Tyciuteńki; Pisarz prowentowy; Artiur; Ryży amant, Wincenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Cześnik Raptusiewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Do Perlimplin
|Teatr Propozycji „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Jonatan Jeremiasz Peachum, przyjaciel żebraków
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|Zbigniew Roman
|obsada aktorska
|Pustelnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1971
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Czordasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Mąż uciśniony, czyli koniec i początek
|Mariusz Maszyński
|reżyseria zespołowa
|obsada aktorska
|André
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 lipca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Milioner Korejko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Tony
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Paweł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Wielki Książę Konstanty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|Idiotka
|Marcel Achard
|Irena Grywińska-Adwentowicz
|obsada aktorska
|Julian Morestan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 kwietnia 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Major
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy20a.jpg|Jako Pomet w ''Rzymskiej kurtyzanie'' (1959) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Sobieraj_Jerzy09a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]] (Arbienin) i '''Jerzy Sobieraj''' (Szprich) w ''Maskaradzie'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Sobieraj_Jerzy10a.jpg|'''Jerzy Sobieraj''' (Cześnik) i [[Ryszard Sawicki]] (Dyndalski) w ''Zemście'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Z teki teatralnej Ludwika Piosickiego ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy08a.jpg|Jako Wincenty w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - „Głos Szczeciński” nr 295 z dn. 12 grudnia 1960, s. 5
Plik:Sobieraj_Jerzy19a.jpg|Jako Peachum w ''Operze za trzy grosze'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 82 z dn. 7 kwietnia 1961, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy18a.jpg|Jako Czordasz w ''Stu dniach małżeństwa'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 138 z dn. 13 czerwca 1961, s. 6
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy06a.jpg|Jako Wielki Książę Konstanty w ''Kordianie'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 20 z dn. 24 stycznia 1962, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy07a.jpg|Jako Major w ''Damach i huzarach'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 151 z dn. 27 czerwca 1962, s. 6
</gallery>
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1961''' – wyróżnienie za rolę Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' B. Brechta i za rolę Cześnika w ''Zemście'' A. Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na III Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== Z prasy ==
* ''(...) Z artystów na pierwszym miejscu wymieniłbym '''Jerzego Sobieraja''' w roli milionera Korejki - szalone perypetie tej postaci w rozmaitych jej wcielaniach: chytrusa, tchórza, adoratora pięknej Zosi - śledziliśmy z satysfakcją, jaką daje naprawdę dobre aktorstwo''. '''([[Feliks Jordan]], ''Niepokorny „Cielak”. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 14 września 1961)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Michał Misiorny]], ''Portret zawodu. Aktor na scenie'', „Głos Szczeciński” 1962 nr 152, s. 4
* [[Michał Misiorny]], ''Rocznica śmierci Jerzego Sobieraja'', „7-my Głos Tygodnia” 1963 nr 35, s. 4
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Zdjęcia i materiały ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. własnoręcznie sporządzony życiorys aktora)

{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Sobieraj, Jerzy }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2015]]

{{RedaktorP|[[User:Duluni|Sylwia Wesołowska]]}}

Jerzy Sobieraj

2026-06-23T00:43:22Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jerzy Sobieraj
|funkcja=aktor, reżyser
|grafika_osoba=Sobieraj_Jerzy01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[11 listopada]] [[1914]]
|urodziny_miejsce=[[w:Łódź|Łódź]]
|smierc_data=[[27 sierpnia]] [[1962]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[w:Łódź|Łódź]]
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Jerzy Sobieraj''' '''(1914-1962)''' – aktor, reżyser
 
== Życiorys ==
'''Jerzy Sobieraj''' urodził się [[11 listopada]] [[1914]] roku w Łodzi. Był synem Franciszka i Julianny z Nowaków. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do Gimnazjum im. Bolesława Prusa w Łodzi. Ze względu na trudną sytuację materialną rodziny, przeniósł się do gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego. Tam w 1935 roku zdał eksternistycznie maturę. Po odbyciu służby wojskowej podjął studia w łódzkiej filii Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie (po wojnie Uniwersytet Łódzki). Równocześnie rozpoczął pracę w Sądzie Grodzkim. Pracę i studia przerwał wybuch II wojny światowej.

Po kampanii wrześniowej 1939 roku przeniósł się do Generalnego Gubernatorstwa. Do 1943 roku pracował jako robotnik leśny. Wiosną tego samego roku został wywieziony na roboty do Berlina. Do kraju powrócił w czerwcu 1945 roku.

Krótko pracował jako urzędnik sądowy w Jeleniej Górze. Za sprawą Kazimierza Dejmka i Adama Hanuszkiewicza, przyszłych wybitnych reżyserów, a wówczas jeszcze aktorów Teatru Dolnośląskiego (obecnie Teatr im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze), zdecydował się porzucić prawo na korzyść aktorstwa. W sierpniu 1945 roku został dokooptowany do zespołu aktorskiego jeleniogórskiego teatru przez jego ówczesną dyrektorkę, Stefanię Gintel-Domańską. W jej reżyserii zagrał Murarza (29 sierpnia 1945) w ''Zemście'' Aleksandra Fredry. Kilka miesięcy później, już pod dyrekcją Jerzego Waldena i u boku [[Stanisław Bryliński|Stanisława Brylińskiego]] i [[Marian Godlewski|Mariana Godlewskiego]], w nowej adaptacji tej sztuki zagrał Dyndalskiego (12 listopada 1945). Po objęciu przez Jerzego Waldena dyrekcji wrocławskiego Teatru Dramatycznego, przeniósł się do Wrocławia. Na tamtejszej scenie grał w latach 1946-1948. W czerwcu 1947 roku zdał egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie. Od 1 września 1948 do 1953 roku ponownie występował w Jeleniej Górze, w Państwowym Teatrze Dolnośląskim. Od 1953 do 1956 roku był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu. W latach 1956-1958 grał na scenie gdańskiego Teatru Wybrzeże.

Od 1 października 1958 roku związany z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Dysponował sprawnym i precyzyjnym warsztatem aktorskim. Należał do najbardziej utalentowanych aktorów szczecińskiej sceny przełomu lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. O jego aktorstwie krytyk [[Michał Misiorny]] pisał: ''(...) Zyskał opinię jednego z najlepszych komików, dysponujących żywiołową siłą rozśmieszania i postacią, jakby idealnie dopasowaną do setki jego ról. Jednak mimo naturalnych dyspozycji nie pracował powierzchownie. Był bardzo poważny, pracował nad rolą bardzo wnikliwie, jej efekty komiczne akcentował w organicznym związku z logiką utworu i psychika postaci''. Szybko stał się ulubieńcem publiczności. Do jego najlepszych kreacji zalicza się m.in. role Cześnika w ''Zemście'' i Majora w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry, Morestana w ''Idiotce'' Marcela Acharda, Napoleona w ''Madame Sans-Gene'' Victoriena Sardou oraz Jonatana Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta.

Z sukcesami występował w Teatrze Propozycji w Klubie „13 Muz” oraz w Kabarecie Literackim w Związkach Twórczych.

Współpracował także z rozgłośnią Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]]. Wziął udział w słuchowisku poetyckim ''Czas słoneczników'' (prem. 23 sierpnia 1961) oraz w słuchowisku ''Freja z Siedmiu Wysp'' wg Josepha Conrada (prem. 6 lipca 1962).

Zmarł [[27 sierpnia]] [[1962]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]] po krótkiej lecz ciężkiej chorobie. Po ceremonii pożegnalnej w holu [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]] z udziałem środowisk twórczych i władz miejskich [[Szczecin|Szczecina]], trumnę przewieziono do rodzinnej Łodzi, gdzie aktor został pochowany.
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|A to pan zna? (program satyryczny)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|29 grudnia 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Pomet
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maskarada
|Michaił Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Szprich
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Cesarz Napoleon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Tsy-Lan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|'''Jerzy Sobieraj'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Król Apsik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Jerzy Andrasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Tyciuteńki; Pisarz prowentowy; Artiur; Ryży amant, Wincenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Cześnik Raptusiewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Do Perlimplin
|Teatr Propozycji „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Jonatan Jeremiasz Peachum, przyjaciel żebraków
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|Zbigniew Roman
|obsada aktorska
|Pustelnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1971
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Czordasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Mąż uciśniony, czyli koniec i początek
|Mariusz Maszyński
|reżyseria zespołowa
|obsada aktorska
|André
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
4 lipca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Milioner Korejko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Tony
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Paweł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Wielki Książę Konstanty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|Idiotka
|Marcel Achard
|Irena Grywińska-Adwentowicz
|obsada aktorska
|Julian Morestan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 kwietnia 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Major
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy20a.jpg|Jako Pomet w ''Rzymskiej kurtyzanie'' (1959) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Sobieraj_Jerzy09a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]] (Arbienin) i '''Jerzy Sobieraj''' (Szprich) w ''Maskaradzie'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Sobieraj_Jerzy10a.jpg|'''Jerzy Sobieraj''' (Cześnik) i [[Ryszard Sawicki]] (Dyndalski) w ''Zemście'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Z teki teatralnej Ludwika Piosickiego ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy08a.jpg|Jako Wincenty w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - „Głos Szczeciński” nr 295 z dn. 12 grudnia 1960, s. 5
Plik:Sobieraj_Jerzy19a.jpg|Jako Peachum w ''Operze za trzy grosze'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 82 z dn. 7 kwietnia 1961, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy18a.jpg|Jako Czordasz w ''Stu dniach małżeństwa'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 138 z dn. 13 czerwca 1961, s. 6
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy06a.jpg|Jako Wielki Książę Konstanty w ''Kordianie'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 20 z dn. 24 stycznia 1962, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy07a.jpg|Jako Major w ''Damach i huzarach'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 151 z dn. 27 czerwca 1962, s. 6
</gallery>
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1961''' – wyróżnienie za rolę Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' B. Brechta i za rolę Cześnika w ''Zemście'' A. Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na III Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== Z prasy ==
* ''(...) Z artystów na pierwszym miejscu wymieniłbym '''Jerzego Sobieraja''' w roli milionera Korejki - szalone perypetie tej postaci w rozmaitych jej wcielaniach: chytrusa, tchórza, adoratora pięknej Zosi - śledziliśmy z satysfakcją, jaką daje naprawdę dobre aktorstwo''. '''([[Feliks Jordan]], ''Niepokorny „Cielak”. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 14 września 1961)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Michał Misiorny]], ''Portret zawodu. Aktor na scenie'', „Głos Szczeciński” 1962 nr 152, s. 4
* [[Michał Misiorny]], ''Rocznica śmierci Jerzego Sobieraja'', „7-my Głos Tygodnia” 1963 nr 35, s. 4
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Zdjęcia i materiały ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. własnoręcznie sporządzony życiorys aktora)

{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Sobieraj, Jerzy }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2015]]

{{RedaktorP|[[User:Duluni|Sylwia Wesołowska]]}}

Zbigniew Roman

2026-06-23T00:38:45Z

Andriusza: /* Teatr */

'''Zbigniew Roman''' – aktor, reżyser

'''STRONA W BUDOWIE '''

==Życiorys ==
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Rejent Milczek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|[[Zbigniew Roman]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Ksiądz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Franz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|}
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), WAiF, Warszawa 1962

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Roman, Zbigniew }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2026]]

Nina Burska

2026-06-23T00:31:55Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Nina Burska
|funkcja=aktorka, śpiewaczka, reżyser, dyrektor teatru
|grafika_osoba=Burska_Nina.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[5 maja]] [[1895]]
|urodziny_miejsce=[[w:Łódź|Łódź]]
|smierc_data=[[28 sierpnia]] [[1976]]
|smierc_miejsce=[[w:Piaseczno|Piaseczno]]
|miejsce_spoczynku=Cmentarz Komunalny w Piasecznie (kw. E3-3-2)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=

}}

'''Nina Burska''' '''(1895-1976)''' – aktorka, śpiewaczka, reżyser, dyrektor teatru
 
== Życiorys ==
'''Nina Burska''' (właśc. Antonina Burska, po mężu Antonina Burska-Cichowska) urodziła się [[5 maja]] [[1895]] w Łodzi w rodzinie robotniczej. Była córką Izydora Burskiego, majstra w zakładach włókienniczych, i Józefy z Dwornickich. Po ukończeniu szkoły przyfabrycznej pracowała jako tkaczka w fabryce „Józef Rychter” w Łodzi. Równocześnie występowała w amatorskim przyfabrycznym zespole teatralnym, kierowanym przez J. Pilarskiego. Około 1916 roku zaczęła występować jako statystka na scenie łódzkiego Teatru Polskiego. Statystowała m.in. w sztuce ''Kościuszko pod Racławicami'' W.L. Anczyca w reż. Ludwika Solskiego. Ujawniony podczas tych występów talent spowodował, że przystąpiła do egzaminu aktorskiego.

Po pomyślnym zdaniu egzaminu, za namową Marii Przybyłko-Potockiej, przeniosła się do Warszawy, gdzie występowała w teatrach operetkowych i rewiowych: Oaza, Czarny Kot, Miraż (1917 i od lutego 1921), Dolina Szwajcarska (lato 1918), Nietoperz (m.in. luty, sierpień-październik 1922), Qui Pro Quo (sez. 1922/23, lipiec 1925), Teatr Nowy (czerwiec 1923), Nowości (1924), Bagatela (lato 1924), Perskie Oko (od września 1925 oraz w 1927). Wraz z wymienionymi zespołami, a także indywidualnie, występowała w licznych ośrodkach teatralnych, m.in. w rodzinnej Łodzi (1924), Kaliszu (1924), Płocku (1925), Krakowie (1925). W latach 1926-1929 grała w wielu zespołach objazdowych. W 1929 roku po urodzeniu syna wycofała się ze sceny. Do jej najlepszych przedwojennych ról należy zaliczyć Katię w ''Katii tancerce'', którą w 1924 roku zagrała w warszawskim Teatrze Nowości w zastępstwie Lucyny Messal. Ponadto z sukcesem wystąpiła w roli tytułowej w ''Dorinie'', w roli Neriny w ''Roku bez miłości'' i Mani we ''Wściekłym lotniku''. Recenzenci chwalili jej urodę, temperament sceniczny, vis comikę i umiejętności wokalne. W plebiscycie publiczności na królową operetki, ogłoszonym w czerwcu 1925 roku przez „Przegląd Teatralny i Filmowy”, zajęła szesnaste miejsce.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie, pracując w stołówce. W czasie wojny straciła jedynego syna i całe mienie.

Po wojnie wyjechała na Ziemie Odzyskane, gdzie położyła wielkie zasługi w organizacji życia teatralnego na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]]. Od lipca 1945 roku kierowała amatorskim zespołem Towarzystwa Teatrów i Muzyki Ludowej w Słupsku. Już w listopadzie 1945 roku podjęła próbę przekształcenia Towarzystwa w teatr zawodowy. W czerwcu 1946 roku dzieki jej staraniom powstał Teatr Miejski, w którym dominował repertuar rozrywkowy. Do 1947 roku wyreżyserowała większość wystawianych sztuk. Później współpracowała z powołanym do życia przez Otmara Rjamskiego objazdowym Teatrem Miejskim w Koszalinie, którego od marca 1947 do września 1949 roku była aktorką, głównym reżyserem i kierownikiem artystycznym. Wyreżyserowała m.in. ''Radców pana radcy'' M. Bałuckiego (1947), ''Tu mówi Tajmyr'' K. Isajewa i A. Galicza (1948) ''Jutro pogoda'' A. Hopwooda (1948), ''Kobietę we mgle'' M. Rusinka (1949) i ''Całe miasto o tym mówi'' J. Minkiewicza (1949).

W 1949 roku została zaangażowana do [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]], a później do [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]''', w których grała i reżyserowała do końca swojej artystycznej kariery. Po śmierci męża Karola Cichowskiego i przejściu na emeryturę w listopadzie 1970 roku, podjęła decyzję o zamieszkaniu w Schronisku Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie k. Warszawy. W dniu 9 grudnia tego samego roku w „Głosie Szczecińskim” (nr 289) ukazał się ostatni wywiad z aktorką, przed jej opuszczeniem [[Szczecin|Szczecina]].

Pracę aktorską łączyła z działalnością społeczną, m.in. w Lidze Kobiet.

Zmarła [[28 sierpnia]] [[1976]] roku w Piasecznie. Została pochowana w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Komunalnym w Piasecznie przy ul. Julianowskiej 27 (kw. E3-3-2).
 

== Okres szczeciński ==
W 1949 roku rozpoczęła pracę w [[Państwowy Teatr Polski|Państwowym Teatrze Polskim]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. Zadebiutowała 16 stycznia 1951 roku rolą pani Sonnenbruch w ''Niemcach'' L. Kruczkowskiego w reż. Jana Perza, w dniu otwarcia sceny Teatru Współczesnego. Od 1952 do 1967 roku związana była z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]]. Grała wiele ról, występując wyłącznie w repertuarze dramatycznym. Jako aktorka zyskała popularność i sympatię szczecińskiej publiczności, przede wszystkim rolami charakterystycznymi o dużym ładunku komizmu, m.in. jako: Balbina Kłaczkowska w ''Romansie z wodewilu'', Pani Perrichon w ''Podróży pana Perrichon'', Orgonowa i Dyndalska w ''Damach i huzarach'', a także w skeczach ''Oświadczyny staropolskie'' i w ''Kramie z piosenkami''. W 1964 roku w programie do sztuki ''W małym domku'' o aktorce pisano: ''Duży temperament sceniczny, znakomita vis comica, wewnętrzne ciepło, które emanuje z jej postaci scenicznych - oto sekrety wielkiego, zasłużonego powodzenia wśród szerokich rzesz publiczności''. Grała także poważniejsze role dramatyczne, m.in. Bertę w ''Niemcach'', Rukienie w ''Pieją koguty'', Marię Łanową w ''Domu kobiet''. O tej ostatniej roli [[Feliks Jordan]] pisał: ''(...) bodaj od czasów, kiedy grała Bertę w „Niemcach” Kruczkowskiego nie miała okazji zmagać się z rolą pełną tak silnego, dramatycznego napięcia. Wyszła z tej próby zwycięsko, stworzyła postać żywą, przekonywającą w każdym słowie i geście''. U schyłku swojej kariery aktorka ponownie zagrała w ''Domu kobiet'', tym razem w roli Zofii. Na uwagę zasługiwały także inne role Niny Burskiej – Klimina w ''Weselu'', Turusina w ''I koń się potknie'', Tadrachowa w ''Moralności pani Dulskiej'', Pani Jowialska w ''Panu Jowialskim''.

Także z sukcesem reżyserowała (sez. 1951/52, sez. 1955/56, sez. 1956/57, sez. 1958/59). Była pierwszą kobietą reżyserem w [[Szczecin|Szczecinie]], która podjęła się wystawienia ''Głupiego Jakuba'' T. Rittnera.

Jubileusz pięćdziesięciolecia pracy scenicznej obchodziła aktorka 23 listopada 1965 roku w przedstawieniu ''Incydent w Vichy'' na scenie [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]].

Przez cały czas pracy zawodowej w [[Szczecin|Szczecinie]] utrzymywała żywy kontakt z amatorskim ruchem teatralnym, dzieląc się swoim warsztatem i bogatym doświadczeniem aktorskim. Kierowała wieloma teatrami i estradowymi zespołami amatorskimi ze [[Szczecin|Szczecina]] (m.in. MZBM, MHD, WZSP) i pobliskich miejscowości, m.in z Reska i Połczyna-Zdroju. Była założycielką wielokrotnie nagradzanego zespołu Komendy Wojewódzkiej MO w [[Szczecin|Szczecinie]], a także konsultantką artystyczną Zespołu Pieśni i Tańca przy Domu Kultury „Budowlanych”.
 

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Niemcy
|Leon Kruczkowski
|Jan Perz
|obsada aktorska
|Berta Sonnenbruch
|Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1950
|-
|Obcy cień
|Konstanty Simonow
|Jan Perz
|obsada aktorska
|Maria Trofimowna Sawatiejewa
|Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny)
|31 maja 1950
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|Jan Perz, Kazimierz Petecki
|obsada aktorska
|Ciocia
|Państwowy Teatr Polski
|3 września 1950
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|Hugon Moryciński
|obsada aktorska
|Poszlepkina
|Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny)
|7 listopada 1950
|-
|Pieją koguty
|Józef Bałtuszis
|[[Czesław Staszewski]]
|obsada aktorska
|Rukienie
|Państwowy Teatr Polski (scena filialna Teatr Współczesny)
|3 listopada 1951
|-
|Świerszcz za kominem
|Karol Dickens
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Pani Fielding
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 marca 1952
|-
|Głupi Jakub
|Tadeusz Rittner
|'''Nina Burska'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 maja 1952
|-
|Dwa tygodnie w „Raju"
|Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński
|Bronisław Kassowski
|obsada aktorska
|Pani Marta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 wrzesnia 1952
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Fiekła Iwanowna, swatka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1952
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Orgonowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 czerwca 1953
|-
|Bosman z „Bajki”
|Roman Długosz, Edward Maszewski
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Agnieszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 stycznia 1954
|-
|Imieniny pana dyrektora
|Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Puchalska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lipca 1954
|-
|Ponury zalew (z cyklu: ''Szczecińskie Wieczory Satyryczne'')
|[[Henryk Livor-Piotrowski]] i [[Ryszard Pietruski]] (oprac. tekstów)
|
|obsada aktorska
|
|Państwowe Przedsiębiorstwo Imprez Estradowych, Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1955
|-
|Dom kobiet
|Zofia Nałkowska
|'''Nina Burska'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Maria Łanowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|2 lutego 1956
|-
|Spotkanie
|Jean Anouilh
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pani Delachaume
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|20 lipca 1956
|-
|Panie kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|'''Nina Burska'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Generałowa Morawska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Strachy
|Claude Santelli wg Plauta
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Skafa, piastunka Filis
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 czerwca 1957
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Belina, druga żona Argana
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Balbina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Piastunka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|'''Nina Burska'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Cudotwórca
|Anatol Stern
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Franciszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Pani Peteniowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Dama I; Matka; Pani; Kiełbasiarka; Plotkarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Brecht Bertolt
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Śpiewająca ballady-prologu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Dowód osobisty
|Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
|Andrzej Dobrowolski
|obsada aktorska
|Dama II (starsza)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 stycznia 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Pani Dyndalska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Klimina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|'''Nina Burska''' i [[Antoni Kaczorowski]]
|reżyseria
|
|Zespół Artystyczny Klubu Robotniczego ZBM
|26 lutego 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Achsa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Zielenina (matka)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|I koń się potknie...
|Aleksander Ostrowski
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Sofia Ignatiewna Turusina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 listopada 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Tadrachowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Incydent w Vichy
|Arthur Miller
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 listopada 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Dama II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Rittner
|[[Aleksander Rodziewicz]], [[Jan Maciejowski]] (realizacja TV)
|obsada aktorska
|
|Teatr Telewizji
|18 marca 1966
|-
|Pan Jowialski
|Aleksander Fredro
|Andrzej Ziębiński
|obsada aktorska
|Pani Jowialska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|13 stycznia 1967
|-
|Dom kobiet
|Zofia Nałkowska
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Zofia Sworzeniowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1967
|-
|}
 

== ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Burska_Nina06a.jpg|'''Nina Burska''' (Orgonowa), [[Danuta Kolaszyńska]] (Aniela) i [[Maria Kalinowska]] (Dyndalska) w ''Damach i huzarach'' (1953)
Plik:Dom_kobiet_plakat.jpg|Afisz teatralny do sztuki w reżyserii i z udziałem '''Niny Burskiej''' (1956)
Plik:Burska_Nina05a.jpg|'''Nina Burska''' (Pani Peteniowa) i [[Maria Nochowicz]] (Sylwia) w ''Nie jesteśmy aniołami'' (1960)
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Burska_Nina10a.jpg|[[Nina Burska]] w ''Operze za trzy grosze'' (1961) - ''rys. Ludwik Piosicki''
</gallery>
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1955''' – Nagroda Artystyczna [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] za pracę w dziedzinie teatru (22 lipca)
* '''1960''' – Nagroda Miasta Szczecina w dziedzinie teatru
* '''1965''' – nagroda Centralnej Rady Związków Zawodowych i Prezydium WKZZ z okazji Dnia Teatru
 

== Odznaczenia ==
* '''1965''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
 

== O Ninie Burskiej ==
* ''(...) Słowa największego uznania należą się przede wszystkim Ninie Burskiej jako reżyserce, a także głównej inicjatorce przedstawienia. Umiała ona tchnąć nowe życie w niektóre mocno już, zdawałoby się, poszarzałe obrazy, połączyć je z tętniącymi wspaniałym wigorem scenami „radziwiłłowskimi” w jedną konsekwentną całość, która w sumie gra ogromnym bogactwem barw. Jako barwne widowisko jest też „Panie Kochanku” jednym z najlepszych osiagnięć teatrów szczecińskich. (...) Z werwą i dużą kulturą zagrała rolę generałowej Nina Burska.'' ([[Feliks Jordan]], ''„Panie Kochanku” w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 14 grudnia 1956)

* ''(...) Nina Burska, przedwojenna aktorka operetkowa i rewiowa, która z biegiem lat przeszła do dramatu grając role charakterystyczne. (...) Zaangażowana przez [[Zbigniew Sawan|Sawana]] w 1949 roku, zdobywa sobie w krótkim czasie wielką sympatię widzów. Również zasłużona działaczka ruchu amatorskiego.'' ([[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'', s. 278)
 
== O Ninie Burskiej pisali m.in. ==
* [[Alina Głowacka]], [[Alicja Maciejowska]], ''Ostatni monolog'', [[Morze i Ziemia (kwartalnik)|„Morze i Ziemia. Almanach Społeczno-Kulturalny”]] kwiecień 1979, s. 8-9
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1950/51, Instytut Sztuki, Warszawa 1952
* ''Almanach sceny polskiej 1951/52'', Instytut Sztuki, Warszawa 1953
* ''Almanach sceny polskiej 1956/57'', Instytut Sztuki, Warszawa 1958
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* „Głos Szczeciński” 1955 nr 178
* „Głos Szczeciński” 1970 nr 292
* (j), ''Nina Burska'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1952 nr 210, s. 5
* [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1956 nr 31
* [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1965 nr 271
* Gabriel Michalik, ''Hamlet w stanie spoczynku. Rzecz o Skolimowie'', Iskry, Warszawa 2011
* [[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t. II, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa 1994
* WL, ''Szczecin przyznaje nagrody teatralne'', „Teatr” 1955 nr 17, s.20

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Burska, Nina }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z muzyką]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Śpiewaczki i śpiewacy]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2011]]

Nina Burska

2026-06-23T00:31:16Z

Andriusza: /* Bibliografia */

Klemens Myczkowski

2026-06-23T00:27:41Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Klemens Myczkowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Myczkowski_Klemens01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Adam Litkowicz)
|urodziny_data=[[19 listopada]] [[1921]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[16 sierpnia]] [[2007]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. ZBOWIDA-2-5)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Klemens Myczkowski''' '''(1921-2007)''' – aktor
 

== Życiorys ==
'''Klemens Myczkowski''' urodził się [[19 listopada]] [[1921]] roku. Był potomkiem uczestnika Sejmu Wielkiego. Jego rodzicami byli Stanisław Jarosław Myczkowski i Zofia ks. Puzyna herbu Oginiec.

Na scenie zadebiutował w 1951 roku w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, w okresie dyrekcji Antoniego Biliczaka i Zuzanny Łozińskiej. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne początkowo obsadzany był w rolach amantów - Filo w ''Pannie Maliczewskiej'' Gabrieli Zapolskiej i Zbigniew w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego. Wkrótce swoje artystyczne emploi rozszerzył o charakterystyczne role starszych panów - Szewc w ''Czarującej szewcowej'' Federico Garcii Lorki, Pan Andrzej w ''Świeczniku'' Alfreda de Musseta. W jeleniogórskim teatrze podjął się także pierwszych prób reżyserskich (asystent Marii Straszewskiej przy realizacji ''Czarującej szewcowej''). Z teatrem tym związany był do 1956 roku. W tym czasie zdał egzamin aktorski w Krakowie.

W sezonie 1956/1957 występował na scenie kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego. Zagrał tam Armanda w ''Damie kameliowej'' Aleksandra Dumasa, Księdza Jana w ''Rozdrożu miłości'' Jerzego Zawieyskiego, Ksawerego Poniłowskiego w ''Milczeniu'' Romana Brandstaettera, Kapitana w ''Huzarach'' Pierre'a Aristide Breala.

W 1957 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Współpracował także z Teatrem Krypta. Na szczecińskich scenach stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. Bukańskiego w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego, Matyjasa w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta, Dyndalskiego w ''Zemście'' Aleksandra Fredry, Nosa w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego. Najczęściej obsadzany był w rolach charakterystycznych, w których czuł się najlepiej. Niechętnie grywał amantów.

Oprócz pracy zawodowej udzielał się także społecznie. Zwracał uwagę na konieczność wychowania teatralnego młodzieży. Był inicjatorem powołania do życia teatru szkolnego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Organizował poranki żywego słowa dla młodzieży (m.in. montaż z ''Pana Tadeusza'' A. Mickiewicza), brał udział w koncertach dla starszych dzieci, recytował bajki dla najmłodszych. Działał w SPATiF-ie i w Radzie Zakładowej przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]].

W połowie 1965 roku opuścił [[Szczecin]] na kilkanaście lat. Początkowo związał się z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu (1965-1966). Później kolejno był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1967-1970), Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (1970-1973), Teatru Ziemi Opolskiej (obecnie Teatr im. Jana Kochanowskiego) w Opolu (1973-1975), Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1975-1977), Teatru Dramatycznego (obecnie Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego) w Wałbrzychu (1978-1980), Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (1981).

Od września 1981 ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Do przejścia na emeryturę w 1988 roku był aktorem [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. W 1985 roku gościnnie występował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Był żonaty z Elżbietą Czochron (1921-1996). Miał córki Marię (ur. 1946) i Annę (ur. 1947). Mieszkał w [[Blok C-3|Bloku C-3]] przy ul. [[Ulica Jaromira|Jaromira]] 8 (obecnie [[Aleja Wyzwolenia]] 17).

Zmarł [[16 sierpnia]] [[2007]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 22 sierpnia na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. ZBOWIDA-2-5).

 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Student
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bukański, geolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pers; Wioślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas, Jean Paul Sartre
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Salomon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Staszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Panfilio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Kraler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Margrabia de Torcy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Król Huaj; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Dr Franciszek Joo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Pierwszy dzień wolności
|Leon Kruczkowski
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Grimm
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterz; Markiz; Dworzanin; Kawaler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Dyndalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Matyjas „Kikut”, człowiek Maca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Urzędnik I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wieśniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Doktor; Gehenna; Stojący na kolumnie; Widmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Zegarmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Bugała
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Iwan Tiuleniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Nos; Wojtek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Cygan Snogg
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Abisur
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Pokusa
|Jan Paweł Gawlik
|Stanisław Milski
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Wiesielin, docent Instytutu Medycznego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Solfernus
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Rosse
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Pan Motylek; Staruszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Gralon; Poseł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dom bez klamek
|Zygmunt Wojdan
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|31 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Doktor Lombardi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Bogowie
|Zygmunt Mycielski
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|czerwiec 1965
|-
|Ostatni kongres wybielaczy
|Andrzej Kojer wg ''Turandot, czyli Kongres Wybielaczy'' Bertolta Brechta
|[[Andrzej Chrzanowski]], Jacek Koprowicz
|obsada aktorska
|Drugi Zbrojny
|Teatr Współczesny
|7 maja 1981
|-
|Akwarium 2
|Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz
|Jerzy Gruza
|obsada aktorska
|Świtaniec
|Teatr Współczesny
|29 września 1981
|-
|Spazmy modne
|Wojciech Bogusławski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Doktor Mizantropski
|Teatr Współczesny (Scena Młodzieżowego Domu Kultury Kolejarza)
|5 marca 1982
|-
|Caligula
|Albert Camus
|Bogdan Ciosek (PWST Kraków)
|obsada aktorska
|Mereia
|Teatr Współczesny
|17 września 1982
|-
|Operetka
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Proboszcz
|Teatr Współczesny
|10 grudnia 1982
|-
|Zabicie ciotki
|Andrzej Bursa
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Świętokradca
|Teatr Współczesny (Sala Prób)
|8 stycznia 1983
|-
|Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Krzysztof Babicki
|obsada aktorska
|Pan w cylindrze
|Teatr Współczesny
|25 marca 1983
|-
|Cud
|György Schwajda
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Personalny
|Teatr Współczesny
|7 października 1983
|-
|Nie-Boska komedia
|Zygmunt Krasiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ksiądz
|Teatr Współczesny
|16 grudnia 1983
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|obsada aktorska
|Wiceprezydent Weychert
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Białe małżeństwo
|Tadeusz Różewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Maître des cérémonies
|Teatr Współczesny
|21 grudnia 1984
|-
|Amadeusz
|Peter Shaffer
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Kapelmistrz Bonno
|Teatr Współczesny
|5 maja 1985
|-
|Matka
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Robotnik I
|Teatr Współczesny
|14 czerwca 1985
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Szymczyk, radca
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|}

 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Szubarczyk_Kram.jpg|Od lewej: '''Klemens Myczkowski''', [[Antoni Szubarczyk]], Halina Kazimierowska, [[Bohdan Gierszanin]] i Henryk Matwiszyn w ''Kramie z piosenkami'' (1960)
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|[[Zdzisław Relski]] (Pantalone) i '''Klemens Myczkowski''' (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Myczkowski_Klemens15.jpg|[[Anna Januszewska]] (Bianka), Danuta Stenka (Paulina), '''Klemens Myczkowski''' (Maître des cérémonies) w ''Białym małżeństwie'' (1984) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Myczkowski, Klemens}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Krystyna Demska

2026-06-23T00:24:34Z

Andriusza: /* Działalność artystyczna (Szczecin) = */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Krystyna Demska
|funkcja=aktorka, reżyser teatralny
|grafika_osoba=Demska_Krystyna01a.jpg
|grafika_opis=Krystyna Demska jako Aldonza-Dulcynea w „Człowieku z La Manchy”
|urodziny_data=[[11 marca]] [[1934]]
|urodziny_miejsce=[[w:Nowy Dwór Mazowiecki|Nowy Dwór Mazowiecki]]
|smierc_data=[[12 grudnia]] [[2025]]
|smierc_miejsce=[[w:Poznań|Poznań]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Krystyna Demska''' '''(1934-2025)''' – aktorka, reżyser teatralny
 
== Życiorys ==
'''Krystyna Teresa Demska''' (także Krystyna Demska-Woźnica) urodziła się [[11 marca]] [[1934]] roku w Nowym Dworze Mazowieckim.

Na początku lat 50. wyjechała do Poznania. Tam podjęła studia w Wyższej Szkole Ekonomicznej (1953-1956), których jednak nie ukończyła. W 1963 roku zdała eksternistyczny egzamin aktorski.

W 1953 roku nawiązała współpracę z poznańskimi teatrami. Była członkiem Eksperymentalnego Zespołu Dramatycznego „Kuźnica” przy Wielkopolskim Towarzystwie Miłośników Sceny. Jako studentka III roku otrzymała od dziekana zgodę na podjęcie pracy w poznańskim Teatrze Satyry (Estrada Satyryczna). Na scenie tej zadebiutowała w 1957 roku w spektaklu ''Piękna Helena'' w reż. Jana Kulczyńskiego. W latach 1958-1959 występowała w Teatrze im. Aleksandra Fredry w Gnieźnie. Tu zagrała m.in. tytułową rolę w ''Czerwonym Kapturku'' Stanisława Płonki-Fiszera i Fruzię w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry.

Od 1959 roku mieszkała w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. W latach 1959-1962 była aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Na szczecińskiej scenie zadebiutowała rolą Wróżki w ''Dziewczynce z zapałkami'' Tadeusza Kwaśniewskiego w reż. [[Jerzy Sobieraj|Jerzego Sobieraja]]. Po otrzymaniu propozycji od dyrektora [[Edmund Wayda|Edmunda Waydy]], w 1962 roku związała się ze scenami muzycznymi [[Szczecin|Szczecina]]. Początkowo z Państwową Operetką, a po jej reorganizacji z Państwowym Teatrem Muzycznym (1965-1975). Obdarzona niezwykłą osobowością, talentem aktorskim i muzycznym, grała role pierwszoplanowe i charakterystyczne. W 1971 roku wystąpiła w roli Adeli w musicalu ''Człowiek z La Manchy'' w reż. [[Janusz Marzec|Janusza Marca]]. Rola ta, uważana przez samą artystkę za rolę jej życia, przyniosła Krystynie Demskiej prestiżową nagrodę [[Bursztynowy Pierścień 1971 (nagroda)|Bursztynowego Pierścienia]], przyznawaną przez czytelników w plebiscycie [[Kurier Szczeciński|„Kuriera Szczecińskiego”]].

W 1975 roku ponownie grała na scenach [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Po ich reorganizacji w 1976 roku została aktorką [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]] (1976-1986). Współpracowała z Teatrem Krypta. Od 1986 do przejścia na emeryturę w 1990 roku grała na scenie [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]].

W latach 1974-1981 kierowała szczecińską „Estradą”. Była kierownikiem artystycznym imprez, które odbywały się w słynnym kombinacie gastronomiczno-rozrywkowym „Kaskada”. Prowadziła też konferansjerkę w programach Variété. Współpracowała z rozgłośnią Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]].

Po odejściu na emeryturę wyjechała ze [[Szczecin|Szczecina]] i zamieszkała na stałe w Poznaniu.

W 2017 roku obchodziła jubileusz 60-lecia pracy zawodowej.

Zmarła [[12 grudnia]] [[2025]] roku w Poznaniu. Została pochowana na Cmentarzu Komunalnym Miłostowo przy ul. Kępa 1 w Poznaniu (pole 38; kw. 3-1-16).
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor/autor libretta
! Muzyka
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski wg Hansa Christiana Andersena
|Zygfryd Jałowiecki
|[[Jerzy Sobieraj]]
|obsada aktorska
|Wróżka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterka; Markiza; Panna; Córka; Panna respektowa; Mężatka; Jadwiga
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta
|[[Jan Janikowski]]
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Marcela
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|Kurt Weill
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Lucy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Howard Sidney
|
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Amy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Dowód osobisty
|Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
|Czesław Twarowski (oprac. muz.)
|Andrzej Dobrowolski
|obsada aktorska
|Dama I (młoda)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 stycznia 1962
|-
|Osobliwe zdarzenie
|Carlo Goldoni
|
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Marianna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 marca 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Jan Janikowski]] (oprac. muz.)
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Józia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Jutro pogoda
|James Avery Hopwood
|Józef Talarczyk
|Henryk Cajzel
|obsada aktorska
|Laura
|Państwowa Operetka
|2 października 1962
|-
|Serwus Pietrek
|Alfred Berg, Hans Hardt
|Gerd Natschinski
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Ada
|Państwowa Operetka
|25 czerwca 1963
|-
|Czarujący Giulio
|Pietro Garinei, Sandro Giovannini
|Gorni Kramer
|Danuta Baduszkowa
|obsada aktorska
|Nana
|Państwowa Operetka
|15 października 1963
|-
|Can-Can
|Abe Burrows
|Cole Porter
|[[Edmund Wayda]]
|obsada aktorska
|Klaudyna
|Państwowa Operetka
|29 stycznia 1964
|-
|Ciotka Karola
|Brandon Thomas
|Władysław Szpilman
|Henryk Cajzel
|obsada aktorska
|Kitty Verdun, wychowanka
|Państwowa Operetka
|14 kwietnia 1964
|-
|Życie paryskie
|Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy
|Jacques Offenbach
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Paulina, pokojówka
|Państwowa Operetka
|16 czerwca 1964
|-
|Paganini
|Paul Knepler, Béla Jenbach
|Franz Lehár, [[Edmund Borowski]] (muzyka baletowa)
|Tadeusz Laskowski
|obsada aktorska
|Corallina, oberżystka
|Państwowa Operetka
|30 września 1965
|-
|My Fair Lady
|Alan Jay Lerner wg komedii ''Pigmalion'' George'a Bernarda Shawa
|Frederic Loewe
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Pani Pearce
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1966
|-
|Jego wysokość Bobasek
|Keble Howard
|Ryszard Sielicki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Klara Merson
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 kwietnia 1966
|-
|Ptasznik z Tyrolu
|Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a
|Karl Zeller
|[[Edmund Wayda]]
|obsada aktorska
|Joasia
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 października 1966
|-
|Dziękuję ci, Ewo
|Jan Majdrowicz
|Stanisław Renz
|[[Edmund Wayda]]
|obsada aktorska
|Krystyna Fianowska
|Państwowy Teatr Muzyczny
|4 marca 1967
|-
|Nitouche
|Henri Meilhac, Albert Millaud
|Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger)
|Juliusz Lubicz-Lisowski
|obsada aktorska
|Korynna
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 stycznia 1968
|-
|Noc w Wenecji
|Friedrich Zell, Richard Genèe
|Johann Strauss syn
|Tadeusz Laskowski
|obsada aktorska
|Barbara
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 maja 1968 (wg afisza 9 maja 1968)
|-
|Dama od Maxima
|Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau
|Ryszard Sielicki
|Aleksander Długosz
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Gabriela Petypon
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 września 1968
|-
|Student żebrak
|Friedrich Zell, Richard Genèe
|Karl Millöcker
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Ewa Małachowska
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 grudnia 1968
|-
|Dziś do ciebie przyjść nie mogę
|Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki
|różni kompozytorzy, Andrzej Hundziak (oprac. muz.)
|Ireneusz Kanicki
|obsada aktorska
|obsada aktorska m.in. w etiudach: ''Wigilia''
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 kwietnia 1969
|-
|Wiedeńska krew
|Victor Léon, Leo Stein
|Johann Strauss syn
|Zofia Weissówna
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Markiza de la Farcase
|Państwowy Teatr Muzyczny
|26 września 1969
|-
|Eksportowa żona
|Jan Majdrowicz
|Stanisław Renz
|Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz
|obsada aktorska
|Helena
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 listopada 1969
|-
|Droga przez walkę (widowisko muzyczne)
|[[Janusz Marzec]], [[Walerian Pawłowski]]
|m.in. A. Aleksandrow, A. Florkowski, L. Knipper, K. Mołczanow, A. Nowikow. W. Zacharew w oprac. [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]
|[[Janusz Marzec]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1970
|-
|Człowiek z La Manchy
|Dale Wasserman
|Mitchell Leigh
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Aldonza-Dulcynea
|Państwowy Teatr Muzyczny
|29 lipca 1971
|-
|Ach, ci mężczyźni (program kabaretowy)
|
|
|
|obsada aktorska
|
|Estrada Szczecińska (Klub Kubuś)
|9 kwietnia 1972
|-
|Hello Dolly
|Michael Stewart
|Jerry Herman
|Bedřich Kramosil (Czechosłowacja)
|obsada aktorska
|Irena Molloy
|Państwowy Teatr Muzyczny
|13 września 1972
|-
|Aniuta
|Jurij Zyskind
|Jurij Milutin
|Władimir Kurecznik
|obsada aktorska
|Helene
|Państwowy Teatr Muzyczny
|29 grudnia 1972
|-
|Domek trzech dziewcząt
|Alfred Willner, Heinz Reichert wg powieści ''Schwammerl'' Rudolfa Hansa Bartscha
|Heinrich Berté wg muzyki Franza Schuberta
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|obsada aktorska
|Pani Stingl
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 lipca 1973
|-
|Nicole
|Andreas Bauer wg Ernsta Nebhuta
|Michael Jary
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|obsada aktorska
|Matka Madeleine
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 grudnia 1973
|-
|Zemsta nietoperza
|Karl Haffner, Richard Genèe wg sztuki ''Das Gefängnis'' Rodericha Benedixa i wodewilu ''La Réveillon'' Henriego Meilhaca i Ludovica Halévy'ego
|Johann Strauss syn
|Marian Kobielski
|obsada aktorska
|Gigi
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 lipca 1974
|-
|Piękna Helena
|Jacques Offenbach
|Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|obsada aktorska
|Leonea
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1975
|-
|[[Aniuta (operetka)|Aniuta]]
|Jurij Zyskind
|Jurij Milutin
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]; Irena Sobierajska (real. TV)
|obsada aktorska
|Helene
|Państwowy Teatr Muzyczny; Telewizja Szczecin
|3 czerwca 1975
|-
|Janosik, czyli na szkle malowane
|Ernest Bryll
|Katarzyna Gaertner
|Jan Skotnicki
|obsada aktorska
|Diabeł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 października 1975
|-
|Śpiąca Królewna
|Michał Borzykowski
|
|Janusz Kozłowski
|obsada aktorska
|Sataniellas
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 listopada 1975
|-
|Ta mała ziemia
|Georgi Dżagarow
|
|Andrzej Ziębiński
|obsada aktorska
|Byrzaszka
|Teatr Polski
|6 czerwca 1976
|-
|Ślub
|Witold Gombrowicz
|Teresa Stokowska-Gajda (oprac. muz.)
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Dama dworu
|Teatr Polski
|19 listopada 1976
|-
|Przedwiośnie
|Stefan Żeromski
|Zbigniew Karnecki
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Lekarka
|Teatr Polski
|12 marca 1977
|-
|Kartoteka
|Tadeusz Różewicz
|
|Jan Jeruzal
|obsada aktorska
|Olga
|Teatr Polski
|25 maja 1977
|-
|Trzy miłości (montaż poetycki)
|Bułat Okudżawa, Wisława szymborska, Julian Tuwim
|
|Aleksander Gierczak
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|4 lipca 1977
|-
|Książę Niezłomny
|Juliusz Słowacki
|Stanisław Syrewicz
|Bohdan Cybulski
|obsada aktorska
|Zara
|Teatr Polski
|27 lipca 1977
|-
|Rzeźnia
|Sławomir Mrożek
|Stanisław Syrewicz
|Bohdan Cybulski
|obsada aktorska
|Śpiewaczka
|Teatr Polski
|26 listopada 1977
|-
|Przygody Zbója Madeja
|Ludomir Legut
|
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Czarownica
|Teatr Krypta
|13 grudnia 1977
|-
|Pan Tadeusz
|Adam Mickiewicz
|Andrzej Kurylewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski
|4 lutego 1978
|-
|Starzec i strzała
|Nikoła Rusew
|Jan Adamowicz (oprac. muz.)
|Jan Błeszyński
|obsada aktorska
|Onarta, wnuczka Teleriga
|Teatr Polski
|18 listopada 1978
|-
|Dwór nad Narwią
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|Jacek Sobieski (oprac. muz.)
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Pani Docent
|Teatr Polski
|19 maja 1979
|-
|Egzamin
|Jan Paweł Gawlik
|
|Wanda Laskowska
|obsada aktorska
|Solecka
|Teatr Polski
|14 października 1979
|-
|Fantazy, czyli Nowa Dejanira
|Juliusz Słowacki
|
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Hrabina Respektowa
|Teatr Polski
|8 grudnia 1979
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Andrzej Kurylewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Pani Kapuleti
|Teatr Polski
|21 czerwca 1980
|-
|Pójdź ze mną
|[[Mirosław Gruszczyński]] na podst. frag. ''Kordiana'' J. Słowackiego, ''Dziadów'' A. Mickiewicza, ''Wyzwolenia'' S. Wyspiańskiego i ''Vade-Mecum'' C.K. Norwida
|Aleksander Dudarenko
|[[Mirosław Gruszczyński]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski (Sala Prób)
|28 lutego 1981
|-
|Odprawa posłów greckich (oraz ''Sąd Parysa'' J. Lochera, ''Do miłości'' J. Kochanowskiego, anonimowe teksty staropolskie)
|Jan Kochanowski (oraz Jakub Locher z Fryburga, anonimowi autorzy staropolscy)
|Andrzej Trzaskowski
|Bernard Ford Hanaoka
|obsada aktorska
|Wenus (''Sąd Parysa'')
|Teatr Polski (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|6 marca 1981
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|Andrzej Zarycki
|[[Andrzej Rozhin]]
|obsada aktorska
|Anielica; Pokusa
|Teatr Polski
|18 marca 1982
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|Andrzej Zarycki
|[[Andrzej Rozhin]]
|obsada aktorska
|Podstolina
|Teatr Polski (Sala Prób)
|5 czerwca 1982
|-
|Wdowy, czyli Jak go kochały?
|Akos Kertesz
|
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Hanna
|Teatr Polski (Sala Prób)
|8 marca 1983
|-
|Porwanie Sabinek
|Franz i Paul Schönthan, Julian Tuwim (adaptacja)
|Andrzej Głowiński (oprac. muz.)
|[[Bogusława Czosnowska]]
|obsada aktorska
|Ernestyna
|Teatr Polski
|18 grudnia 1983
|-
|Serenada
|Sławomir Mrożek
|
|Zbigniew Chrzanowski
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|22 września 1984
|-
|Uciechy staropolskie, lepsze i pożyteczniejsze aniżeli z Bachusem i Wenerą
|Anonim, Kazimierz Dejmek (oprac. dramat., inscenizacja)
|Wacław z Szamotuł, Cyprian Bazylik, Mikołaj Gomółka i anonimy z XVI i XVII w. w oprac. Jerzego Dobrzańskiego
|Bogdan Baer
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Szewcowa (''Krotofila Szewcka'')
|Teatr Polski
|28 października 1984
|-
|Ja, Polak beznadziejny
|Jan Lechoń
|
|[[Andrzej May]]
|recytacje
|
|Teatr Polski (Scena Mała)
|15 grudnia 1984
|-
|Dom otwarty
|Michał Bałucki
|Zbigniew Rymarz
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Pulcheria
|Teatr Polski
|8 marca 1985
|-
|Miłość aktorów
|Tito Strozzi
|Andrzej Korzyński
|Tadeusz Kijański
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Il
|Teatr Polski
|19 maja 1985
|-
|Mąż i żona
|Aleksander Fredro
|
|Zbigniew Chrzanowski
|obsada aktorska
|Elwira
|Teatr Polski
|20 grudnia 1985
|-
|Odludki i poeta - koncert
|Aleksander Fredro
|
|Zbigniew Chrzanowski
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|13 stycznia 1985
|-
|Dziewczynki
|Ireneusz Iredyński
|Andrzej Korzyński
|Tadeusz Kijański
|obsada aktorska
|Irena
|Teatr Polski
|8 marca 1986
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|Andrzej Głowiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ziółkowska
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Janusz Stalmierski]]
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Klimina
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Jak tu dzisiaj grać?
|Kabaret Klim
|
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|6 lutego 1988
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Hilda
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|Gry sportowe (Sportiwnyje sceny 1981 goda)
|Edward Radziński
|Izaak Dunajewski
|Zbigniew Chrzanowski
|obsada aktorska
|Michalewska
|Teatr Krypta
|9 kwietnia 1988
|-
|Czego nie widać
|Michael Frayn
|
|Marek Okopiński
|obsada aktorska
|Dotty Otley (Pani Clackett)
|Teatr Współczesny
|1 lipca 1988
|-
|Kabaret Kici-Koci
|Miron Białoszewski
|
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Błogosławiona Siwula
|Teatr Współczesny
|26 listopada 1988
|-
|Pieśń nad pieśniami
|Wiesław Dymny
|
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|18 grudnia 1988
|-
|Pępek
|Jean Anouilh
|[[Zygmunt Rychter]] (oprac. muz.)
|Witold Skaruch
|obsada aktorska
|Ardela
|Teatr Współczesny
|23 czerwca 1989
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights=270 perrow=3 >
Plik:Demska_Krystyna15a.jpg|[[Tadeusz Hanusek]] (Billy Barlett) i [[Krystyna Demska]] (Laura) w ''Jutro pogoda'' (1962)
Plik:Apostol_Zygmunt11.jpg|[[Krystyna Demska]] (Ada) i [[Zygmunt Apostoł]] (Teofil Puszek) w ''Serwus Pietrek'' (1963) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Apostol_Zygmunt03.jpg|Rząd górny: [[Zygmunt Apostoł]] (Teofil), [[Krystyna Demska]] (Klaudyna), [[Bohdan Rzeszowski]] (Mustafa); rząd dolny: Mariusz Majewski (Stefan), Zygmunt Gorczyński (Rene) w spektaklu ''Can can'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights=270 perrow=3 >
Plik:Mazgajska_Nina03.jpg|[[Nina Mazgajska]] (Amy Spettique), Zygmunt Gorczyński (Karol Wykeham), [[Tadeusz Hanusek]] (Dżek Chesney) i [[Krystyna Demska]] (Kitty Verdun) w ''Ciotce Karola'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Newada_Edward04a.jpg|[[Lech Smereczyński]], [[Krystyna Demska]] (Paulina) i [[Edward Newada]] (Baron de Gondremark) w ''Życiu paryskim'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Apostol_Zygmunt07.jpg|[[Zofia Tokarzewska]] (Alicja Mc'Donald), [[Zygmunt Apostoł]] (Patrick Drayford) i [[Krystyna Demska]] (Klara Merson) w ''Jego wysokości bobasku'' (1966) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights=300 perrow=3 >
Plik:Demska_Krystyna28a.jpg|Leszek Redo (Celestyn) i [[Krystyna Demska]] (Korynna) w ''Nitouche'' (1968)
Plik:Mazgajska_Nina11a.jpg|[[Krystyna Demska]] (Helena), Jerzy Dzianysz (Doktor Martin) i [[Nina Mazgajska]] (Linda Show) w ''Eksportowej żonie'' (1969)
Plik:Demska_Krystyna31a.jpg|Barbara Podczaska (Maria Dębska), [[Krystyna Demska]] (Helena) i Włodzimierz Wasylowski (Pułkownik) w ''Eksportowej żonie'' (1969) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''

</gallery>
<gallery widths=330 heights=330 perrow=3 >
Plik:Demska_Krystyna14a.jpg|Zygmunt Łuczak (Sancho Pansa), [[Władysław Żydlik]] (Don Kichot) i [[Krystyna Demska]] (Aldonza) w ''Człowieku z La Manchy'' (1971)
Plik:Demska_Krystyna03.jpg|Jako Aldonza-Dulcynea w ''Człowieku z La Manchy'' (1971)
Plik:Demska_Krystyna30a.jpg|Eleonora Wallnerówna (Minnie Fay) i [[Krystyna Demska]] (Irena Molloy) w ''Hello Dolly'' (1972) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights=330 perrow=3 >

Plik:Rossa_Ewa31a.jpg|[[Ewa Rossa-Gowor]] (Adela) i [[Krystyna Demska]] (Gigi) w ''Zemście nietoperza'' (1974)
Plik:Demska_Krystyna05a.jpg|Jako Szewcowa w ''Uciechach staropolskich'' (1984)
Plik:Demska_Krystyna07a.jpg|W roli Il w ''Miłości aktorów'' (1985)

</gallery>
<gallery widths=330 heights=330 perrow=3 >
Plik:Demska_Krystyna06a.jpg|'''Krystyna Demska''' (Il) i [[Sylwester Woroniecki]] (Sandro) w ''Miłości aktorów'' (1985)
Plik:Demska_Krystyna04a.jpg|Kabaret Klim. Od góry: Jacek Zawadzki, [[Grażyna Madej]], [[Zbigniew Witkowski]], [[Tadeusz Zapaśnik]]. Poniżej: [[Krystyna Demska]], Danuta Stenka, [[Jacek Polaczek]] w programie ''Jak tu dzisiaj grać?'' (1988) - ''fot. Wojciech Jabłoński''
Plik:Woroniecki_Sylwester04a.jpg|[[Sylwester Woroniecki]] i [[Krystyna Demska]] podczas gali z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru (22 marca 2017)
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
!Tytuł słuchowiska
!Autor
!Reżyseria
!Adaptacja radiowa
!Postać
!Data pierwszej emisji
|-
|AG-15 zatonęła
|Marek Koszur
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|9 maja 1985
|-
|Ida i Borys
|[[Marian Kowalski]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|14 lipca 1985
|-
|Sydonia Bork
|[[Władysław Wojciechowski]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|28 lipca 1985
|-
|O narodzinach Pana. Objawienie dane Jakubowi
|fragment Protoewangelii Jakuba
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|Salome
|24 grudnia 1988
|-
|Opowieść Tomasza Izraelity i filozofa o dzieciństwie Pana
|Anonim
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|Salome
|24 grudnia 1988
|-
|Opowieść o Męce i Zmartwychwstaniu Józefa z Arymatei i innych uczniów (oparte na Apokryfach Nowego Testamentu)
|Anonim
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|25 marca 1989
|-
|Zstąpienie do otchłani - Apokryf
|Anonim
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|25 marca 1989
|-
|Ohoo
|Miron Białoszewski
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|27 marca 1989
|-
|O proroctwie Zaradust i narodzeniu Pana Jasu Mesjasza w czasach Irudisa
|Apokryf o narodzeniu i dzieciństwie. Ewangelia Dzieciństwa Arabska
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|24 grudnia 1989
|-
|O pokłonie magów i ucieczce Jusufa, Miriam i Jasu do kraju Misr
|Apokryf o narodzeniu i dzieciństwie. Ewangelia Dzieciństwa Arabska
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|24 grudnia 1989
|-
|O dzieciństwie i cudach Pana Jasu Mesjasza w An-Nazira
|Apokryf o narodzeniu i dzieciństwie. Ewangelia Dzieciństwa Arabska
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|24 grudnia 1989
|-
|Małżeństwo Cecylii Loitz
|Małgorzata Duczmal na podst. powieści ''Czterej królowie Katarzyny''
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Halina Lizińczyk]]
|obsada aktorska
|26 grudnia 1989
|-
|Rozmowy o śmierci i umieraniu
|Elizabeth Kübler-Ross
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|8 kwietnia 1990
|-
|Remont (2 części)
|Janusz R. Kowalczyk
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|4 i 5 stycznia 1991
|-
|Samotnik
|Eugène Ionesco
|[[Waldemar Modestowicz]]
|[[Waldemar Modestowicz]]
|obsada aktorska
|16 października 1992
|-
|}
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Kompozytor
! Reżyseria
! Realizacja TV
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|[[Aniuta (operetka)|Aniuta]]
|[[Wiesław Głowacz]] (scenariusz) wg Jakuba Zyskinda
|Jurij Siergiejewicz Milutin
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Irena Sobierajska
|Helene Courgousier
|Państwowy Teatr Muzyczny (TVP2 - pr. ogólnop.)
|3 czerwca 1975
|-
|Porwanie Sabinek
|Julian Tuwim na podstawie sztuki Franza i Paula Schönthanów
|Andrzej Głowiński (oprac. muz.)
|[[Bogusława Czosnowska]]
|
|Ernestyna
|Teatr Telewizji (cykl: Wieczór w teatrze) - przeniesienie z Teatru Polskiego
|18 grudnia 1983
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1971''' – [[Bursztynowy Pierścień 1971 (nagroda)|Bursztynowy Pierścień]] za rolę Aldony w ''Człowieku z La Manchy'' Mitcha Leigha w reż. [[Janusz Marzec|Janusza Marca]] (Państwowy Teatr Muzyczny)
 

== Odznaczenia ==
* [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Srebrna Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''2017''' – Odznaczenie ZASP za długoletnią działalność w związku
 
== Z prasy ==
* ''(...) Z prawdziwym nerwem aktorskim, a przy tym z dużą dozą humoru gra rolę właścicielki Instytutu Piękności, a równocześnie ciotki swatającej z różnym szczęściem swego bratanka, Krystyna Demska'' '''([[Wiesław Głowacz]], ''Nasza recenzja: Eksportowa żona'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1970 nr 14, s. 4)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Materiały ze zbiorów [[Opera na Zamku w Szczecinie|Opery na Zamku]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Demska, Krystyna}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Laureaci Bursztynowego Pierścienia]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Jadwiga Okońska

2026-06-23T00:17:33Z

Andriusza: /* Role teatralne (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jadwiga Okońska
|funkcja=aktorka
|grafika_osoba=Okonska_Jadwiga01a.jpg
|grafika_opis=(fot. ze zbiorów Instytutu Teatralnego w Warszawie)
|urodziny_data=[[20 sierpnia]] [[1911]]
|urodziny_miejsce=[[w:Lwów|Lwów]]
|smierc_data=[[20 października]] [[1986]]
|smierc_miejsce=[[w:Skolimów|Skolimów]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Jadwiga Okońska''' '''(1911-1986)''' – aktorka

== Życiorys ==
'''Jadwiga Maria Okońska''' (także Jadwiga Okońska-Rodziewicz lub Jadwiga Rodziewicz) urodziła się [[20 sierpnia]] [[1911]] roku we Lwowie. Gry aktorskiej uczyła się w Studiu Teatralnym Wandy Siemaszkowej we Lwowie. Zadbiutowała w 1928 roku na scenie Teatru Małego. W sez. 1930/1931 była aktorką w zespole wileńskiej Reduty. W latach 1931-1938 razem z mężem, aktorem i reżyserem [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandrem Rodziewiczem]] (1898-1981), występowała w Teatrze Wołyńskim im. J. Słowackiego w Łucku (1931-1938) oraz do wybuchu wojny w Teatrze Miejskim w Bydgoszczy (sez. 1938/1939).

Po wybuchu wojny wraz z mężem wyjechała do Lwowa. Tam w latach 1939-1941 występowała na scenie Polskiego Teatru Dramatycznego.

Po wojnie występowała w Teatrze Polskim w Bydgoszczy i Ziemi Pomorskiej w Toruniu (1945-1951) oraz krakowskim Teatrze Powszechnym (1947-1949). W późniejszych latach kolejno grała w Teatrze Dramatycznym im. C.K. Norwida w Jeleniej Górze (1953-1955), w Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie (sez. 1955/1956) i w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1956/1957).

W maju 1957 roku przeniosła się do '''[[Szczecin|Szczecina]]'''. Była aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Znakomite kreacje stworzyła w rolach dramatycznych, m.in. George Sand w ''Lecie w Nohant'' J. Iwawszkiewicza, Lukrecja Cenci w ''Beatrix Cenci'' J. Słowackiego, Królowa Elżbieta w ''Marii Stuart'' F. Schillera i Doktor Matylda von Zahnd w ''Fizykach'' F. Dürrenmatta. W [[Szczecin|Szczecinie]] obchodziła jubileusz trzydziestopięciolecia pracy artystycznej. Sporadycznie występowała na scenie także po przejściu na emeryturę w 1972 roku. Na szczecińskich scenach zagrała ponad 30 ról.

W 1981 roku, po śmierci męża, zamieszkała w Domu Artystów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie. Tam zmarła [[20 października]] [[1986]] roku.
 

== Role teatralne (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Lato w Nohant
|Jarosław Iwaszkiewicz
|Gustawa Błońska
|Baronowa Aurora Dudevant (George Sand)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1957
|-
|Walka kobiet
|Ernest Legouve, Eugeniusz Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 sierpnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Lukrecja Cenci
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Elżbieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Królowa Anna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Czen-Siu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Hrabina herbu Sabadyła
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Niebo i piekło (jednoaktówka)
|Prosper Merimee
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 października 1960
|-
|Prawo męża (jednoaktówka)
|Guy de Maupassant
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 października 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Arabella Smangle
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Celia, żona Jonatana Jeremiasza Peachuma
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Lili
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Ksantypa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|Maria Magdalena
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|Starościna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Czy to jest miłość
|Zofia Bystrzycka
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Anna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 września 1962
|-
|Maison de France
|Bohdan Drozdowski
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Dyrektorowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 stycznia 1963
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Gertruda
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 kwietnia 1963
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Józef Gruda]]
|Doktor Matylda von Zahnd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|I koń się potknie...
|Aleksander Ostrowski
|Zbigniew Mak
|Pierwsza rezydentka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|Pajzlerka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Przychodzę opowiedzieć
|Jerzy Broszkiewicz
|Hieronim Konieczka
|Siwa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 maja 1965
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Helena
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Pan Jowialski
|Aleksander Fredro
|Andrzej Ziębiński
|Pani Jowialska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|13 stycznia 1967
|-
|Dom kobiet
|Zofia Nałkowska
|[[Ewa Kołogórska]]
|Maria Łanowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1967
|-
|Niezwykła przygoda Pana Kleksa
|Jan Brzechwa
|[[Jan Maciejowski]]
|Zawodnik VI
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 stycznia 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Przekupka I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|[[Józef Gruda]]
|Berta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|Maskarada
|Jarosław Iwaszkiewicz
|[[Czesław Staszewski]]
|Niania
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 września 1969
|-
|Jadzia wdowa
|Ryszard Ruszkowski
|Henryk Tadeusz Czarnecki
|Eufemia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 lipca 1970
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|[[Jitka Stokalska]]
|Poszlopkina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|26 września 1971
|-
|Pan Puntila i jego sługa Matti
|Bertolt Brecht
|[[Czesław Staszewski]]
|Laina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|16 kwietnia 1972
|-
|Perła
|Marc Camoletti
|Alina Obidniak
|Matka Klaudii
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 czerwca 1972
|-
|Obszar cienia
|Jan Paweł Gawlik
|Wojciech Jesionka
|Kobieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 marca 1973
|-
|Człowiek znikąd
|Ignatij Dworiecki
|[[Józef Gruda]]
|Główny księgowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 lutego 1974
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|[[Czesław Staszewski]]
|Gibałczewska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1974
|-
|Zabawa w koty
|István Örkény
|Jacek Gruca
|Adelaida Bruckner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 lutego 1975
|-
|Ślub
|Witold Gombrowicz
|Krystyna Tyszarska
|Dama dworu
|Teatr Polski
|19 listopada 1976
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 370 perrow=3>
Plik:Okonska_Jadwiga03a.jpg|Jako Elżbieta w ''Marii Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Okonska_Jadwiga06a.jpg|Jalo Lili w ''Stu dniach małżeństwa'' („Głos Szczeciński” nr 138 z dn. 13 czerwca 1961, s. 6) - ''rys. Ludwik Piosicki''
Plik:Okonska_Jadwiga04a.jpg|Leopold Matuszczak (Szarmancki) i '''Jadwiga Okońska''' (Starościna) w ''Powrocie posła'' (1962) - ''fot. [[Stefan Cieślak]]''

</gallery>
<gallery widths=330 heights= 370 perrow=3>
Plik:Sobolewski_Ryszard06a.jpg|[[Jadwiga Okońska]] (Dyrektorowa) i [[Ryszard Sobolewski]] (Stokowicz) w ''Maison de France'' (1963)
Plik:Okonska_Jadwiga02.jpg|'''Jadwiga Okońska''' (Doktor Matylda von Zahnd) i [[Bohdan Albert Janiszewski]] (Ernest Ernesti) w ''Fizykach'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kolaszynska_Danuta03.jpg|[[Danuta Kolaszyńska]] (Babka) i '''Jadwiga Okońska''' (Maria) w ''Domu kobiet'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki / programu
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Rola
! data premiery
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Rittner
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|[[Jan Maciejowski ]]
|Sędzina
|18 marca 1966
|-
|}
 

== Odznaczenia ==
* '''1965''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1972''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
 

== Z prasy ==
* ''(...) Tradycyjnie pierwsze miejsce należy się p. Jadwidze Okońskiej w roli Matki - pełnej grozy, „wyjącej jak wicher”, strasznej. Może zabrakło jej nieco siły - stworzyła jednak postać prawdziwie tragiczną, wierzyło się w te „ohydne kruki”, które opanowały jej nieszczęsną duszę.'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Beatryks Cenci” Słowackiego. Premiera w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 302, s. 6)'''

* ''(...) W inscenizacji [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]] ([[Teatr Współczesny]]) portret psychologiczny Ksantypy ('''Jadwiga Okońska''') rysuje się interesująco. Żona Sokratesa nie ma rysów wulgarnych, jej bunt, czy raczej próba określenia się ma charakter porywów prawie nieśmiałych, marzycielskich, jakby z góry porażonych kompleksem niewiary czy niemożliwości. Gwałtowne gesty Ksantypy nie tworzą postaci, są wyrazem ostateczności. Takie „ściszenie buntu” uchroniło ostatnią rozmowę w III akcie od znamion humorystycznego poskromienia złośnicy. W ogóle - odniosłem wrażenie, że Okońska całą postać komponowała wstecz, od tej właśnie rozmowy starszej, zmęczonej już i zrezygnowanej kobiety z mężem.'' '''([[Michał Misiorny]], ''Nieśmiały bunt Ksantypy'', 1 stycznia 1961)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* [[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Okońska, Jadwiga }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Ada Zasadzianka

2026-06-23T00:14:53Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Ada Zasadzianka
|funkcja=aktorka
|grafika_osoba=Zasadzianka_Ada01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[10 marca]] [[1913]]
|urodziny_miejsce=[[w:Berlin|Berlin]]
|smierc_data=[[2 lutego]] [[1967]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 31B-1-3)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/Cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=2BC57E5724614C63A494ED119FD0EA53
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Ada Zasadzianka''' '''(1913-1967)''' – aktorka
 
== Życiorys ==
'''Ada Zasadzianka''' (właśc. Adelina Gertruda Zasada, także Ada Zasadzianka-Relska) urodziła się [[10 marca]] [[1913]] roku w Berlinie w rodzinie piekarza, Stanisława Zasady, i Heleny z Matysiaków. Od szóstego roku życia mieszkała w Poznaniu. Egzamin maturalny zdała we Włocławku.

Jako aktorka zadebiutowała w 1931 na scenie Teatru Nowego w Poznaniu. W latach 1932-1937 była związana z Teatrem Polskim. Tu zagrała m.in. w ''Nowym Don Kichocie, czyli stu szaleństwach'' (1935), ''Piosence o Nadinie'' Jana Letraza (1936) i ''Z miłości niedostatecznie'' (1936).

Występowała także w kabaretach „Różowa Kukułka” i „Klub Szyderców pod Kaktusem”. Uważana była za ''wyjątkowo ciekawą odtwórczynią satyr, grotesek, ballad, fraszek'' (T.H. Nowak). Około 1937 roku przed komisją ZASP zdała eksternistyczny aktorski. W latach 1937-1939 była aktorką Teatrów Miejskich w Łodzi. Krótko przed wybuchem II wojny światowej wyszła za mąż za Juliana Nowomiejskiego, kierownika kina i agencji koncertowej w Poznaniu.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie, gdzie pracowała jako ekspedientka.

Tuż po zakończeniu wojny powróciła do Poznania. Do 1957 roku występowała w Teatrze Nowym (Komedia Muzyczna), a po reorganizacji scen poznańskich w 1949 roku, także w Teatrze Polskim. Zagrała m.in. Zuzannę w ''Podwójnej buchalterii'' Alexandre'a Bissona, Krystynę w ''Rozkosznej dziewczynie'' Ralpha Benatzky'ego, Hrabinę Almavivę w ''Weselu Figara'' Pierre'a A. Beaumarchais'go, Mariannę w ''Kaprysach Marianny'' Alfreda de Musseta, Sabinę w ''Żołnierzu Królowej Madagaskaru'' Juliana Tuwima, Penelopę w ''Mojej żonie Penelopie'' Zdzisława Gozdawy i Wacława Stępnia, a także Hrabiankę Stasię w operetce ''Księżniczka czardasza'' Emmericha Kálmána.

W 1958 roku, ze swoim drugim mężem, aktorem [[Zdzisław Relski|Zdzisławem Relskim]] (1903-1981), przyjechała do '''[[Szczecin|Szczecina]]''' na zaproszenie ówczesnego dyrektora [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]], [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]. Małżeństwo Relskich zamieszkało w Domu Aktora przy ul. [[Zygmunta Starego]]. W przeciwieństwie do męża, na szczecińskiej scenie Ada Zasadzianka występowała rzadko i najczęściej w rolach drugoplanowych. Mimo to, stworzyła kilka interesujących ról. Krytyk [[Feliks Jordan]] zwracał uwagę na jej ''temperament i żywiołowy humor''. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia (pogłębiająca się depresja), po 1962 roku aktorka grywała sporadycznie.

Zmarła tragicznie [[2 lutego]] [[1967]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Została pochowana na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=2BC57E5724614C63A494ED119FD0EA53// 31B-1-3]).
 

== Ada Zasadzianka w latach 30. ==
(''fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego'')
<gallery widths=450 heights= 490 perrow=2>
Plik:Zasadzianka_Ada04a.jpg|
Plik:Zasadzianka_Ada05a.jpg|
</gallery>
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|Baronowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Katarzyna, właścicielka pralni; Katarzyna, księżna gdańska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
| Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Arabella Smangle
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Mirryna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 września 1961
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Lemańska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Bugałowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
(''fot. Grażyna Wyszomirska'')
<gallery widths=450 heights= 490 perrow=2>
Plik:Zasadzianka_Ada02a.jpg|Jako Baronowa w ''Maskaradzie'' (1959)
Plik:Zasadzianka_Ada03a.jpg|Jako Mirryna w ''Obronie Ksantypy'' (1961)
</gallery>
 

== O Adzie Zasadziance ==
* '''[[Antoni Szubarczyk]]:''' ''Ada nie była typową pięknością. Rudawa, blada blondynka, dobrze wyglądająca na czarno-białych fotografiach z powodu regularnych, interesujących rysów. Miała sposób bycia przedwojennej aktorki - trochę egzaltowanej, ale niezwykle wytwornej. No i ten dystans - nie lubiła, by się z nią bratać''.
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* Zbigniew Rymarz, ''Ada Zasadzianka i Zdzisław Relski'', „Biuletyn Informacyjny ZASP” 2010 nr 15, s. 120-121
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t.II, PWN Warszawa 1994
* Katarzyna Stróżyk, ''Tylko dla siebie'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2008 nr 214

== Inne źródła ==
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Zasadzianka, Ada}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2016]]

Ada Zasadzianka

2026-06-23T00:14:05Z

Andriusza: /* Bibliografia */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Ada Zasadzianka
|funkcja=aktorka
|grafika_osoba=Zasadzianka_Ada01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[10 marca]] [[1913]]
|urodziny_miejsce=[[w:Berlin|Berlin]]
|smierc_data=[[2 lutego]] [[1967]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 31B-1-3)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/Cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=2BC57E5724614C63A494ED119FD0EA53
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Ada Zasadzianka''' '''(1913-1967)''' – aktorka
 
== Życiorys ==
'''Ada Zasadzianka''' (właśc. Adelina Gertruda Zasada, także Ada Zasadzianka-Relska) urodziła się [[10 marca]] [[1913]] roku w Berlinie w rodzinie piekarza, Stanisława Zasady, i Heleny z Matysiaków. Od szóstego roku życia mieszkała w Poznaniu. Egzamin maturalny zdała we Włocławku.

Jako aktorka zadebiutowała w 1931 na scenie Teatru Nowego w Poznaniu. W latach 1932-1937 była związana z Teatrem Polskim. Tu zagrała m.in. w ''Nowym Don Kichocie, czyli stu szaleństwach'' (1935), ''Piosence o Nadinie'' Jana Letraza (1936) i ''Z miłości niedostatecznie'' (1936).

Występowała także w kabaretach „Różowa Kukułka” i „Klub Szyderców pod Kaktusem”. Uważana była za ''wyjątkowo ciekawą odtwórczynią satyr, grotesek, ballad, fraszek'' (T.H. Nowak). Około 1937 roku przed komisją ZASP zdała eksternistyczny aktorski. W latach 1937-1939 była aktorką Teatrów Miejskich w Łodzi. Krótko przed wybuchem II wojny światowej wyszła za mąż za Juliana Nowomiejskiego, kierownika kina i agencji koncertowej w Poznaniu.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie, gdzie pracowała jako ekspedientka.

Tuż po zakończeniu wojny powróciła do Poznania. Do 1957 roku występowała w Teatrze Nowym (Komedia Muzyczna), a po reorganizacji scen poznańskich w 1949 roku, także w Teatrze Polskim. Zagrała m.in. Zuzannę w ''Podwójnej buchalterii'' Alexandre'a Bissona, Krystynę w ''Rozkosznej dziewczynie'' Ralpha Benatzky'ego, Hrabinę Almavivę w ''Weselu Figara'' Pierre'a A. Beaumarchais'go, Mariannę w ''Kaprysach Marianny'' Alfreda de Musseta, Sabinę w ''Żołnierzu Królowej Madagaskaru'' Juliana Tuwima, Penelopę w ''Mojej żonie Penelopie'' Zdzisława Gozdawy i Wacława Stępnia, a także Hrabiankę Stasię w operetce ''Księżniczka czardasza'' Emmericha Kálmána.

W 1958 roku, ze swoim drugim mężem, aktorem [[Zdzisław Relski|Zdzisławem Relskim]] (1903-1981), przyjechała do '''[[Szczecin|Szczecina]]''' na zaproszenie ówczesnego dyrektora [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]], [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]. Małżeństwo Relskich zamieszkało w Domu Aktora przy ul. [[Zygmunta Starego]]. W przeciwieństwie do męża, na szczecińskiej scenie Ada Zasadzianka występowała rzadko i najczęściej w rolach drugoplanowych. Mimo to, stworzyła kilka interesujących ról. Krytyk [[Feliks Jordan]] zwracał uwagę na jej ''temperament i żywiołowy humor''. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia (pogłębiająca się depresja), po 1962 roku aktorka grywała sporadycznie.

Zmarła tragicznie [[2 lutego]] [[1967]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Została pochowana na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=2BC57E5724614C63A494ED119FD0EA53// 31B-1-3]).
 

== Ada Zasadzianka w latach 30. ==
(''fot. ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego'')
<gallery widths=450 heights= 490 perrow=2>
Plik:Zasadzianka_Ada04a.jpg|
Plik:Zasadzianka_Ada05a.jpg|
</gallery>
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|Baronowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Katarzyna, właścicielka pralni; Katarzyna, księżna gdańska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
| Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Arabella Smangle
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Mirryna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 września 1961
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Lemańska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Bugałowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
(''fot. Grażyna Wyszomirska'')
<gallery widths=450 heights= 490 perrow=2>
Plik:Zasadzianka_Ada02a.jpg|Jako Baronowa w ''Maskaradzie'' (1959)
Plik:Zasadzianka_Ada03a.jpg|Jako Mirryna w ''Obronie Ksantypy'' (1961)
</gallery>
 

== O Adzie Zasadziance ==
* '''[[Antoni Szubarczyk]]:''' ''Ada nie była typową pięknością. Rudawa, blada blondynka, dobrze wyglądająca na czarno-białych fotografiach z powodu regularnych, interesujących rysów. Miała sposób bycia przedwojennej aktorki - trochę egzaltowanej, ale niezwykle wytwornej. No i ten dystans - nie lubiła, by się z nią bratać''.
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* Zbigniew Rymarz, ''Ada Zasadzianka i Zdzisław Relski'', „Biuletyn Informacyjny ZASP” 2010 nr 15, s. 120-121
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t.II, PWN Warszawa 1994
* Katarzyna Stróżyk, ''Tylko dla siebie'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2008 nr 214

== Inne źródła ==
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Zasadzianka, Ada}}
[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2016]]

Władysław Blichewicz

2026-06-23T00:11:40Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Władysław Blichewicz
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[29 czerwca]] [[1910]]
|urodziny_miejsce=[[w:Sulejów|Sulejów]]
|smierc_data=[[14 czerwca]] [[1996]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 85-10-9)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=5E72CB876EDA4111BA7910869F6356BC&p2oid=DDA8E67497084DD4ADB637001B8DA576
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Władysław Blichewicz''' '''(1910-1996)''' – aktor
 
==Życiorys ==
'''Władysław Blichewicz''', także Władysław Korab-Blichewicz (często wymieniany pod nazwiskiem Blichiewicz), urodził się [[29 czerwca]] [[1910]] roku w Sulejowie k. Piotrkowa Trybunalskiego. Był synem Stanisława i Kazimiery z d. Arasiewicz. Jego bracia Zbigniew i Stanisław byli także aktorami. Do szkoły średniej uczęszczał w Warszawie.

Prawdopodobnie pierwsze próby jako aktor podjął w 1933 roku w warszawskim Teatrze Żołnierza na Pradze. Po wybuchu II wojny światowej przeniósł się do Wilna. We wrześniu 1939 roku brał udział w obronie tego miasta. W latach 1939-1941 pracował jako statysta w Teatrze Miejskim na Pohulance (od 1940 Państwowy Polski Teatr Dramatyczny). W latach 1940-1941 ukończył 3-miesięczny kurs dramatyczny. Równolegle występował w Teatrze Młodego Widza, gdzie sztuki aktorskiej uczył się u Ziemowita Karpińskiego.

W czerwcu 1942 roku powrócił do Warszawy. Do wybuchu powstania pracował jako robotnik w fabryce na Grochowie. Kontynuował naukę, uzyskując świadectwo dojrzałości. Działał w podziemiu w randze oficera Korpusu Bezpieczeństwa AK. Nosił pseudonim „Korab”. Brał udział w walkach podczas powstania.

Na scenę powrócił już w październiku 1944 roku. Zagrał Mordkę w ''Majstrze i czeladniku'' Józefa Korzeniowskiego w Teatrze Syrena. W marcu 1945 roku wystąpił w poranku dla dzieci ''Syrena'' wg Stanisława Płonki-Fiszera. W sez. 1945/46 występował w Miejskich Teatrach Dramatycznych w Warszawie, m.in. w rolach porucznika Karola von Schaunberga w ''Burmistrzu Sylmondu'' Maurice'a Maeterlincka, Edmunda w ''Królowej przedmieścia'' Konstantego Krumłowskiego. W 1946 roku wstąpił do Warszawskiej Szkoły Teatralnej Janusza Strachockiego.

Na sezon 1946/47 został zaangażowany do Teatru Marynarki Wojennej w Gdyni. W latach 1947-1949 występował w Teatrze Miejskim Ziemi Lubuskiej im. Juliusza Osterwy (w sez. 1948/49 filia Teatru Polskiego w Poznaniu) w Gorzowie. W 1948 roku W Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi zdał eksternistyczny egzamin aktorski. Od 1949 do 1952 roku grał na scenie Teatru Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy.

W 1952 roku przeniósł się do '''[[Szczecin|Szczecina]]'''. Ze szczecińskimi scenami - z przerwami - związany był 19 lat. W latach 1952-1964 był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]].

Przez jeden sezon (1964/65) występował w [[Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego (Koszalin)|Bałtyckim Teatrze Dramatycznym]] w [[Koszalin|Koszalinie]]. W latach 1965-1974 grał w Teatrze im. A. Fredry w Gnieźnie.

Od 1974 roku aż do przejścia na emeryturę w 1979 roku ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Od 1976 roku był aktorem [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]]. W czerwcu 1979 roku obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy zawodowej. Wystąpił wtedy w roli Protazego w ''Panu Tadeuszu''.

W 1989 roku obok innych aktorów szczecińskich zagrał epizod w filmie Waldemara Krzystka ''Ostatni prom''.

Od 1951 roku żonaty z Reginą z d. Drost.

Zmarł [[14 czerwca]] [[1996]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 20 czerwca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=5E72CB876EDA4111BA7910869F6356BC&p2oid=DDA8E67497084DD4ADB637001B8DA576 85-10-9]).
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Wieczór Trzech Króli
|William Shakespeare
|Wiktor Biegański
|Antoni
|Państwowy Teatr Polski
|5 października 1951
|-
|Sprawa rodzinna
|Jerzy Lutowski
|[[Jan Czabanowski]]
|Feliks
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 kwietnia 1953
|-
|Don Carlos
|Fryderyk Schiller
|[[Emil Chaberski]]
|Ojciec Domingo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 maja 1953
|-
|Za tych, co na morzu!
|Borys Ławrientiew
|[[Emil Chaberski]]
|Komandor Szubin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 listopada 1953
|-
|Imieniny pana dyrektora
|Zdzisław Skowroński, Józef Słotwiński
|[[Emil Chaberski]]
|Lubowiecki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lipca 1954
|-
|Dom lalki (Nora)
|Henrik Ibsen
|[[Marian Godlewski]]
|Doktor Rank
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|Dyrektor Liceum Ogólnokształcącego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|Bartos
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|Zbigniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Skowronek
|Jean Anouilh
|[[Ludwik Benoit]]
|Arcybiskup
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 maja 1957
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Przewodniczący; Wydawca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|Wilkosz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Las
|Aleksander Ostrowski
|Jerzy Walden
|Uar Kiryłycz Bodajew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 marca 1958
|-
|Awantury w Chioggi
|Carlo Goldoni
|[[Aleksander Fogiel]]
|Beppe, brat Toniego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Literat
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|Sadi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|Dussel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Eternel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Czen-Czan-jin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|[[Jerzy Sobieraj]]
|Gospodarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|Rufino
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Dwie barwy krwi
|Harald Hauser
|[[Tadeusz Żuchniewski]]
|George
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Major Olahan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Świstak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|Listonosz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Urbaniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Osobliwe zdarzenie
|Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|Filibert
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 marca 1962
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|Porucznik Cover
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Maison de France
|Bohdan Drozdowski
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Palacz Manfred
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 stycznia 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Lot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Piąta kolumna
|Ernest Hemingway
|Zbigniew Cybulski
|Dyrektor hotelu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|20 grudnia 1963
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Józef Gruda]]
|Blocher
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|Mentheith; Żołnierz; Nieznajomy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|Boś
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Dziesięć paradoksów prokuratora Kempnera
|[[Józef Gruda]]
|[[Józef Gruda]]
|Człowiek w pasiaku
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lutego 1975
|-
|Warszawianka
|Stanisław Wyspiański
|Wanda Laskowska
|Stary Wiarus
|Państwowe Teatry Dramatyczne(Sala im. Księcia Bogusława)
|20 grudnia 1975
|-
|Ślub
|Witold Gombrowicz
|Krystyna Tyszarska
|Dygnitarz
|Teatr Polski
|19 listopada 1976
|-
|Przedwiośnie
|Stefan Żeromski
|[[Janusz Bukowski]]
|Maciejunio
|Teatr Polski
|12 marca 1977
|-
|Kartoteka
|Tadeusz Różewicz
|Jan Jeruzal
|Wrona
|Teatr Polski
|25 maja 1977
|-
|Książę Niezłomny
|Juliusz Słowacki
|Bohdan Cybulski
|Niewolnik I
|Teatr Polski
|27 lipca 1977
|-
|Pan Tadeusz
|Adam Mickiewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|Woźny
|Teatr Polski
|4 lutego 1978
|-
|Don Juan
|Molière
|Bohdan Cybulski
|Służący Don Luoisa
|Teatr Polski
|10 marca 1979
|-
|Stara kobieta wysiaduje
|Tadeusz Różewicz
|Zbigniew Chrzanowski
|Staruszek (gościnnie)
|Teatr Polski
|14 kwietnia 1985
|-
|Sługa Don Kiszota
|Wojciech Bąk
|[[Andrzej May]]
|obsada aktorska
|Teatr Polski
|7 grudnia 1985
|-
|}
 

== Odznaczenia ==
* '''1946''' – Medal za Warszawę
* '''1946''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1960''' – Krzyż Partyzancki
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* Andrzej Klebeko, ''Nekrologia 1996'', [[Kronika Szczecina (czasopismo)|„Kronika Szczecina”]] nr XV, s. 257-258
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1910-2000'' (praca zbiorowa), Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Blichewicz, Władysław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2021]]

Klemens Myczkowski

2026-06-23T00:05:16Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Klemens Myczkowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Myczkowski_Klemens01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Adam Litkowicz)
|urodziny_data=[[19 listopada]] [[1921]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[16 sierpnia]] [[2007]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. ZBOWIDA-2-5)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Klemens Myczkowski''' '''(1921-2007)''' – aktor
 

== Życiorys ==
'''Klemens Myczkowski''' urodził się [[19 listopada]] [[1921]] roku. Był potomkiem uczestnika Sejmu Wielkiego. Jego rodzicami byli Stanisław Jarosław Myczkowski i Zofia ks. Puzyna herbu Oginiec.

Na scenie zadebiutował w 1951 roku w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, w okresie dyrekcji Antoniego Biliczaka i Zuzanny Łozińskiej. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne początkowo obsadzany był w rolach amantów - Filo w ''Pannie Maliczewskiej'' Gabrieli Zapolskiej i Zbigniew w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego. Wkrótce swoje artystyczne emploi rozszerzył o charakterystyczne role starszych panów - Szewc w ''Czarującej szewcowej'' Federico Garcii Lorki, Pan Andrzej w ''Świeczniku'' Alfreda de Musseta. W jeleniogórskim teatrze podjął się także pierwszych prób reżyserskich (asystent Marii Straszewskiej przy realizacji ''Czarującej szewcowej''). Z teatrem tym związany był do 1956 roku. W tym czasie zdał egzamin aktorski w Krakowie.

W sezonie 1956/1957 występował na scenie kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego. Zagrał tam Armanda w ''Damie kameliowej'' Aleksandra Dumasa, Księdza Jana w ''Rozdrożu miłości'' Jerzego Zawieyskiego, Ksawerego Poniłowskiego w ''Milczeniu'' Romana Brandstaettera, Kapitana w ''Huzarach'' Pierre'a Aristide Breala.

W 1957 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Współpracował także z Teatrem Krypta. Na szczecińskich scenach stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. Bukańskiego w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego, Matyjasa w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta, Dyndalskiego w ''Zemście'' Aleksandra Fredry, Nosa w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego. Najczęściej obsadzany był w rolach charakterystycznych, w których czuł się najlepiej. Niechętnie grywał amantów.

Oprócz pracy zawodowej udzielał się także społecznie. Zwracał uwagę na konieczność wychowania teatralnego młodzieży. Był inicjatorem powołania do życia teatru szkolnego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Organizował poranki żywego słowa dla młodzieży (m.in. montaż z ''Pana Tadeusza'' A. Mickiewicza), brał udział w koncertach dla starszych dzieci, recytował bajki dla najmłodszych. Działał w SPATiF-ie i w Radzie Zakładowej przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]].

W połowie 1965 roku opuścił [[Szczecin]] na kilkanaście lat. Początkowo związał się z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu (1965-1966). Później kolejno był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1967-1970), Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (1970-1973), Teatru Ziemi Opolskiej (obecnie Teatr im. Jana Kochanowskiego) w Opolu (1973-1975), Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1975-1977), Teatru Dramatycznego (obecnie Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego) w Wałbrzychu (1978-1980), Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (1981).

Od września 1981 ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Do przejścia na emeryturę w 1988 roku był aktorem [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. W 1985 roku gościnnie występował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Był żonaty z Elżbietą Czochron (1921-1996). Miał córki Marię (ur. 1946) i Annę (ur. 1947). Mieszkał w [[Blok C-3|Bloku C-3]] przy ul. [[Ulica Jaromira|Jaromira]] 8 (obecnie [[Aleja Wyzwolenia]] 17).

Zmarł [[16 sierpnia]] [[2007]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 22 sierpnia na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. ZBOWIDA-2-5).

 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Student
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bukański, geolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pers; Wioślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas, Jean Paul Sartre
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Salomon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Staszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Panfilio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Kraler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Margrabia de Torcy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Król Huaj; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Dr Franciszek Joo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Pierwszy dzień wolności
|Leon Kruczkowski
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Grimm
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterz; Markiz; Dworzanin; Kawaler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Dyndalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Matyjas „Kikut”, człowiek Maca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Urzędnik I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wieśniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Doktor; Gehenna; Stojący na kolumnie; Widmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Zegarmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Bugała
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Iwan Tiuleniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Nos; Wojtek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Cygan Snogg
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Abisur
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Pokusa
|Jan Paweł Gawlik
|Stanisław Milski
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Wiesielin, docent Instytutu Medycznego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Solfernus
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Rosse
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Pan Motylek; Staruszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Gralon; Poseł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dom bez klamek
|Zygmunt Wojdan
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|31 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Doktor Lombardi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Bogowie
|Zygmunt Mycielski
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|czerwiec 1965
|-
|Ostatni kongres wybielaczy
|Andrzej Kojer wg ''Turandot, czyli Kongres Wybielaczy'' Bertolta Brechta
|[[Andrzej Chrzanowski]], Jacek Koprowicz
|obsada aktorska
|Drugi Zbrojny
|Teatr Współczesny
|7 maja 1981
|-
|Akwarium 2
|Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz
|Jerzy Gruza
|obsada aktorska
|Świtaniec
|Teatr Współczesny
|29 września 1981
|-
|Spazmy modne
|Wojciech Bogusławski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Doktor Mizantropski
|Teatr Współczesny (Scena Młodzieżowego Domu Kultury Kolejarza)
|5 marca 1982
|-
|Caligula
|Albert Camus
|Bogdan Ciosek (PWST Kraków)
|obsada aktorska
|Mereia
|Teatr Współczesny
|17 września 1982
|-
|Operetka
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Proboszcz
|Teatr Współczesny
|10 grudnia 1982
|-
|Zabicie ciotki
|Andrzej Bursa
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Świętokradca
|Teatr Współczesny (Sala Prób)
|8 stycznia 1983
|-
|Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Krzysztof Babicki
|obsada aktorska
|Pan w cylindrze
|Teatr Współczesny
|25 marca 1983
|-
|Cud
|György Schwajda
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Personalny
|Teatr Współczesny
|7 października 1983
|-
|Nie-Boska komedia
|Zygmunt Krasiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ksiądz
|Teatr Współczesny
|16 grudnia 1983
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|obsada aktorska
|Wiceprezydent Weychert
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Białe małżeństwo
|Tadeusz Różewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Maître des cérémonies
|Teatr Współczesny
|21 grudnia 1984
|-
|Amadeusz
|Peter Shaffer
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Kapelmistrz Bonno
|Teatr Współczesny
|5 maja 1985
|-
|Matka
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Robotnik I
|Teatr Współczesny
|14 czerwca 1985
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Szymczyk, radca
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|}

 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Szubarczyk_Kram.jpg|Od lewej: '''Klemens Myczkowski''', [[Antoni Szubarczyk]], Halina Kazimierowska, [[Bohdan Gierszanin]] i Henryk Matwiszyn w ''Kramie z piosenkami'' (1960)
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|[[Zdzisław Relski]] (Pantalone) i '''Klemens Myczkowski''' (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Myczkowski_Klemens15.jpg|[[Anna Januszewska]] (Bianka), Danuta Stenka (Paulina), '''Klemens Myczkowski''' (Maître des cérémonies) w ''Białym małżeństwie'' (1984) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Myczkowski, Klemens}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Bolesław Rosiński

2026-06-23T00:02:24Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Bolesław Rosiński
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Rosinski_Boleslaw01a.jpg
|grafika_opis=Bolesław Rosiński jako Talbot w „Marii Stuart” (fot. Grażyna Wyszomirska)
|urodziny_data=[[23 marca]] [[1890]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[22 grudnia]] [[1979]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 79F-1-8)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=4C08FAE1B55A4C3A87F6E0653D206EE8&p2oid=101C0226914A47998EF4A7EC40B0B626
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Bolesław Rosiński''' '''(1890-1979)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatru, dziennikarz
 
== Życiorys ==
'''Bolesław Rosiński''' (właśc. Bolesław Raszyński) urodził się [[23 marca]] [[1890]] roku w Warszawie. Był synem szewca Andrzeja Raszyńskiego i Marianny z Konstancińskich (Kostacińskich). Po ukończeniu czterech lat szkoły powszechnej został terminatorem u grawera. Naukę kontynuował w placówkach oświatowych Polskiej Macierzy Szkolnej. Tu zetknął się z amatorskim ruchem teatralnym. Jeszcze podczas nauki w gimnazjum statystował i przepisywał teksty do ról w Teatrze Popularnym przy ul. Mokotowskiej 73, kierowanym przez Feliksa Kwaśniewskiego. W styczniu 1908 roku wstąpił do Szkoły Aplikacyjnej Warszawskich Teatrów Rządowych pod kierunkiem Kazimierza Zalewskiego. Po ukończeniu niecałych dwóch semestrów, w grudniu tego roku w teatrze przy ul. Mokotowskiej wyreżyserował amatorskie przedstawienie ''Kacper Karliński'' (prawdop. wg Aleksandra Fredry). W sezonie 1908/1909 zaangażował się do Teatru Zagłębia w Sosnowcu, którym kierował Eugeniusz Edmund Majdrowicz. Tam zadebiutował rolą Pierwszego delegata w ''Przywódcy''.

Wiosną 1909 roku przeszedł do zespołu kieleckiego, gdzie z grupą aktorów z byłego zespołu Majdrowicza dali kilka przedstawień. Po powrocie do Warszawy zaangażował się do Teatru Małego pod dyrekcją Mariana Gawalewicza. Wiosną 1910 roku wyjechał na tournée na Kresy Wschodnie i wraz z różnymi zespołami objazdowymi wystąpił m.in. w Łucku, Równem, Dubnie, Kijowie, a także w niektórych miastach Królestwa Polskiego, m.in. u Wacława Nynkowskiego w Radomiu. W 1911 roku ponownie opuścił Warszawę, angażując się do Teatru Komedii w Płocku, kierowanego przez Antoniego Sikorskiego i W. Rakowieckiego (sez. 1911/1912), i do zespołu Czesława Janowskiego w Lublinie (jesień 1912).

W sezonie 1912/1913 grał w warszawskim Teatrze Miniatur u Cyryla Danielewskiego. Kolejne lata spędził w zespołach objazdowych prowadzonych przez Karola Adwentowicza, Kazimierza Kamińskiego, Edmunda Gasińskiego, Józefa Górnickiego, Stefana Szczuki i innych. Występował m.in. w Płocku (1913/1914), Łodzi (1914), Radomiu, Łowiczu, Lublinie, Płocku, Kaliszu (1915), ponownie w Kaliszu, Płocku i Częstochowie (sez. 1916/1917), Kielcach (sez. 1917/1918) i w Piotrkowie (1919). Sporadycznie powracał do Warszawy, grając w teatrach Polskim (październik 1915) i w Nowoczesnym (sez. 1916/1917).

Jesienią 1918 roku wyjechał do Poznania i tam przebywał aż do wybuchu wojny, z wyjątkiem sezonu 1929/1930, gdy grał i reżyserował w Teatrze Wielkim we Lwowie. Początkowo zaangażował się do zespołu Teatru Poznańskiego (Teatr Polski), pozostającego wówczas pod dyrekcją Bolesława Szczurkiewicza. Grał tam do końca sez. 1927/1928. Do 1929 roku brał udział w objeździe po Wielkopolsce Teatru Placówka Żywego Słowa, którym kierował Tadeusz Byrski. Przez kilka lat zajmował się dziennikarstwem, m.in. pisując do „Walki Ludu”. Opiekował się młodzieżowymi zespołami amatorskimi oraz działał w Towarzystwie Uniwersytetów Robotniczych i w Związku Wolnomyślicieli. W sezonie 1936/1937 był aktorem Teatru Nowego. Równocześnie z malarzem Władysławem Roguskim prowadził Teatr Lalek Kuku (1936-1938). Do wybuchu wojny kierował Teatrem Peryferyjnym.

Okupację niemiecką spędził w Warszawie i w Busku. Po wojnie powrócił do Teatru Polskiego w Poznaniu (sez. 1945/1946). Wkrótce jednak zaprzestał występów i rozpoczął pracę jako instruktor do spraw kultury w KW PPR w Poznaniu. Na scenę powrócił w 1947 roku. Początkowo grał w Teatrze Nowym, a następnie do 1956 roku (z przerwami) w Teatrze Polskim w Poznaniu. W sezonie 1948/1949 został mianowany dyrektorem Teatru Ziemi Lubuskiej, filii poznańskiego Teatru Polskiego w Gorzowie Wielkopolskim. Po zamknięciu tej placówki, prowadził dwa zespoły amatorskie - Teatr Młodego Widza i Teatr Kameralny przy Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza. W Gorzowie obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej (23 marca 1950).

Z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]''' związany od 1 lutego 1955 roku, za czasów dyrekcji [[Ludwik Benoit|Ludwika Benoit]]. Mimo zaawansowanego wieku występował na scenie, zdobywając uznanie prasy i publiczności m.in. za role Josepha w ''Pastorałce'' Leona Schillera, Chmary w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego, Admirała i kapitana Pawła Szmidta w ''Żeglarzu'' Jerzego Szaniawskiego, Teodota w ''Cezarze i Kleopatrze'' George'a Bernarda Shawa, Profesora Soukopa w ''Miłości'' Pavla Kohouta, Talbota w ''Marii Stuart'' Fryderyka Schillera, Sama Yeagera w ''Drewnianej misce'' Morrisa, Belzebuba w ''Igraszkach z diabłem'' Jana Drdy. W roku 1960 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artystycznej w roli Dyndalskiego, w nagrodzonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki szczecińskim przedstawieniu ''Zemsty'' Aleksandra Fredry. Jubileusz sześćdziesięciolecia pracy zawodowej uświetnił rolą Starego Żyda w ''Incydencie w Vichy'' na scenie Teatru Polskiego (23 listopada 1965). Współpracował również z Teatrem Krypta.

Artysta wystąpił także w głośnej, radiowej wersji ''Smugi cienia'' Josepha Conrada w adaptacji [[Czesław Czerniawski|Czesława Czerniawskiego]] i w reżyserii [[Marian Syganiec|Mariana Sygańca]] (10 września 1958). Pod koniec swojej kariery aktorskiej wcielił się w rolę Hrabiego Warwicka w telewizyjnej adaptacji dramatu Williama Shakespeare'a ''[[Henryk IV (TV)|Henryk IV]]'' w reż. [[Jan Maciejowski|Jana Maciejowskiego]] (15 września 1969). W 1971 roku Bolesław Rosiński obchodził sześćdziesięciopięciolecie pracy aktorskiej. Za swoją najlepszą rolę uważał kapitana w ''Żeglarzu'' Jerzego Szaniawskiego (1957).

Zmarł [[22 grudnia]] [[1979]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=4C08FAE1B55A4C3A87F6E0653D206EE8&p2oid=101C0226914A47998EF4A7EC40B0B626// 79F-1-8]).
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Orliński, nauczyciel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|[[Rozbójnik (teatr)|Rozbójnik]]
|Karel Čapek
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Sąsiad
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 czerwca 1956
|-
|Przepraszam, ale żyję
|Włodzimierz Dychawiczny, Michaił Słobodskoj
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Aleksander Aleksandrowicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 października 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Szambelan Łopuski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Joseph
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|obsada aktorska
|Chmara, dworzanin Wojewody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Admirał; Paweł Szmidt (kapitan)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Ciekocki, lingwista
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Teodot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|obsada aktorska
|Egeusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Ksiądz Anselmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Miłość
|Pavel Kohout
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Profesor Soukop
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 grudnia 1958
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Ochmistrz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Jerzy Talbot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Cudotwórca
|Anatol Stern
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Organista
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|obsada aktorska
|Montecchi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Dyndalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Ksiądz zakonny; Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Drewniana miska
|Edmund Morris
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Sam Yeager, przyjaciel Lona Dennisona
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1962
|-
|Psie czasy sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|obsada aktorska
|Senator
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Roboam
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Zawisza Czarny
|Juliusz Słowacki
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Starosta Jan Sanocki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Walentin Dampfer, kierownik Wydziału Zdrowia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Belzebub
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Venture
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Rzecz o ludziach (montaż poetycki z okazji rocznicy Rewolucji Październikowej)
|Konstanty Treniew, Wsiewołod Wiszniewski, Nikołaj Pogodin, Michaił Bułhakow, Isaak Babel
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta (Sala Szwedzka)
|2 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Dziadek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Matka Courage i jej dzieci
|Bertolt Brecht
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Chłop
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 marca 1965
|-
|Przychodzę opowiedzieć
|Jerzy Broszkiewicz
|Hieronim Konieczka
|obsada aktorska
|Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 maja 1965
|-
|Barbara Radziwiłłówna
|Alojzy Feliński
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Boratyński
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 lipca 1965
|-
|Incydent w Vichy
|Arthur Miller
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Stary Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 listopada 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Guślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Yarborough
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Otello
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Brabancjo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 października 1966
|-
|Zbójcy
|Fryderyk Schiller
|Edmund Pietryk
|obsada aktorska
|Maksymilian, hrabia von Moor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1966
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Burmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Żyd-faktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 października 1967
|-
|Niezwykła przygoda Pana Kleksa
|Jan Brzechwa
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bajdała II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 stycznia 1968
|-
|Don Juan
|Molière
|Tadeusz Byrski
|obsada aktorska
|Żebrak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 marca 1968
|-
|Kot w butach
|Zenon Laurentowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Gromiwoj
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1968
|-
|Wyzwolenie
|Stanisław Wyspiański
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Stary aktor; Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 lutego 1969
|-
|Henryk IV
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Hrabia Warwick
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 czerwca 1969
|-
|}
 

== Za kulisami ''(fot. Konrad Kamiński)'' ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw05a.jpg|W kostiumie Jerzego Talbota do sztuki ''Maria Stuart'' (1959)
Plik:Rosinski_Boleslaw07a.jpg|
Plik:Rosinski_Boleslaw06a.jpg|
</gallery>
 
== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 270 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw10a.jpg|[[Bolesław Rosiński]] (Paweł Szmidt), [[Ludmiła Legut]] (Med) i [[Władysław Sokalski]] (Jan) w ''Żeglarzu'' (1957)
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw03a.jpg|Jako Dyndalski w ''Zemście'' (1960) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Rosinski_Boleslaw02a.jpg|Jako Venture w ''Sułkowskim'' (1964) - ''rys. Ludwik Piosicki''
Plik:Rosinski_Boleslaw04a.jpg|Jako Maksymilian w ''Zbójcach'' (1966) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Artykuły w prasie (wybór) ==
* '''1957''' – ''Podżeganie serdeczne, albo kij w mrowisko - jak kto woli'', „Głos Szczeciński” 1957 nr 76
 
== Nagrody ==
[[Plik:Rosinski_KS19601218nr298a.jpg|300px|thumb|right|Wycinek z [[Kurier Szczeciński|„Kuriera Szczecińskiego”]] nr 298 z dn. 18 grudnia 1960]]
* '''1969''' – nagroda za rolę Starego Aktora w przedstawieniu ''Wyzwolenie'' Stanisława Wyspiańskiego w reż. [[Jan Maciejowski|Jana Maciejowskiego]] na XI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== Odznaczenia ==
* '''1960''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1961''' – Order Sztandaru Pracy II Klasy
 

== O Bolesławie Rosińskim ==
* ''(...) Aktor, jak to się mówi „starej daty”, z piękną dykcją, niestrudzony w pracy. Obdarzony dobrymi warunkami, już samą swoją sylwetką, nawet w niemych rolach, jak np. stary aktor w „Wyzwoleniu”, czy stary Żyd w „Incydencie w Vichy” wysuwa się na pierwszy plan. Znakomity Guślarz w „Dziadach”.'' '''([[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'')'''

 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t. II (pod red. Zbigniewa Wilskiego), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1994
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Rosiński, Bolesław}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Dziennikarze prasowi]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Bolesław Rosiński

2026-06-23T00:01:33Z

Andriusza: /* Bibliografia */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Bolesław Rosiński
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Rosinski_Boleslaw01a.jpg
|grafika_opis=Bolesław Rosiński jako Talbot w „Marii Stuart” (fot. Grażyna Wyszomirska)
|urodziny_data=[[23 marca]] [[1890]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[22 grudnia]] [[1979]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 79F-1-8)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=4C08FAE1B55A4C3A87F6E0653D206EE8&p2oid=101C0226914A47998EF4A7EC40B0B626
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Bolesław Rosiński''' '''(1890-1979)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatru, dziennikarz
 
== Życiorys ==
'''Bolesław Rosiński''' (właśc. Bolesław Raszyński) urodził się [[23 marca]] [[1890]] roku w Warszawie. Był synem szewca Andrzeja Raszyńskiego i Marianny z Konstancińskich (Kostacińskich). Po ukończeniu czterech lat szkoły powszechnej został terminatorem u grawera. Naukę kontynuował w placówkach oświatowych Polskiej Macierzy Szkolnej. Tu zetknął się z amatorskim ruchem teatralnym. Jeszcze podczas nauki w gimnazjum statystował i przepisywał teksty do ról w Teatrze Popularnym przy ul. Mokotowskiej 73, kierowanym przez Feliksa Kwaśniewskiego. W styczniu 1908 roku wstąpił do Szkoły Aplikacyjnej Warszawskich Teatrów Rządowych pod kierunkiem Kazimierza Zalewskiego. Po ukończeniu niecałych dwóch semestrów, w grudniu tego roku w teatrze przy ul. Mokotowskiej wyreżyserował amatorskie przedstawienie ''Kacper Karliński'' (prawdop. wg Aleksandra Fredry). W sezonie 1908/1909 zaangażował się do Teatru Zagłębia w Sosnowcu, którym kierował Eugeniusz Edmund Majdrowicz. Tam zadebiutował rolą Pierwszego delegata w ''Przywódcy''.

Wiosną 1909 roku przeszedł do zespołu kieleckiego, gdzie z grupą aktorów z byłego zespołu Majdrowicza dali kilka przedstawień. Po powrocie do Warszawy zaangażował się do Teatru Małego pod dyrekcją Mariana Gawalewicza. Wiosną 1910 roku wyjechał na tournée na Kresy Wschodnie i wraz z różnymi zespołami objazdowymi wystąpił m.in. w Łucku, Równem, Dubnie, Kijowie, a także w niektórych miastach Królestwa Polskiego, m.in. u Wacława Nynkowskiego w Radomiu. W 1911 roku ponownie opuścił Warszawę, angażując się do Teatru Komedii w Płocku, kierowanego przez Antoniego Sikorskiego i W. Rakowieckiego (sez. 1911/1912), i do zespołu Czesława Janowskiego w Lublinie (jesień 1912).

W sezonie 1912/1913 grał w warszawskim Teatrze Miniatur u Cyryla Danielewskiego. Kolejne lata spędził w zespołach objazdowych prowadzonych przez Karola Adwentowicza, Kazimierza Kamińskiego, Edmunda Gasińskiego, Józefa Górnickiego, Stefana Szczuki i innych. Występował m.in. w Płocku (1913/1914), Łodzi (1914), Radomiu, Łowiczu, Lublinie, Płocku, Kaliszu (1915), ponownie w Kaliszu, Płocku i Częstochowie (sez. 1916/1917), Kielcach (sez. 1917/1918) i w Piotrkowie (1919). Sporadycznie powracał do Warszawy, grając w teatrach Polskim (październik 1915) i w Nowoczesnym (sez. 1916/1917).

Jesienią 1918 roku wyjechał do Poznania i tam przebywał aż do wybuchu wojny, z wyjątkiem sezonu 1929/1930, gdy grał i reżyserował w Teatrze Wielkim we Lwowie. Początkowo zaangażował się do zespołu Teatru Poznańskiego (Teatr Polski), pozostającego wówczas pod dyrekcją Bolesława Szczurkiewicza. Grał tam do końca sez. 1927/1928. Do 1929 roku brał udział w objeździe po Wielkopolsce Teatru Placówka Żywego Słowa, którym kierował Tadeusz Byrski. Przez kilka lat zajmował się dziennikarstwem, m.in. pisując do „Walki Ludu”. Opiekował się młodzieżowymi zespołami amatorskimi oraz działał w Towarzystwie Uniwersytetów Robotniczych i w Związku Wolnomyślicieli. W sezonie 1936/1937 był aktorem Teatru Nowego. Równocześnie z malarzem Władysławem Roguskim prowadził Teatr Lalek Kuku (1936-1938). Do wybuchu wojny kierował Teatrem Peryferyjnym.

Okupację niemiecką spędził w Warszawie i w Busku. Po wojnie powrócił do Teatru Polskiego w Poznaniu (sez. 1945/1946). Wkrótce jednak zaprzestał występów i rozpoczął pracę jako instruktor do spraw kultury w KW PPR w Poznaniu. Na scenę powrócił w 1947 roku. Początkowo grał w Teatrze Nowym, a następnie do 1956 roku (z przerwami) w Teatrze Polskim w Poznaniu. W sezonie 1948/1949 został mianowany dyrektorem Teatru Ziemi Lubuskiej, filii poznańskiego Teatru Polskiego w Gorzowie Wielkopolskim. Po zamknięciu tej placówki, prowadził dwa zespoły amatorskie - Teatr Młodego Widza i Teatr Kameralny przy Towarzystwie Przyjaciół Żołnierza. W Gorzowie obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej (23 marca 1950).

Z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]''' związany od 1 lutego 1955 roku, za czasów dyrekcji [[Ludwik Benoit|Ludwika Benoit]]. Mimo zaawansowanego wieku występował na scenie, zdobywając uznanie prasy i publiczności m.in. za role Josepha w ''Pastorałce'' Leona Schillera, Chmary w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego, Admirała i kapitana Pawła Szmidta w ''Żeglarzu'' Jerzego Szaniawskiego, Teodota w ''Cezarze i Kleopatrze'' George'a Bernarda Shawa, Profesora Soukopa w ''Miłości'' Pavla Kohouta, Talbota w ''Marii Stuart'' Fryderyka Schillera, Sama Yeagera w ''Drewnianej misce'' Morrisa, Belzebuba w ''Igraszkach z diabłem'' Jana Drdy. W roku 1960 obchodził jubileusz pięćdziesięciolecia pracy artystycznej w roli Dyndalskiego, w nagrodzonym przez Ministerstwo Kultury i Sztuki szczecińskim przedstawieniu ''Zemsty'' Aleksandra Fredry. Jubileusz sześćdziesięciolecia pracy zawodowej uświetnił rolą Starego Żyda w ''Incydencie w Vichy'' na scenie Teatru Polskiego (23 listopada 1965). Współpracował również z Teatrem Krypta.

Artysta wystąpił także w głośnej, radiowej wersji ''Smugi cienia'' Josepha Conrada w adaptacji [[Czesław Czerniawski|Czesława Czerniawskiego]] i w reżyserii [[Marian Syganiec|Mariana Sygańca]] (10 września 1958). Pod koniec swojej kariery aktorskiej wcielił się w rolę Hrabiego Warwicka w telewizyjnej adaptacji dramatu Williama Shakespeare'a ''[[Henryk IV (TV)|Henryk IV]]'' w reż. [[Jan Maciejowski|Jana Maciejowskiego]] (15 września 1969). W 1971 roku Bolesław Rosiński obchodził sześćdziesięciopięciolecie pracy aktorskiej. Za swoją najlepszą rolę uważał kapitana w ''Żeglarzu'' Jerzego Szaniawskiego (1957).

Zmarł [[22 grudnia]] [[1979]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=4C08FAE1B55A4C3A87F6E0653D206EE8&p2oid=101C0226914A47998EF4A7EC40B0B626// 79F-1-8]).
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Orliński, nauczyciel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|[[Rozbójnik (teatr)|Rozbójnik]]
|Karel Čapek
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Sąsiad
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 czerwca 1956
|-
|Przepraszam, ale żyję
|Włodzimierz Dychawiczny, Michaił Słobodskoj
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Aleksander Aleksandrowicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 października 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Szambelan Łopuski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Joseph
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|obsada aktorska
|Chmara, dworzanin Wojewody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Admirał; Paweł Szmidt (kapitan)
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Ciekocki, lingwista
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Teodot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|obsada aktorska
|Egeusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Ksiądz Anselmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Miłość
|Pavel Kohout
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Profesor Soukop
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 grudnia 1958
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Ochmistrz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Jerzy Talbot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Cudotwórca
|Anatol Stern
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Organista
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|obsada aktorska
|Montecchi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Dyndalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Ksiądz zakonny; Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Drewniana miska
|Edmund Morris
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Sam Yeager, przyjaciel Lona Dennisona
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1962
|-
|Psie czasy sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|obsada aktorska
|Senator
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Roboam
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Zawisza Czarny
|Juliusz Słowacki
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Starosta Jan Sanocki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Walentin Dampfer, kierownik Wydziału Zdrowia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Belzebub
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Venture
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Rzecz o ludziach (montaż poetycki z okazji rocznicy Rewolucji Październikowej)
|Konstanty Treniew, Wsiewołod Wiszniewski, Nikołaj Pogodin, Michaił Bułhakow, Isaak Babel
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta (Sala Szwedzka)
|2 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Dziadek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Matka Courage i jej dzieci
|Bertolt Brecht
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Chłop
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 marca 1965
|-
|Przychodzę opowiedzieć
|Jerzy Broszkiewicz
|Hieronim Konieczka
|obsada aktorska
|Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 maja 1965
|-
|Barbara Radziwiłłówna
|Alojzy Feliński
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Boratyński
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 lipca 1965
|-
|Incydent w Vichy
|Arthur Miller
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Stary Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 listopada 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Guślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Yarborough
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Otello
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Brabancjo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 października 1966
|-
|Zbójcy
|Fryderyk Schiller
|Edmund Pietryk
|obsada aktorska
|Maksymilian, hrabia von Moor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1966
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Burmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Żyd-faktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 października 1967
|-
|Niezwykła przygoda Pana Kleksa
|Jan Brzechwa
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bajdała II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 stycznia 1968
|-
|Don Juan
|Molière
|Tadeusz Byrski
|obsada aktorska
|Żebrak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 marca 1968
|-
|Kot w butach
|Zenon Laurentowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Gromiwoj
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1968
|-
|Wyzwolenie
|Stanisław Wyspiański
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Stary aktor; Starzec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 lutego 1969
|-
|Henryk IV
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Hrabia Warwick
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 czerwca 1969
|-
|}
 

== Za kulisami ''(fot. Konrad Kamiński)'' ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw05a.jpg|W kostiumie Jerzego Talbota do sztuki ''Maria Stuart'' (1959)
Plik:Rosinski_Boleslaw07a.jpg|
Plik:Rosinski_Boleslaw06a.jpg|
</gallery>
 
== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 270 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw10a.jpg|[[Bolesław Rosiński]] (Paweł Szmidt), [[Ludmiła Legut]] (Med) i [[Władysław Sokalski]] (Jan) w ''Żeglarzu'' (1957)
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Rosinski_Boleslaw03a.jpg|Jako Dyndalski w ''Zemście'' (1960) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Rosinski_Boleslaw02a.jpg|Jako Venture w ''Sułkowskim'' (1964) - ''rys. Ludwik Piosicki''
Plik:Rosinski_Boleslaw04a.jpg|Jako Maksymilian w ''Zbójcach'' (1966) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Artykuły w prasie (wybór) ==
* '''1957''' – ''Podżeganie serdeczne, albo kij w mrowisko - jak kto woli'', „Głos Szczeciński” 1957 nr 76
 
== Nagrody ==
[[Plik:Rosinski_KS19601218nr298a.jpg|300px|thumb|right|Wycinek z [[Kurier Szczeciński|„Kuriera Szczecińskiego”]] nr 298 z dn. 18 grudnia 1960]]
* '''1969''' – nagroda za rolę Starego Aktora w przedstawieniu ''Wyzwolenie'' Stanisława Wyspiańskiego w reż. [[Jan Maciejowski|Jana Maciejowskiego]] na XI Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== Odznaczenia ==
* '''1960''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1961''' – Order Sztandaru Pracy II Klasy
 

== O Bolesławie Rosińskim ==
* ''(...) Aktor, jak to się mówi „starej daty”, z piękną dykcją, niestrudzony w pracy. Obdarzony dobrymi warunkami, już samą swoją sylwetką, nawet w niemych rolach, jak np. stary aktor w „Wyzwoleniu”, czy stary Żyd w „Incydencie w Vichy” wysuwa się na pierwszy plan. Znakomity Guślarz w „Dziadach”.'' '''([[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'')'''

 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat...'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t. II (pod red. Zbigniewa Wilskiego), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1994
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Rosiński, Bolesław}}

[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Dziennikarze prasowi]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:UM 2014]]

Zbigniew Roman

2026-06-22T23:58:48Z

Andriusza: /* Teatr */

'''Zbigniew Roman''' – aktor, reżyser

'''STRONA W BUDOWIE '''

==Życiorys ==
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Rejent Milczek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|[[Zbigniew Roman]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Ksiądz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1961
|-
|}
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), WAiF, Warszawa 1962

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Roman, Zbigniew }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2026]]

Józef Gruda

2026-06-22T23:55:54Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Józef Gruda
|funkcja=reżyser, dyrektor teatru
|grafika_osoba=Gruda_Jozef02a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[19 stycznia]] [[1916]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[27 maja]] [[1981]]
|smierc_miejsce=[[w:Kraków|Kraków]]
|miejsce_spoczynku=Cmentarz Powązkowski w Warszawie
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=

}}

'''Józef Gruda''' '''(1916-1981)''' – reżyser, dyrektor Państwowych Teatrów Dramatycznych w Szczecinie
 
== Życiorys ==
'''Józef Gruda''' (właśc. Witold Zyndram-Kościałkowski h. Syrokomla) urodził się [[19 stycznia]] [[1916]] roku w Warszawie. Pochodził z rodziny arystokratycznej o silnych tradycjach patriotycznych i piłsudczykowskich. Jego rodzicami byli podpułkownik Marian Zyndram-Kościałkowski h. Syrokomla, jeden z czołowych polityków dwudziestolecia międzywojennego, premier Rzeczypospolitej w latach 1935-1936, i Anna z Krysińskich h. Leliwa. Siostra, Maria Kościałkowska (właśc. Maria Zyndram-Kościałkowska h. Syrokomla), jest aktorką związaną z Krakowem.

Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Księcia Józefa Poniatowskiego w Warszawie. W latach 1937-1939 studiował nauki społeczne i prawo na Uniwersytecie Wileńskim im. Stefana Batorego. Podczas kampanii wrześniowej służył w I Dywizji Piechoty Legionów. Ciężko ranny pod Tomaszowem Lubelskim, przedostał się na Litwę. Kolejno pracował jako robotnik w tartaku, inspektor transportu, doker i rybak. Równocześnie działał w konspiracji. Prawdopodobnie z tego okresu wzięło się jego nowe nazwisko, którym posługiwał się do końca życia.

Po wojnie przeszedł do rezerwy w stopniu kapitana Wojska Polskiego. Początkowo pracował w Wojskowym Instytucie Wydawniczym w Warszawie. Publikował także w czasopismach wojskowych. Rozpoczął studia prawnicze i ekonomiczne. Choć jego kontakty z teatrem sięgały lat okupacji - w wileńskim mieszkaniu jego matki mieściło się konspiracyjne studium teatralne - to dopiero dzięki namowom przyjaciela, pisarza Apoloniusza Zawilskiego oraz przychylności Leona Schillera, został słuchaczem na Wydziale Dramaturgicznym Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej, początkowo w Łodzi, a potem w Warszawie. W 1950 roku uzyskał dyplom tej uczelni. Pracował jako lektor Generalnej Dyrekcji Teatrów, Oper i Filharmonii oraz kierownik literacki w warszawskim Teatrze Ateneum (z przerwami 1951-1964).

W latach 1953-1954 był kierownikiem literackim w Teatrze Polskim w Bielsku-Białej. W tym okresie sztuką Gabrieli Zapolskiej ''Panna Maliczewska'' zadebiutował jako reżyser teatralny. Kolejno był kierownikiem literackim w Teatrach Dramatycznych we Wrocławiu (1954-1956) i w Teatrze im. Jaracza w Olsztynie (sez. 1956/1957). Równocześnie studiował na Wydziale Reżyserskim PWST w Warszawie. Dyplom reżysera uzyskał w 1960 roku. W następnych latach, nie będąc na stałym etacie, reżyserował w wielu teatrach w Polsce, m.in. w Warszawie, [[Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego (Koszalin)|Koszalinie]], Poznaniu, Łodzi i w Toruniu.

Od 1960 do 1976 roku z przerwami związany ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Na szczecińskiej scenie zadebiutował sztuką ''Widok z mostu'' Arthura Millera, za reżyserię której uzyskał nagrodę na II Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu. W 1963 roku, eksperymentując z formą, zrealizował własną wersję ''Wesela'', która ponownie w [[Szczecin|Szczecinie]] wystawił po siedmiu latach. Spektakl ten wystawiał również na kilku innych scenach Polski. W roku 1969 został kierownikiem artystycznym, a w 1971 roku dyrektorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[szczecin|Szczecinie]]. Z jego inicjatywy w 1971 roku w sali Bogusława [[Zamek Książąt Pomorskich|Zamku Ksiażąt Pomorskich]] uruchomiono nową scenę [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Teatrów Dramatycznych]]. Tu, w renesansowych murach, wystawił ''Hamleta'' z wybitną kreacją [[Wacław Ulewicz|Wacława Ulewicza]] w roli tytułowej, spektakl uznawany do dziś za jedno z najważniejszych wydarzeń teatralnych w Polsce. Szczególnej, aktualnej wymowy nabierało to przedstawienie w kontekście do niedawnych wydarzeń Grudnia 1970 roku na Wybrzeżu. W czasie kilkuletniego kierowania szczecińskimi scenami wystawił i wyreżyserował wiele głośnych sztuk z repertuaru polskiego i obcego. Był członkiem zarządu Głównego i prezesem szczecińskiego Oddziału Towarzystwa Kultury Teatralnej. W latach 1971-1975 był członkiem Rady Programowej wydawanego w [[Szczecin|Szczecinie]] miesięcznika społeczno-kulturalnego „Spojrzenia”.

Bezskutecznie prowadził z władzami miasta rozmowy na temat wprowadzenia przemyślanej polityki kulturalnej w [[Szczecin|Szczecinie]]. Zabiegał o budowę nowej siedziby dla teatru dramatycznego i opery, o dofinansowanie instytucji kulturalnych miasta, a także o zapewnienie mieszkań dla artystów. Zrażony niepowodzeniami, w 1975 roku opuścił [[Szczecin]].

Później jako reżyser współpracował z teatrami Rostocku (Volkstheater Rostock), [[Koszalin|Koszalina]], Elbląga, Poznania, Warszawy, Krakowa, Lublina, Katowic, Tarnowa i Łodzi. Działał w amatorskim ruchu teatralnym. Był autorem wielu artykułów z zakresu teorii i praktyki teatralnej. W 1969 roku wspólnie z Grzegorzem Dubowskim zrealizował fabularyzowany dokument o Marii Skłodowskiej-Curie, ''Maria i Piotr''.

Wyreżyserowane przez niego w 1981 roku przedstawienie ''Wielki Fryderyk'' wg Adolfa Nowaczyńskiego zostało uznane przez Akademię Teatru Telewizji za jedno ze stu najlepszych spektakli w historii Telewizji Polskiej (tzw. Złota Setka Teatru Telewizji).

Zmarł [[27 maja]] [[1981]] roku w Krakowie. Jest pochowany w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 32-4-18).
 

== Józef Gruda w obiektywie [[Witold Chromiński|Witolda Chromińskiego]] ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Gruda_Jozef09a.jpg|
Plik:Gruda_Jozef10a.jpg|
Plik:Gruda_Jozef08a.jpg|
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Gruda_Jozef06a.jpg|
Plik:Gruda_Jozef05a.jpg|
Plik:Gruda_Jozef07a.jpg|

</gallery>
 

== Reżyseria (Szczecin) ==
==Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Pozostałe formy twórczości
! Teatr
! Data premiery
|-
|Widok z mostu
|Arthur Miller
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lutego 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|Portret Marii
|'''Józef Gruda'''
|autor
|„Scena 69” – Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|16 listopada 1969
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 maja 1970
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|scenariusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|15 stycznia 1971
|-
|Cyd
|Corneille-Morsztyn-Wyspiański
|układ tekstu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|30 kwietnia 1971
|-
|Mąż przeznaczenia
|George Bernard Shaw
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 października 1971
|-
|Święta Joanna
|George Bernard Shaw
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|22 stycznia 1972
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|inscenizacja
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|2 lipca 1972
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1972
|-
|Śmierć Kopernika
|'''Józef Gruda'''
|autor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 lutego 1973
|-
|Oskarżyciel publiczny
|Fritz Hochwalder
|opracowanie tekstu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1973
|-
|Człowiek znikąd
|Ignatij Dworiecki
|opracowanie dramaturgiczne tekstu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 lutego 1974
|-
|Tango
|Sławomir Mrożek
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 maja 1974
|-
|Grzech
|Stefan Żeromski
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 listopada 1974
|-
|Bal u Salomona
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|scenariusz, scenografia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1974
|-
|Dziesięć paradoksów prokuratora Kempnera
|'''Józef Gruda'''
|autor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lutego 1975
|-
|}
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki (programu)
! Autor
! Scenariusz (adaptacja)
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Data premiery telewizyjnej
|-
|[[Hamlet (TV)|Hamlet]]
|William Shakespeare
|[[Józef Gruda]]
|[[Józef Gruda]]
|[[Janusz Rudnicki]]
|20 września 1971; przeniesienie z Sali Bogusława Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie
|-
|Mąż przeznaczenia
|George Bernard Shaw
|[[Józef Gruda]]
|[[Józef Gruda]]
|
|30 stycznia 1972 (program lokalny TV); przeniesienie z Teatru Polskiego (PTD) w Szczecinie
|-
|}
 
<gallery widths=330 heights= 250 perrow=3>
Plik:Gruda_Jozef03a.jpg|Podczas próby do ''Świętej Joanny'' (1972)
Plik:Gruda_Jozef13a.jpg|''fot. [[Zbigniew Wróblewski]]''

</gallery>
 

== Publikacje i ważniejsze artykuły w prasie (wybór) ==
* '''1964''' – ''Spór o „Zemstę”'', Wyd. CPARA, Warszawa
* '''1970''' – ''Prowokowanie dyskusji. XII FTPP'', „Pomorze” 1970 nr 11
* '''1972''' – ''Na zamku w Szczecinie'', „Teatr” 1972 nr 14
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
[[Plik:Grzech_program01a.jpg|250 px|thumb|right|Okładka programu do spektaklu ''Grzech'' w reż. Józefa Grudy (1974)]]
* '''1960''' – nagroda za reżyserię przedstawienia ''Widok z mostu'' Arthura Millera w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na II Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1960''' – nagroda za reżyserię przedstawienia ''Widok z mostu'' Arthura Millera w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na II Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu ufundowana przez redakcję „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”
* '''1961''' – wyróżnienie za reżyserię ''Świętej Joanny'' George'a Bernarda Shawa w Teatrach Dramatycznych w Poznaniu na I Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
* '''1961''' – nagroda za reżyserię ''Zemsty'' Aleksandra Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na III Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1962''' – nagroda III stopnia ministra kultury i sztuki za reżyserię ''Zemsty'' Aleksandra Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* '''1962''' – nagroda za reżyserię ''Igraszek z diabłem'' Jana Drdy w [[Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego (Koszalin)|Bałtyckim Teatrze Dramatycznym Koszalinie-Słupsku]] na IV Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1963''' – nagroda redakcji „Gazety Poznańskiej” dla Teatru Nowego w Łodzi za realizację sztuki o współczesnej tematyce i sugestywnej wymowie ideowej (''Ten, który dotrzymuje słowa'') na III Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
* '''1963''' – nagroda za ambitną i pobudzającą do dyskusji próbę nowej inscenizacji ''Wesela'' Stanisława Wyspiańskiego w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na V Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1964''' – nagroda zespołowa za przedstawienie ''Koniec księgi VI'' Jerzego Broszkiewicza w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie na I Festiwalu Telewizyjnym w Warszawie
* '''1966''' – I nagroda za reżyserię ''Caliguli'' Alberta Camusa w Teatrze im. S. Jaracza w Łodzi oraz ''Wesela'' Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze im. S. Żeromskiego w Kielcach-Radomiu na VI Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
* '''1970''' – nagroda za reżyserię ''Wesela'' Stanisława Wyspiańskiego w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na XII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1971''' – nagroda (honorowa) za reżyserię ''Hamleta'' Williama Shakespeare'a w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz nagroda za wybitny wkład artystyczny w XIII Festiwal Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1971''' – nagroda II stopnia ministra kultury i sztuki za osiągnięcia reżyserskie, szczególnie za inscenizacje ''Wesela'' Stanisława Wyspiańskiego i ''Hamleta'' Williama Shakespeare'a w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* '''1972''' – nagroda [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] w dziedzinie twórczości
* '''1975''' – list gratulacyjny od I sekretarza PZPR Edwarda Gierka za osiągnięcia w dziedzinie kultury
* '''1978''' – nagroda za reżyserię ''Jana Macieja Karola Wścieklicy'' Stanisława Ignacego Witkiewicza w Teatrze Polskim w Poznaniu na XVIII Kaliskich Spotkaniach Teatralnych
 

== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1944''' – Krzyż Walecznych
* '''1944''' – Krzyż Partyzancki
* '''1945''' – Krzyż Grunwaldu
* '''1965''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1972''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1973''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1974''' – Medal 30-lecia PRL
 
== Ciekawostki ==
* Kamienna głowa reżysera jest umieszczona nad oknami pierwszego piętra Pałacu pod Głowami (d. Klub „13 Muz”) przy pl. [[Plac Żołnierza Polskiego|Żołnierza Polskiego]]. Jest ona jedną z dziewięciu głów szczecinian związanych z szeroko pojętą kulturą i zasłużonych dla miasta

* W kwietniu - maju 1988 roku, w ramach [[Ogólnopolski Przegląd Teatrów Małych Form|XXIII Ogólnopolskiego Przeglądu Teatrów Małych Form]] w [[Szczecin|Szczecinie]], w Klubie „13 Muz” zorganizowano wystawę poświęconą Józefowi Grudzie. Zaprezentowano m.in. dokumenty, zdjęcia, rekwizyty i kostiumy teatralne ze zbiorów rodzinnych reżysera oraz ze zbiorów [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
 
<gallery widths=450 heights= 350 perrow=2>
Plik:Gruda_Jozef12a.jpg|Program wystawy (1988) - ''ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]]''
Plik:Gruda_Jozef11a.jpg|
</gallery>
 

== O Józefie Grudzie ==
[[Plik:Gruda_Jozef17a.jpg|250 px|thumb|right|Józef Gruda w karykaturze Rościsława Jeśmanowicza (1971)]]
* ''(...) Szczecińskie przedstawienie „Widoku z mostu” jest bardzo zwarte, przeprowadzone z żelazną logiką - a przy tym powiedziałbym głęboko poetyckie - poszczególne jego partie brzmią jak przejmująca pieśń o fatalnej miłości. Józef Gruda, po raz pierwszy reżyserujący w [[Szczecin|Szczecinie]], dał się poznać jako reżyser, który potrafi dać przedstawieniu mocny ton, pełną harmonię, doskonale gospodarując siłami aktorskimi''. '''([[Feliks Jordan]], ''„Widok z mostu” Millera. Premiera w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z marca 1960)'''

* ''(...) Potwierdziła się także znakomita opinia przedstawienia „Wesela” w reżyserii Józefa Grudy. Tu niezwykłe i nowatorskie jest przede wszystkim rozwiązanie II aktu, najtrudniejszego i najmniej zwykle czytelnego w inscenizacjach „Wesela”. Gruda otwierał ten akt kluczem „Wyzwolenia”''. '''(Roman Szydłowski, ''Impreza na europejską skalę. Warszawskie spotkania teatralne'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1970 nr 305, s. 4)'''

* ''(...) Inscenizacja ta (''Wesele''), jak żadna dotąd, odkryła Grudzie możliwości prowadzenia sporu o współczesne problemy z pomocą literatury dawnej. Stało się tak dlatego, że klucz do dzieła został dobrany niezwykle trafnie, a oprócz tego problem chochołów w naszym życiu społecznym się nie zdezaktualizował'' '''([[Marian Kowalski]], ''Józef Gruda - człowiek teatru niepokorny'', „Teatr” 1976 nr 24)'''

* ''(...) Miał piękny dar zjednywania sobie ludzi sztuki, którzy Go wręcz uwielbiali. Miał też cechy, które nie mogły zjednać wszystkich, o co zresztą nigdy nie zabiegał. Jeśli o coś walczył to nie dla siebie, ale dla teatru, aktorów, dla widza-odbiorcy.'' '''([[Bogdan Wojtczak]], ''Byłem jak dobosz'')'''
 

== Rozmowy i wywiady z Józefem Grudą ==
* '''1969''' – [[Ireneusz Gwidon Kamiński]], ''Teatr współkształtujący świadomość'' (rozmowa), „Głos Szczeciński” 1969 nr 221, s. 3
* '''1970''' – ''Od „Widoku z mostu” do „Wesela”'' (rozmowa), „Głos Szczeciński” 1970 nr 140
* '''1970''' – ''Z Józefem Grudą o szczecińskim teatrze'' (wywiad), „Panorama Północy” 1970 nr 48
* '''1975''' – Bożena Ciecierska, ''Najgorszy jest teatr „letni”'' (rozmowa), „Tygodnik Demokratyczny” 1975 nr 14
* '''1977''' – ''Sonda z placu bitwy o człowieka'' (wywiad), „Głos Wielkopolski” 1977 nr 268
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* Katarzyna Stróżyk, ''Wielki Inscenizator'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 29 grudnia 2008
* [[Bogdan Wojtczak]], ''Wspomnienie o Józefie Grudzie. Byłem jak dobosz'', „Morze i Ziemia” 1985 nr 23, s. 8-9

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Fotografie autorstwa [[Witold Chromiński|Witolda Chromińskiego]] ze zbiorów Joanny Panasiewicz

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Gruda, Józef}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Reżyserzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Reżyserzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]

Józef Gruda

2026-06-22T23:55:30Z

Andriusza: /* Bibliografia */

Julita Fedorowicz

2026-06-22T23:54:08Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Julita Fedorowicz
|funkcja=scenograf teatralny i telewizyjny
|grafika_osoba=Fedorowicz_Julita01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[30 lipca]] [[1930]]
|urodziny_miejsce=[[w:Zakopane|Zakopane]]
|smierc_data=[[22 stycznia]] [[2021]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Julita Fedorowicz''' '''(1930-2021)''' – scenograf teatralny i telewizyjny
 
== Życiorys ==
'''Julita Fedorowicz''' (także Julitta) urodziła się [[30 lipca]] [[1930]] roku w Zakopanem. Pochodziła z rodziny o zainteresowaniach artystycznych. Była córką meteorologa Józefa Fedorowicza „Pimka” (przezwisko wywodziło się od skrótu nazwy Państwowego Instytutu Meteorologicznego) i nauczycielki, absolwentki Instytutu Pedagogicznego w Warszawie, Zofii z Średnickich. Miała starszą siostrę Eugenię. Ojciec podczas studiów w Ufie (Rosja), uczestniczył w pracach lokalnego Studia Teatralnego, gdzie zgłębiał swoją wiedzę o teatrze i aktorstwie. Po przyjeździe z rodziną do Zakopanego w 1922 roku nawiązał na niwie artystycznej kontakt z Witkacym, który usiłował w mieście stworzyć własny teatr. W teatrze tym Józef Fedorowicz zajmował się stroną organizacyjną i administracyjną. Wystąpił także w kilku premierowych sztukach Witkacego. W późniejszych latach, blisko już zaprzyjaźniony z Fedorowiczami Witkacy, trzykrotnie sportretował Julitę (pierwszy portret w 1934 roku) oraz kilkakrotnie pozostałych członków rodziny. Fedorowiczowie utrzymywali także serdeczne więzi z Marią Kasprowiczową, Jackiem Malczewskim, Michałem Choromańskim, Karolem Szymanowskim, Władysławem Broniewskim i Julianem Tuwimem.

Julita dzieciństwo spędziła w Zakopanem. Tu chodziła do szkoły powszechnej. Należała do harcerstwa. Po wojnie przez dwa lata uczęszczała do elitarnego żeńskiego Państwowego Liceum Gospodarczego w Kuźnicach, ufundowanego jeszcze w XIX w. przez hr. Jadwigę z Działyńskich Zamoyską. Tam zdała maturę.

Rozpoczęła naukę w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Za namową matki podjęła studia na Wydziale Scenografii, gdzie uczyła się m.in. pod kierunkiem prof. Andrzeja Stopki. Dyplom uzyskała w 1955 roku. W latach 1955-1958 pracowała jako scenograf w Teatrze Ziemi Opolskiej w Opolu. Zrealizowała tam m.in. scenografię do ''Maturzystów'' Zdzisława Skowrońskiego, ''Ostrego dyżuru'' Jerzego Lutowskiego, ''Don Karlosa'' Friedricha Schillera, ''Achillesa i panien'' Artura Marii Swinarskiego. Współpracowała także z opolskim Teatrem 13 Rzędów. W 1959 roku w Starym Teatrze im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie zrealizowała scenografię do ''Wujaszka Wani'' Antoniego Czechowa w reż. Jerzego Grotowskiego. Rok później dla Jerzego Jarockiego przygotowała scenografię do ''Widoku z mostu'' Arthura Millera w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.

W 1960 roku została scenografem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Sporadycznie przygotowywała scenografie dla teatrzyków studenckich. W latach 1966-1979 blisko współpracowała ze szczecińskim Ośrodkiem Telewizyjnym, dla którego zrealizowała wiele programów teatralnych, muzycznych i rozrywkowych. Robiła także scenografie dla OTV Wrocław (m.in. ''Bar Świat'').

Zajmowała się także grafiką użytkową, architekturą wnętrz i wystawiennictwem. W 1978 roku w salonie wystawienniczym przy ul. [[Wojska Polskiego]] w [[Szczecin|Szczecinie]] prezentowała swoje dekoracje do ''Medei'' Eurypidesa. Wystawę zaprezentowano także w [[Stargard|Stargardzie Szczecińskim]]. W 2010 roku w książce ''Przyszłość Witkacego '' pod red. Teresy Pękali, ukazał się artykuł Julity Fedorowicz ''Witkacy jakiego pamiętam. Wspomnienia''.

Co roku odwiedzała rodzinne Zakopane, gdzie miała swoje drugie mieszkanie.

Była zamężna z Jerzym Stopą, lekarzem laryngologiem. Syn Przemysław „Mac” Stopa, absolwent Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej, jest założycielem i głównym projektantem Massive Design, utytułowanej warszawskiej pracowni architektonicznej, specjalizującej się m.in. w projektowaniu wnętrz biurowych i publicznych oraz form przemysłowych.

Zmarła [[22 stycznia]] [[2021]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]].
 

== Z rodzinnego archiwum ==
<gallery widths=330 heights=370 perrow=3>
Plik:Fedorowicz_Zofia01a.jpg|Witkacy – ''Portret Zofii Fedorowiczowej'' (10 maja 1937)
Plik:Fedorowicz_Jozef01a.jpg|Witkacy – ''Portret Józefa Fedorowicza w kostiumie Ryszarda III'' (1925)
Plik:Fedorowicz_Julita28a.jpg|Z siostrą Eugenią na tle Giewontu. Zakopane (1933)

</gallery>
<gallery widths=330 heights=370 perrow=3>
Plik:Fedorowicz_Julita27a.jpg|Julita (z prawej) z matką i siostrą (lata 30.)
Plik:Fedorowicz_Julita30a.jpg|Julita (z prawej) z matką i siostrą. Zakopane (lata 30.)
Plik:Fedorowicz_Julita29a.jpg|Z siostrą Eugenią w górach (lata 30.)

</gallery>
<gallery widths=330 heights=370 perrow=3>
Plik:Fedorowicz_Julita25a.jpg|Witkacy – ''Portret Julity Fedorowicz'' (wrzesień 1936)
Plik:Fedorowicz_Julita26a.jpg|Witkacy – ''Portret Julity Fedorowicz'' (październik 1936)
Plik:Fedorowicz_Julita23a.jpg|''(fot. M. Kowalczyk)''
</gallery>
 

== Prace scenograficzne (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Teatr
! Data premiery
|-
|Kapelusz pełen deszczu
|Michael Vincente Gazzo
|Jerzy Jarocki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 czerwca 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Niebo i piekło (jednoaktówka)
|Prosper Merimee
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 października 1960
|-
|Dwie barwy krwi
|Harald Hauser
|[[Tadeusz Żuchniewski]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Łowcy głów
|Max Regnier wg pomysłów André Gillois
|Stanisław Milski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|16 marca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|[[...i śpiące niech obudzi (teatr)|...i śpiące niech obudzi]]
|Ireneusz Kwiatkowski (scenariusz)
|Ireneusz Kwiatkowski
|[[Studencki Teatrzyk ZMS]] przy [[Politechnika Szczecińska (PS)|Politechnice Szczecińskiej]]
|11 lutego 1962
|-
|Idiotka
|Marcel Achard
|Irena Grywińska-Adwentowicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 kwietnia 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Gra i rzeczywistość (Miłość aktorów)
|Tito Strozzi
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Czarowna noc; Zabawa (jednoaktówki)
|Sławomir Mrożek
|Jan Zdrojewski
|Teatr Propozycji (Klub „13 Muz”)
|8 kwietnia 1963
|-
|Grupa Laokoona
|Tadeusz Różewicz
|[[Janusz Marzec]]
|Teatr Propozycji (Klub „13 Muz”)
|23 września 1963
|-
|Słoń a Indyk (w cyklu: Wieczory przy kominku)
|Sławomir Mrożek
|Jan Tesarz
|Klub „13 Muz"
|październik 1963
|-
|[[Remanenty (teatr)|Remanenty]]
|Jarosław Abramow
|[[Andrzej Androchowicz]]
|[[Studencki Teatr Polityczny]]
|kwiecień 1964
|-
|Jam session
|Maciej Zenon Bordowicz
|Andrzej Ziębiński
|Teatr „13 Muz"
|11 października 1965
|-
|Kot w butach
|Zenon Laurentowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1968
|-
|Nowe Wyzwolenie
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Jowita Pieńkiewicz
|Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Imprez Artystycznych (Klub „13 Muz”)
|26 kwietnia 1969
|-
|Królowa Śniegu
|Eugeniusz Szwarc
|Jowita Pieńkiewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1969
|-
|Posłuchajcie (wieczór kulturalny)
|różni autorzy
|[[Bohdan Gierszanin]]
|Klub Młodych „Nad Odrą”
|22 listopada 1970
|-
|Żeby jak słońce świecił socjalizm (program składany)
|różni autorzy
|[[Bohdan Gierszanin]], [[Janusz Marzec]]
|Estrada Szczecińska
|6 listopada 1972
|-
|Sytuacja
|Wiktor Rozow
|[[Bohdan Albert Janiszewski]]
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 kwietnia 1975
|-
|}
 

== Projekty kostiumów do sztuki ''Kot w butach'' (1968) ==
<gallery widths=450 heights=450 perrow=2>
Plik:Fedorowicz_Julita04a.jpg|
Plik:Fedorowicz_Julita03a.jpg|
Plik:
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Data premiery
|-
|[[Jeźdźcy do morza (TV)|Jeźdźcy do morza]]
|John Millinghton Synge
|[[Juliusz Burski]]
|
|28 grudnia 1966
|-
|[[Morska nawigacyja do Lubeka (TV)|Morska nawigacyja do Lubeka]]
|Marcin Borzymowski
|[[Juliusz Burski]]
|[[Andrzej Androchowicz]]
|11 czerwca 1967
|-
|[[Ukryty sojusznik (TV)|Ukryty sojusznik]]
|Joseph Conrad
|[[Juliusz Burski]]
|
|29 grudnia 1967
|-
|[[Freja z Siedmiu Wysp (TV)|Freja z Siedmiu Wysp]]
|Joseph Conrad
|[[Juliusz Burski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|8 marca 1968
|-
|[[Falk (TV)|Falk]] (Tajfun)
|Joseph Conrad
|[[Juliusz Burski]]
|[[Wiesław Wodecki]]
|7 czerwca 1968
|-
|[[Murzyn z załogi „Narcyza” (TV)|Murzyn z załogi „Narcyza”]]
|Joseph Conrad
|[[Juliusz Burski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|25 października 1968
|-
|[[Rekonstrukcja poety (TV)|Rekonstrukcja poety]]
|Zbigniew Herbert
|Jowita Pieńkiewicz
|[[Ryszard Zawidowski]]
|16 marca 1969
|-
|[[Jedenasty list Kamilli Colon (TV)|Jedenasty list Kamilli Colon]]
|Stanisław Maria Saliński
|[[Ryszard Zawidowski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|26 marca 1971
|-
|[[Jeślim nie posiadł miłości był całej (TV)|Jeślim nie posiadł miłości był całej]] (z cyklu ''Strofy Poezji Świata'')
|utwory poetów angielskich
|[[Janusz Rudnicki]]
|[[Janusz Rudnicki]]
|10 września 1972
|-
|[[Pułapka z mahoniu (TV)|Pułapka z mahoniu]]
|[[Wiesław Andrzejewski]]
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|26 stycznia 1973
|-
|[[Venus z Solare (TV)|Venus z Solare]]
|Vercors (właśc. Jean Bruller)
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|13 maja 1973
|-
|[[Medalion (TV)|Medalion]]
|[[Władysław Wojciechowski]]
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|2 maja 1975
|-
|[[Medea (TV)|Medea]]
|Eurypides
|Jerzy Wójcik
|[[Ryszard Zawidowski]]
|6 lutego 1978
|-
|[[Po tamtej stronie świec (TV)|Po tamtej stronie świec]]
|Stanisław Grochowiak
|Ryszard Bugajski
|[[Ryszard Zawidowski]]
|15 stycznia 1979
|-
|}
 

== ''[[Morska nawigacyja do Lubeka (TV)|Morska nawigacyja do Lubeka]]'' (1967) ==
<gallery widths=450 heights=400 perrow=2>
Plik:Fedorowicz_Julita05a.jpg|Projekt dekoracji
Plik:Lubeka01.jpg|Od lewej: [[Zbigniew Witkowski]], Hieronim Konieczka, [[Juliusz Burski]], [[Julita Fedorowicz]], [[Andrzej Androchowicz]]
</gallery>
 

== Ciekawostki ==
* W 2017 roku Julita Fedorowicz przekazała [[Książnica Pomorska|Książnicy Pomorskiej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] zbiór oryginalnych listów i kartek pocztowych, które Witkacy adresował do jej rodziców
 
== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autorka hasła Katarzyna Stańczyk), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* Beata Zalot, ''Zmarła Julita Fedorowicz'', „Tygodnik Podhalański” 2021 nr 4

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Fotografie rodzinne i portrety Witkacego ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Fedorowicz, Julita}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Scenografowie teatralni]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Scenografowie telewizyjni]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2012]]

Aleksander Rodziewicz

2026-06-22T23:16:45Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Aleksander Rodziewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=Rodziewicz_Aleksander01a.jpg
|grafika_opis=Aleksander Rodziewicz w 1935 r. (ze zbiorów NAC)
|urodziny_data=[[8 września]] [[1898]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[25 kwietnia]] [[1981]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]], Aleja Zasłużonych (kw. 44A-2-3)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/Cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=DF5E274EAB834CE3B51E5B4398877B9A&p2oid=494A5D9829AE4549AAE75A18A01DC711
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Aleksander Rodziewicz''' '''(1898-1981)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów
 
== Życiorys ==
'''Aleksander Rodziewicz''' urodził się [[8 września]] [[1898]] roku w Warszawie (wg innych źródeł w Archangielsku) w rodzinie Bolesława i Aleksandry z Kiewliczów. Uczęszczał do gimnazjum w Irkucku. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości, rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Kijowie, których nie ukończył. Naukę kontynuował w miejscowym Studium Dramatycznym. W 1916 roku został aktorem Teatru im. Sołowcowa w Kijowie (od 1917 Teatr im. W. Lenina), jednej z ważniejszych scen dramatycznych w Rosji. Występował też w Teatrze Polskim prowadzonym przez Stanisławę Wysocką. Zwrócił na siebie uwagę rolami Oswalda w ''Upiorach'' H. Ibsena, Orlątka w sztuce Rostanda, Cara Aleksandra w ''Pawle I'' D. Mereżkowskiego.

W 1923 roku został zaangażowany przez Teofila Trzcińskiego do Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie. Cieszył się sławą utalentowanego amanta i wkrótce za sprawa roli Cara Aleksandra stał się ulubieńcem publiczności. Już jako znany aktor, został zaangażowany przez Juliusza Osterwę do wileńskiej Reduty (sez. 1926/27). Podjął też pierwsze próby reżyserowania. W latach 1927-1930 grał w Teatrze Polskim w Poznaniu, m.in. Konrada w ''Dziadach'' A. Mickiewicza i Mazepę w dramacie J. Słowackiego. W Poznaniu także reżyserował.

Kolejno występował w Teatrze Narodowym w Warszawie (1930-1931) oraz w Teatrze Wołyńskim im. J. Słowackiego w Łucku (1931-1938). Po ustępującym Iwo Gallu został również dyrektorem tej placówki, która zajęła trwałą pozycję w dziejach teatru w Polsce. Grał sporadycznie, m.in. Kalafa w ''Księżniczce Turandot'' C. Gozziego, Ksawerego w ''Dniu jego powrotu'' Z. Nałkowskiej, Jana w ''Żeglarzu'' J. Szaniawskiego. Ogromne uznanie środowiska artystycznego i popularność wśród mieszkańców ubogiego kulturalnie regionu wołyńskiego zdobył dzięki licznym objazdom zespołu teatralnego. W uznaniu zasług artystycznych, a szczególnie prowadzenia i działalności Wołyńskiego Teatru Objazdowego, został uhonorowany Srebrnym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury.

Po rezygnacji Władysława Stomy i wygranym konkursie, ogłoszonym przez Zarząd Miejski, w kwietniu 1938 roku objął stanowisko dyrektora Teatru Miejskiego w Bydgoszczy. Z jego inicjatywy teatr przyjął imię Karola Huberta Rostworowskiego. W sezonie 1938/1939 wystawił 320 przedstawień, w tym 24 premiery. Organizował także przedstawienia dla dzieci i młodzieży, nie prowadził natomiast akcji objazdowych w terenie. Ściśle współpracował z Rozgłośnią Pomorską Polskiego Radia. Przed wojną wystąpił także w filmowej komedii ''Milionowy spadkobierca'' (1928) oraz w jej nowszej wersji ''Igraszki pieniądza'' (1930).

Po wybuchu wojny wyjechał do Lwowa. Początkowo grał w teatrze zorganizowanym przez Kolektyw Artystów Scen Polskich. W latach 1940-1941 występował w Polskim Teatrze Dramatycznym zorganizowanym przez władze radzieckie. Po zajęciu miasta przez wojska niemieckie, wycofał się z pracy na scenie i utrzymywał z handlu. W obawie przed aresztowaniem, wyjechał do Ciężkowic pod Tarnowem.

Tuż po wyzwoleniu znalazł się w Krakowie, gdzie zgłosił się do Ministerstwa Kultury z prośbą o zorganizowanie teatru. Przez Departament Teatru został mianowany dyrektorem teatru w Bydgoszczy. Z jego inicjatywy powołano w mieście Szkołę Dramatyczną (9 marca 1945), której został pierwszym dyrektorem i wykładowcą (do 1947). Przez krótki okres kierował połączonymi teatrami Polskim w Bydgoszczy i Ziemi Pomorskiej w Toruniu. Wkrótce jednak zrezygnował z tej funkcji i do 1947 roku prowadził Teatr Polski w Bydgoszczy. W kwietniu 1946 roku utworzył Teatr Powszechny Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, który był filią Teatru Polskiego. W latach 1947-1949 kierował Teatrem Powszechnym w Krakowie. Po powrocie do Bydgoszczy w 1949 roku został dyrektorem i kierownikiem artystycznym Państwowych Teatrów Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy. Oprócz klasyki chętnie sięgał do współczesnego repertuaru polskiego i radzieckiego. Do września 1951 roku wyreżyserował 13 sztuk, m.in. ''Mazepę'' J. Słowackiego, ''Żeglarza'' J. Szaniawskiego, ''Igraszki z diabłem'' J. Drdy, ''Śluby panieńskie'' A. Fredry, ''Moralność pani Dulskiej'' G. Zapolskiej.

W latach 1953-1957 reżyserował i grał w Teatrze Dramatycznym im. C.K. Norwida w Jeleniej Górze (1953-55), w Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie (sez. 1955/1956) oraz w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku (1956/1957).

W maju 1957 roku przyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]'''. Z miastem tym związany był aż do śmierci. Od 24 maja 1957 do 31 lipca 1963 roku był dyrektorem i kierownikiem artystycznym [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W czasie trwającej ponad sześć lat dyrekcji, wystawił 80 premier (w tym 10 prapremier), dał 4373 przedstawienia, w których uczestniczyło 1 305 830 widzów. Dzięki swojemu autorytetowi, umiejętnościom organizatorskim, a także ciekawemu doborowi repertuaru (m.in. sięgał do sztuk zachodnich), wydźwignął szczeciński teatr z kryzysu i pozwolił mu zaistnieć na ogólnopolskiej mapie kulturalnej. Pod jego dyrekcją zrealizowano wiele wysoko ocenionych przez krytyków spektakli, m.in. ''Sen nocy letniej'' w reż. Zbigniewa Kopalki (1959), ''Pamiętnik Anny Frank'' w reż. [[Jan Maciejowski|Jana Maciejowskiego]] (1959), ''Kordiana'' w reż. [[Ryszard Sobolewski|Ryszarda Sobolewskiego]] (1960), ''Widok z mostu'' (1959), ''Zemstę'' (1960) i ''Wesele'' (1963) w reż. [[Józef Gruda|Józefa Grudy]]. Sam z dużym sukcesem wyreżyserował ''Cyda'' (1957), ''Beatrix Cenci'' i ''Marię Stuart'' (obie w 1959). Do współpracy przy realizacji spektakli zaprosił 23 reżyserów, 18 scenografów i 11 kompozytorów. Nawiązując do swoich doświadczeń z okresu wołyńskiego, niektóre spektakle przygotowywał specjalnie z myślą o terenie. Zapoczątkował także długoletnią współpracę szczecińskich teatrów z Teatrem Ludowym w Rostocku. Osobisty sukces odniósł reżyserując w Rostocku''Śluby panieńskie''A. Fredry i ''Drewnianą miskę'' E. Morrisa. Zaangażował się w inicjatywę zorganizowania w szczecińskim Klubie „13 Muz” Teatru Propozycji (1958).

Jubileusz 45-lecia pracy artystycznej, 35-lecia pracy reżyserskiej i 30-lecia pracy na stanowisku dyrektora i kierownika artystycznego obchodził w 1960 roku. Uroczystość odbyła się [[27 czerwca]] w Klubie „13 Muz”. W 1964 roku przeszedł na emeryturę, uzyskując specjalną rentę „z tytułu szczególnych zasług dla PRL”, przyznaną przez premiera. Mimo przejścia na emeryturę, nadal reżyserował. W 1965 roku obchodził jubileusz półwiecza pracy w teatrze. Z tej okazji [[19 lutego]] wystawiono ''Moralność pani Dulskiej'' w jego reżyserii. W 1966 roku w szczecińskim Ośrodku Telewizyjnym wyreżyserował sztukę ''W małym domku'' T. Rittnera. W latach 1968-1973 współpracował ze szczecińskim Teatrem Muzycznym jako konsultant repertuarowy.

Znany był z aktywnej działalności społecznej. W 1961 roku został radnym [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej|Wojewódzkiej Rady Narodowej]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. Był także członkiem Komisji Kultury i Komisji Mandatowej WRN. W grudnia 1965 roku objął stanowisko przewodniczącego Komisji Kultury i Sztuki Wojewódzkiej Rady Narodowej w [[Szczecin|Szczecinie]].

Żonaty z aktorką [[Jadwiga Okońska|Jadwigą Okońską]] (1911-1986).

Zmarł [[25 kwietnia]] [[1981]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] w Alei Zasłużonych (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/Cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=DF5E274EAB834CE3B51E5B4398877B9A&p2oid=494A5D9829AE4549AAE75A18A01DC711// 44A-2-3]).

Adam Grzymała-Siedlecki nazwał Rodziewicza ''jedną z najbardziej intensywnych osobowości w teatrze polskim''.

 

== Twórczość artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Cyd
|Stanisław Wyspiański
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1957
|-
|Przygoda florencka
|Ludwik Hieronim Morstin
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 lipca 1958
|-
|Walka kobiet
|Ernest Legouve, Eugeniusz Scribe
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 sierpnia 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Kardynał Orsini
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|adaptacja sceniczna
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Szeryf hrabstwa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Cudotwórca
|Anatol Stern
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Król Huaj
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół pod kier. '''Aleksandra Rodziewicza'''
|inscenizacja
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Niebo i piekło (jednoaktówka)
|Prosper Merimee
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 października 1960
|-
|Prawo męża (jednoaktówka)
|Guy de Maupassant
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 października 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Generał Thomas
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Sitzprezes Funt
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Agaton
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Papież
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Idiotka
|Marcel Achard
|Irena Grywińska-Adwentowicz
|obsada aktorska
|Edward Lablache
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 kwietnia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Czy to jest miłość
|Zofia Bystrzycka
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 września 1962
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|obsada aktorska
|Generał Pollard
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 września 1962
|-
|Maison de France
|Bohdan Drozdowski
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Dyrektor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 stycznia 1963
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 kwietnia 1963
|-
|W małym domku
|Tadeusz Rittner
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 czerwca 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Jego wysokość bobasek
|Ryszard Sielicki
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 kwietnia 1966
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|'''Aleksander Rodziewicz'''
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|'''Aleksander Rodziewicz''', [[Janusz Marzec]] (współpraca)
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|}
 

== Na scenie ==
(''fot. Grażyna Wyszomirska'')
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Rodziewicz_Aleksander08.jpg|Jako Kardynał Orsini w ''Beatrix Cenci'' (1958)
Plik:Rodziewicz_Aleksander05a.jpg|Jako Kardynał Orsini w ''Beatrix Cenci'' (1958) - ''rys. Ludwik Piosicki''
Plik:Rodziewicz_Aleksander09.jpg|Jako Papież w ''Kordianie'' (1962)
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Rodziewicz_Dyrektor_1963.jpg|Od lewej: '''Aleksander Rodziewicz''' (Dyrektor), [[Ryszard Sobolewski]] (Stokowicz) i [[Władysław Sokalski]] (Buechner) w ''Maison de France'' (1963)
Plik:Androchowicz_Andrzej189a.jpg|Członkowie Jury IV Festiwalu Poezji im. K.I. Gałczyńskiego w [[Szczecin|Szczecinie]]: [[Juliusz Burski]], [[Zbigniew Mamont]], [[Ewa Kołogórska]], [[Ireneusz Gwidon Kamiński]] i [[Aleksander Rodziewicz]] w rozmowie z red. [[Andrzej Androchowicz|Andrzejem Androchowiczem]] (TV Szczecin). Klub „13 Muz” (3-6 maja 1967)
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Data premiery
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Rittner
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|[[Jan Maciejowski]]
|18 marca 1966 (Teatr Piątkowy - transmisja „na żywo” z Teatru Polskiego)
|-
|}
 

== Nagrody ==
[[Plik:Rodziewicz_Aleksander10.jpg|300px|right|thumb|Płyta nagrobna]]
* '''1960''' – nagroda I stopnia [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] za działalność artystyczną na scenach teatrów polskich i na stanowisku dyrektora [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* '''1971''' – nagroda [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] za wieloletnią pracę w teatrach szczecińskich i za ofiarną pracę społeczną w rozwijaniu kultury
 

== Odznaczenia ==
* '''1934''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1937''' – Srebrny Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury
* '''1947''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1957''' – Złota Maska (NRD)
* '''1958''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''1960''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]] (z okazji 45-lecia pracy artystycznej, 35-lecia pracy reżyserskiej i 30-lecia pracy dyrektorskiej)
* '''1960''' – Złota Odznaka Honorowa TPPR
* '''1974''' – Pierścień im. Konrada Ekhofa za zasługi na polu nawiązania współpracy między teatrami [[Szczecin|Szczecina]] i Rostocku
 

== Z prasy ==
* ''(...) Czy inscenizacja szczecińska, w szczególności reżyseria '''Al. Rodziewicza''', wykorzystała w pełni te możliwości? '''Rodziewicz''' wywodzi się z rosyjskiej szkoły aktorskiej, tradycje teatru rosyjskiego są mu szczególnie bliskie. Wydaje mi się jednak, że w reżyserii swojej zbyt wiernie trzymał się dawnych konwencji, które w stosunku do współczesnej sztuki często zawodzą. Potraktowano w naszym przedstawieniu sceniczne postacie „Godziny dwunastej” zbyt dosłownie, z nadmierną, powiedziałbym, powagą - podczas gdy zwiększona doza ironii nadawałaby przedstawieniu głębszy sens, a postaciom więcej życia''. '''([[Feliks Jordan]], ''„Godzina dwunasta” Arbuzowa. Prapremiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 9 listopada 1960)'''
 
* ''(...) To, co nie udało się Klaudiuszowi z Hamletem, udało się reżyserowi szczecińskiego przedstawienia, dyr. '''A. Rodziewiczowi''', z Szekspirem: jest to Szekspir oswojony. (...) Stwierdzano już wielokrotnie, że „Hamlet” jest wielkim scenariuszem, otwartym dla najróżnorodniejszych interpretacji reżyserskich. Interpretacja '''A. Rodziewicza''' jest niewątpliwie uproszczona, ale popełnilibyśmy niesprawiedliwość, gdybyśmy określili ją jako rodzaj popularnego streszczenia - „komiksu”, mimo że skreślenia reżyserskie budzić mogą dużo zastrzeżeń''. '''([[Feliks Jordan]], ''„Hamlet” Williama Szekspira w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 16 maja 1963)'''
 

== O Aleksandrze Rodziewiczu w prasie ==
* '''1957''' – [[Andrzej Androchowicz]], ''Feralna czy szczęśliwa trzynastka'' (rozmowa), „Poglądy” 1957 nr 34, s. 3
 
== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Artur Daniel Liskowacki|Artur D. Liskowacki]], ''Aleksander Rodziewicz 1898-1981. Osobowość w teatrze polskim'', [w:] ''Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych'' (pod red. [[Mariusz Czarniecki|Mariusza Czarnieckiego]]), Wyd. Glob, [[Szczecin]] 1987
* [[Wojciech Myślenicki]], ''Nad Odrą i Bałtykiem'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1965
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]] i Narodowego Archiwum Cyfrowego w Warszawie
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT:Rodziewicz, Aleksander}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów]]
[[Kategoria:Dyrektorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Jerzy Kownas

2026-06-22T23:14:45Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jerzy Kownas
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Kownas_Jerzy03a.jpg
|grafika_opis=Jako więzień w „Policjantach” S. Mrożka (1964)
|urodziny_data=[[20 lutego]] [[1928]]
|urodziny_miejsce=[[w:Wilno|Wilno]]
|smierc_data=[[13 czerwca]] [[2013]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 61-21-08)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=091E8FDD0F0742969FC9A8CAA4C6A1E4&p2oid=ADBEE18D286A41369CEC7817A81D8B91
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Jerzy Kownas''' '''(1928-2013)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Jerzy Kownas''' urodził się [[20 lutego]] [[1928]] roku w Wilnie. Był synem wybitnego botanika i dendrologa, wykładowcy [[Akademia Rolnicza|Akademii Rolniczej]] w [[Szczecin|Szczecinie]], prof. [[Stefan Kownas|Stefana Apoloniusza Kownasa]], i Heleny Kownas, oraz starszym bratem aktorki [[Irena Kownas|Ireny Kownas]].

Repatriowany wraz z rodziną początkowo zamieszkał w Toruniu, gdzie jego ojciec podjął pracę w Zakładzie Botaniki Ogólnej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia chemiczne na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1946). Studiów jednak nie ukończył. Na trzecim roku wziął udział w przedstawieniu akademickim, w którym zobaczył go aktor Władysław Surzyński, do niedawna związany ze sceną toruńską. Surzyński zaproponował mu pracę w Teatrze im. Stefana Jaracza w Olsztynie, którego dyrekcję miał w najbliższym czasie objąć.

Do 1949 roku Jerzy Kownas współpracował z Pomorską Kapelą Ludową w Toruniu. Od 1949 do 1957 roku był aktorem Teatru im. Jaracza (Olsztyn-Elbląg). Tu zadebiutował epizodyczną rolą w ''Panu Jowialskim'' Aleksandra Fredry u boku gościnnie występującego Ludwika Solskiego. W 1953 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski w warszawskiej PWST.

Niemal od początku swojej kariery artystycznej najchętniej obsadzany był w rolach komediowych, ale, jak sam mawiał, dla kontrastu lubił występować również w tragediach i w dramatach. Do najciekawszych kreacji okresu olsztyńskiego zaliczyć można role Konstabla w ''Teatrze i życiu (Kean)'' Aleksandera Dumasa, Szrajera w ''Ruchomych piaskach'' Piotra Choynowskiego, Iwana Pietrowicza Wosmibratowa w ''Lesie'' Aleksandra Ostrowskiego, Anzelma Rozsądnickiego w ''Szkole kobiet''Wojciecha Bogusławskiego, Piotra i Szambelana w ''Kocie w butach'' Zenona Laurentowskiego, Sir Tobiasza Czkawke w ''Wieczorze Trzech Króli'' Williama Shakespeare'a, Lubina w ''Grzegorzu Dyndale'' Molière'a, Podkolesina w ''Ożenku'' M. Gogola i Likczysa w ''Szczyglim zaułku'' G.B. Shawa. Głęboką psychologicznie, pełną dramatycznych napięć realistyczną postać Ojca stworzył w ''Moście'' Jerzego Szaniawskiego.

W 1957 roku, ze względów rodzinnych opuścił Olsztyn i przeniósł się do '''[[Szczecin|Szczecina]]''', gdzie mieszkali jego rodzice. Aż do śmierci związany był z tutejszymi scenami, z dwuletnią przerwą w latach 1968-1970, kiedy grał w Teatrze Polskim w Bydgoszczy. W Bydgoszczy, wykorzystując swoje ogromne możliwości operowania głosem, podjął współpracę z tamtejszą rozgłośnią radiową, dla której nagrał dużą liczbę słuchowisk.

W połowie 1970 roku powrócił do [[Szczecin|Szczecina]]. Początkowo był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]], a po reorganizacji, [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]]. Gościnnie występował na deskach [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. Stworzył wiele pamiętnych kreacji, m.in. Anzelma w ''Szkole żon'' Molière'a, Cześnika w ''Zemście'' i Majora w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry, Szwejka w ''Przygodach dobrego wojaka Szwejka'' Jarosława Haška, Sierżanta w ''Policjantach'' Sławomira Mrożka, Sancho Pansę w ''Słudze don Kiszota'' Wojciecha Bąka. Wystąpił w dwóch adaptacjach Mickiewiczowskiego ''Pana Tadeusza'' - jako Wojski (1978) i jako Major Ryków (1996). Choć nie najlepiej czuł się w małych formach teatralnych, to jednak brał także udział w spektaklach teatru Krypta, Teatru Propozycji oraz występował w kabarecie przy Klubie „13 Muz”. W 1959 roku gościnnie wystąpił w Szczecińskiej Operetce w roli Beaubissona w ''Balu w operze'' Richarda Heubergera. Do tej roli nauczył się nawet śpiewać. Dużą popularność wśród publiczności szczecińskiej przyniósł mu udział w koncertach organizowanych w zakładach pracy, podczas których m.in. prowadził konferansjerkę.

Blisko współpracował z lokalnym Ośrodkiem Telewizyjnym i z Rozgłośnią Polskiego Radia. W 1970 roku wystąpił w roli sierżanta w filmie Jana Rybkowskiego ''[[Album polski (film)|Album polski]]'', którego część akcji rozgrywała się w [[Szczecin|Szczecinie]]. W 1977 roku zagrał epizodyczną rolę w przygodowym serialu dla młodzieży ''Znak orła'' w reż. Huberta Drapelli.

Zmarł [[13 czerwca]] [[2013]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 18 czerwca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=091E8FDD0F0742969FC9A8CAA4C6A1E4&p2oid=ADBEE18D286A41369CEC7817A81D8B91// 61-21-08]).
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|Kleniewicz, antroplog; Małowieski, botanik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Las
|Aleksander Ostrowski
|Jerzy Walden
|Arkadij Sczastliwcew
|PaństwoweTeatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 marca 1958
|-
|Awantury w Chioggi
|Carlo Goldoni
|[[Aleksander Fogiel]]
|Isidoro, zastępca sędziego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|Lew; Pyram; Spodek; Spój
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Miłość
|Pavel Kohout
|[[Jan Maciejowski]]
|Kelner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 grudnia 1958
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|Król
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|Van Daan
|Państwowy Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Cudotwórca
|Anatol Stern
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Prestidigitator
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1959
|-
|Bal w Operze
|Richard Heuberger
|Zenon Laurentowski
|Teofil Beaubisson
|Państwowa Operetka
|22 października 1959
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół pod kier. [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]
|Parobek Melango
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|Pan; Mąż; Kataryniarz; Śniadankiewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Prèvosta
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Oberżysta z Amiens
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 grudnia 1960 (prapremiera); 31 grudnia 1960
|-
|Łowcy głów
|Max Regnier
|Stanisław Milski
|Julian
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|16 marca 1961
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|[[Zbigniew Roman]]
|Dzwonnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|Utrudniacz urzędowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Walczak, kierowca taksówki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Tyreusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|Starosta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Odwety
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Lemański
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lutego 1962
|-
|Drewniana miska
|Edmund Morris
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Floyd Dennison, brat Glenna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Nawrocki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|Sierżant King
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Ksiądz, Wernyhora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Azaryjasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Zawisza Czarny
|Juliusz Słowacki
|Andrzej Witkowski
|Głupiec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|Beniamin Kapielkin, lekarz morski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Józef Gruda]]
|Ryszard Voss
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|Jaśnie pan Nikt
|Lope de Vega
|[[Jan Maciejowski]]
|Lombardo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|Generał; Ogniewski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Ifigenia w Taurydzie
|Wolfgang Goethe
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Teatr „13 Muz”
|26 października 1964
|-
|Policjanci
|Sławomir Mrożek
|[[Jan Maciejowski]]
|Policjant; Sierżant policji-prowokator
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|Szwejk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|Sługa Kirkora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|Brighella, oberżysta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Dzieci słońca
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|Nazar Andriejewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 października 1965
|-
|Incydent w Vichy
|Arthur Miller
|[[Jan Maciejowski]]
|Marchand
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 listopada 1965
|-
|Trzy białe strzały
|Jan Makarius
|[[Ewa Kołogórska]]
|Leniwy Burczymucha
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 lutego 1966
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|Żegota; Żołnierz; Chór
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Henryk Topolski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Wariat i zakonnica
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Janusz Marzec]]
|Dr Jan Burdygiel, psychiatra normalny
|Teatr „13 Muz”
|14 listopada 1966
|-
|Meteor
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Jan Maciejowski]]
|Profesor Schlatter
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 grudnia 1966
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|[[Janusz Marzec]]
|Orgon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 października 1967
|-
|Niezwykła przygoda Pana Kleksa
|Jan Brzechwa
|[[Jan Maciejowski]]
|Szaławiła
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 stycznia 1968
|-
|Don Juan
|Molière
|Tadeusz Byrski
|Guzman; Posąg Komandora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 marca 1968
|-
|Cesarsko-królewski narzeczony
|Ludwik Askenazy
|[[Jan Maciejowski]]
|Antek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1968
|-
|Księżniczka Turandot
|Carlo Gozzi
|Wojciech Jesionka
|Altum, cesarz Chin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|25 listopada 1970
|-
|Wszystko w ogrodzie
|Edward Albee
|[[Czesław Staszewski]]
|Gilbert
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 lutego 1971
|-
|Cyd
|Corneille-Morsztyn-Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Don Gomez
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|30 kwietnia 1971
|-
|Księżniczka na opak wywrócona
|Pedro Calderon de la Barca
|[[Ewa Kołogórska]]
|Fisberto, książę mediolański
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 czerwca 1971
|-
|Święta Joanna
|George Bernard Shaw
|[[Józef Gruda]]
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|21 stycznia 1972
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|[[Józef Gruda]]
|Egeusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|2 lipca 1972
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|Wojciech Jesionka
|Walenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 października 1972
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|Major
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1972
|-
|Śmierć Kopernika
|[[Józef Gruda]]
|[[Józef Gruda]]
|Domenico Mario di Novarra; Tychon Brahe
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 lutego 1973
|-
|Don Carlos
|Fryderyk Schiller
|[[Jitka Stokalska]]
|Wielki Inkwizytor Hiszpanii
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 grudnia 1973
|-
|Człowiek znikąd
|Ignatij Dworiecki
|[[Józef Gruda]]
|I mężczyzna; Połuektow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 lutego 1974
|-
|Tango
|Sławomir Mrożek
|[[Józef Gruda]]
|Stomil
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 maja 1974
|-
|Szewcy
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Aleksander Strokowski
|Strażnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1974
|-
|Lato w Nohant
|Jarosław Iwaszkiewicz
|Krystyna Tyszarska
|Antoni Wodziński
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 stycznia 1975
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|Peter Fischer
|Walter „Karawaniarz”; Generał
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1975
|-
|Klik-klak
|Jarosław Abramow-Newerly
|Krystyna Tyszarska
|Grzegorz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1975
|-
|Warszawianka
|Stanisław Wyspiański
|Wanda Laskowska
|Stary szlachcic
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|20 grudnia 1975
|-
|Horsztyński
|Juliusz Słowacki
|Krzysztof Rotnicki
|Garnosz
|Teatr Polski
|20 marca 1976
|-
|Papierowy kochanek
|Jerzy Szaniawski, z wierszami śpiewanymi Juliana Tuwima
|Maria Straszewska
|Hipolit
|Teatr Polski
|10 kwietnia 1976
|-
|Ta mała ziemia
|Georgi Dżagarow
|Andrzej Ziębiński
|Łazarow
|Teatr Polski
|6 czerwca 1976
|-
|Wyprawa po zielony metal
|Jerzy Jesionowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Herkules
|Teatr Polski
|5 listopada 1976
|-
|Przedwiośnie
|Stefan Żeromski
|[[Janusz Bukowski]]
|Ksiądz Nastek
|Teatr Polski
|12 marca 1977
|-
|Rzeźnia
|Sławomir Mrożek
|Bohdan Cybulski
|Woźny
|Teatr Polski
|26 listopada 1977
|-
|Przygody Zbója Madeja
|Ludomir Legut
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|13 grudnia 1977
|-
|Pan Tadeusz
|Adam Mickiewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|Wojski
|Teatr Polski
|4 lutego 1978
|-
|Starzec i strzała
|Nikoła Rusew
|Jan Błeszyński
|Marminech
|Teatr Polski
|18 listopada 1978
|-
|Don Juan
|Molière
|Bohdan Cybulski
|Pan Niedziela
|Teatr Polski
|10 marca 1979
|-
|Dwór nad Narwią
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|Profesor
|Teatr Polski
|19 maja 1979
|-
|Źródło
|Cyprian Kamil Norwid
|Henryk Baranowski (adapt. wg dramatów ''Wanda'', ''Krakus'', ''Zwolon'')
|Starzec (''Wanda'' i ''Krakus''); Zabór (''Zwolon'')
|Teatr Polski (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|6 października 1979
|-
|Co u pana słychać?
|Krzysztof Kąkolewski
|[[Janusz Bukowski]]
|Stolting
|Teatr Polski (Sala Prób)
|9 października 1979
|-
|Fantazy, czyli Nowa Dejanira
|Juliusz Słowacki
|[[Janusz Bukowski]]
|Rzecznicki
|Teatr Polski
|8 grudnia 1979
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|[[Janusz Bukowski]]
|Ojciec Laurenty, franciszkanin
|Teatr Polski
|21 czerwca 1980
|-
|Arteusz, czyli legenda o świętej Ancili, Rajskim Ptaku
|Miroslav Krleža
|Ante Jelaska (Jugosławia)
|Kościelny
|Teatr Polski
|25 października 1980
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|Słomka (gościnnie)
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Farfurka królowej Bony
|Anna Świrszczyńska
|[[Ewa Kołogórska]]
|Poseł włoski (gościnnie)
|Teatr Polski
|6 grudnia 1984
|-
|Dom otwarty
|Michał Bałucki
|[[Ewa Kołogórska]]
|Wicherkowski
|Teatr Polski
|8 marca 1985
|-
|Sługa Don Kiszota
|Wojciech Bąk
|[[Andrzej May]]
|Sanszo Pansa
|Teatr Polski
|7 grudnia 1985
|-
|Pan Tadeusz
|Adam Mickiewicz
|Bartłomiej Wyszomirski
|Ryków
|Teatr Polski
|28 września 1996
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|Janusz Józefowicz
|Dyndalski
|Teatr Polski
|9 stycznia 1998
|-
|Wizyta starszej pani
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Ryszard Major]]
|Koby
|Teatr Polski
|6 lutego 1999
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|Wojciech Solarz
|Abdulin
|Teatr Polski
|29 maja 1999
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Kownas_Jerzy05a.jpg|Kabaret Biedronka w Klubie Handlowców Piwnica w [[Szczecin|Szczecinie]]. Premiera programu ''Przez różowe okulary''. Od lewej: Jacek Flur, Włodzimierz Saar, [[Ludmiła Legut]] i '''Jerzy Kownas''' (26 marca 1958)
Plik:Daszewski_Jan02a.jpg|'''Jerzy Kownas''' (Oberżysta) i [[Jan Daszewski]] (Duval) w ''Manon Lescaut'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kownas_Jerzy06a.jpg|[[Andrzej Kopiczyński]] (Adiutant) i '''Jerzy Kownas''' (Sierżant policji) w ''Policjantach'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Kownas_Jerzy02a.jpg|[[Danuta Kolaszyńska]] (Muellerowa) i '''Jerzy Kownas''' (Szwejk) w ''Dobrym wojaku Szwejku'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kownas_Jerzy04a.jpg|Jako Szwejk w ''Dobrym wojaku Szwejku'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kownas_Jerzy23a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Truffaldino) i '''Jerzy Kownas''' (Brighella) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>

Plik:Kownas_Jerzy19a.jpg|W karykaturze Ludwika Piosickiego (1961)

Plik:Chwalibog_Maria03a.jpg|[[Maria Chwalibóg]] (Maria) i '''Jerzy Kownas''' (Henryk) w ''Lekkomyślnej siostrze'' (1966) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kownas_Jerzy20a.jpg|W karykaturze [[Arkadiusz Gacparski|Arkadiusza Gacparskiego]]
</gallery>
 

== Radio ==

{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Rodzaj twórczości
! Data pierwszej emisji
|-
|Strach (z cyklu ''Opowieści pięciu mórz'')
|wg powieści Hermana Melville'a
|[[Juliusz Burski]]
|obsada aktorska
|22 lutego 1964
|-
|Child servise
|[[Tadeusz Klimowski]]
|[[Julia Zyblewska]]
|obsada aktorska
|luty 1976
|-
|Zemsta blondyna
|[[Tadeusz Klimowski]]
|[[Julia Zyblewska]]
|obsada aktorska
|wrzesień 1976
|-
|Radość na świętego Józefa
|[[Jerzy Sawiuk]]
|Agata Bednarz
|obsada aktorska
|maj 1977
|-
|Ave nadchodzący
|[[Katarzyna Suchodolska]]
|
|obsada aktorska
|2 września 1979
|-
|Jesień w zimowej tonacji
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|27 marca 1980
|-
|Karczowisko
|[[Marian Kowalski]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|3 października 1982
|-
|Pompei przed sezonem
|[[Wiesław Andrzejewski]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|30 czerwca 1985
|-
|5 lipca
|[[Marian Kowalski]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|7 lipca 1985
|-
|De profundis
|[[Artur Daniel Liskowacki]]
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska - Janukowicz
|11 maja 2008
|-
|}
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Postać
! Data premiery
|-
|[[Dzieci słońca (TV)|Dzieci słońca]]
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Juliusz Burski]]
|Nazar Andriejewicz
|18 lipca 1966 (transmisja z Teatru Współczesnego)
|-
|[[Inwazja jaszczurów (TV)|Inwazja jaszczurów]]
|Karel Čapek
|Wojciech Jesionka
|[[Ryszard Zawidowski]]
|
|3 marca 1973
|-
|[[Venus z Solare (TV)|Venus z Solare]]
|Vercors (właśc. Jean Bruller)
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|Lekarz
|13 maja 1973
|-
|[[Listy z morza (TV)|Listy z morza]]
|Andrzej Perepeczko
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|Motorzysta
|14 grudnia 1973
|-
|[[Medalion (TV)|Medalion]]
|[[Władysław Wojciechowski]]
|[[Czesław Staszewski]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|
|2 maja 1975
|-
|[[Po tamtej stronie świec (TV)|Po tamtej stronie świec]]
|Stanisław Grochowiak
|Ryszard Bugajski
|[[Ryszard Zawidowski]]
|Ksiądz
|15 stycznia 1979
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1973''' – nagroda za rolę Majora w sztuce ''Damy i huzary'' Aleksandra Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na XV Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1980''' – nagroda za rolę Profesora w sztuce ''Dwór nad Narwią'' Jarosława Marka Rymkiewicza w [[Teatr Polski|Teatrze Polskim]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na XXII Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== O Jerzym Kownasie ==
* ''(...) Najczystszy chyba w „Młynie” komizm zaprezentował J. Kownas (parobek Melango) i jego to sceny wniosły do przedstawienia najwięcej humoru i uśmiechu na widowni.'' '''(Hidalgo, ''Lope de Vega w Teatrze Polskim. „La comedia del molino”'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1960 nr 97, s. 3)'''

* ''(...) Obdarzony silną vis comica, sylwetka charakterystyczna, odznaczająca się specyficznym emploi na miarę zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną. Każde jego pojawienie się na scenie, nawet nie w roli pierwszoplanowej, zwraca uwagę widza dzięki niezwykłemu temperamentowi, żywości i wyraźnemu rysunkowi stworzonych przez niego sylwetek ludzi najczęściej rubasznych, dobrotliwych, próbujących własną, zwykle naiwną szlachetnością, zmieniać świat, wzruszających mędrkowaniem, silnych poprzez swą słabość, zabawnych nie tylko wskutek podawania kwestii zawierających humor słowny, ale także ze względu na posługiwanie się różnorodnymi środkami wyrazu z warsztatu aktora komediowego, a więc stosowanie odpowiedniego gestu, wyrażanie uczuć i myśli za pomocą mimiki i tembru głosu. Jerzy Kownas posiada te umiejętności i korzysta z nich z dużym powodzeniem''. '''(Anna Stankiewicz, ''Rozweselić publiczność'', „Morze i Ziemia. Almanach Społeczno-Kulturalny” listopad 1978, s. 41 i 43)'''

* ''(...) W tytułowej roli partneruje jej (Janina Bocheńska) Jerzy Kownas. A zadanie ma bardzo trudne, bo jest to nie tylko rola tytułowa, nie tylko najważniejsza w sztuce, ale... dość marnie napisana rola. Sanszo Pansa więcej tu mówi niż działa, choć przecież to właśnie umiejętne działanie miało być według intencji Bąka jego głównym rysem charakterystycznym. Niestety, postać zbudowana jest bardzo statycznie i Kownas doprawdy dwoi się i troi, by nadać jej życia i werwy. Że mu się to udaje - to już zasługa świetnego aktorskiego rzemiosła.'' '''([[Artur Daniel Liskowacki]], ''Sanszo i jego pan'', „Morze i Ziemia” 1986 nr 7, s. 10)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), WAiF, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* Anna Stankiewicz, ''Rozweselić publiczność'', „Morze i Ziemia. Almanach Społeczno-Kulturalny” listopad 1978, s. 41 i 43
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Kownas, Jerzy }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Maria Bakka

2026-06-22T23:13:10Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Maria Bakka
|grafika_osoba=Bakka_Maria01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Andrzej Bogusz)
|funkcja=aktorka, reżyserka
|urodziny_data=[[9 marca]] [[1922]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[31 grudnia]] [[2024]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci=
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
{{GryfPom}}
'''Maria Bakka (1922-2024)''' – aktorka, reżyserka
 
== Życiorys ==
'''Maria Bakka''' (także Maria Bakka-Gierszanin) urodziła się [[9 marca]] [[1922]] roku w Warszawie w rodzinie inteligenckiej. Jej ojciec był malarzem, matka nauczycielką języka polskiego.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie. Dzięki wstawiennictwu Zofii Mrozowskiej, którą poznała jeszcze w szkole średniej, dostała się na konspiracyjne zajęcia Państwowego Instytutu Sztuki Teatralnej. Tu studiowała aktorstwo m.in. pod kierunkiem Zofii Małynicz, Juliusza Osterwy i Mariana Wyrzykowskiego. Po wybuchu powstania warszawskiego wyjechała do Krakowa, gdzie kontynuowała naukę na tajnych kompletach.

Po zakończeniu wojny rozpoczęła pracę w Studiu przy krakowskim Teatrze Starym. W dniu 25 lipca 1945 roku zdała pierwszy w Polsce eksternistyczny egzamin aktorski. Na scenie zadebiutowała rolą Wichny w ''Jeńcach'' Lucjana Rydla w reżyserii Wandy Siemaszkowej i Władysława Woźnika w objazdowym Teatrze Ziem Zachodnich. Z przedstawieniem tym występowała także w terenie.

Kolejno występowała w teatrach: Miejskim im. Juliusza Słowackiego w Opolu (sez. 1946/47), Dramatycznym Marynarki Wojennej w Gdyni (1946/47), Ziemi Lubuskiej im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim (1947/48), Miejskim w Bydgoszczy (1948/49), Polskim w Bielsku-Cieszynie (1949-1953), i w Dramatycznych (Polski, Komedia, Nowy) w Poznaniu.

W 1959 roku, wraz z drugim mężem, aktorem [[Bohdan Gierszanin|Bohdanem Gierszaninem]], wyjechała do '''[[Szczecin|Szczecina]]'''. Tu została aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]], w których grała do reorganizacji placówki w 1975 roku. Od 1976 roku występowała w [[Teatr Polski|Teatrze Polskim]]. Współpracowała również z Teatrem Krypta i Teatrem „13 Muz”. Mimo przejścia na emeryturę w 1984 roku, nadal grywała gościnnie niewielkie role, m.in. w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego i w ''Czarownicach z Salem'' Arthura Millera. W kwietniu 1986 roku wspólnie z [[Ryszard Markow|Ryszardem Markowem]], w studiu przyzakładowej rozgłośni radiowej Stoczni „Gryfia”, nagrała montaż poetycko-muzyczny ''Stworzę dla was obraz nowy'', oparty na tekstach Tadeusza Różewicza i [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]]. Program ten został wyemitowany 25 kwietnia w ramach wspólnych obchodów 41 rocznicy wyzwolenia [[Szczecin|Szczecina]] i święta pierwszomajowego.

Była najstarszą czynną zawodowo aktorką [[Szczecin|Szczecina]] i jedną z najstarszych aktorek w Polsce. W 2002 roku nawiązała kontakt z reżyserką [[Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz|Tatianą Malinowską-Tyszkiewicz]]. Efektem współpracy była rola Matki w sztuce ''Komandor dziś nie przyjdzie'' (2002) oraz tytułowa rola Erzi Orban w specjalnie dla aktorki zaadaptowanym monodramie ''Orbanowa'' Istvána Örkény. Początkowo sztukę tę wystawiono w Teatrze „13 Muz” (2004), a w związku z dużym powodzeniem, jakim się cieszyła, wznowiono w Teatrze Kameralnym (2006). W marcu 2010 roku artystka świętowała jubileusz 65-lecia pracy artystycznej.

Współpracowała z lokalną rozgłośnią Polskiego Radia i z ośrodkiem telewizyjnym. Sporadycznie reżyserowała i występowała w filmie.

Uczestniczyła w amatorskim ruchu artystycznym [[Szczecin|Szczecina]]. Prowadziła m.in. zespół dziecięcy przy Klubie Spółdzielców i Domu Kultury Spółdzielców oraz zespoły teatralne przy szpitalach. Współpracowała z Towarzystwem Wiedzy Powszechnej, dając prelekcje i prowadząc wykłady w szkołach na temat teatru.

Pierwszym mężem aktorki był Roman Seniuk, scenograf teatralny. Ze związku z [[Bohdan Gierszanin|Bohdanem Gierszaninem]] miała syna Jana.

Zmarła [[31 grudnia]] [[2024]] w [[Szczecin|Szczecinie]].
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
| Kobieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|[[Jerzy Sobieraj]]
|obsada aktorska
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Widok z mostu
|Arthur Miller
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Beatrycze
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lutego 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Matka; Panna respektowa; Pani
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Dwie barwy krwi
|Harald Hauser
|[[Tadeusz Żuchniewski]]
|obsada aktorska
|Marta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1960
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|[[Zbigniew Roman]]
|obsada aktorska
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Tesia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilja Ilf, Jewgienij Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Kobieta w zapasce
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Głos bliższy; Imaginacja
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Marta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Gospodyni
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Mężczyzna
|Gabriela Zapolska
|Zbigniew Roman
|obsada aktorska
|Julka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 maja 1963
|-
|W kręgu podejrzeń
|Robert Thomas
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Gaby
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 listopada 1963
|-
|Ania z Zielonego Wzgórza
|Lucy Maud Montgomery
|Halina Koman-Dobrowolska
|obsada aktorska
|Maryla
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|2 października 1964
|-
|Rzecz o ludziach (montaż poetycki z okazji rocznicy Rewolucji Październikowej)
|Konstanty Treniew, Wsiewołod Wiszniewski, Nikołaj Pogodin, Michaił Bułhakow, Isaak Babel
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|Lubow
|Teatr Krypta (Sala Szwedzka)
|2 listopada 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Przychodzę opowiedzieć
|Jerzy Broszkiewicz
|Hieronim Konieczka
|obsada aktorska
|Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 maja 1965
|-
|Prometeusz w okowach
|Ajschylos
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|27 września 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pani Rollison; Sowietnikowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pani Oswald
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Trzy monologi (Apologia Orfeusza, śpiewaka i błazna rodem z Francji, syna królewskiego; Modlitwa Heloizy, kochanki Piotra Abelarda, kanonika i teologa; Wielkie kazanie księdza Bernarda)
|Leszek Kołakowski
|[[Bohdan Gierszanin]]
|obsada aktorska
|Heloiza
|Teatr Krypta
|3 października 1966
|-
|Jesienny ogród
|Lillian Hellman
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Carrie Ellis
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 lutego 1967
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Daubmannowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Dom kobiet
|Zofia Nałkowska
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Tekla Bełska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1967
|-
|Śmierć na Wybrzeżu Artemidy
|Roman Brandstaetter
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|27 listopada 1967
|-
|Hedda Gabler
|Henrik Ibsen
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Julia Tesman
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 maja 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Uderska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Dziś do ciebie przyjść nie mogę
|Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki
|Ireneusz Kanicki
|obsada aktorska (gościnnie)
|obsada aktorska m.in. w etiudach: ''Matka''
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 kwietnia 1969
|-
|Królowa Śniegu
|Eugeniusz Szwarc
|Jowita Pieńkiewicz
|obsada aktorska
|Babunia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1969
|-
|Po górach, po chmurach
|Ernest Bryll
|Jowita Pieńkiewicz
|obsada aktorska
|Owca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 lutego 1970
|-
|Jadzia wdowa
|Ryszard Ruszkowski
|Henryk Tadeusz Czarnecki
|obsada aktorska
|Hortensja
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 lipca 1970
|-
|Posłuchajcie (wieczór kulturalny)
|różni autorzy
|[[Bohdan Gierszanin]]
|obsada aktorska
|
|Klub Młodych „Nad Odrą”
|22 listopada 1970
|-
|Wieczór zbrodniarzy (program rozrywkowy)
|
|
|obsada aktorska
|
|Klub Młodych „Nad Odrą”
|26 listopada 1970
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|[[Jitka Stokalska]]
|obsada aktorska
|Żona podoficera
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|26 września 1971
|-
|Tu zrodził się trud (widowisko słowno-muzyczne z okazji XXX-lecia PPR)
|Jadwiga Adamowicz (scenariusz z wykorzystaniem wierszy m.in. K.K. Baczyńskiego, K.I. Gałczyńskiego, L. Pasternaka, W. Szymborskiej oraz dokumentów PPR)
|[[Janusz Marzec]] (inscenizacja), [[Bohdan Gierszanin]] (reżyseria)
|obsada aktorska
|
|Estrada Szczecińska
|5 stycznia 1972
|-
|Panna Maliczewska
|Gabriela Zapolska
|Wojciech Jesionka
|obsada aktorska
|Michasiowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 lutego 1972
|-
|Powrót Odysa
|Stanisław Wyspiański
|Wojciech Jesionka
|obsada aktorska
|Euryklea
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 marca 1972
|-
|O niesfornym Jacku, który robił w jedni obcasem dziury (z cyklu: Spotkanie z bajką)
|
|
|obsada aktorska
|
|WDK Zamek (Sala Anny Jagiellonki)
|23 kwietnia 1972
|-
|Pusta noc
|Andrzej Turczyński
|Jan Jeruzal
|obsada aktorska
|
|Teatr „13 Muz”
|8 maja 1972
|-
|O Wypuczku i Wklęsiołku (z cyklu: Spotkanie z bajką)
|
|
|obsada aktorska
|
|WDK Zamek (Sala Anny Jagiellonki)
|21 maja 1972
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|Wojciech Jesionka
|obsada aktorska
|Walentowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 października 1972
|-
|Lubow Jarowaja
|Konstanty Trieniew
|Piotr Lwowicz Monastyrski (ZSRR)
|obsada aktorska
|Helena Gornostajewa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 grudnia 1972
|-
|Dzieci i wnuki
|Zofia Chądzyńska
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Kobieta III
|Teatr Krypta
|8 stycznia 1973
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Dama; Gość; Matka; Pani
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 września 1973
|-
|Człowiek znikąd
|Ignatij Dworiecki
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Soniuszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 lutego 1974
|-
|Awans
|Edward Redliński
|[[Maciej Englert]]
|obsada aktorska
|Wczasowiczka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 maja 1974
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|[[Czesław Staszewski]]
|obsada aktorska
|Wieczorkowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 października 1974
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Wytworna starsza pani
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 listopada 1974
|-
|Motyle są wolne
|Leonard Gershe
|Krzysztof Rotnicki
|obsada aktorska
|Pani Baker
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1975
|-
|Zabawa w koty
|István Örkény
|Jacek Gruca
|obsada aktorska
|Orbanowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 lutego 1975
|-
|Maria (monodram)
|Ireneusz Iredyński
|
|obsada aktorska
|Maria
|Klub MPiK „Ruch”
|15 marca 1975
|-
|Yerma, czyli Bezpłodna
|Federico Garcia Lorca
|'''Maria Bakka'''
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|25 października 1976
|-
|Ślub
|Witold Gombrowicz
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Katarzyna (Matka i Królowa)
|Teatr Polski
|19 listopada 1976
|-
|Przedwiośnie
|Stefan Żeromski
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Matka
|Teatr Polski
|12 marca 1977
|-
|Kartoteka
|Tadeusz Różewicz
|Jan Jeruzal
|obsada aktorska
|Tłusta kobieta
|Teatr Polski
|25 maja 1977
|-
|Kopciuszek
|Irena Prusicka
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Macocha Kopciuszka
|Teatr Polski
|4 grudnia 1977
|-
|Pan Tadeusz
|Adam Mickiewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski
|4 lutego 1978
|-
|Starzec i strzała
|Nikoła Rusew
|Jan Błeszyński
|obsada aktorska
|Wiedźma
|Teatr Polski
|18 listopada 1978
|-
|Dwór nad Narwią
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Marylka
|Teatr Polski
|19 maja 1979
|-
|Egzamin
|Jan Paweł Gawlik
|Wanda Laskowska
|obsada aktorska
|Zemankowa, zwana „Czaplą”
|Teatr Polski
|14 października 1979
|-
|Czerwony Kapturek
|Eugeniusz Szwarc
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Babcia
|Teatr Polski (Dom Kultury „Korab” Stoczni im. A. Warskiego)
|24 listopada 1979
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|[[Janusz Bukowski]]
|obsada aktorska
|Niania Julii
|Teatr Polski
|21 czerwca 1980
|-
|Szli i doszli
|wg książki ''Bose i obdarte'' Józefa Płomieńca i Antoniny Latoszek
|
|obsada aktorska
|
|Klub Międzynarodowej Prasy i Książki
|27 kwietnia 1980
|-
|Łyżki i księżyc
|Emil Zegadłowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Nauczycielka
|Teatr Polski
|27 września 1981
|-
|Betleem polskie
|Lucjan Rydel
|[[Henryk Giżycki]]
|obsada aktorska
|Chłopka
|Teatr Polski
|15 stycznia 1982
|-
|Inferno
|August Strindberg
|Zbigniew Wróbel
|obsada aktorska
|Margret, stara niania Rotmistrza
|Teatr Polski (Sala Prób)
|27 lutego 1982
|-
|Starościna (monodram)
|Ryszard Schubert
|[[Sylwester Woroniecki]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|23 sierpnia 1982
|-
|Miarka za miarkę
|William Shakespeare
|Irena Wollen
|obsada aktorska
|Mniszka
|Teatr Polski (Sala Księcia Bogusława X w Zamku Książąt Pomorskich)
|3 grudnia 1982
|-
|Wdowy, czyli Jak go kochały?
|Akos Kertesz
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Mama
|Teatr Polski (Sala Prób)
|8 marca 1983
|-
|Ulisses
|Maciej Słomczyński wg ''Ulissesa'' Jamesa Joyce'a
|Wanda Laskowska
|obsada aktorska
|Rajfura
|Teatr Polski
|24 marca 1983
|-
|O dwóch takich, co ukradli księżyc
|[[Bogusława Czosnowska]] na podst. powieści Kornela Makuszyńskiego
|[[Bogusława Czosnowska]]
|obsada aktorska
|Matka
|Teatr Polski
|22 września 1983
|-
|Farfurka królowej Bony
|Anna Świrszczyńska
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska (gościnnie)
|Burmistrzowa
|Teatr Polski
|6 grudnia 1984
|-
|Sługa Don Kiszota
|Wojciech Bąk
|[[Andrzej May]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski
|7 grudnia 1985
|-
|Życie jest snem
|Pedro Calderon de la Barca
|[[Andrzej May]]
|obsada aktorska
|Dama I
|Teatr Polski
|27 marca 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|Janusz Józefowicz
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski
|2 września 2000
|-
|Czarownice z Salem
|Arthur Miller
|Jacek Bunsch
|obsada aktorska
|Rebeka Nurse
|Teatr Polski
|6 kwietnia 2002
|-
|Komandor dzisiaj nie przyjdzie
|Grzegorz Walczak
|[[Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz]]
|obsada aktorska
|Matka
|Klub Garnizonowy (przedstawienie impresaryjne)
|25 kwietnia 2003
|-
|Orbanowa
|István Örkény
|[[Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz]]
|obsada aktorska
|Orbanowa
|Teatr „13 Muz”
|13 grudnia 2004
|-
|Zabawa w koty
|István Örkény
|[[Tatiana Malinowska-Tyszkiewicz]]
|obsada aktorska
|Erzi Orban
|Teatr Kameralny
|20 marca 2006
|-
|Gąska
|Nikołaj Kolada
|Anna Kękuś-Poks
|obsada aktorska
|
|Teatr Polski
|10 listopada 2007
|-
|Dawno temu dziś
|Victor Lanoux
|Anna Kękuś-Poks
|obsada aktorska
|Babka
|Teatr Polski
|7 listopada 2009
|-
|Sedinum, prochy & rock'n'roll
|[[Krzysztof Bizio]]
|[[Adam Opatowicz]]
|obsada aktorska
|Frau Block
|Teatr Polski
|13 października 2012
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=430 heights=370 perrow=3 >
Plik:Bakka_Maria04a.jpg|[[Krystyna Rutkowska]] (Berta), [[Bohdan Albert Janiszewski]] (Jorgen Tesman) i '''Maria Bakka''' (Julia Tesman) w ''Heddzie Gabler'' (1968) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Bieschke_Katarzyna07a.jpg|'''Maria Bakka''' (Mama) i [[Katarzyna Bieschke]] (Anna) we ''Wdowach'' (1983)
</gallery>
<gallery widths=430 heights=490 perrow=3 >
Plik:Bakka_Maria02a.jpg|Jako Katarzyna w ''Ślubie'' (1976) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
Plik:Bakka_Maria03a.jpg|'''Maria Bakka''' prywatnie (1980) - ''fot. Andrzej Bogusz''
</gallery>
<gallery widths=430 heights=490 perrow=3 >
Plik:Bakka_Maria05a.jpg
Plik:Markow_Ryszard20a.jpg|Z [[Ryszard Markow|Ryszardem Markowem]] w studiu SSR „Gryfia” podczas realizacji montażu poetycko-muzycznego ''Stworzę dla was obraz nowy'' (1986) - ''fot. Jan Cieślukowski''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska / audycji
! Autor
! Reżyseria
! Adaptacja radiowa
! Forma twórczości
! Data pierwszej emisji
|-
|Serwal
|Danuta Hrechorowicz
|[[Alicja Maciejowska]]
|
|obsada aktorska
|12 sierpnia 1965
|-
|Ksiądz Józef Baka i inni Bakowie (audycja kulturalna)
|[[Alina Głowacka]], [[Halina Lizińczyk]]
|
|
|rozmówczyni
|27 czerwca 1980
|-
|Małżeństwo Cecylii Loitz
|Małgorzata Duczmal
|[[Sylwester Woroniecki]]
|[[Halina Lizińczyk]]
|obsada aktorska
|26 grudnia 1989
|-
|Mateczka altruistka
|Monika Pykiel
|[[Sylwester Woroniecki]]
|
|obsada aktorska
|24 kwietnia 2000
|-
|}
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Rola
! Data premiery
|-
|[[Relacja (TV)|Relacja]]
|Jerzy Wójcik
|Jerzy Wójcik
|[[Ryszard Zawidowski]]
|obsada aktorska
|6 września 1976
|-
|[[Medea (TV)|Medea]]
|Eurypides
|Jerzy Wójcik (także adaptacja)
|[[Ryszard Zawidowski]]
|Stara kobieta
|6 lutego 1978
|-
|[[Scenarzyści (TV)|Scenarzyści]]
|Maciej Zenon Bordowicz
|[[Andrzej May]]
|[[Ryszard Zawidowski]]
|Sąsiadka
|13 lipca 1987
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''2010''' – nominacja do [[Bursztynowy Pierścień 2010 (nagroda)|Bursztynowego Pierścienia]]
 
== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1968''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1972''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1975''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1977''' – Złota Honorowa Odznaka Towarzystwa Przyjaciół Szczecina
* '''1985''' – Medal 40-lecia Polski Ludowej
* '''2009''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego]]
* '''2015''' – srebrny Medal „Zasłużony Kulturze ''Gloria Artis''”
* '''2016''' – [[Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* [[Artur Daniel Liskowacki]], [[Ryszard Markow]], ''Małe sceny wielkiego zamku. Teatr Krypta i Piwnica przy Krypcie'', Zamek Książąt Pomorskich, [[Szczecin]] 2015
* Agata Pasek, ''Artyści szczecińskich scen teatralnych - Maria Bakka'', Portal Regionalny stetinum.pl z dn. 18 listopada 2009
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Materiały i fotografie ze zbiorów [http://www.e-teatr.pl/ Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Bakka, Maria}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Medalem za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Wela Lam

2026-06-22T23:11:53Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Wela Lam
|funkcja=aktorka, reżyserka, tancerka, choreografka
|grafika_osoba=Lam_Wela02a.jpg
|grafika_opis=(fot. ze zbiorów Instytutu Teatralnego w Warszawie)
|urodziny_data=[[24 września]] [[1922]]
|urodziny_miejsce=[[w:Poznań|Poznań]]
|smierc_data=
|smierc_miejsce=
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Wela Lam''' '''(ur. 1922)''' – aktorka, reżyserka, tancerka, choreografka

== Życiorys ==
'''Wela Lam''' (także Wela Lam-Ziemnowiczowa) urodziła się [[24 września]] [[1922]] roku w Poznaniu. Pochodziła z rodziny o zamiłowaniach humanistycznych i artystycznych. Jej ojciec Władysław był w okresie międzywojennym nauczycielem rysunków w miejscowym gimnazjum, a po wojnie współorganizatorem Wydziału Architektury na Politechnice Gdańskiej oraz wykładowcą malarstwa w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych w Sopocie. Stryj Stanisław znanym wydawcą w Paryżu, a pradziad Jan autorem głośnej satyry na stosunki panujące w cesarsko-królewskiej Galicji, ''Wielki świat Capowic''.

W wieku czterech lat zaczęła uczęszczać do prywatnej szkoły tańca i rytmiki Walentyny Szaposznikow-Wiechowiczowej, jednej z prekursorek w Polsce nauki tańca metodą Emila Jaques'a Dalcroze'a.

W 1934 roku wyjechała do Lwowa, gdzie jej ojciec objął posadę nauczyciela akademickiego na tamtejszej Politechnice. Od września 1934 do 1935 roku kontynuowała naukę tańca metodą Dalcroze'a. W 1935 roku została przyjęta do Zawodowej Szkoły Tańca Artystycznego p. Waydowej, do klasy prowadzonej przez Marynę Broniewską. Z jej grupą taneczną występowała we Lwowie i w Katowicach do wiosny 1939 roku.

Małą maturę zdała w czerwcu 1938 roku. Jako początkująca nauczycielka prowadziła zajęcia z rytmiki w Szkole Muzycznej Gonetta (sez. 1938/39), równocześnie jako asystentka nauczycielki uczyła rytmiki w Szkole Muzycznej Anny Niementowskiej (Lwowskie Konserwatorjum Muzyczne im. Karola Szymanowskiego). W 1939 roku od nowo mianowanego dyrektora Teatru Wielkiego we Lwowie, Mieczysława Szpakowicza, otrzymała propozycję zatrudnienia w sez. 1939/40 w charakterze kierownika rytmizacji akcji. Wybuch wojny przeszkodził jednak w realizacji tych planów.

W maju 1941 roku zdała dużą maturę. W tym samym roku została przyjęta na drugi rok Technikum (Studium) Finansowo-Ekonomicznego. Wybuch wojny niemiecko-radzieckiej przerwał dalsze studia. Do końca wojny pracowała jako służąca, pomoc kuchenna i kelnerka.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Krakowa. W lutym 1945 roku, z Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Wojewódzkiego, otrzymała zezwolenie na otwarcie szkoły tańca artystycznego. Szkołę tę prowadziła od maja 1945 do czerwca 1946 roku. W drugiej połowie 1945 roku stanęła przed Państwową Komisją Weryfikacyjną Zawodowego Związku Muzyków RP jako tancerka i pedagog szkół muzycznych. W wyniku pozytywnej weryfikacji 5 września 1945 roku została przyjęta do ZZM RP (nr leg. 4550). Po kilku latach, w maju 1948 roku, po reorganizacji Związku, została członkiem ZZPSK.

We wrześniu 1945 roku rozpoczęła pracę w Krakowskiej Szkole Umuzykalniającej. Na potrzeby rytmiki opracowała samodzielnie program, który po zatwierdzeniu przez Departament Szkolnictwa Muzycznego Ministerstwa Kultury i Sztuki, został wprowadzony do nauczania tego przedmiotu.

Niemal od początku pobytu w Krakowie związała się z Teatrem Miejskim im. Juliusza Słowckiego. Tu m.in. stworzyła scenografię do ''Antygony'' Sofoklesa w reż. Teofila Trzcińskiego (21 września 1945). W lutym i w marcu 1946 na scenie teatru poprowadziła dwa występy swoich uczennic. Przedstawienia te dano także w świetlicach podkrakowskich fabryk.

Od września 1946 do marca 1947 roku kierowała zespołem tanecznym Teatru Dramatycznego Marynarki Wojennej w Gdyni. W lutym 1947 roku przygotowała choreografię do ''Rozkosznej dziewczyny'' R. Benatzky'ego. Wraz z zespołem dała cykl występów tanecznych na terenie Wybrzeża.

Po rozwiązaniu teatru, w kwietniu 1947 roku została zaangażowana do Teatru Polskiego w Poznaniu. W czerwcu tego samego roku wystąpiła na poznańskiej scenie w roli Błazna w ''Wiele hałasu o nic'' W. Shakespeare'a. Była również autorką choreografii do tego przedstawienia.

W lipcu 1947 roku zdała w Łodzi egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną, na czele której stał Bohdan Korzeniewski,

W grudnia 1947 roku, na zaproszenie dyrektora Wilama Horzycy, weszła w skład zespołu aktorskiego i została choreografem Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu. Równocześnie prowadziła Prywatną Szkołę Tańca. W lutym 1948 roku dwukrotnie wystąpiła na scenie teatru.

W drugiej połowie 1948 roku powróciła do Poznania. Grała i przygotowywała choreografię m.in. w Teatrze Polskim, w Komedii Muzycznej, w Teatrze Aktora i Lalki oraz w Teatrze Młodego Widza. W latach 1950-1955 związana była ze scenami Ludowego Teatru Muzycznego w Warszawie oraz Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu.

W latach 1955-1963 przebywała w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. W tutejszych [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrach Dramatycznych]] grała, była asystentem reżysera oraz autorką choreografii. W 1956 roku została zaproszona przez [[Aleksander Fogiel|Aleksandra Fogla]], ówczesnego kierownika artystycznego [[Teatr Lalek „Rusałka”|Teatru Lalek „Rusałka”]], do współpracy z tą sceną w charakterze reżysera. W 1958 roku z ramienia szczecińskiego Oddziału SPATiF kandydowała do [[Prezydium Miejskiej Rady Narodowej|Miejskiej Rady Narodowej]]. Zabiegała o utworzenie w [[Szczecin|Szczecinie]] ośrodka skupiającego inicjatywy kulturalne oraz wybudowanie w mieście sali widowiskowej.

W 1963 roku powróciła do Torunia, gdzie została aktorką i choreografem Teatru im. Wilama Horzycy. Od 1965 roku aż do przejścia na emeryturę była związana z [[Bałtycki Teatr Dramatyczny im. Juliusza Słowackiego (Koszalin)|Bałtyckim Teatrem Dramatycznym im. Juliusza Słowackiego]] w [[Koszalin|Koszalinie]]. Grała, reżyserowała, zajmowała się choreografią, była korepetytorem baletu. Ćwierćwiecze pracy zawodowej na scenie obchodziła 4 czerwca 1974 roku.
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor (Adaptacja)
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Rola
! Teatr
! Data premiery
|-
|Miłość, humor i piosenka (program estradowy)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Estrada Szczecińska
|1955 (trasa objazdowa) - Świnoujście, Wolin, [[Gryfice]], [[Trzebiatów]], [[Kołobrzeg]], [[Białogard]], [[Łobez]], [[Świdwin]], [[Połczyn-Zdrój|Połczyn]], [[Drawsko Pomorskie|Drawsko]], [[Złocieniec]], [[Wałcz]], Piła, Złotów, Człuchów
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|obsada aktorska
|Helena, córka Burczyńskiego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Domańska, nauczycielka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Osiem lalek i jeden miś
|Irena Jurgielewiczowa
|'''Wela Lam'''
|reżyseria
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|19 lutego 1956
|-
|Lampa Aladyna
|Henryk Ryl, Janusz Makarczyk
|[[Aleksander Fogiel]]
|współpraca reżyserska
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|19 maja 1956
|-
|Żołnierz i bieda
|Samuel Marszak
|[[Aleksander Fogiel]]
|współpraca reżyserska
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|14 lipca 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|[[Nina Burska]]
|obsada aktorska
|Leosia Puciatówna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Książę i żebrak
|('''Wela Lam''' i [[Aleksander Fogiel]]) wg Marka Twaina
|'''Wela Lam'''
|adaptacja (wspólnie z [[Aleksander Fogiel|Aleksandrem Foglem]], reżyseria
|
|Teatr Lalek „Rusałka”
|17 lutego 1957
|-
|Skarga przeciw nieznanemu
|Georges Neveaux
|Stefan Drewicz (i inscenizacja)
|obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1957
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Iza
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Las
|Aleksander Ostrowski
|Jerzy Walden
|obsada aktorska
|Aksjusza
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 marca 1958
|-
|Awantury w Chioggi
|Carlo Goldoni
|[[Aleksander Fogiel]]
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Orsetta, szwagierka Fortunata
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 maja 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Puk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Miep
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|asystent reżysera, choreografia, obsada aktorska
|Pani de Bassano, Roussette
|państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Skrzypce, które przynoszą śmierć
|Andrzej Makarewicz
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lipca 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Matka; Panna Klara
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Emma Hopkins
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Kobieta w spodniach
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Czarownica; Głos daleki kobiety
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Zofia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Panna Aniela
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Chochoł; Czepcowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
<gallery widths=330 heights= 380 perrow=3>
Plik:Daszewski_Jan04a.jpg|[[Wela Lam]] (Helena), [[Wincenty Wesołowski]] (Burczyński) i [[Jan Daszewski]] (Pagatowicz) w ''Grubych rybach'' (1955) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Lam_Wela01a.jpg|'''Wela Lam'''
</gallery>
 
== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* (mr), ''Wyborcy poznają kandydatów na radnych. Wela Lam'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 10, s. 4
== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie], m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez aktorkę
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

 
{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Lam, Wela}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów lalkowych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów lalkowych]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Choreografowie]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2015]]

{{RedaktorP|[[User:Duluni|Sylwia Wesołowska]]}}

Jadwiga Drac

2026-06-22T23:10:49Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jadwiga Drac
|funkcja=tancerka, aktorka
|grafika_osoba=Drac_Jadwiga.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[13 listopada]] [[1909]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[6 lipca]] [[1991]]
|smierc_miejsce=[[w:Skolimów|Skolimów]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Jadwiga Drac''' '''(1909-1991)''' – tancerka, choreograf, aktorka, sufler, pedagog, działaczka sportowa
 
== Życiorys ==
'''Jadwiga Janina Drac''' (także Jadwiga Drac-Kałużyna, Jadwiga Drac-Daszewska, ) urodziła się [[13 listopada]] [[1909]] roku w Warszawie. Była córką Aleksandra Draca i aktorki Janiny z Lejczyków, występującej pod pseudonimem Draczewska lub Drac-Draczewska. Uczyła się w ośmioklasowym Gimnazjum Żeńskim przy ul. Marszałkowskiej 64 w Warszawie, które ukończyła 4 czerwca 1930 roku, uzyskując świadectwo dojrzałości.

Równocześnie uczęszczała do Szkoły Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Warszawie. W 1930 roku otrzymała Świadectwo Nauczycielskie zatwierdzone przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (MWRiOP). W roku akademickim 1931/32 rozpoczęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Od najmłodszych lat uprawiała sport. W 1920 roku została zawodniczką stołecznego Klubu Sportowego „Grażyna”. W 1935 roku rozpoczęła studia w warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego na Bielanach. Dyplom uzyskała w 1938 roku. Do wybuchu wojny była asystentką na uczelni.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie. Pracowała jako instruktorka w ogniskach opiekuńczych dla dzieci, gdzie zajmowała się strona taneczną i ruchową widowisk artystycznych. Równocześnie uczyła wychowania fizycznego w XII Szkole Miejskiej. W czasie okupacji działała w podziemiu. Była żołnierzem AK. Brała udział w powstaniu warszawskim. Po powstaniu, w którym straciła cały swój dobytek, przebywała w obozie przejściowym w Pruszkowie. Później mieszkała w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie do stycznia 1945 roku pracowała jako pomoc biurowa w Radzie Głównej Opiekuńczej.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Łodzi. Zatrudniła się jako nauczycielka wf w gimnazjum. Powróciła też na scenę jako tancerka i instruktorka tańca. Występowała m.in. w Teatrze Gong (1 stycznia - 30 czerwca 1946) oraz na terenie dawnych fabryk Izraela Poznańskiego, Karola Scheiblera, Ludwika Geyera i Karola Teodora Buhle.

Od 1 lipca 1946 roku związana ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Była choreografem w Teatrze Polskim [[Bronisław Skąpski|Bronisława Skąpskiego]] (1946), [[Teatr Komedia Muzyczna|Teatru Komedia Muzyczna]] [[Sylwester Czosnowski|Sylwestra Czosnowskiego]] (1946-1948), [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]] (1949-1951). W latach 1952-1973 była cenionym choreografem i aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]].

Równocześnie pracowała jako pedagog. Od września 1946 do 1950 roku była nauczycielką wf i tańca w [[Technikum Handlowe|Technikum Handlowym]]. W latach 1947-1985 jako wykładowca prowadziła zajęcia w Szkole Baletu i Tańca Artystycznego Jadwigi Wirskiej oraz w, powstałym na tej bazie, Państwowym Ognisku Baletowym. Przyczyniła się do sukcesów zespołów baletowych i tanecznych działających przy wyższych uczelniach [[Szczecin|Szczecina]] – Wyższej Szkole Ekonomicznej, Szkole Inżynierskiej i [[Akademia Rolnicza|Wyższej Szkole Rolniczej]]. Pracowała również jako instruktorka tańca w świetlicach zakładowych.

Kontynuowała swoje zamiłowania sportowe. Była zawodniczką MKS „Junak” [[Szczecin]] (od 1946) oraz sędzią Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki.

Była trzykrotnie zamężna. Pierwszy związek zawarła z Janem Kałużą w listopadzie 1930 roku. Z tego związku miała córkę [[Magdalena Dracówna|Magdalenę Dracówną]] (1940-2019), tancerkę i choreografa. Po śmierci męża (został stracony na Pawiaku w lipcu 1944) wyszła za mąż za Bolesława Balcerzaka (ślub 27 maja 1946). Trzecim mężem był aktor [[Jan Daszewski]].

Od 1988 roku była mieszkanką Domu Aktorów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie zmarła [[6 lipca]] [[1991]] roku.

 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Bajka
|Michaił Swietłow
|[[Zbigniew Sawan]]
|układ tańca
|
|Państwowy Teatr Polski
|27 października 1949
|-
|Zielony gil
|Tirso de Molina
|[[Zbigniew Sawan]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|12 stycznia 1950
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|Jan Perz, Kazimierz Petecki
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|3 września 1950
|-
|Wesele Figara
|Pierre de Beaumarchais
|[[Edmund Kron]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|30 marca 1951
|-
|Statek Derbent
|Jurij Krymow
|Zespół
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)
|1 maja 1951
|-
|Oberżystka
|Carlo Goldoni
|Andrzej Uramowicz
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|20 lipca 1951
|-
|Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)
|[[Janusz Cegiełła]], [[Bolesław Rajkowski]] (autorzy układu)
|[[Ryszard Pietruski]]
|choreografia (wspólnie z Mikołajem Nikandrovem)
|
|Państwowa Organizacja Imprez Artystycznych ARTOS
|1952
|-
|Konkurenci
|Aszach Tokajew
|Bronisław Kassowski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 czerwca 1952
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Duniaszka, posługaczka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1952
|-
|Eugenia Grandet
|Honore de Balzac
|Kazimierz Brodzikowski
|obsada aktorska
|Nanon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 marca 1953
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Zuzia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 czerwca 1953
|-
|Księżniczka na ziarnku grochu
|Hans Christian Andersen
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|
|Rada Miejscowych Teatrów Dramatycznych
|styczeń 1954
|-
|Bosman z „Bajki”
|Roman Długosz, Edward Maszewski
|[[Emil Chaberski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 stycznia 1954
|-
|Wujaszek Wania
|Antoni Czechow
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Niania Maryna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 lutego 1954
|-
|Na południe od 38 równoleżnika
|Thai Dian Czub
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Kobieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1954
|-
|Dom lalki (Nora)
|Henrik Ibsen
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1955
|-
|Wilhelm Tell
|Friedrich Schiller
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Elżbieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 lipca 1955
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Igraszki trafu i miłości
|Pierre Marivaux
|[[Ewa Kołogórska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|26 listopada 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Woźniakówna, nauczycielka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|[[Ludwik Benoit]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Neapol miasto milionerów
|Eduardo de Filippo
|[[Marian Godlewski]]
|obsada aktorska
|Donna Peppenella
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 maja 1956
|-
|Przepraszam, ale żyję
|Włodimir Dychawiczny, Michaił Słobodskoj
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Sofia Grigoriewna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 października 1956
|-
|Klub kawalerów
|Michał Bałucki
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Mina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1956; Benefis z okazji 50-lecia pracy artystycznej [[Zofia Ordyńska|Zofii Ordyńskiej]]
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|układ tańca (poloneza)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Doktorowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Cyd
|Stanisław Wyspiański
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Elwira
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1957
|-
|Krzesiwo
|Hanna Januszewska
|[[Ewa Kołogórska]]
|układ tańca; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Charmian
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Hrabina de Goswill
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Anna Kenedy; Margareta Kurl
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Eliza; Sąsiadka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa, obsada aktorska
|Dama III; Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski wg Hansa Christiana Andersena
|[[Jerzy Sobieraj]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|plastyka ruchu; obsada aktorska
|Teodora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Molly, prostytutka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Sofrone
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Kobieta z ludu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|opracowanie choreograficzne
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|W kręgu podejrzeń
|Robert Thomas
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Chanel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Koryfeuszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dzieci słońca
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 października 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|układ tańca (menuet)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Niech no tylko zakwitną jabłonie
|Agnieszka Osiecka
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa; asystent reżysera; obsada aktorska
|Gienia; Gość; Pani; Sąsiadka; Zdradzona Dziewczyna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 marca 1967
|-
|Gra miłości i przypadku
|Pierre Marivaux
|Tadeusz Byrski
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1967
|-
|Antygona
|Sofokles
|Marek Okopiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 września 1968
|-
|Król w kraju rozkoszy
|Franciszek Zabłocki
|Wanda Laskowska
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 września 1969
|-
|Księżniczka na opak wywrócona
|Pedro Calderón de la Barca
|[[Ewa Kołogórska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 czerwca 1971
|-
|Pelikan
|August Strindberg
|[[Jitka Stokalska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 czerwca 1972
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 września 1973
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Drac_Jadwiga04a.jpg|
Plik:Drac_Jadwiga03a.jpg
Plik:Drac_Jadwiga05a.jpg|[[Ryszard Pietruski]] (Astrow) i '''Jadwiga Drac''' w ''Wujaszku Wani'' (1954) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
</gallery>
 

== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1955''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1968''' – Zasłużony Działacz Kultury
* Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
* Zasłużony Nauczyciel PRL
* Medal Komisji Edukacji Narodowej
* Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1934''' – I nagroda (zespołowa) dla Szkoły Tańca Janiny Mieczyńskiej na Międzynarodowym Konkursie Tańca w Wiedniu
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* (j), ''Jadwiga Dracówna'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1954 nr 109, s. 5
* ''Teatry dramatyczne w Szczecinie'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wyd. Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa”, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie], m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystkę
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Drac, Jadwiga}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Choreografowie]]
[[Kategoria:Choreografowie teatralni]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Pedagodzy]]
[[Kategoria:Działacze sportowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Jadwiga Drac

2026-06-22T23:10:29Z

Andriusza: /* Bibliografia */

Jadwiga Drac

2026-06-22T23:08:44Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jadwiga Drac
|funkcja=tancerka, aktorka
|grafika_osoba=Drac_Jadwiga.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[13 listopada]] [[1909]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[6 lipca]] [[1991]]
|smierc_miejsce=[[w:Skolimów|Skolimów]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Jadwiga Drac''' '''(1909-1991)''' – tancerka, choreograf, aktorka, sufler, pedagog, działaczka sportowa
 
== Życiorys ==
'''Jadwiga Janina Drac''' (także Jadwiga Drac-Kałużyna, Jadwiga Drac-Daszewska, ) urodziła się [[13 listopada]] [[1909]] roku w Warszawie. Była córką Aleksandra Draca i aktorki Janiny z Lejczyków, występującej pod pseudonimem Draczewska lub Drac-Draczewska. Uczyła się w ośmioklasowym Gimnazjum Żeńskim przy ul. Marszałkowskiej 64 w Warszawie, które ukończyła 4 czerwca 1930 roku, uzyskując świadectwo dojrzałości.

Równocześnie uczęszczała do Szkoły Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Warszawie. W 1930 roku otrzymała Świadectwo Nauczycielskie zatwierdzone przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (MWRiOP). W roku akademickim 1931/32 rozpoczęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Od najmłodszych lat uprawiała sport. W 1920 roku została zawodniczką stołecznego Klubu Sportowego „Grażyna”. W 1935 roku rozpoczęła studia w warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego na Bielanach. Dyplom uzyskała w 1938 roku. Do wybuchu wojny była asystentką na uczelni.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie. Pracowała jako instruktorka w ogniskach opiekuńczych dla dzieci, gdzie zajmowała się strona taneczną i ruchową widowisk artystycznych. Równocześnie uczyła wychowania fizycznego w XII Szkole Miejskiej. W czasie okupacji działała w podziemiu. Była żołnierzem AK. Brała udział w powstaniu warszawskim. Po powstaniu, w którym straciła cały swój dobytek, przebywała w obozie przejściowym w Pruszkowie. Później mieszkała w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie do stycznia 1945 roku pracowała jako pomoc biurowa w Radzie Głównej Opiekuńczej.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Łodzi. Zatrudniła się jako nauczycielka wf w gimnazjum. Powróciła też na scenę jako tancerka i instruktorka tańca. Występowała m.in. w Teatrze Gong (1 stycznia - 30 czerwca 1946) oraz na terenie dawnych fabryk Izraela Poznańskiego, Karola Scheiblera, Ludwika Geyera i Karola Teodora Buhle.

Od 1 lipca 1946 roku związana ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Była choreografem w Teatrze Polskim [[Bronisław Skąpski|Bronisława Skąpskiego]] (1946), [[Teatr Komedia Muzyczna|Teatru Komedia Muzyczna]] [[Sylwester Czosnowski|Sylwestra Czosnowskiego]] (1946-1948), [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]] (1949-1951). W latach 1952-1973 była cenionym choreografem i aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]].

Równocześnie pracowała jako pedagog. Od września 1946 do 1950 roku była nauczycielką wf i tańca w [[Technikum Handlowe|Technikum Handlowym]]. W latach 1947-1985 jako wykładowca prowadziła zajęcia w Szkole Baletu i Tańca Artystycznego Jadwigi Wirskiej oraz w, powstałym na tej bazie, Państwowym Ognisku Baletowym. Przyczyniła się do sukcesów zespołów baletowych i tanecznych działających przy wyższych uczelniach [[Szczecin|Szczecina]] – Wyższej Szkole Ekonomicznej, Szkole Inżynierskiej i [[Akademia Rolnicza|Wyższej Szkole Rolniczej]]. Pracowała również jako instruktorka tańca w świetlicach zakładowych.

Kontynuowała swoje zamiłowania sportowe. Była zawodniczką MKS „Junak” [[Szczecin]] (od 1946) oraz sędzią Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki.

Była trzykrotnie zamężna. Pierwszy związek zawarła z Janem Kałużą w listopadzie 1930 roku. Z tego związku miała córkę [[Magdalena Dracówna|Magdalenę Dracówną]] (1940-2019), tancerkę i choreografa. Po śmierci męża (został stracony na Pawiaku w lipcu 1944) wyszła za mąż za Bolesława Balcerzaka (ślub 27 maja 1946). Trzecim mężem był aktor [[Jan Daszewski]].

Od 1988 roku była mieszkanką Domu Aktorów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie zmarła [[6 lipca]] [[1991]] roku.

 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Bajka
|Michaił Swietłow
|[[Zbigniew Sawan]]
|układ tańca
|
|Państwowy Teatr Polski
|27 października 1949
|-
|Zielony gil
|Tirso de Molina
|[[Zbigniew Sawan]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|12 stycznia 1950
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|Jan Perz, Kazimierz Petecki
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|3 września 1950
|-
|Wesele Figara
|Pierre de Beaumarchais
|[[Edmund Kron]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|30 marca 1951
|-
|Statek Derbent
|Jurij Krymow
|Zespół
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)
|1 maja 1951
|-
|Oberżystka
|Carlo Goldoni
|Andrzej Uramowicz
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|20 lipca 1951
|-
|Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)
|[[Janusz Cegiełła]], [[Bolesław Rajkowski]] (autorzy układu)
|[[Ryszard Pietruski]]
|choreografia (wspólnie z Mikołajem Nikandrovem)
|
|Państwowa Organizacja Imprez Artystycznych ARTOS
|1952
|-
|Konkurenci
|Aszach Tokajew
|Bronisław Kassowski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 czerwca 1952
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Duniaszka, posługaczka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1952
|-
|Eugenia Grandet
|Honore de Balzac
|Kazimierz Brodzikowski
|obsada aktorska
|Nanon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 marca 1953
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Zuzia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 czerwca 1953
|-
|Księżniczka na ziarnku grochu
|Hans Christian Andersen
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|
|Rada Miejscowych Teatrów Dramatycznych
|styczeń 1954
|-
|Bosman z „Bajki”
|Roman Długosz, Edward Maszewski
|[[Emil Chaberski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 stycznia 1954
|-
|Wujaszek Wania
|Antoni Czechow
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Niania Maryna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 lutego 1954
|-
|Na południe od 38 równoleżnika
|Thai Dian Czub
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Kobieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1954
|-
|Dom lalki (Nora)
|Henrik Ibsen
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1955
|-
|Wilhelm Tell
|Friedrich Schiller
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Elżbieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 lipca 1955
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Igraszki trafu i miłości
|Pierre Marivaux
|[[Ewa Kołogórska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|26 listopada 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Woźniakówna, nauczycielka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|[[Ludwik Benoit]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Neapol miasto milionerów
|Eduardo de Filippo
|[[Marian Godlewski]]
|obsada aktorska
|Donna Peppenella
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 maja 1956
|-
|Przepraszam, ale żyję
|Włodimir Dychawiczny, Michaił Słobodskoj
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Sofia Grigoriewna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 października 1956
|-
|Klub kawalerów
|Michał Bałucki
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Mina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1956; Benefis z okazji 50-lecia pracy artystycznej [[Zofia Ordyńska|Zofii Ordyńskiej]]
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|układ tańca (poloneza)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Doktorowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Cyd
|Stanisław Wyspiański
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Elwira
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1957
|-
|Krzesiwo
|Hanna Januszewska
|[[Ewa Kołogórska]]
|układ tańca; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Charmian
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Hrabina de Goswill
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Anna Kenedy; Margareta Kurl
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Eliza; Sąsiadka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa, obsada aktorska
|Dama III; Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski wg Hansa Christiana Andersena
|[[Jerzy Sobieraj]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|plastyka ruchu; obsada aktorska
|Teodora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Molly, prostytutka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Sekretarka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Sofrone
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Kobieta z ludu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|opracowanie choreograficzne
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|W kręgu podejrzeń
|Robert Thomas
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Chanel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Koryfeuszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dzieci słońca
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 października 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|układ tańca (menuet)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Niech no tylko zakwitną jabłonie
|Agnieszka Osiecka
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa; asystent reżysera; obsada aktorska
|Gienia; Gość; Pani; Sąsiadka; Zdradzona Dziewczyna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 marca 1967
|-
|Gra miłości i przypadku
|Pierre Marivaux
|Tadeusz Byrski
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1967
|-
|Antygona
|Sofokles
|Marek Okopiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 września 1968
|-
|Król w kraju rozkoszy
|Franciszek Zabłocki
|Wanda Laskowska
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 września 1969
|-
|Księżniczka na opak wywrócona
|Pedro Calderón de la Barca
|[[Ewa Kołogórska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 czerwca 1971
|-
|Pelikan
|August Strindberg
|[[Jitka Stokalska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 czerwca 1972
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 września 1973
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Drac_Jadwiga04a.jpg|
Plik:Drac_Jadwiga03a.jpg
Plik:Drac_Jadwiga05a.jpg|[[Ryszard Pietruski]] (Astrow) i '''Jadwiga Drac''' w ''Wujaszku Wani'' (1954) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
</gallery>
 

== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1955''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1968''' – Zasłużony Działacz Kultury
* Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
* Zasłużony Nauczyciel PRL
* Medal Komisji Edukacji Narodowej
* Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1934''' – I nagroda (zespołowa) dla Szkoły Tańca Janiny Mieczyńskiej na Międzynarodowym Konkursie Tańca w Wiedniu
 

== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* (j), ''Jadwiga Dracówna'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1954 nr 109, s. 5
* ''Teatry dramatyczne w Szczecinie'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wyd. Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa”, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie], m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystkę
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Drac, Jadwiga}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Choreografowie]]
[[Kategoria:Choreografowie teatralni]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Pedagodzy]]
[[Kategoria:Działacze sportowi]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Jadwiga Drac

2026-06-22T23:07:22Z

Andriusza: /* Twórczość artystyczna (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jadwiga Drac
|funkcja=tancerka, aktorka
|grafika_osoba=Drac_Jadwiga.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[13 listopada]] [[1909]]
|urodziny_miejsce=[[w:Warszawa|Warszawa]]
|smierc_data=[[6 lipca]] [[1991]]
|smierc_miejsce=[[w:Skolimów|Skolimów]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Jadwiga Drac''' '''(1909-1991)''' – tancerka, choreograf, aktorka, sufler, pedagog, działaczka sportowa
 
== Życiorys ==
'''Jadwiga Janina Drac''' (także Jadwiga Drac-Kałużyna, Jadwiga Drac-Daszewska, ) urodziła się [[13 listopada]] [[1909]] roku w Warszawie. Była córką Aleksandra Draca i aktorki Janiny z Lejczyków, występującej pod pseudonimem Draczewska lub Drac-Draczewska. Uczyła się w ośmioklasowym Gimnazjum Żeńskim przy ul. Marszałkowskiej 64 w Warszawie, które ukończyła 4 czerwca 1930 roku, uzyskując świadectwo dojrzałości.

Równocześnie uczęszczała do Szkoły Tańca Artystycznego Janiny Mieczyńskiej w Warszawie. W 1930 roku otrzymała Świadectwo Nauczycielskie zatwierdzone przez Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego (MWRiOP). W roku akademickim 1931/32 rozpoczęła studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Od najmłodszych lat uprawiała sport. W 1920 roku została zawodniczką stołecznego Klubu Sportowego „Grażyna”. W 1935 roku rozpoczęła studia w warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego na Bielanach. Dyplom uzyskała w 1938 roku. Do wybuchu wojny była asystentką na uczelni.

Okupację niemiecką spędziła w Warszawie. Pracowała jako instruktorka w ogniskach opiekuńczych dla dzieci, gdzie zajmowała się strona taneczną i ruchową widowisk artystycznych. Równocześnie uczyła wychowania fizycznego w XII Szkole Miejskiej. W czasie okupacji działała w podziemiu. Była żołnierzem AK. Brała udział w powstaniu warszawskim. Po powstaniu, w którym straciła cały swój dobytek, przebywała w obozie przejściowym w Pruszkowie. Później mieszkała w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie do stycznia 1945 roku pracowała jako pomoc biurowa w Radzie Głównej Opiekuńczej.

Po zakończeniu wojny wyjechała do Łodzi. Zatrudniła się jako nauczycielka wf w gimnazjum. Powróciła też na scenę jako tancerka i instruktorka tańca. Występowała m.in. w Teatrze Gong (1 stycznia - 30 czerwca 1946) oraz na terenie dawnych fabryk Izraela Poznańskiego, Karola Scheiblera, Ludwika Geyera i Karola Teodora Buhle.

Od 1 lipca 1946 roku związana ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Była choreografem w Teatrze Polskim [[Bronisław Skąpski|Bronisława Skąpskiego]] (1946), [[Teatr Komedia Muzyczna|Teatru Komedia Muzyczna]] [[Sylwester Czosnowski|Sylwestra Czosnowskiego]] (1946-1948), [[Państwowy Teatr Polski|Państwowego Teatru Polskiego]] (1949-1951). W latach 1952-1973 była cenionym choreografem i aktorką [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]].

Równocześnie pracowała jako pedagog. Od września 1946 do 1950 roku była nauczycielką wf i tańca w [[Technikum Handlowe|Technikum Handlowym]]. W latach 1947-1985 jako wykładowca prowadziła zajęcia w Szkole Baletu i Tańca Artystycznego Jadwigi Wirskiej oraz w, powstałym na tej bazie, Państwowym Ognisku Baletowym. Przyczyniła się do sukcesów zespołów baletowych i tanecznych działających przy wyższych uczelniach [[Szczecin|Szczecina]] – Wyższej Szkole Ekonomicznej, Szkole Inżynierskiej i [[Akademia Rolnicza|Wyższej Szkole Rolniczej]]. Pracowała również jako instruktorka tańca w świetlicach zakładowych.

Kontynuowała swoje zamiłowania sportowe. Była zawodniczką MKS „Junak” [[Szczecin]] (od 1946) oraz sędzią Okręgowego Związku Lekkiej Atletyki.

Była trzykrotnie zamężna. Pierwszy związek zawarła z Janem Kałużą w listopadzie 1930 roku. Z tego związku miała córkę [[Magdalena Dracówna|Magdalenę Dracówną]] (1940-2019), tancerkę i choreografa. Po śmierci męża (został stracony na Pawiaku w lipcu 1944) wyszła za mąż za Bolesława Balcerzaka (ślub 27 maja 1946). Trzecim mężem był aktor [[Jan Daszewski]].

Od 1988 roku była mieszkanką Domu Aktorów Weteranów Scen Polskich w Skolimowie, gdzie zmarła [[6 lipca]] [[1991]] roku.

 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==

== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Bajka
|Michaił Swietłow
|[[Zbigniew Sawan]]
|układ tańca
|
|Państwowy Teatr Polski
|27 października 1949
|-
|Zielony gil
|Tirso de Molina
|[[Zbigniew Sawan]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|12 stycznia 1950
|-
|Wodewil warszawski
|Zdzisław Gozdawa, Wacław Stępień
|Jan Perz, Kazimierz Petecki
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|3 września 1950
|-
|Wesele Figara
|Pierre de Beaumarchais
|[[Edmund Kron]]
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|30 marca 1951
|-
|Statek Derbent
|Jurij Krymow
|Zespół
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski (scena: Teatr Współczesny)
|1 maja 1951
|-
|Oberżystka
|Carlo Goldoni
|Andrzej Uramowicz
|choreografia
|
|Państwowy Teatr Polski
|20 lipca 1951
|-
|Tu jest nasz dom (wodewil w 2 aktach)
|[[Janusz Cegiełła]], [[Bolesław Rajkowski]] (autorzy układu)
|[[Ryszard Pietruski]]
|choreografia (wspólnie z Mikołajem Nikandrovem)
|
|Państwowa Organizacja Imprez Artystycznych ARTOS
|1952
|-
|Konkurenci
|Aszach Tokajew
|Bronisław Kassowski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 czerwca 1952
|-
|Ożenek
|Mikołaj Gogol
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Duniaszka, posługaczka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1952
|-
|Eugenia Grandet
|Honore de Balzac
|Kazimierz Brodzikowski
|obsada aktorska
|Nanon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|18 marca 1953
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Zuzia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 czerwca 1953
|-
|Księżniczka na ziarnku grochu
|Hans Christian Andersen
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|
|Rada Miejscowych Teatrów Dramatycznych
|styczeń 1954
|-
|Bosman z „Bajki”
|Roman Długosz, Edward Maszewski
|[[Emil Chaberski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 stycznia 1954
|-
|Wujaszek Wania
|Antoni Czechow
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Niania Maryna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 lutego 1954
|-
|Na południe od 38 równoleżnika
|Thai Dian Czub
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Kobieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1954
|-
|Dom lalki (Nora)
|Henrik Ibsen
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1955
|-
|Wilhelm Tell
|Friedrich Schiller
|[[Emil Chaberski]]
|obsada aktorska
|Elżbieta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 lipca 1955
|-
|Grube ryby
|Michał Bałucki
|[[Marian Godlewski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 października 1955
|-
|Igraszki trafu i miłości
|Pierre Marivaux
|[[Ewa Kołogórska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|26 listopada 1955
|-
|Maturzyści
|Zdzisław Skowroński
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Woźniakówna, nauczycielka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|14 stycznia 1956
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|[[Ludwik Benoit]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Neapol miasto milionerów
|Eduardo de Filippo
|[[Marian Godlewski]]
|obsada aktorska
|Donna Peppenella
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 maja 1956
|-
|Przepraszam, ale żyję
|Włodimir Dychawiczny, Michaił Słobodskoj
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Sofia Grigoriewna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 października 1956
|-
|Klub kawalerów
|Michał Bałucki
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Mina
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 listopada 1956; Benefis z okazji 50-lecia pracy artystycznej [[Zofia Ordyńska|Zofii Ordyńskiej]]
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Stefan Drewicz
|układ tańca (poloneza)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Doktorowa
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Cyd
|Stanisław Wyspiański
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Elwira
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1957
|-
|Krzesiwo
|Hanna Januszewska
|[[Ewa Kołogórska]]
|układ tańca; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Charmian
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Hrabina de Goswill
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Sen nocy letniej
|William Shakespeare
|Zbigniew Kopalko
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 października 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Oberżystka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Konik Garbusek
|Piotr Jerszow
|[[Nina Burska]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1959
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Anna Kenedy; Margareta Kurl
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|choreografia; obsada aktorska
|Eliza; Sąsiadka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa, obsada aktorska
|Dama III; Matka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski wg Hansa Christiana Andersena
|[[Jerzy Sobieraj]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|plastyka ruchu; obsada aktorska
|Teodora
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Molly, prostytutka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Sofrone
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Kobieta z ludu
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Powrót posła
|Julian Ursyn Niemcewicz
|Andrzej Dobrowolski
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 lutego 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|opracowanie choreograficzne
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|W kręgu podejrzeń
|Robert Thomas
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Chanel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|choreografia
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|układ tańca
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Koryfeuszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dzieci słońca
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 października 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|układ tańca (menuet)
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Lekkomyślna siostra
|Włodzimierz Perzyński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 czerwca 1966
|-
|Niech no tylko zakwitną jabłonie
|Agnieszka Osiecka
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa; asystent reżysera; obsada aktorska
|Gienia; Gość; Pani; Sąsiadka; Zdradzona Dziewczyna
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 marca 1967
|-
|Gra miłości i przypadku
|Pierre Marivaux
|Tadeusz Byrski
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1967
|-
|Antygona
|Sofokles
|Marek Okopiński
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 września 1968
|-
|Król w kraju rozkoszy
|Franciszek Zabłocki
|Wanda Laskowska
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 września 1969
|-
|Księżniczka na opak wywrócona
|Pedro Calderón de la Barca
|[[Ewa Kołogórska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|27 czerwca 1971
|-
|Pelikan
|August Strindberg
|[[Jitka Stokalska]]
|sufler
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 czerwca 1972
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|asystent choreografa
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 września 1973
|-
|}
 

== Zdjęcia ze spektakli ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Drac_Jadwiga04a.jpg|
Plik:Drac_Jadwiga03a.jpg
Plik:Drac_Jadwiga05a.jpg|[[Ryszard Pietruski]] (Astrow) i '''Jadwiga Drac''' w ''Wujaszku Wani'' (1954) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
</gallery>
 

== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1955''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1968''' – Zasłużony Działacz Kultury
* Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
* Zasłużony Nauczyciel PRL
* Medal Komisji Edukacji Narodowej
* Złota Odznaka Związku Nauczycielstwa Polskiego
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1934''' – I nagroda (zespołowa) dla Szkoły Tańca Janiny Mieczyńskiej na Międzynarodowym Konkursie Tańca w Wiedniu
 

== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. I A-O (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 1999
* (j), ''Jadwiga Dracówna'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1954 nr 109, s. 5
* ''Teatry dramatyczne w Szczecinie'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wyd. Artystyczno-Graficzne RSW „Prasa”, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie], m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystkę
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Drac, Jadwiga}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Choreografowie]]
[[Kategoria:Choreografowie teatralni]]
[[Kategoria:Tancerze]]
[[Kategoria:Pedagodzy]]
[[Kategoria:Działacze sportowi]]
[[Kategoria:Rok 2013]]

Czesław Kurasz-Rożnowski

2026-06-22T23:05:27Z

Andriusza: /* Teatr */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Czesław Kurasz-Rożnowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Roznowski_Czeslaw02a.jpg
|grafika_opis=Jako Felicjan Dulski w karykaturze Ludwika Piosickiego („Głos Szczeciński” nr 58 z 10 marca 1965)
|urodziny_data=[[27 maja]] [[1910]]
|urodziny_miejsce=[[w:Poznań|Poznań]]
|smierc_data=[[10 lipca]] [[1972]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 9C-8-14)
|lokalizacja_grobu=https://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=505212E000C945A99EC4F378FCF0D266&p2oid=430A844E90FB44F1B2786C9149CFE55E
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Czesław Kurasz-Rożnowski''' '''(1910-1972)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Czesław Rożnowski''' lub '''Czesław Kurasz-Rożnowski''' (właśc. Czesław Kurasz) urodził się [[27 maja]] [[1910]] roku w Poznaniu. Był synem Franciszka Kurasza i Walerii z Kaźmierczaków.

Zawodu aktorskiego uczył się w Szkole Dramatycznej przy Teatrze Polskim w Poznaniu. Od 1932 roku aż do wybuchu wojny występował w Teatrze Nowym i Narodowym.

Okupację niemiecką spędził w Lublinie, gdzie pracował jako urzędnik. Później zatrudniony był w nadleśnictwie w pow. hrubieszowskim.

Po zakończeniu wojny grał w Teatrze Miejskim w Kaliszu (od kwietnia do października 1945). Po powrocie do rodzinnego Poznania występował na scenie Teatru Polskiego (1945-1948), a w sez. 1948/49 został zaangażowany do Teatru Lalki i Aktora. W sez. 1949/50 grał w Teatrze im. S. Wyspiańskiego w Katowicach.

Z wyroku sądu wojskowego, został aresztowany i uwięziony (1950-1953). Po zwolnieniu, w latach 1953-1956 grał w Teatrze im. A. Fredry w Gnieźnie.

W 1956 roku przeniósł się do '''[[Szczecin|Szczecina]]'''. Ze scenami [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] był związany do końca życia. Był aktorem drugiego planu, który w ciągu swej długiej kariery zawodowej dał się poznać jako człowiek skromny i jako wrażliwy artysta, realizujący z dużą odpowiedzialnością powierzone mu zadania. Jak wspominała [[Zofia Ordyńska]] ''(...) grywał z zapałem i najmniejsze role''.

Przez wiele lat przewodniczył Radzie Zakładowej Związków Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrach Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. Działał w SPATiF-ie.

Zmarł nagle [[10 lipca]] [[1972]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 15 lipca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [https://cmentarze.szczecin.pl/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=505212E000C945A99EC4F378FCF0D266&p2oid=430A844E90FB44F1B2786C9149CFE55E 9C-8-14]).
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|[[Rozbójnik (teatr)|Rozbójnik]]
|Karol Čapek
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Prolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 czerwca 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|obsada aktorska
|Maścibrzuch
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Chory z urojenia
|Molière
|[[Aleksander Fogiel]]
|obsada aktorska
|Pan Wiara, rejent
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|14 września 1957 na Scenie Objazdowej; 12 października 1957 w Szczecinie
|-
|Krzesiwo
|Hanna Januszewska
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Król
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|26 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Grajek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Józek; Przechodzień
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Obywatel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Doktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wędkarz; Rybak; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|obsada aktorska
|Abraham; Brat Jan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Zaczarowana złotówka
|Helena Bychowska
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Krasnoludek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 marca 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Dowódca straży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Śmigalski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Pierre
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Żebrak II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Czordasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Bierłaga
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Kucharz Ah Gee
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Szewc
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Żołnierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 kwietnia 1963
|-
|Piąta kolumna
|Ernest Hemingway
|Zbigniew Cybulski
|obsada aktorska
|II Towarzysz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|20 grudnia 1963
|-
|Fizycy
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Lekarz sądowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Lekarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Żmuda
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|I koń się potknie...
|Aleksander Ostrowski
|Zbigniew Mak
|obsada aktorska
|Grigorij
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 listopada 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Sklepikarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Moralność pani Dulskiej
|Gabriela Zapolska
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Pan Dulski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 lutego 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Posługacz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Głód i pragnienie
|Eugène Ionesco
|Andrzej Ziębiński
|obsada aktorska
|Brat reżyseria:
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1965
|-
|Dzieci słońca
|Maksym Gorki
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Doktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 października 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Literat III; Chór
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Dr Perry
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 czerwca 1966
|-
|Otello
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Błazen; Marynarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 października 1966
|-
|Meteor
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada reżyserska
|Glauser
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 grudnia 1966
|-
|Jesienny ogród
|Lillian Hellman
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Leon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 lutego 1967
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kruger
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Ryszard III
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Obywatel III
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|29 września 1967
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Służący
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 października 1967
|-
|Wujaszek Wania
|Antoni Czechow
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Ilia Tielegin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1967
|-
|Pan Wokulski
|Bolesław Prus
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Baron
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 lutego 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Pan IV
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Brzeg
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Niemiec; Żołnierz w hełmie
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|9 listopada 1968
|-
|Rzecz listopadowa
|Ernest Bryll
|Krystyna Skuszanka i Jerzy Krasowski
|obsada aktorska
|Pan III
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 kwietnia 1969
|-
|Henryk IV
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Franuś
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 czerwca 1969
|-
|Król w kraju rozkoszy
|Franciszek Zabłocki
|Wanda Laskowska
|obsada aktorska
|Hortulan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 września 1969
|-
|Królowa Śniegu
|Eugeniusz Szwarc
|Jowita Pieńkiewicz
|obsada aktorska
|Rozbójnik Pietruszka
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1969
|-
|Po górach, po chmurach
|Ernest Bryll
|Jowita Pieńkiewicz
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Melchior; Józef
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 lutego 1970
|-
|Jadzia wdowa
|Ryszard Ruszkowski
|Henryk Tadeusz Czarnecki
|obsada aktorska
|Florian
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|9 lipca 1970
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Aktor III; Duchowny
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Sala im. Księcia Bogusława)
|15 stycznia 1971
|-
|Rewizor
|Mikołaj Gogol
|[[Jitka Stokalska]]
|obsada aktorska
|Kupiec
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|26 września 1971
|-
|Pan Puntila i jego sługa Matti
|Bertolt Brecht
|[[Czesław Staszewski]]
|obsada aktorska
|Weterynarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|16 kwietnia 1972
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights=330 perrow=3>
Plik:Roznowski_Czeslaw05a.jpg|[[Czesław Kurasz-Rożnowski]] (Ferrand) i [[Władysław Sokalski]] (Kelner) w ''Incydencie w Vichy'' (1965) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Janiszewski_Bohdan04.jpg|[[Czesław Rożnowski]] (Tielegin) i '''Bohdan A. Janiszewski''' (Astrow) w ''Wujaszku Wani'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Roznowski_Czeslaw04a.jpg|[[Marian Nosek]] (Mieczysław) i [[Czesław Kurasz-Rożnowski]] (Florian) w ''Jadzi wdowie'' (1970) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Scenariusz (adaptacja)
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Forma twórczości
! Postać
! Data premiery telewizyjnej
|-
|[[Dzieci słońca (TV)|Dzieci słońca]]
|Maksym Gorki
|
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Juliusz Burski]]
|obsada aktorska
|Doktor
|18 lipca 1966, (pr. ogólnop.) - transmisja „na żywo” z Teatru Współczesnego
|-
|[[Otello (TV)|Otello]]
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Jan Maciejowski]]
|
|obsada aktorska
|Błazen; Marynarz
|11 sierpnia 1967
|-
|[[Brzeg (TV)|Brzeg]]
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Jan Maciejowski]]
|
|obsada aktorska
|Żołnierz niemiecki
|25 kwietnia 1969, godz. 20.40 (pr. ogólnop.)
|-
|[[Henryk IV (TV)|Henryk IV]]
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Jan Maciejowski]]
|
|obsada aktorska
|Franuś
|15 września 1969, godz. 20.05 (pr. ogólnop.) - transmisja „na żywo” z Teatru Współczesnego
|-
|[[Hamlet (TV)|Hamlet]]
|William Shakespeare
|[[Józef Gruda]]
|[[Józef Gruda]]
|[[Janusz Rudnicki]]
|obsada aktorska
|Duchowny
|20 września 1971; przeniesienie z Sali Bogusława Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1969''' – nagroda zespołowa Prezydium WRN w Szczecinie z okazji 24 rocznicy wyzwolenia Szczecina dla zespołu [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] ([[Krystyna Bigelmajer]], Halina Swincow, Halina Więcek-Przybyła, Józef Chwiejczak, [[Bohdan Gierszanin]], [[Roland Głowacki]], [[Bohdan Albert Janiszewski]], Hilary Kluczkowski, [[Eustachy Kojałłowicz]], [[Andrzej Kopiczyński]], [[Jan Maciejowski]], [[Zbigniew Mamont]], [[Marian Nosek]], [[Zdzisław Relski]], Andrzej Richter, [[Czesław Rożnowski]], Florian Staniewski, [[Antoni Szubarczyk]], [[Wacław Ulewicz]], [[Eugeniusz Wałaszek]], Marcin Wenzel, [[Wincenty Wesołowski]]) – za wkład w upowszechnianie historii walk o wyzwolenie Pomorza Zachodniego przez realizację sztuki [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] ''Brzeg''
 
== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* Zasłużony Działacz Kultury
* [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zofia Ordyńska]], ''To już prawie sto lat... Pamiętnik aktorki'', Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'' t. II, PWN, Warszawa 1994

== Inne źródła ==
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
* Prasa szczecińska

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Kurasz-Rożnowski, Czesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów lalkowych]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2026]]

Konrad Strycharczyk

2026-06-22T23:03:15Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Konrad Strycharczyk
|funkcja=aktor, śpiewak
|grafika_osoba=Strycharczyk_Konrad01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[25 maja]] [[1923]]
|urodziny_miejsce=[[w:Nisko|Nisko]]
|smierc_data=[[10 lipca]] [[2015]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 15B-16-3)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
{{GryfPom}}
'''Konrad Strycharczyk''' '''(1923-2015)''' – aktor, śpiewak (tenor), solista teatrów muzycznych, działacz społeczny
 
== Życiorys ==
'''Konrad Ignacy Strycharczyk''' urodził się [[25 maja]] [[1923]] roku w Nisku k. Stalowej Woli (w dawnym woj. lwowskim) w rodzinie rzemieślniczej. Był synem Ignacego Strycharczyka, mistrza malarskiego, który specjalizował się w malowaniu kościołów, oraz Marii z d. Kuchty. Miał pięcioro rodzeństwa – dwie siostry i trzech braci. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Rudniku nad Sanem. Później naukę kontynuował w gimnazjum w Borysławiu, dokąd w związku z pracą przeniósł się jego ojciec. Tam zdał małą maturę. Od 1934 roku działał w Związku Harcerstwa Polskiego, początkowo w Borysławiu, a potem w Rudniku, gdzie z przyjacielem Zbigniewem Pilawskim założył drużynę.

Wybuch wojny zastał go w Rudniku. W pierwszych dniach wojny w ramach harcerstwa pełnił służbę w Terenowej Obronie Przeciwlotniczej oraz opatrywał rannych. W 1940 roku pracował przy budowie umocnień wzdłuż Sanu oraz przy budowie mostu w Ulanowie. Z Arbeitsamtu otrzymał skierowanie do huty w Stalowej Woli, gdzie obsługiwał młot parowy. W zakładzie nawiązał kontakt z polskim podziemiem. W latach 1942-1944 należał do Armii Krajowej. Obdarzony talentem wokalnym i pięknym głosem, przyjął pseudonim „Słowik”. Początkowo jako łącznik przenosił meldunki i amunicję na trasie Stalowa Wola, Nisko, Rudnik, Leżajsk, Jarosław, Przeworsk. Później przyłączył się do oddziału Franciszka Przysiężniaka ps. „Ojciec Jan”, który działał w lasach biłgorajskich. W 1944 roku po wkroczeniu na Lubelszczyznę wojsk radzieckich założył niewielki zespół artystyczny, z którym występował jako śpiewak i konferansjer. Niesłusznie oskarżony o uprawianie propagandy antyradzieckiej, został zatrzymany przez NKWD i skazany na deportację na Syberię. Dzięki interwencji matki został skierowany do nowo tworzonej armii polskiej gen. Zygmunta Berlinga. Krótko służył w 7 Batalionie Zapasowym w Budzyniu k. Urzędowa. Tu również założył zespół artystyczny. Wkrótce został oddelegowany do Szkoły Oficerskiej nr 2 w Lublinie. Po donosie, który złożono na niego do Informacji Wojskowej, został aresztowany z przeznaczeniem do odbycia służby w karnej kompanii. Ostrzeżony przez radzieckiego porucznika Kogę o przymusowym udziale kompanii karnych w walkach na pierwszej linii frontu, zbiegł z aresztu i udał się do Urzędowa, gdzie wstąpił do oddziału AK-WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”. Brał udział w potyczkach m.in. koło Janowa Lubelskiego i Popkowic.

Po zakończeniu wojny został zwolniony ze służby przez dowódcę oddziału. Nie ujawniając nowym władzom ludowym swojej przynależności do podziemnych struktur AK i WiN, w 1945 roku wyjechał do Olsztyna, gdzie w charakterze pełnomocnika do spraw zaopatrzenia podjął pracę w Spółdzielni Wojewódzkiej „Społem”. Jesienią 1946 roku został przypadkowo zatrzymany przez funkcjonariuszy UB i aresztowany. Trzy miesiące spędził w areszcie WUBP w Olsztynie, gdzie poddawany był licznym przesłuchaniom i represjom. Później został przeniesiony do więzienia śledczego w Olsztynie. W wyniku ogłoszonej amnestii więzienie opuścił w marcu 1947 roku. Wyjechał do Gdańska, gdzie zdał egzamin do Akademii Medycznej. Studiów jednak nie rozpoczął. Za działalność polityczną został relegowany z uczelni podczas inauguracji roku akademickiego.

W 1947 roku wyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''', gdzie mieszkał jego młodszy brat. Tu w trybie eksternistycznym zdał maturę i podjął studia w Akademii Handlowej. Zmuszony trudną sytuacją finansową i opieką nad trojgiem młodszego rodzeństwa studia wkrótce przerwał. W celach zarobkowych związał się z zespołami recytatorskimi „Żywego Słowa”, działającymi przy Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1947-1950). Później pracował jako konferansjer i recytator w Agencji Artystycznej „Artos” oraz w Przedsiębiorstwie Imprez Estradowych (1949-1954). Wspólnie z aktorem i reżyserem [[Ryszard Pietruski|Ryszardem Pietruskim]] współorganizował widowiska estradowe z cyklu ''Bawmy się razem''. Był także inicjatorem imprez dla młodzieży ''Jacy jesteśmy, jakimi chcemy być''.

W latach 1954-1962 występował na scenach [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. W 1958 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski – część teoretyczną w Warszawie i część praktyczną w Krakowie. Był jednym z inicjatorów i organizatorów pierwszych objazdów teatrów dramatycznych po terenie [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]] i województw ościennych.

Od 1962 do 1979 roku był aktorem i śpiewakiem solistą Operetki Szczecińskiej (późniejszy Teatr Muzyczny). W 1968 roku zdał eksternistyczny egzamin na solistę operetki.

Czynnie uczestniczył w pracach Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu oraz w Związku Artystów Scen Polskich (SPATiF-ZASP).

Aktywnie działał w Polskim Towarzystwie Kultury Fizycznej (1954-1980) oraz Zarządzie Głównym tego stowarzyszenia (1965-1979). Zajmował się organizacją szeroko pojętej turystyki rekreacyjnej, połączonej z imprezami o charakterze krajoznawczym, kulturalnym i artystycznym. Był zapalonym kajakarzem. W latach 1957-1990 działał w Komisji Turystyki Kajakowej przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK w [[Szczecin|Szczecinie]]. Zorganizował 12 klubów kajakowych na terenie [[Szczecin|Szczecina]] i [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]]. Wykształcił liczne zastępy turystów-wodniaków. Był komandorem licznych krajowych i zagranicznych imprez kajakowych, m.in. co roku był komandorem Ogólnopolskiego Spływu „Regą do morza” (1959-1998), dwukrotnie kierował międzynarodowym spływem kajakowym im. Jana Sobieskiego na Dunaju na Węgrzech. Należał do pionierów ruchu turystyczno-krajoznawczego w [[Szczecin|Szczecinie]] i na Pomorzu Zachodnim. Był również autorem informatorów propagujących uprawianie turystyki wodnej wokół [[Szczecin|Szczecina]].

Do końca życia związany z harcerstwem, działał w Kręgu Seniorów „Dęby”. Posiadał stopień harcmistrza.

Zmarł [[10 lipca]] [[2015]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 15 lipca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. 15B-16-3).
 

== Po ćwiczeniach sztabowych WKU Szczecin – 20 listopada 1957 ==
(''fot. ze zbiorów Krzysztofa Wołosza'')
<gallery widths=320 heights= 280 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad08a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej
Plik:Strycharczyk_Konrad09a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' w drugim rzędzie w kapeluszu
Plik:Strycharczyk_Konrad10a.jpg|Na [[Jasne Błonia|Jasnych Błoniach]]. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej. Z tyłu widoczne budynki przychodni i szpitala wojskowego przy ul. [[Piotra Skargi]]
</gallery>
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor/autor libretta
! Muzyka
! Reżyseria
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Ostry dyżur
|Jerzy Lutowski
|
|[[Ludwik Benoit]]
|Lekarz z Bobrujska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 listopada 1955
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|Karol Stromenger
|[[Ludwik Benoit]]
|Żołnierz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|
|[[Aleksander Fogiel]]
|Służący w oberży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|15 maja 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|
|[[Nina Burska]]
|Kozak Semenko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|Jan Maklakiewicz, Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|Grześ
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Bogusław Madey
|Stefan Drewicz
|Chrząstka, dworzanin Wojewody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Strachy
|Claude Santelli wg Plauta
|[[Edmund Borowski]]
|[[Aleksander Fogiel]]
|Neptun
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 czerwca 1957
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Jan Janikowski]] (oprac. muz.)
|[[Henryk Lotar]]
|Hugo Tedesko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Oficer straży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|Stefan Kisielewski
|[[Henryk Lotar]]
|Jolicoeur; Kawaler Corso
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Podróż pana Perrichon (razem z Martin M.E.)
|Eugène Labiche, Edouard Martin
|[[Walerian Pawłowski]]
|Janusz Obidowicz
|Oberżysta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 listopada 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Leon Schiller (oprac. muz.)
|Barbara Fijewska
|Król; Żołnierz II; Ułan; Mąż
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|
|[[Józef Gruda]]
|Murarz II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|Kurt Weill
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Smith, dozorca więzienia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|
|Andrzej Makarewicz
|Urzędnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|Wanda Dubanowicz
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Niewolnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|Ryszard Gardo
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Drugi młodzieniec; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Swobodny wiatr
|Wiktor Winnikow, Władimir Kracht, Wiktor Tipot
|Izaak Dunajewski
|Miroslav Kratochvil (Czechosłowacja)
|Komisarz policji; Chesterfield
|Państwowa Operetka
|25 września 1962
|-
|Ja tu rządzę
|Wincenty Rapacki (syn)
|Zygmunt Wiehler
|Ewa Różbicka
|Wacław
|Państwowa Operetka
|10 listopada 1962
|-
|Bal w Savoyu
|Alfred Grünwald, Fritz Lohner Beda
|Paul Ábrahám
|[[Edmund Wayda]]
|Maurice; Speaker
|Państwowa Operetka
|13 marca 1963
|-
|Czarujący Giulio
|Pietro Garinei, Sandro Giovannini
|Gorni Kramer
|Danuta Baduszkowa
|Reżyser
|Państwowa Operetka
|15 października 1963
|-
|Szalony sylwester (program składankowy z udziałem artystów Operetki Szczecińskiej)
|Ref-Ren
|różni kompozytorzy
|[[Antoni Kaczorowski]]
|obsada aktorska
|Sala ZBM (Kino „Promień”)
|31 grudnia 1963
|-
|Can-Can
|Abe Burrows
|Cole Porter
|[[Edmund Wayda]]
|Policjant I; Kelner I; Rene; Lekarz
|Państwowa Operetka
|29 stycznia 1964
|-
|Ciotka Karola
|Brandon Thomas
|Władysław Szpilman
|Henryk Cajzel
|Brassett, służący
|Państwowa Operetka
|14 kwietnia 1964
|-
|Życie paryskie
|Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy
|Jacques Offenbach
|[[Ewa Kołogórska]]
|Pan Bobinet; Naczelnik stacji
|Państwowa Operetka
|16 czerwca 1964
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Léon i Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Edmund Wayda]]
|Raoul de Saint Brioche
|Państwowa Operetka
|14 października 1964
|-
|Panna Wodna
|Józef Słotwiński, Walery Jastrzębiec
|Jerzy Lawina-Świętochowski
|Beata Artemska
|John Old Town
|Państwowa Operetka
|3 lutego 1965
|-
|Nasze kochane żony
|Eric Vivian Tidmarsh
|[[Edmund Borowski]]
|Henryk Cajzel
|James Hicks
|Państwowa Operetka
|19 marca 1965
|-
|Czerwony Kapturek
|Marian Niewiarowski
|Władysław Szpilman
|Maria Billiżanka
|Żuk
|Państwowa Operetka
|27 kwietnia 1965
|-
|Paganini
|Paul Knepler, Ben Jenbach
|Franz Lehár, [[Edmund Borowski]] (muzyka baletowa)
|Tadeusz Laskowski
|Philippo, wieśniak; Mistrz ceremonii księcia Lucchi
|Państwowa Operetka
|30 września 1965
|-
|My Fair Lady
|Alan Jay Lerner wg komedii ''Pigmalion'' George'a Bernarda Shawa
|Frederick Loewe
|[[Emil Chaberski]]
|Ambasador; Kelner George
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1966
|-
|Ptasznik z Tyrolu
|Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a
|Karl Zeller
|[[Edmund Wayda]]
|Egydi
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 października 1966
|-
|Hrabina Marica
|Julius Brammer, Alfred Grünwald
|Emmerich Kálmán
|[[Edmund Wayda]]
|Karol Liebenberg, oficer
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lipca 1967
|-
|Nitouche
|Henri Meilhac, Albert Millaud
|Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger)
|Juliusz Lubicz-Lisowski
|Gustaw
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 stycznia 1968
|-
|Noc w Wenecji
|Friedrich Zell, Richard Genée
|Johann Strauss (syn)
|Tadeusz Laskowski
|Giorgio Testaccio
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 maja 1968
|-
|Dama od Maxima
|Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau
|Ryszard Sielicki
|Aleksander Długosz
|Doktor Mongicourt
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 września 1968
|-
|Student żebrak
|Friedrich Zell, Richard Genèe
|Karl Millöcker
|[[Janusz Marzec]]
|Onufry; Piffke
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 grudnia 1968
|-
|Dziś do ciebie przyjść nie mogę
|Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki
|różni kompozytorzy, Andrzej Hundziak (oprac. muz.)
|Ireneusz Kanicki
|obsada aktorska m.in. w etiudach: ''Warta''; ''Dobij mnie''; ''Pogrzeb'' i piosenkach: ''Asturia''
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 kwietnia 1969
|-
|Wiedeńska krew
|Victor Léon, Leo Stein
|Johann Strauss (syn)
|Zofia Weissówna
|Hrabia Bitowski; Fiakier
|Państwowy Teatr Muzyczny
|26 września 1969
|-
|Eksportowa żona
|Jan Majdrowicz
|Stanisław Renz
|Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz
|Mr. Plums
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 listopada 1969
|-
|Inez (musical)
|Kazimierz Andrzej Czyżowski
|[[Edmund Borowski]]
|[[Janusz Marzec]]
|Brun, kapitan m/s „Tramp”
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 marca 1970
|-
|Droga przez walkę (widowisko muzyczne)
|[[Janusz Marzec]], [[Walerian Pawłowski]]
|m.in. A. Aleksandrow, A. Florkowski, L. Knipper, K. Mołczanow, A. Nowikow. W. Zacharew w oprac. [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1970
|-
|Gejsza
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Sydney Jones
|Jan Wodzyński
|Imari
|Państwowy Teatr Muzyczny
|30 września 1970
|-
|Cygańska miłość
|Alfred Maria Willner, Robert Bodanzky
|Franz Lehár
|Aleksander Długosz
|Oficer I
|Państwowy Teatr Muzyczny
|23 maja 1971
|-
|Kraina uśmiechu
|Victor Leon, Ludwig Herzen
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Bill Watergold
|Państwowy Teatr Muzyczny
|15 grudnia 1971
|-
|Krakowiacy i Górale
|Wojciech Bogusławski
|Jan Stefani
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Miechodmuch
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 kwietnia 1972
|-
|Aniuta
|Jakub Zyskind
|Jurij Milutin
|Władimir Kurecznik
|Łukiszkin
|Państwowy Teatr Muzyczny
|29 grudnia 1972
|-
|Bal w operze
|Wiktor Leon i Hugo von Waldberg wg komedii ''Trzy różowe domina'' Alfreda Charlemagne Delacoura i Alfreda Hennequina
|Richard Heuberger
|Henryk Mozer
|Filip, starszy kelner
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 kwietnia 1973
|-
|Domek trzech dziewcząt
|Alfred Willner, Heinz Reichert wg powieści ''Schwammerl'' Rudolfa Hansa Bartscha
|Heinrich Berté wg muzyki Franza Schuberta
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Hrabia Scharntorff
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 lipca 1973
|-
|Pancerni i pies
|Maria i Janusz Przymanowscy
|Benedykt Wojciech Konowalski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Generał
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1974
|-
|Piękna Helena
|Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a
|Jacques Offenbach
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Filokomes; Eutykles
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1975
|-
|W imieniu brawa (zdarzenie muzyczno-teatralne)
|Lech Terpiłowski, Andrzej M. Trzos
|P. Ábrahám, L. Bernstein, I. Dunajewski, K. Gaertner, J. Gilbert, J. Herman, E. Kálmán, F. Lehár, M. Leigh, F. Loewe, T. Mackeben, J. Offenbach, C. Porter. L. Różycki, M. Sart, J. Strauss syn
|Jerzy Ukleja
|Sprawozdawca prasowy
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 czerwca 1975
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Leon, Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Służący
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 stycznia 1976
|-
|Machiavelli (musical)
|Antoni Marianowicz i Ryszard Marek Groński wg komedii ''Mandragora'' Nicolo Machiavellego
|Jerzy Wasowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Oberżysta
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 października 1976
|-
|Rose Marie
|Otto Harbach, Oskar Hammerstein
|Rudolf Friml, Herbert Stothart
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Indianin Czarny Orzeł
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 maja 1977
|-
|Kulig (śpiewogra)
|Łucjan Kamieński, Jan Maklakiewicz, Józef Elsner, Fryderyk Chopin, Karol Kurpiński, Stanisław Moniuszko, Leon Schiller i inni
|Jerzy Ukleja wg układu tekstu Leona Schillera i Juliana Tuwima
|Jerzy Ukleja
|Część I (''Kuligowy zajazd'') – Latarnikj; Część III (''Staropolskie zapusty'') – Latarnik
|Państwowy Teatr Muzyczny
|13 kwietnia 1978
|-
|Słodka Irma
|Alexandre Breffort
|Margueritte Monnot
|Czesław Szpakowicz
|Kuba
|Państwowy Teatr Muzyczny
|14 czerwca 1978
|-
|}
 

== Za kulisami ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad03a.jpg|Podczas charakteryzacji do spektaklu ''Maria Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad04a.jpg|''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad12a.jpg|Podczas przymiarki kostiumu. Po lewej mistrz krawiecki Walenty Zacharewicz - ''fot. ze zbiorów Bogdana Bombolewskiego''
</gallery>

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad05a.jpg|Jako Oficer straży w ''Marii Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad11a.jpg|Henryk Matwiszyn, Tadeusz Gochna, Krystyna Jarmułówna i Konrad Strycharczyk w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Strycharczyk_Konrad02a.jpg|Stanisław Poks (Konduktor) i '''Konrad Strycharczyk''' (Naczelnik stacji) w ''Życiu paryskim'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad07a.jpg|[[Konrad Strycharczyk]] (Mr. Plums), Jadwiga Bigoszewska (Clara Brown) i Jerzy Dzianysz (Doktor Martin) w ''Eksportowej żonie'' (1969) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 
== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Kompozytor
! Autor libretta
! Reżyseria
! Realizacja TV
! Postać
! Data premiery
|-
|Gejsza
|Sidney Jones
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Jan Wodzyński
|
|Imari
|24 października 1971 – przeniesienie z PTM (pr. lokalny)
|-
|Krakowiacy i Górale
|Jan Stefani
|Wojciech Bogusławski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|
|Miechodmuch
|1 stycznia 1973 (TVP1 - pr. ogólnop.)
|-
|[[Aniuta (operetka)|Aniuta]]
|Jurij Siergiejewicz Milutin
|Jurij Zyskind
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Irena Sobierajska
|Łukiszin
|3 czerwca 1975 (TVP2 - pr. ogólnop.)
|-
|}
 
== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1970''' – Nagroda Miasta Szczecina za działalność kulturalno-oświatową
* Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Ulanów n. Sanem
* Honorowy Żołnierz 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej
 
== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1945''' – Krzyż Walecznych (nadany przez Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj)
* '''1970''' – Złota Honorowa Odznaka PTTK
* '''1971''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1972''' – medal pamiątkowy za zasługi położone dla rozwoju kultury fizycznej i turystyki w województwie szczecińskim
* '''1973''' – Medal ZW LOK za współpracę
* '''1973''' – Odznaka „100-lecia Zorganizowanej Turystyki w Polsce”
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi PCK
* '''1976''' – Odznaka i medal TPS „Zasłużony dla Miasta Szczecina”
* '''1977''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Łobez”
* '''1979''' – Złota Odznaka Zasłużony Działacz Turystyki
* '''1983''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''1984''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1987''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Gryfice”
* '''1995''' – Krzyż Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
* '''1995''' – Srebrny Krzyż Zasługi dla ZHP z Mieczami
* '''1998''' – Krzyż Więźnia Politycznego
* '''1998''' – Order Męczeństwa i Zwycięstwa
* '''1998''' – Krzyż Niezłomnych
* '''1999''' – Krzyż Walki o Niepodległość
* '''2000''' – Medal 50-lecia Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
* '''2000''' – Złoty Krzyz Zasługi dla ZHP
* '''2004''' – [[Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
* '''2005''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego]]
* '''2006''' – Krzyż Walecznych (odznaczenie przyznane w 1945 roku)
* '''2007''' – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''2010''' – Wielki Order Św. Ottona z Bambergu
* '''2013''' – Medal Pro Patria
 
== Ciekawostki ==
* Był jednym z inicjatorów nadania w 2009 roku imienia Szarych Szeregów placowi [[Plac Sprzymierzonych|Sprzymierzonych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
 
== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2000
* [[Janusz Ławrynowicz]], ''Słowik od Zapory'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2013 nr 43 (wersja online)
* Mirosław Sulej, ''Żołnierze wyklęci. Czekali 60 lat na swoje Krzyże Walecznych'', „Kombatant” 2006 nr 9, s. 6-9

== Inne źródła ==
* Wspomnienia Konrada Strycharczyka z 14 listopada 2014 roku
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystę)
* Materiały ze zbiorów [[Opera na Zamku w Szczecinie|Opery na Zamku]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Strycharczyk, Konrad}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Śpiewaczki i śpiewacy]]
[[Kategoria:Artyści estrady]]
[[Kategoria:Ludzie związani z turystyką]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Medalem za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2016]]

Konrad Strycharczyk

2026-06-22T23:02:42Z

Andriusza: /* Bibliografia */

Konrad Strycharczyk

2026-06-22T23:01:07Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Konrad Strycharczyk
|funkcja=aktor, śpiewak
|grafika_osoba=Strycharczyk_Konrad01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[25 maja]] [[1923]]
|urodziny_miejsce=[[w:Nisko|Nisko]]
|smierc_data=[[10 lipca]] [[2015]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 15B-16-3)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
{{GryfPom}}
'''Konrad Strycharczyk''' '''(1923-2015)''' – aktor, śpiewak (tenor), solista teatrów muzycznych, działacz społeczny
 
== Życiorys ==
'''Konrad Ignacy Strycharczyk''' urodził się [[25 maja]] [[1923]] roku w Nisku k. Stalowej Woli (w dawnym woj. lwowskim) w rodzinie rzemieślniczej. Był synem Ignacego Strycharczyka, mistrza malarskiego, który specjalizował się w malowaniu kościołów, oraz Marii z d. Kuchty. Miał pięcioro rodzeństwa – dwie siostry i trzech braci. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Rudniku nad Sanem. Później naukę kontynuował w gimnazjum w Borysławiu, dokąd w związku z pracą przeniósł się jego ojciec. Tam zdał małą maturę. Od 1934 roku działał w Związku Harcerstwa Polskiego, początkowo w Borysławiu, a potem w Rudniku, gdzie z przyjacielem Zbigniewem Pilawskim założył drużynę.

Wybuch wojny zastał go w Rudniku. W pierwszych dniach wojny w ramach harcerstwa pełnił służbę w Terenowej Obronie Przeciwlotniczej oraz opatrywał rannych. W 1940 roku pracował przy budowie umocnień wzdłuż Sanu oraz przy budowie mostu w Ulanowie. Z Arbeitsamtu otrzymał skierowanie do huty w Stalowej Woli, gdzie obsługiwał młot parowy. W zakładzie nawiązał kontakt z polskim podziemiem. W latach 1942-1944 należał do Armii Krajowej. Obdarzony talentem wokalnym i pięknym głosem, przyjął pseudonim „Słowik”. Początkowo jako łącznik przenosił meldunki i amunicję na trasie Stalowa Wola, Nisko, Rudnik, Leżajsk, Jarosław, Przeworsk. Później przyłączył się do oddziału Franciszka Przysiężniaka ps. „Ojciec Jan”, który działał w lasach biłgorajskich. W 1944 roku po wkroczeniu na Lubelszczyznę wojsk radzieckich założył niewielki zespół artystyczny, z którym występował jako śpiewak i konferansjer. Niesłusznie oskarżony o uprawianie propagandy antyradzieckiej, został zatrzymany przez NKWD i skazany na deportację na Syberię. Dzięki interwencji matki został skierowany do nowo tworzonej armii polskiej gen. Zygmunta Berlinga. Krótko służył w 7 Batalionie Zapasowym w Budzyniu k. Urzędowa. Tu również założył zespół artystyczny. Wkrótce został oddelegowany do Szkoły Oficerskiej nr 2 w Lublinie. Po donosie, który złożono na niego do Informacji Wojskowej, został aresztowany z przeznaczeniem do odbycia służby w karnej kompanii. Ostrzeżony przez radzieckiego porucznika Kogę o przymusowym udziale kompanii karnych w walkach na pierwszej linii frontu, zbiegł z aresztu i udał się do Urzędowa, gdzie wstąpił do oddziału AK-WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”. Brał udział w potyczkach m.in. koło Janowa Lubelskiego i Popkowic.

Po zakończeniu wojny został zwolniony ze służby przez dowódcę oddziału. Nie ujawniając nowym władzom ludowym swojej przynależności do podziemnych struktur AK i WiN, w 1945 roku wyjechał do Olsztyna, gdzie w charakterze pełnomocnika do spraw zaopatrzenia podjął pracę w Spółdzielni Wojewódzkiej „Społem”. Jesienią 1946 roku został przypadkowo zatrzymany przez funkcjonariuszy UB i aresztowany. Trzy miesiące spędził w areszcie WUBP w Olsztynie, gdzie poddawany był licznym przesłuchaniom i represjom. Później został przeniesiony do więzienia śledczego w Olsztynie. W wyniku ogłoszonej amnestii więzienie opuścił w marcu 1947 roku. Wyjechał do Gdańska, gdzie zdał egzamin do Akademii Medycznej. Studiów jednak nie rozpoczął. Za działalność polityczną został relegowany z uczelni podczas inauguracji roku akademickiego.

W 1947 roku wyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''', gdzie mieszkał jego młodszy brat. Tu w trybie eksternistycznym zdał maturę i podjął studia w Akademii Handlowej. Zmuszony trudną sytuacją finansową i opieką nad trojgiem młodszego rodzeństwa studia wkrótce przerwał. W celach zarobkowych związał się z zespołami recytatorskimi „Żywego Słowa”, działającymi przy Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1947-1950). Później pracował jako konferansjer i recytator w Agencji Artystycznej „Artos” oraz w Przedsiębiorstwie Imprez Estradowych (1949-1954). Wspólnie z aktorem i reżyserem [[Ryszard Pietruski|Ryszardem Pietruskim]] współorganizował widowiska estradowe z cyklu ''Bawmy się razem''. Był także inicjatorem imprez dla młodzieży ''Jacy jesteśmy, jakimi chcemy być''.

W latach 1954-1962 występował na scenach [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. W 1958 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski – część teoretyczną w Warszawie i część praktyczną w Krakowie. Był jednym z inicjatorów i organizatorów pierwszych objazdów teatrów dramatycznych po terenie [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]] i województw ościennych.

Od 1962 do 1979 roku był aktorem i śpiewakiem solistą Operetki Szczecińskiej (późniejszy Teatr Muzyczny). W 1968 roku zdał eksternistyczny egzamin na solistę operetki.

Czynnie uczestniczył w pracach Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu oraz w Związku Artystów Scen Polskich (SPATiF-ZASP).

Aktywnie działał w Polskim Towarzystwie Kultury Fizycznej (1954-1980) oraz Zarządzie Głównym tego stowarzyszenia (1965-1979). Zajmował się organizacją szeroko pojętej turystyki rekreacyjnej, połączonej z imprezami o charakterze krajoznawczym, kulturalnym i artystycznym. Był zapalonym kajakarzem. W latach 1957-1990 działał w Komisji Turystyki Kajakowej przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK w [[Szczecin|Szczecinie]]. Zorganizował 12 klubów kajakowych na terenie [[Szczecin|Szczecina]] i [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]]. Wykształcił liczne zastępy turystów-wodniaków. Był komandorem licznych krajowych i zagranicznych imprez kajakowych, m.in. co roku był komandorem Ogólnopolskiego Spływu „Regą do morza” (1959-1998), dwukrotnie kierował międzynarodowym spływem kajakowym im. Jana Sobieskiego na Dunaju na Węgrzech. Należał do pionierów ruchu turystyczno-krajoznawczego w [[Szczecin|Szczecinie]] i na Pomorzu Zachodnim. Był również autorem informatorów propagujących uprawianie turystyki wodnej wokół [[Szczecin|Szczecina]].

Do końca życia związany z harcerstwem, działał w Kręgu Seniorów „Dęby”. Posiadał stopień harcmistrza.

Zmarł [[10 lipca]] [[2015]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 15 lipca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. 15B-16-3).
 

== Po ćwiczeniach sztabowych WKU Szczecin – 20 listopada 1957 ==
(''fot. ze zbiorów Krzysztofa Wołosza'')
<gallery widths=320 heights= 280 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad08a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej
Plik:Strycharczyk_Konrad09a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' w drugim rzędzie w kapeluszu
Plik:Strycharczyk_Konrad10a.jpg|Na [[Jasne Błonia|Jasnych Błoniach]]. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej. Z tyłu widoczne budynki przychodni i szpitala wojskowego przy ul. [[Piotra Skargi]]
</gallery>
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor/autor libretta
! Muzyka
! Reżyseria
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Ostry dyżur
|Jerzy Lutowski
|
|[[Ludwik Benoit]]
|Lekarz z Bobrujska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 listopada 1955
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|Karol Stromenger
|[[Ludwik Benoit]]
|Żołnierz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|
|[[Aleksander Fogiel]]
|Służący w oberży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|15 maja 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|
|[[Nina Burska]]
|Kozak Semenko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|Jan Maklakiewicz, Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|Grześ
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Bogusław Madey
|Stefan Drewicz
|Chrząstka, dworzanin Wojewody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Strachy
|Claude Santelli wg Plauta
|[[Edmund Borowski]]
|[[Aleksander Fogiel]]
|Neptun
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 czerwca 1957
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Jan Janikowski]] (oprac. muz.)
|[[Henryk Lotar]]
|Hugo Tedesko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Oficer straży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|Stefan Kisielewski
|[[Henryk Lotar]]
|Jolicoeur; Kawaler Corso
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Podróż pana Perrichon (razem z Martin M.E.)
|Eugène Labiche, Edouard Martin
|[[Walerian Pawłowski]]
|Janusz Obidowicz
|Oberżysta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 listopada 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Leon Schiller (oprac. muz.)
|Barbara Fijewska
|Król; Żołnierz II; Ułan; Mąż
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|
|[[Józef Gruda]]
|Murarz II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|Kurt Weill
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Smith, dozorca więzienia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|
|Andrzej Makarewicz
|Urzędnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|Wanda Dubanowicz
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Niewolnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|Ryszard Gardo
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Drugi młodzieniec; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Swobodny wiatr
|Wiktor Winnikow, Władimir Kracht, Wiktor Tipot
|Izaak Dunajewski
|Miroslav Kratochvil (Czechosłowacja)
|Komisarz policji; Chesterfield
|Państwowa Operetka
|25 września 1962
|-
|Ja tu rządzę
|Wincenty Rapacki (syn)
|Zygmunt Wiehler
|Ewa Różbicka
|Wacław
|Państwowa Operetka
|10 listopada 1962
|-
|Bal w Savoyu
|Alfred Grünwald, Fritz Lohner Beda
|Paul Ábrahám
|[[Edmund Wayda]]
|Maurice; Speaker
|Państwowa Operetka
|13 marca 1963
|-
|Czarujący Giulio
|Pietro Garinei, Sandro Giovannini
|Gorni Kramer
|Danuta Baduszkowa
|Reżyser
|Państwowa Operetka
|15 października 1963
|-
|Szalony sylwester (program składankowy z udziałem artystów Operetki Szczecińskiej)
|Ref-Ren
|różni kompozytorzy
|[[Antoni Kaczorowski]]
|obsada aktorska
|Sala ZBM (Kino „Promień”)
|31 grudnia 1963
|-
|Can-Can
|Abe Burrows
|Cole Porter
|[[Edmund Wayda]]
|Policjant I; Kelner I; Rene; Lekarz
|Państwowa Operetka
|29 stycznia 1964
|-
|Ciotka Karola
|Brandon Thomas
|Władysław Szpilman
|Henryk Cajzel
|Brassett, służący
|Państwowa Operetka
|14 kwietnia 1964
|-
|Życie paryskie
|Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy
|Jacques Offenbach
|[[Ewa Kołogórska]]
|Pan Bobinet; Naczelnik stacji
|Państwowa Operetka
|16 czerwca 1964
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Léon i Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Edmund Wayda]]
|Raoul de Saint Brioche
|Państwowa Operetka
|14 października 1964
|-
|Panna Wodna
|Józef Słotwiński, Walery Jastrzębiec
|Jerzy Lawina-Świętochowski
|Beata Artemska
|John Old Town
|Państwowa Operetka
|3 lutego 1965
|-
|Nasze kochane żony
|Eric Vivian Tidmarsh
|[[Edmund Borowski]]
|Henryk Cajzel
|James Hicks
|Państwowa Operetka
|19 marca 1965
|-
|Czerwony Kapturek
|Marian Niewiarowski
|Władysław Szpilman
|Maria Billiżanka
|Żuk
|Państwowa Operetka
|27 kwietnia 1965
|-
|Paganini
|Paul Knepler, Ben Jenbach
|Franz Lehár, [[Edmund Borowski]] (muzyka baletowa)
|Tadeusz Laskowski
|Philippo, wieśniak; Mistrz ceremonii księcia Lucchi
|Państwowa Operetka
|30 września 1965
|-
|My Fair Lady
|Alan Jay Lerner wg komedii ''Pigmalion'' George'a Bernarda Shawa
|Frederick Loewe
|[[Emil Chaberski]]
|Ambasador; Kelner George
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1966
|-
|Ptasznik z Tyrolu
|Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a
|Karl Zeller
|[[Edmund Wayda]]
|Egydi
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 października 1966
|-
|Hrabina Marica
|Julius Brammer, Alfred Grünwald
|Emmerich Kálmán
|[[Edmund Wayda]]
|Karol Liebenberg, oficer
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lipca 1967
|-
|Nitouche
|Henri Meilhac, Albert Millaud
|Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger)
|Juliusz Lubicz-Lisowski
|Gustaw
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 stycznia 1968
|-
|Noc w Wenecji
|Friedrich Zell, Richard Genée
|Johann Strauss (syn)
|Tadeusz Laskowski
|Giorgio Testaccio
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 maja 1968
|-
|Dama od Maxima
|Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau
|Ryszard Sielicki
|Aleksander Długosz
|Doktor Mongicourt
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 września 1968
|-
|Student żebrak
|Friedrich Zell, Richard Genèe
|Karl Millöcker
|[[Janusz Marzec]]
|Onufry; Piffke
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 grudnia 1968
|-
|Dziś do ciebie przyjść nie mogę
|Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki
|różni kompozytorzy, Andrzej Hundziak (oprac. muz.)
|Ireneusz Kanicki
|obsada aktorska m.in. w etiudach: ''Warta''; ''Dobij mnie''; ''Pogrzeb'' i piosenkach: ''Asturia''
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 kwietnia 1969
|-
|Wiedeńska krew
|Victor Léon, Leo Stein
|Johann Strauss (syn)
|Zofia Weissówna
|Hrabia Bitowski; Fiakier
|Państwowy Teatr Muzyczny
|26 września 1969
|-
|Eksportowa żona
|Jan Majdrowicz
|Stanisław Renz
|Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz
|Mr. Plums
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 listopada 1969
|-
|Inez (musical)
|Kazimierz Andrzej Czyżowski
|[[Edmund Borowski]]
|[[Janusz Marzec]]
|Brun, kapitan m/s „Tramp”
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 marca 1970
|-
|Droga przez walkę (widowisko muzyczne)
|[[Janusz Marzec]], [[Walerian Pawłowski]]
|m.in. A. Aleksandrow, A. Florkowski, L. Knipper, K. Mołczanow, A. Nowikow. W. Zacharew w oprac. [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1970
|-
|Gejsza
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Sydney Jones
|Jan Wodzyński
|Imari
|Państwowy Teatr Muzyczny
|30 września 1970
|-
|Cygańska miłość
|Alfred Maria Willner, Robert Bodanzky
|Franz Lehár
|Aleksander Długosz
|Oficer I
|Państwowy Teatr Muzyczny
|23 maja 1971
|-
|Kraina uśmiechu
|Victor Leon, Ludwig Herzen
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Bill Watergold
|Państwowy Teatr Muzyczny
|15 grudnia 1971
|-
|Krakowiacy i Górale
|Wojciech Bogusławski
|Jan Stefani
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Miechodmuch
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 kwietnia 1972
|-
|Aniuta
|Jakub Zyskind
|Jurij Milutin
|Władimir Kurecznik
|Łukiszkin
|Państwowy Teatr Muzyczny
|29 grudnia 1972
|-
|Bal w operze
|Wiktor Leon i Hugo von Waldberg wg komedii ''Trzy różowe domina'' Alfreda Charlemagne Delacoura i Alfreda Hennequina
|Richard Heuberger
|Henryk Mozer
|Filip, starszy kelner
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 kwietnia 1973
|-
|Domek trzech dziewcząt
|Alfred Willner, Heinz Reichert wg powieści ''Schwammerl'' Rudolfa Hansa Bartscha
|Heinrich Berté wg muzyki Franza Schuberta
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Hrabia Scharntorff
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 lipca 1973
|-
|Pancerni i pies
|Maria i Janusz Przymanowscy
|Benedykt Wojciech Konowalski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Generał
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1974
|-
|Piękna Helena
|Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a
|Jacques Offenbach
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Filokomes; Eutykles
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1975
|-
|W imieniu brawa (zdarzenie muzyczno-teatralne)
|Lech Terpiłowski, Andrzej M. Trzos
|P. Ábrahám, L. Bernstein, I. Dunajewski, K. Gaertner, J. Gilbert, J. Herman, E. Kálmán, F. Lehár, M. Leigh, F. Loewe, T. Mackeben, J. Offenbach, C. Porter. L. Różycki, M. Sart, J. Strauss syn
|Jerzy Ukleja
|Sprawozdawca prasowy
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 czerwca 1975
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Leon, Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Służący
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 stycznia 1976
|-
|Machiavelli (musical)
|Antoni Marianowicz i Ryszard Marek Groński wg komedii ''Mandragora'' Nicolo Machiavellego
|Jerzy Wasowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Oberżysta
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 października 1976
|-
|Rose Marie
|Otto Harbach, Oskar Hammerstein
|Rudolf Friml, Herbert Stothart
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Indianin Czarny Orzeł
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 maja 1977
|-
|Kulig (śpiewogra)
|Łucjan Kamieński, Jan Maklakiewicz, Józef Elsner, Fryderyk Chopin, Karol Kurpiński, Stanisław Moniuszko, Leon Schiller i inni
|Jerzy Ukleja wg układu tekstu Leona Schillera i Juliana Tuwima
|Jerzy Ukleja
|Część I (''Kuligowy zajazd'') – Latarnikj; Część III (''Staropolskie zapusty'') – Latarnik
|Państwowy Teatr Muzyczny
|13 kwietnia 1978
|-
|Słodka Irma
|Alexandre Breffort
|Margueritte Monnot
|Czesław Szpakowicz
|Kuba
|Państwowy Teatr Muzyczny
|14 czerwca 1978
|-
|}
 

== Za kulisami ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad03a.jpg|Podczas charakteryzacji do spektaklu ''Maria Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad04a.jpg|''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad12a.jpg|Podczas przymiarki kostiumu. Po lewej mistrz krawiecki Walenty Zacharewicz - ''fot. ze zbiorów Bogdana Bombolewskiego''
</gallery>

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad05a.jpg|Jako Oficer straży w ''Marii Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad11a.jpg|Henryk Matwiszyn, Tadeusz Gochna, Krystyna Jarmułówna i Konrad Strycharczyk w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Strycharczyk_Konrad02a.jpg|Stanisław Poks (Konduktor) i '''Konrad Strycharczyk''' (Naczelnik stacji) w ''Życiu paryskim'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad07a.jpg|[[Konrad Strycharczyk]] (Mr. Plums), Jadwiga Bigoszewska (Clara Brown) i Jerzy Dzianysz (Doktor Martin) w ''Eksportowej żonie'' (1969) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 
== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Kompozytor
! Autor libretta
! Reżyseria
! Realizacja TV
! Postać
! Data premiery
|-
|Gejsza
|Sidney Jones
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Jan Wodzyński
|
|Imari
|24 października 1971 – przeniesienie z PTM (pr. lokalny)
|-
|Krakowiacy i Górale
|Jan Stefani
|Wojciech Bogusławski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|
|Miechodmuch
|1 stycznia 1973 (TVP1 - pr. ogólnop.)
|-
|[[Aniuta (operetka)|Aniuta]]
|Jurij Siergiejewicz Milutin
|Jurij Zyskind
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Irena Sobierajska
|Łukiszin
|3 czerwca 1975 (TVP2 - pr. ogólnop.)
|-
|}
 
== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1970''' – Nagroda Miasta Szczecina za działalność kulturalno-oświatową
* Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Ulanów n. Sanem
* Honorowy Żołnierz 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej
 
== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1945''' – Krzyż Walecznych (nadany przez Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj)
* '''1970''' – Złota Honorowa Odznaka PTTK
* '''1971''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1972''' – medal pamiątkowy za zasługi położone dla rozwoju kultury fizycznej i turystyki w województwie szczecińskim
* '''1973''' – Medal ZW LOK za współpracę
* '''1973''' – Odznaka „100-lecia Zorganizowanej Turystyki w Polsce”
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi PCK
* '''1976''' – Odznaka i medal TPS „Zasłużony dla Miasta Szczecina”
* '''1977''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Łobez”
* '''1979''' – Złota Odznaka Zasłużony Działacz Turystyki
* '''1983''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''1984''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1987''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Gryfice”
* '''1995''' – Krzyż Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
* '''1995''' – Srebrny Krzyż Zasługi dla ZHP z Mieczami
* '''1998''' – Krzyż Więźnia Politycznego
* '''1998''' – Order Męczeństwa i Zwycięstwa
* '''1998''' – Krzyż Niezłomnych
* '''1999''' – Krzyż Walki o Niepodległość
* '''2000''' – Medal 50-lecia Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
* '''2000''' – Złoty Krzyz Zasługi dla ZHP
* '''2004''' – [[Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
* '''2005''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego]]
* '''2006''' – Krzyż Walecznych (odznaczenie przyznane w 1945 roku)
* '''2007''' – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''2010''' – Wielki Order Św. Ottona z Bambergu
* '''2013''' – Medal Pro Patria
 
== Ciekawostki ==
* Był jednym z inicjatorów nadania w 2009 roku imienia Szarych Szeregów placowi [[Plac Sprzymierzonych|Sprzymierzonych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
 
== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2000
* [[Janusz Ławrynowicz]], ''Słowik od Zapory'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2013 nr 43 (wersja online)
* Mirosław Sulej, ''Żołnierze wyklęci. Czekali 60 lat na swoje Krzyże Walecznych'', „Kombatant” 2006 nr 9, s. 6-9
== Inne źródła ==
* Wspomnienia Konrada Strycharczyka z 14 listopada 2014 roku
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystę)
* Materiały ze zbiorów [[Opera na Zamku w Szczecinie|Opery na Zamku]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Strycharczyk, Konrad}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Śpiewaczki i śpiewacy]]
[[Kategoria:Artyści estrady]]
[[Kategoria:Ludzie związani z turystyką]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Medalem za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2016]]

Konrad Strycharczyk

2026-06-22T23:00:19Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Konrad Strycharczyk
|funkcja=aktor, śpiewak
|grafika_osoba=Strycharczyk_Konrad01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[25 maja]] [[1923]]
|urodziny_miejsce=[[w:Nisko|Nisko]]
|smierc_data=[[10 lipca]] [[2015]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 15B-16-3)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
{{GryfPom}}
'''Konrad Strycharczyk''' '''(1923-2015)''' – aktor, śpiewak (tenor), solista teatrów muzycznych, działacz społeczny
 
== Życiorys ==
'''Konrad Ignacy Strycharczyk''' urodził się [[25 maja]] [[1923]] roku w Nisku k. Stalowej Woli (w dawnym woj. lwowskim) w rodzinie rzemieślniczej. Był synem Ignacego Strycharczyka, mistrza malarskiego, który specjalizował się w malowaniu kościołów, oraz Marii z d. Kuchty. Miał pięcioro rodzeństwa – dwie siostry i trzech braci. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Rudniku nad Sanem. Później naukę kontynuował w gimnazjum w Borysławiu, dokąd w związku z pracą przeniósł się jego ojciec. Tam zdał małą maturę. Od 1934 roku działał w Związku Harcerstwa Polskiego, początkowo w Borysławiu, a potem w Rudniku, gdzie z przyjacielem Zbigniewem Pilawskim założył drużynę.

Wybuch wojny zastał go w Rudniku. W pierwszych dniach wojny w ramach harcerstwa pełnił służbę w Terenowej Obronie Przeciwlotniczej oraz opatrywał rannych. W 1940 roku pracował przy budowie umocnień wzdłuż Sanu oraz przy budowie mostu w Ulanowie. Z Arbeitsamtu otrzymał skierowanie do huty w Stalowej Woli, gdzie obsługiwał młot parowy. W zakładzie nawiązał kontakt z polskim podziemiem. W latach 1942-1944 należał do Armii Krajowej. Obdarzony talentem wokalnym i pięknym głosem, przyjął pseudonim „Słowik”. Początkowo jako łącznik przenosił meldunki i amunicję na trasie Stalowa Wola, Nisko, Rudnik, Leżajsk, Jarosław, Przeworsk. Później przyłączył się do oddziału Franciszka Przysiężniaka ps. „Ojciec Jan”, który działał w lasach biłgorajskich. W 1944 roku po wkroczeniu na Lubelszczyznę wojsk radzieckich założył niewielki zespół artystyczny, z którym występował jako śpiewak i konferansjer. Niesłusznie oskarżony o uprawianie propagandy antyradzieckiej, został zatrzymany przez NKWD i skazany na deportację na Syberię. Dzięki interwencji matki został skierowany do nowo tworzonej armii polskiej gen. Zygmunta Berlinga. Krótko służył w 7 Batalionie Zapasowym w Budzyniu k. Urzędowa. Tu również założył zespół artystyczny. Wkrótce został oddelegowany do Szkoły Oficerskiej nr 2 w Lublinie. Po donosie, który złożono na niego do Informacji Wojskowej, został aresztowany z przeznaczeniem do odbycia służby w karnej kompanii. Ostrzeżony przez radzieckiego porucznika Kogę o przymusowym udziale kompanii karnych w walkach na pierwszej linii frontu, zbiegł z aresztu i udał się do Urzędowa, gdzie wstąpił do oddziału AK-WiN mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”. Brał udział w potyczkach m.in. koło Janowa Lubelskiego i Popkowic.

Po zakończeniu wojny został zwolniony ze służby przez dowódcę oddziału. Nie ujawniając nowym władzom ludowym swojej przynależności do podziemnych struktur AK i WiN, w 1945 roku wyjechał do Olsztyna, gdzie w charakterze pełnomocnika do spraw zaopatrzenia podjął pracę w Spółdzielni Wojewódzkiej „Społem”. Jesienią 1946 roku został przypadkowo zatrzymany przez funkcjonariuszy UB i aresztowany. Trzy miesiące spędził w areszcie WUBP w Olsztynie, gdzie poddawany był licznym przesłuchaniom i represjom. Później został przeniesiony do więzienia śledczego w Olsztynie. W wyniku ogłoszonej amnestii więzienie opuścił w marcu 1947 roku. Wyjechał do Gdańska, gdzie zdał egzamin do Akademii Medycznej. Studiów jednak nie rozpoczął. Za działalność polityczną został relegowany z uczelni podczas inauguracji roku akademickiego.

W 1947 roku wyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''', gdzie mieszkał jego młodszy brat. Tu w trybie eksternistycznym zdał maturę i podjął studia w Akademii Handlowej. Zmuszony trudną sytuacją finansową i opieką nad trojgiem młodszego rodzeństwa studia wkrótce przerwał. W celach zarobkowych związał się z zespołami recytatorskimi „Żywego Słowa”, działającymi przy Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” (1947-1950). Później pracował jako konferansjer i recytator w Agencji Artystycznej „Artos” oraz w Przedsiębiorstwie Imprez Estradowych (1949-1954). Wspólnie z aktorem i reżyserem [[Ryszard Pietruski|Ryszardem Pietruskim]] współorganizował widowiska estradowe z cyklu ''Bawmy się razem''. Był także inicjatorem imprez dla młodzieży ''Jacy jesteśmy, jakimi chcemy być''.

W latach 1954-1962 występował na scenach [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. W 1958 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski – część teoretyczną w Warszawie i część praktyczną w Krakowie. Był jednym z inicjatorów i organizatorów pierwszych objazdów teatrów dramatycznych po terenie [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]] i województw ościennych.

Od 1962 do 1979 roku był aktorem i śpiewakiem solistą Operetki Szczecińskiej (późniejszy Teatr Muzyczny). W 1968 roku zdał eksternistyczny egzamin na solistę operetki.

Czynnie uczestniczył w pracach Stowarzyszenia Polskich Artystów Teatru i Filmu oraz w Związku Artystów Scen Polskich (SPATiF-ZASP).

Aktywnie działał w Polskim Towarzystwie Kultury Fizycznej (1954-1980) oraz Zarządzie Głównym tego stowarzyszenia (1965-1979). Zajmował się organizacją szeroko pojętej turystyki rekreacyjnej, połączonej z imprezami o charakterze krajoznawczym, kulturalnym i artystycznym. Był zapalonym kajakarzem. W latach 1957-1990 działał w Komisji Turystyki Kajakowej przy Zarządzie Wojewódzkim PTTK w [[Szczecin|Szczecinie]]. Zorganizował 12 klubów kajakowych na terenie [[Szczecin|Szczecina]] i [[Województwo szczecińskie|woj. szczecińskiego]]. Wykształcił liczne zastępy turystów-wodniaków. Był komandorem licznych krajowych i zagranicznych imprez kajakowych, m.in. co roku był komandorem Ogólnopolskiego Spływu „Regą do morza” (1959-1998), dwukrotnie kierował międzynarodowym spływem kajakowym im. Jana Sobieskiego na Dunaju na Węgrzech. Należał do pionierów ruchu turystyczno-krajoznawczego w [[Szczecin|Szczecinie]] i na Pomorzu Zachodnim. Był również autorem informatorów propagujących uprawianie turystyki wodnej wokół [[Szczecin|Szczecina]].

Do końca życia związany z harcerstwem, działał w Kręgu Seniorów „Dęby”. Posiadał stopień harcmistrza.

Zmarł [[10 lipca]] [[2015]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 15 lipca na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. 15B-16-3).
 

== Po ćwiczeniach sztabowych WKU Szczecin – 20 listopada 1957 ==
(''fot. ze zbiorów Krzysztofa Wołosza'')
<gallery widths=320 heights= 280 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad08a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej
Plik:Strycharczyk_Konrad09a.jpg|Plutonowy rez. '''Konrad Strycharczyk''' w drugim rzędzie w kapeluszu
Plik:Strycharczyk_Konrad10a.jpg|Na [[Jasne Błonia|Jasnych Błoniach]]. '''Konrad Strycharczyk''' drugi od lewej. Z tyłu widoczne budynki przychodni i szpitala wojskowego przy ul. [[Piotra Skargi]]
</gallery>
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor/autor libretta
! Kompozytor
! Reżyseria
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Ostry dyżur
|Jerzy Lutowski
|
|[[Ludwik Benoit]]
|Lekarz z Bobrujska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|11 listopada 1955
|-
|Henryk VI na łowach
|Wojciech Bogusławski
|Karol Stromenger
|[[Ludwik Benoit]]
|Żołnierz I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 lutego 1956
|-
|Dożywocie
|Aleksander Fredro
|
|[[Aleksander Fogiel]]
|Służący w oberży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Scena Kameralna)
|15 maja 1956
|-
|Panie Kochanku
|Józef Ignacy Kraszewski
|
|[[Nina Burska]]
|Kozak Semenko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|10 grudnia 1956
|-
|Pastorałka
|Leon Schiller
|Jan Maklakiewicz, Leon Schiller
|[[Ludwik Benoit]]
|Grześ
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|22 grudnia 1956
|-
|Mazepa
|Juliusz Słowacki
|Bogusław Madey
|Stefan Drewicz
|Chrząstka, dworzanin Wojewody
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|21 lutego 1957
|-
|Strachy
|Claude Santelli wg Plauta
|[[Edmund Borowski]]
|[[Aleksander Fogiel]]
|Neptun
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|15 czerwca 1957
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Jan Janikowski]] (oprac. muz.)
|[[Henryk Lotar]]
|Hugo Tedesko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maria Stuart
|Friedrich Schiller
|
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Oficer straży
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 marca 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|Stefan Kisielewski
|[[Henryk Lotar]]
|Jolicoeur; Kawaler Corso
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Podróż pana Perrichon (razem z Martin M.E.)
|Eugène Labiche, Edouard Martin
|[[Walerian Pawłowski]]
|Janusz Obidowicz
|Oberżysta
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 listopada 1959
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Leon Schiller (oprac. muz.)
|Barbara Fijewska
|Król; Żołnierz II; Ułan; Mąż
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|
|[[Józef Gruda]]
|Murarz II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|Kurt Weill
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Smith, dozorca więzienia
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|Urzędnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|Wanda Dubanowicz
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Niewolnik II
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|Ryszard Gardo
|[[Ryszard Sobolewski]]
|Drugi młodzieniec; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Swobodny wiatr
|Wiktor Winnikow, Władimir Kracht, Wiktor Tipot
|Izaak Dunajewski
|Miroslav Kratochvil (Czechosłowacja)
|Komisarz policji; Chesterfield
|Państwowa Operetka
|25 września 1962
|-
|Ja tu rządzę
|Wincenty Rapacki (syn)
|Zygmunt Wiehler
|Ewa Różbicka
|Wacław
|Państwowa Operetka
|10 listopada 1962
|-
|Bal w Savoyu
|Alfred Grünwald, Fritz Lohner Beda
|Paul Ábrahám
|[[Edmund Wayda]]
|Maurice; Speaker
|Państwowa Operetka
|13 marca 1963
|-
|Czarujący Giulio
|Pietro Garinei, Sandro Giovannini
|Gorni Kramer
|Danuta Baduszkowa
|Reżyser
|Państwowa Operetka
|15 października 1963
|-
|Szalony sylwester (program składankowy z udziałem artystów Operetki Szczecińskiej)
|Ref-Ren
|różni kompozytorzy
|[[Antoni Kaczorowski]]
|obsada aktorska
|Sala ZBM (Kino „Promień”)
|31 grudnia 1963
|-
|Can-Can
|Abe Burrows
|Cole Porter
|[[Edmund Wayda]]
|Policjant I; Kelner I; Rene; Lekarz
|Państwowa Operetka
|29 stycznia 1964
|-
|Ciotka Karola
|Brandon Thomas
|Władysław Szpilman
|Henryk Cajzel
|Brassett, służący
|Państwowa Operetka
|14 kwietnia 1964
|-
|Życie paryskie
|Władysław Krzemiński wg Henri Meilhaca i Ludovica Halévy
|Jacques Offenbach
|[[Ewa Kołogórska]]
|Pan Bobinet; Naczelnik stacji
|Państwowa Operetka
|16 czerwca 1964
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Léon i Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Edmund Wayda]]
|Raoul de Saint Brioche
|Państwowa Operetka
|14 października 1964
|-
|Panna Wodna
|Józef Słotwiński, Walery Jastrzębiec
|Jerzy Lawina-Świętochowski
|Beata Artemska
|John Old Town
|Państwowa Operetka
|3 lutego 1965
|-
|Nasze kochane żony
|Eric Vivian Tidmarsh
|[[Edmund Borowski]]
|Henryk Cajzel
|James Hicks
|Państwowa Operetka
|19 marca 1965
|-
|Czerwony Kapturek
|Marian Niewiarowski
|Władysław Szpilman
|Maria Billiżanka
|Żuk
|Państwowa Operetka
|27 kwietnia 1965
|-
|Paganini
|Paul Knepler, Ben Jenbach
|Franz Lehár, [[Edmund Borowski]] (muzyka baletowa)
|Tadeusz Laskowski
|Philippo, wieśniak; Mistrz ceremonii księcia Lucchi
|Państwowa Operetka
|30 września 1965
|-
|My Fair Lady
|Alan Jay Lerner wg komedii ''Pigmalion'' George'a Bernarda Shawa
|Frederick Loewe
|[[Emil Chaberski]]
|Ambasador; Kelner George
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1966
|-
|Ptasznik z Tyrolu
|Moritz West (Moritz Nitzelberger) i Ludwig Held wg pomysłu Fr. Bieville'a
|Karl Zeller
|[[Edmund Wayda]]
|Egydi
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 października 1966
|-
|Hrabina Marica
|Julius Brammer, Alfred Grünwald
|Emmerich Kálmán
|[[Edmund Wayda]]
|Karol Liebenberg, oficer
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lipca 1967
|-
|Nitouche
|Henri Meilhac, Albert Millaud
|Hervé (Louis Auguste Florimond Ronger)
|Juliusz Lubicz-Lisowski
|Gustaw
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 stycznia 1968
|-
|Noc w Wenecji
|Friedrich Zell, Richard Genée
|Johann Strauss (syn)
|Tadeusz Laskowski
|Giorgio Testaccio
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 maja 1968
|-
|Dama od Maxima
|Antoni Marianowicz wg komedii Georges'a Feydeau
|Ryszard Sielicki
|Aleksander Długosz
|Doktor Mongicourt
|Państwowy Teatr Muzyczny
|3 września 1968
|-
|Student żebrak
|Friedrich Zell, Richard Genèe
|Karl Millöcker
|[[Janusz Marzec]]
|Onufry; Piffke
|Państwowy Teatr Muzyczny
|21 grudnia 1968
|-
|Dziś do ciebie przyjść nie mogę
|Lech Budrecki, Ireneusz Kanicki
|różni kompozytorzy, Andrzej Hundziak (oprac. muz.)
|Ireneusz Kanicki
|obsada aktorska m.in. w etiudach: ''Warta''; ''Dobij mnie''; ''Pogrzeb'' i piosenkach: ''Asturia''
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 kwietnia 1969
|-
|Wiedeńska krew
|Victor Léon, Leo Stein
|Johann Strauss (syn)
|Zofia Weissówna
|Hrabia Bitowski; Fiakier
|Państwowy Teatr Muzyczny
|26 września 1969
|-
|Eksportowa żona
|Jan Majdrowicz
|Stanisław Renz
|Stanisława Stanisławska, Jan Majdrowicz
|Mr. Plums
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 listopada 1969
|-
|Inez (musical)
|Kazimierz Andrzej Czyżowski
|[[Edmund Borowski]]
|[[Janusz Marzec]]
|Brun, kapitan m/s „Tramp”
|Państwowy Teatr Muzyczny
|12 marca 1970
|-
|Droga przez walkę (widowisko muzyczne)
|[[Janusz Marzec]], [[Walerian Pawłowski]]
|m.in. A. Aleksandrow, A. Florkowski, L. Knipper, K. Mołczanow, A. Nowikow. W. Zacharew w oprac. [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]
|[[Janusz Marzec]]
|obsada aktorska
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1970
|-
|Gejsza
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Sydney Jones
|Jan Wodzyński
|Imari
|Państwowy Teatr Muzyczny
|30 września 1970
|-
|Cygańska miłość
|Alfred Maria Willner, Robert Bodanzky
|Franz Lehár
|Aleksander Długosz
|Oficer I
|Państwowy Teatr Muzyczny
|23 maja 1971
|-
|Kraina uśmiechu
|Victor Leon, Ludwig Herzen
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Bill Watergold
|Państwowy Teatr Muzyczny
|15 grudnia 1971
|-
|Krakowiacy i Górale
|Wojciech Bogusławski
|Jan Stefani
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Miechodmuch
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 kwietnia 1972
|-
|Aniuta
|Jakub Zyskind
|Jurij Milutin
|Władimir Kurecznik
|Łukiszkin
|Państwowy Teatr Muzyczny
|29 grudnia 1972
|-
|Bal w operze
|Wiktor Leon i Hugo von Waldberg wg komedii ''Trzy różowe domina'' Alfreda Charlemagne Delacoura i Alfreda Hennequina
|Richard Heuberger
|Henryk Mozer
|Filip, starszy kelner
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 kwietnia 1973
|-
|Domek trzech dziewcząt
|Alfred Willner, Heinz Reichert wg powieści ''Schwammerl'' Rudolfa Hansa Bartscha
|Heinrich Berté wg muzyki Franza Schuberta
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Hrabia Scharntorff
|Państwowy Teatr Muzyczny
|18 lipca 1973
|-
|Pancerni i pies
|Maria i Janusz Przymanowscy
|Benedykt Wojciech Konowalski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Generał
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 kwietnia 1974
|-
|Piękna Helena
|Janusz Minkiewicz wg Henri Meilhaca i Ludovica Halevy'a
|Jacques Offenbach
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Filokomes; Eutykles
|Państwowy Teatr Muzyczny
|19 lutego 1975
|-
|W imieniu brawa (zdarzenie muzyczno-teatralne)
|Lech Terpiłowski, Andrzej M. Trzos
|P. Ábrahám, L. Bernstein, I. Dunajewski, K. Gaertner, J. Gilbert, J. Herman, E. Kálmán, F. Lehár, M. Leigh, F. Loewe, T. Mackeben, J. Offenbach, C. Porter. L. Różycki, M. Sart, J. Strauss syn
|Jerzy Ukleja
|Sprawozdawca prasowy
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 czerwca 1975
|-
|Wesoła wdówka
|Victor Leon, Leo Stein
|Franz Lehár
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Służący
|Państwowy Teatr Muzyczny
|28 stycznia 1976
|-
|Machiavelli (musical)
|Antoni Marianowicz i Ryszard Marek Groński wg komedii ''Mandragora'' Nicolo Machiavellego
|Jerzy Wasowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Oberżysta
|Państwowy Teatr Muzyczny
|20 października 1976
|-
|Rose Marie
|Otto Harbach, Oskar Hammerstein
|Rudolf Friml, Herbert Stothart
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Indianin Czarny Orzeł
|Państwowy Teatr Muzyczny
|25 maja 1977
|-
|Kulig (śpiewogra)
|Łucjan Kamieński, Jan Maklakiewicz, Józef Elsner, Fryderyk Chopin, Karol Kurpiński, Stanisław Moniuszko, Leon Schiller i inni
|Jerzy Ukleja wg układu tekstu Leona Schillera i Juliana Tuwima
|Jerzy Ukleja
|Część I (''Kuligowy zajazd'') – Latarnikj; Część III (''Staropolskie zapusty'') – Latarnik
|Państwowy Teatr Muzyczny
|13 kwietnia 1978
|-
|Słodka Irma
|Alexandre Breffort
|Margueritte Monnot
|Czesław Szpakowicz
|Kuba
|Państwowy Teatr Muzyczny
|14 czerwca 1978
|-
|}
 

== Za kulisami ==
<gallery widths=330 heights= 390 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad03a.jpg|Podczas charakteryzacji do spektaklu ''Maria Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad04a.jpg|''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad12a.jpg|Podczas przymiarki kostiumu. Po lewej mistrz krawiecki Walenty Zacharewicz - ''fot. ze zbiorów Bogdana Bombolewskiego''
</gallery>

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad05a.jpg|Jako Oficer straży w ''Marii Stuart'' (1959) - ''fot. Konrad Kamiński''
Plik:Strycharczyk_Konrad11a.jpg|Henryk Matwiszyn, Tadeusz Gochna, Krystyna Jarmułówna i Konrad Strycharczyk w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Strycharczyk_Konrad02a.jpg|Stanisław Poks (Konduktor) i '''Konrad Strycharczyk''' (Naczelnik stacji) w ''Życiu paryskim'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Strycharczyk_Konrad07a.jpg|[[Konrad Strycharczyk]] (Mr. Plums), Jadwiga Bigoszewska (Clara Brown) i Jerzy Dzianysz (Doktor Martin) w ''Eksportowej żonie'' (1969) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 
== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Kompozytor
! Autor libretta
! Reżyseria
! Realizacja TV
! Postać
! Data premiery
|-
|Gejsza
|Sidney Jones
|Oven Hall, Harry Greenbank
|Jan Wodzyński
|
|Imari
|24 października 1971 – przeniesienie z PTM (pr. lokalny)
|-
|Krakowiacy i Górale
|Jan Stefani
|Wojciech Bogusławski
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|
|Miechodmuch
|1 stycznia 1973 (TVP1 - pr. ogólnop.)
|-
|[[Aniuta (operetka)|Aniuta]]
|Jurij Siergiejewicz Milutin
|Jurij Zyskind
|[[Tadeusz Bursztynowicz]]
|Irena Sobierajska
|Łukiszin
|3 czerwca 1975 (TVP2 - pr. ogólnop.)
|-
|}
 
== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1970''' – Nagroda Miasta Szczecina za działalność kulturalno-oświatową
* Honorowy Obywatel Miasta i Gminy Ulanów n. Sanem
* Honorowy Żołnierz 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej
 
== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right|]]
* '''1945''' – Krzyż Walecznych (nadany przez Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj)
* '''1970''' – Złota Honorowa Odznaka PTTK
* '''1971''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego]]
* '''1972''' – medal pamiątkowy za zasługi położone dla rozwoju kultury fizycznej i turystyki w województwie szczecińskim
* '''1973''' – Medal ZW LOK za współpracę
* '''1973''' – Odznaka „100-lecia Zorganizowanej Turystyki w Polsce”
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1974''' – Złoty Krzyż Zasługi PCK
* '''1976''' – Odznaka i medal TPS „Zasłużony dla Miasta Szczecina”
* '''1977''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Łobez”
* '''1979''' – Złota Odznaka Zasłużony Działacz Turystyki
* '''1983''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''1984''' – Zasłużony Działacz Kultury
* '''1987''' – Medal „Zasłużony dla Miasta Gryfice”
* '''1995''' – Krzyż Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”
* '''1995''' – Srebrny Krzyż Zasługi dla ZHP z Mieczami
* '''1998''' – Krzyż Więźnia Politycznego
* '''1998''' – Order Męczeństwa i Zwycięstwa
* '''1998''' – Krzyż Niezłomnych
* '''1999''' – Krzyż Walki o Niepodległość
* '''2000''' – Medal 50-lecia Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego
* '''2000''' – Złoty Krzyz Zasługi dla ZHP
* '''2004''' – [[Medal za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
* '''2005''' – [[Odznaka Honorowa Gryfa Pomorskiego|Złota Odznaka Honorowa Gryfa Zachodniopomorskiego]]
* '''2006''' – Krzyż Walecznych (odznaczenie przyznane w 1945 roku)
* '''2007''' – Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
* '''2010''' – Wielki Order Św. Ottona z Bambergu
* '''2013''' – Medal Pro Patria
 
== Ciekawostki ==
* Był jednym z inicjatorów nadania w 2009 roku imienia Szarych Szeregów placowi [[Plac Sprzymierzonych|Sprzymierzonych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
 
== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' t. II P-Ż (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2000
* [[Janusz Ławrynowicz]], ''Słowik od Zapory'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2013 nr 43 (wersja online)
* Mirosław Sulej, ''Żołnierze wyklęci. Czekali 60 lat na swoje Krzyże Walecznych'', „Kombatant” 2006 nr 9, s. 6-9
== Inne źródła ==
* Wspomnienia Konrada Strycharczyka z 14 listopada 2014 roku
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. życiorys własnoręcznie sporządzony przez artystę)
* Materiały ze zbiorów [[Opera na Zamku w Szczecinie|Opery na Zamku]] w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Strycharczyk, Konrad}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów muzycznych]]
[[Kategoria:Śpiewaczki i śpiewacy]]
[[Kategoria:Artyści estrady]]
[[Kategoria:Ludzie związani z turystyką]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Odznaką Honorową Gryfa Zachodniopomorskiego]]
[[Kategoria:Wyróżnieni Medalem za Zasługi dla Miasta Szczecina]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2016]]

Klemens Myczkowski

2026-06-22T22:58:46Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Klemens Myczkowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Myczkowski_Klemens01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Adam Litkowicz)
|urodziny_data=[[19 listopada]] [[1921]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[16 sierpnia]] [[2007]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. ZBOWIDA-2-5)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Klemens Myczkowski''' '''(1921-2007)''' – aktor
 

== Życiorys ==
'''Klemens Myczkowski''' urodził się [[19 listopada]] [[1921]] roku. Był potomkiem uczestnika Sejmu Wielkiego. Jego rodzicami byli Stanisław Jarosław Myczkowski i Zofia ks. Puzyna herbu Oginiec.

Na scenie zadebiutował w 1951 roku w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, w okresie dyrekcji Antoniego Biliczaka i Zuzanny Łozińskiej. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne początkowo obsadzany był w rolach amantów - Filo w ''Pannie Maliczewskiej'' Gabrieli Zapolskiej i Zbigniew w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego. Wkrótce swoje artystyczne emploi rozszerzył o charakterystyczne role starszych panów - Szewc w ''Czarującej szewcowej'' Federico Garcii Lorki, Pan Andrzej w ''Świeczniku'' Alfreda de Musseta. W jeleniogórskim teatrze podjął się także pierwszych prób reżyserskich (asystent Marii Straszewskiej przy realizacji ''Czarującej szewcowej''). Z teatrem tym związany był do 1956 roku. W tym czasie zdał egzamin aktorski w Krakowie.

W sezonie 1956/1957 występował na scenie kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego. Zagrał tam Armanda w ''Damie kameliowej'' Aleksandra Dumasa, Księdza Jana w ''Rozdrożu miłości'' Jerzego Zawieyskiego, Ksawerego Poniłowskiego w ''Milczeniu'' Romana Brandstaettera, Kapitana w ''Huzarach'' Pierre'a Aristide Breala.

W 1957 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Współpracował także z Teatrem Krypta. Na szczecińskich scenach stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. Bukańskiego w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego, Matyjasa w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta, Dyndalskiego w ''Zemście'' Aleksandra Fredry, Nosa w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego. Najczęściej obsadzany był w rolach charakterystycznych, w których czuł się najlepiej. Niechętnie grywał amantów.

Oprócz pracy zawodowej udzielał się także społecznie. Zwracał uwagę na konieczność wychowania teatralnego młodzieży. Był inicjatorem powołania do życia teatru szkolnego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Organizował poranki żywego słowa dla młodzieży (m.in. montaż z ''Pana Tadeusza'' A. Mickiewicza), brał udział w koncertach dla starszych dzieci, recytował bajki dla najmłodszych. Działał w SPATiF-ie i w Radzie Zakładowej przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]].

W połowie 1965 roku opuścił [[Szczecin]] na kilkanaście lat. Początkowo związał się z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu (1965-1966). Później kolejno był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1967-1970), Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (1970-1973), Teatru Ziemi Opolskiej (obecnie Teatr im. Jana Kochanowskiego) w Opolu (1973-1975), Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1975-1977), Teatru Dramatycznego (obecnie Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego) w Wałbrzychu (1978-1980), Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (1981).

Od września 1981 ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Do przejścia na emeryturę w 1988 roku był aktorem [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. W 1985 roku gościnnie występował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Był żonaty z Elżbietą Czochron (1921-1996). Miał córki Marię (ur. 1946) i Annę (ur. 1947). Mieszkał w [[Blok C-3|Bloku C-3]] przy ul. [[Ulica Jaromira|Jaromira]] 8 (obecnie [[Aleja Wyzwolenia]] 17).

Zmarł [[16 sierpnia]] [[2007]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 22 sierpnia na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. ZBOWIDA-2-5).

 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Student
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bukański, geolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pers; Wioślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas, Jean Paul Sartre
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Salomon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Staszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Panfilio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Kraler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Margrabia de Torcy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Król Huaj; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Dr Franciszek Joo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Pierwszy dzień wolności
|Leon Kruczkowski
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Grimm
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterz; Markiz; Dworzanin; Kawaler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Matyjas „Kikut”, człowiek Maca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Urzędnik I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wieśniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Doktor; Gehenna; Stojący na kolumnie; Widmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Zegarmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Bugała
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Iwan Tiuleniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Nos; Wojtek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Cygan Snogg
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Abisur
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Pokusa
|Jan Paweł Gawlik
|Stanisław Milski
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Wiesielin, docent Instytutu Medycznego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Solfernus
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Rosse
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Pan Motylek; Staruszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Gralon; Poseł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dom bez klamek
|Zygmunt Wojdan
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|31 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Doktor Lombardi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Bogowie
|Zygmunt Mycielski
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|czerwiec 1965
|-
|Ostatni kongres wybielaczy
|Andrzej Kojer wg ''Turandot, czyli Kongres Wybielaczy'' Bertolta Brechta
|[[Andrzej Chrzanowski]], Jacek Koprowicz
|obsada aktorska
|Drugi Zbrojny
|Teatr Współczesny
|7 maja 1981
|-
|Akwarium 2
|Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz
|Jerzy Gruza
|obsada aktorska
|Świtaniec
|Teatr Współczesny
|29 września 1981
|-
|Spazmy modne
|Wojciech Bogusławski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Doktor Mizantropski
|Teatr Współczesny (Scena Młodzieżowego Domu Kultury Kolejarza)
|5 marca 1982
|-
|Caligula
|Albert Camus
|Bogdan Ciosek (PWST Kraków)
|obsada aktorska
|Mereia
|Teatr Współczesny
|17 września 1982
|-
|Operetka
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Proboszcz
|Teatr Współczesny
|10 grudnia 1982
|-
|Zabicie ciotki
|Andrzej Bursa
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Świętokradca
|Teatr Współczesny (Sala Prób)
|8 stycznia 1983
|-
|Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Krzysztof Babicki
|obsada aktorska
|Pan w cylindrze
|Teatr Współczesny
|25 marca 1983
|-
|Cud
|György Schwajda
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Personalny
|Teatr Współczesny
|7 października 1983
|-
|Nie-Boska komedia
|Zygmunt Krasiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ksiądz
|Teatr Współczesny
|16 grudnia 1983
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|obsada aktorska
|Wiceprezydent Weychert
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Białe małżeństwo
|Tadeusz Różewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Maître des cérémonies
|Teatr Współczesny
|21 grudnia 1984
|-
|Amadeusz
|Peter Shaffer
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Kapelmistrz Bonno
|Teatr Współczesny
|5 maja 1985
|-
|Matka
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Robotnik I
|Teatr Współczesny
|14 czerwca 1985
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Szymczyk, radca
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|}

 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Szubarczyk_Kram.jpg|Od lewej: '''Klemens Myczkowski''', [[Antoni Szubarczyk]], Halina Kazimierowska, [[Bohdan Gierszanin]] i Henryk Matwiszyn w ''Kramie z piosenkami'' (1960)
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|[[Zdzisław Relski]] (Pantalone) i '''Klemens Myczkowski''' (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Myczkowski_Klemens15.jpg|[[Anna Januszewska]] (Bianka), Danuta Stenka (Paulina), '''Klemens Myczkowski''' (Maître des cérémonies) w ''Białym małżeństwie'' (1984) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Myczkowski, Klemens}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Klemens Myczkowski

2026-06-22T22:56:35Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Klemens Myczkowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Myczkowski_Klemens01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Adam Litkowicz)
|urodziny_data=[[19 listopada]] [[1921]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[16 sierpnia]] [[2007]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. ZBOWIDA-2-5)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Klemens Myczkowski''' '''(1921-2007)''' – aktor
 

== Życiorys ==
'''Klemens Myczkowski''' urodził się [[19 listopada]] [[1921]] roku. Był potomkiem uczestnika Sejmu Wielkiego. Jego rodzicami byli Stanisław Jarosław Myczkowski i Zofia ks. Puzyna herbu Oginiec.

Na scenie zadebiutował w 1951 roku w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, w okresie dyrekcji Antoniego Biliczaka i Zuzanny Łozińskiej. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne początkowo obsadzany był w rolach amantów - Filo w ''Pannie Maliczewskiej'' Gabrieli Zapolskiej i Zbigniew w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego. Wkrótce swoje artystyczne emploi rozszerzył o charakterystyczne role starszych panów - Szewc w ''Czarującej szewcowej'' Federico Garcii Lorki, Pan Andrzej w ''Świeczniku'' Alfreda de Musseta. W jeleniogórskim teatrze podjął się także pierwszych prób reżyserskich (asystent Marii Straszewskiej przy realizacji ''Czarującej szewcowej''). Z teatrem tym związany był do 1956 roku. W tym czasie zdał egzamin aktorski w Krakowie.

W sezonie 1956/1957 występował na scenie kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego. Zagrał tam Armanda w ''Damie kameliowej'' Aleksandra Dumasa, Księdza Jana w ''Rozdrożu miłości'' Jerzego Zawieyskiego, Ksawerego Poniłowskiego w ''Milczeniu'' Romana Brandstaettera, Kapitana w ''Huzarach'' Pierre'a Aristide Breala.

W 1957 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Współpracował także z Teatrem Krypta. Na szczecińskich scenach stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. Bukańskiego w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego, Matyjasa w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta, Dyndalskiego w ''Zemście'' Aleksandra Fredry, Nosa w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego. Najczęściej obsadzany był w rolach charakterystycznych, w których czuł się najlepiej. Niechętnie grywał amantów.

Oprócz pracy zawodowej udzielał się także społecznie. Zwracał uwagę na konieczność wychowania teatralnego młodzieży. Był inicjatorem powołania do życia teatru szkolnego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Organizował poranki żywego słowa dla młodzieży (m.in. montaż z ''Pana Tadeusza'' A. Mickiewicza), brał udział w koncertach dla starszych dzieci, recytował bajki dla najmłodszych. Działał w SPATiF-ie i w Radzie Zakładowej przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]].

W połowie 1965 roku opuścił [[Szczecin]] na kilkanaście lat. Początkowo związał się z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu (1965-1966). Później kolejno był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1967-1970), Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (1970-1973), Teatru Ziemi Opolskiej (obecnie Teatr im. Jana Kochanowskiego) w Opolu (1973-1975), Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1975-1977), Teatru Dramatycznego (obecnie Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego) w Wałbrzychu (1978-1980), Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (1981).

Od września 1981 ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Do przejścia na emeryturę w 1988 roku był aktorem [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. W 1985 roku gościnnie występował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Był żonaty z Elżbietą Czochron (1921-1996). Miał córki Marię (ur. 1946) i Annę (ur. 1947). Mieszkał w [[Blok C-3|Bloku C-3]] przy ul. [[Ulica Jaromira|Jaromira]] 8 (obecnie [[Aleja Wyzwolenia]] 17).

Zmarł [[16 sierpnia]] [[2007]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 22 sierpnia na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. ZBOWIDA-2-5).

 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Student
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bukański, geolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pers; Wioślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas, Jean Paul Sartre
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Salomon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Staszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Panfilio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Kraler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Margrabia de Torcy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Król Huaj; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Dr Franciszek Joo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Pierwszy dzień wolności
|Leon Kruczkowski
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Grimm
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterz; Markiz; Dworzanin; Kawaler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Matyjas „Kikut”, człowiek Maca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wieśniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Doktor; Gehenna; Stojący na kolumnie; Widmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Zegarmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Bugała
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Iwan Tiuleniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Nos; Wojtek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Cygan Snogg
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Abisur
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Pokusa
|Jan Paweł Gawlik
|Stanisław Milski
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Wiesielin, docent Instytutu Medycznego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Solfernus
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Rosse
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Pan Motylek; Staruszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Gralon; Poseł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dom bez klamek
|Zygmunt Wojdan
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|31 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Doktor Lombardi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Bogowie
|Zygmunt Mycielski
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|czerwiec 1965
|-
|Ostatni kongres wybielaczy
|Andrzej Kojer wg ''Turandot, czyli Kongres Wybielaczy'' Bertolta Brechta
|[[Andrzej Chrzanowski]], Jacek Koprowicz
|obsada aktorska
|Drugi Zbrojny
|Teatr Współczesny
|7 maja 1981
|-
|Akwarium 2
|Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz
|Jerzy Gruza
|obsada aktorska
|Świtaniec
|Teatr Współczesny
|29 września 1981
|-
|Spazmy modne
|Wojciech Bogusławski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Doktor Mizantropski
|Teatr Współczesny (Scena Młodzieżowego Domu Kultury Kolejarza)
|5 marca 1982
|-
|Caligula
|Albert Camus
|Bogdan Ciosek (PWST Kraków)
|obsada aktorska
|Mereia
|Teatr Współczesny
|17 września 1982
|-
|Operetka
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Proboszcz
|Teatr Współczesny
|10 grudnia 1982
|-
|Zabicie ciotki
|Andrzej Bursa
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Świętokradca
|Teatr Współczesny (Sala Prób)
|8 stycznia 1983
|-
|Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Krzysztof Babicki
|obsada aktorska
|Pan w cylindrze
|Teatr Współczesny
|25 marca 1983
|-
|Cud
|György Schwajda
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Personalny
|Teatr Współczesny
|7 października 1983
|-
|Nie-Boska komedia
|Zygmunt Krasiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ksiądz
|Teatr Współczesny
|16 grudnia 1983
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|obsada aktorska
|Wiceprezydent Weychert
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Białe małżeństwo
|Tadeusz Różewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Maître des cérémonies
|Teatr Współczesny
|21 grudnia 1984
|-
|Amadeusz
|Peter Shaffer
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Kapelmistrz Bonno
|Teatr Współczesny
|5 maja 1985
|-
|Matka
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Robotnik I
|Teatr Współczesny
|14 czerwca 1985
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Szymczyk, radca
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|}

 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Szubarczyk_Kram.jpg|Od lewej: '''Klemens Myczkowski''', [[Antoni Szubarczyk]], Halina Kazimierowska, [[Bohdan Gierszanin]] i Henryk Matwiszyn w ''Kramie z piosenkami'' (1960)
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|[[Zdzisław Relski]] (Pantalone) i '''Klemens Myczkowski''' (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Myczkowski_Klemens15.jpg|[[Anna Januszewska]] (Bianka), Danuta Stenka (Paulina), '''Klemens Myczkowski''' (Maître des cérémonies) w ''Białym małżeństwie'' (1984) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Myczkowski, Klemens}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2014]]

Klemens Myczkowski

2026-06-22T22:55:39Z

Andriusza: /* Bibliografia */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Klemens Myczkowski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Myczkowski_Klemens01a.jpg
|grafika_opis=(fot. Adam Litkowicz)
|urodziny_data=[[19 listopada]] [[1921]]
|urodziny_miejsce=
|smierc_data=[[16 sierpnia]] [[2007]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. ZBOWIDA-2-5)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Klemens Myczkowski''' '''(1921-2007)''' – aktor
 

== Życiorys ==
'''Klemens Myczkowski''' urodził się [[19 listopada]] [[1921]] roku. Był potomkiem uczestnika Sejmu Wielkiego. Jego rodzicami byli Stanisław Jarosław Myczkowski i Zofia ks. Puzyna herbu Oginiec.

Na scenie zadebiutował w 1951 roku w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, w okresie dyrekcji Antoniego Biliczaka i Zuzanny Łozińskiej. Ze względu na świetne warunki zewnętrzne początkowo obsadzany był w rolach amantów - Filo w ''Pannie Maliczewskiej'' Gabrieli Zapolskiej i Zbigniew w ''Mazepie'' Juliusza Słowackiego. Wkrótce swoje artystyczne emploi rozszerzył o charakterystyczne role starszych panów - Szewc w ''Czarującej szewcowej'' Federico Garcii Lorki, Pan Andrzej w ''Świeczniku'' Alfreda de Musseta. W jeleniogórskim teatrze podjął się także pierwszych prób reżyserskich (asystent Marii Straszewskiej przy realizacji ''Czarującej szewcowej''). Z teatrem tym związany był do 1956 roku. W tym czasie zdał egzamin aktorski w Krakowie.

W sezonie 1956/1957 występował na scenie kaliskiego Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego. Zagrał tam Armanda w ''Damie kameliowej'' Aleksandra Dumasa, Księdza Jana w ''Rozdrożu miłości'' Jerzego Zawieyskiego, Ksawerego Poniłowskiego w ''Milczeniu'' Romana Brandstaettera, Kapitana w ''Huzarach'' Pierre'a Aristide Breala.

W 1957 roku zamieszkał w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. Współpracował także z Teatrem Krypta. Na szczecińskich scenach stworzył wiele niezapomnianych kreacji, m.in. Bukańskiego w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego, Matyjasa w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta, Dyndalskiego w ''Zemście'' Aleksandra Fredry, Nosa w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego. Najczęściej obsadzany był w rolach charakterystycznych, w których czuł się najlepiej. Niechętnie grywał amantów.

Oprócz pracy zawodowej udzielał się także społecznie. Zwracał uwagę na konieczność wychowania teatralnego młodzieży. Był inicjatorem powołania do życia teatru szkolnego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Organizował poranki żywego słowa dla młodzieży (m.in. montaż z ''Pana Tadeusza'' A. Mickiewicza), brał udział w koncertach dla starszych dzieci, recytował bajki dla najmłodszych. Działał w SPATiF-ie i w Radzie Zakładowej przy [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]].

W połowie 1965 roku opuścił [[Szczecin]] na kilkanaście lat. Początkowo związał się z Teatrem im. Stefana Jaracza w Olsztynie-Elblągu (1965-1966). Później kolejno był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Grudziądzu (1967-1970), Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie (1970-1973), Teatru Ziemi Opolskiej (obecnie Teatr im. Jana Kochanowskiego) w Opolu (1973-1975), Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu (1975-1977), Teatru Dramatycznego (obecnie Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego) w Wałbrzychu (1978-1980), Teatru Powszechnego im. Jana Kochanowskiego w Radomiu (1981).

Od września 1981 ponownie grał w [[Szczecin|Szczecinie]]. Do przejścia na emeryturę w 1988 roku był aktorem [[Teatr Współczesny|Teatru Współczesnego]]. W 1985 roku gościnnie występował w Teatrze im. Juliusza Osterwy w Gorzowie Wielkopolskim.

Był żonaty z Elżbietą Czochron (1921-1996). Miał córki Marię (ur. 1946) i Annę (ur. 1947). Mieszkał w [[Blok C-3|Bloku C-3]] przy ul. [[Ulica Jaromira|Jaromira]] 8 (obecnie [[Aleja Wyzwolenia]] 17).

Zmarł [[16 sierpnia]] [[2007]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Został pochowany 22 sierpnia na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. ZBOWIDA-2-5).

 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Żeglarz
|Jerzy Szaniawski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Student
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|28 września 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Bukański, geolog
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Pers; Wioślarz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas, Jean Paul Sartre
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Salomon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Staszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Beatrix Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Panfilio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Kraler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Szklanka wody
|Eugene Scribe
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Margrabia de Torcy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|27 lipca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Król Huaj; Tsy-Tsiao
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Dr Franciszek Joo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Pierwszy dzień wolności
|Leon Kruczkowski
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Grimm
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 kwietnia 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Pasterz; Markiz; Dworzanin; Kawaler
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Matyjas „Kikut”, człowiek Maca
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Wieśniak
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Doktor; Gehenna; Stojący na kolumnie; Widmo
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Umierają dobrzy ludzie...
|[[Ryszard Liskowacki]]
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Zegarmistrz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1962
|-
|Barbara I, II, III...
|Janusz Warmiński
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Bugała
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|3 lipca 1962
|-
|Hotel Astoria
|Aleksander Sztejn
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Iwan Tiuleniew
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|6 listopada 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Nos; Wojtek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Czerwone pantofelki
|Paul Kester
|[[Jerzy Wąsowicz]]
|obsada aktorska
|Cygan Snogg
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|31 marca 1963
|-
|Dziewiąty sprawiedliwy
|Jerzy Jurandot
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Abisur
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 kwietnia 1963
|-
|Pokusa
|Jan Paweł Gawlik
|Stanisław Milski
|obsada aktorska
|Aktor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 sierpnia 1963
|-
|Koledzy
|Wasilij Aksionow, Jurij Stabawoj
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Wiesielin, docent Instytutu Medycznego
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 listopada 1963
|-
|Igraszki z diabłem
|Jan Drda
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Solfernus
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 stycznia 1964
|-
|Makbet
|William Shakespeare
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Rosse
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|25 marca 1964
|-
|Sułkowski
|Stefan Żeromski
|Jerzy Kreczmar
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|5 lipca 1964
|-
|Nosorożec
|Eugène Ionesco
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Pan Motylek; Staruszek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|19 grudnia 1964
|-
|Balladyna
|Juliusz Słowacki
|Maria Straszewska
|obsada aktorska
|Gralon; Poseł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 marca 1965
|-
|Dom bez klamek
|Zygmunt Wojdan
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|31 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|obsada aktorska
|Doktor Lombardi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Bogowie
|Zygmunt Mycielski
|Zdzisław Krauze
|obsada aktorska
|
|Teatr Krypta
|czerwiec 1965
|-
|Ostatni kongres wybielaczy
|Andrzej Kojer wg ''Turandot, czyli Kongres Wybielaczy'' Bertolta Brechta
|[[Andrzej Chrzanowski]], Jacek Koprowicz
|obsada aktorska
|Drugi Zbrojny
|Teatr Współczesny
|7 maja 1981
|-
|Akwarium 2
|Jerzy Gruza, Krzysztof Teodor Toeplitz
|Jerzy Gruza
|obsada aktorska
|Świtaniec
|Teatr Współczesny
|29 września 1981
|-
|Spazmy modne
|Wojciech Bogusławski
|[[Ewa Kołogórska]]
|obsada aktorska
|Doktor Mizantropski
|Teatr Współczesny (Scena Młodzieżowego Domu Kultury Kolejarza)
|5 marca 1982
|-
|Caligula
|Albert Camus
|Bogdan Ciosek (PWST Kraków)
|obsada aktorska
|Mereia
|Teatr Współczesny
|17 września 1982
|-
|Operetka
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Proboszcz
|Teatr Współczesny
|10 grudnia 1982
|-
|Zabicie ciotki
|Andrzej Bursa
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Świętokradca
|Teatr Współczesny (Sala Prób)
|8 stycznia 1983
|-
|Gyubal Wahazar, czyli Na Przełęczach Bezsensu
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|Krzysztof Babicki
|obsada aktorska
|Pan w cylindrze
|Teatr Współczesny
|25 marca 1983
|-
|Cud
|György Schwajda
|[[Zbigniew Wilkoński]]
|obsada aktorska
|Personalny
|Teatr Współczesny
|7 października 1983
|-
|Nie-Boska komedia
|Zygmunt Krasiński
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ksiądz
|Teatr Współczesny
|16 grudnia 1983
|-
|Popiół i diament
|Jerzy Andrzejewski
|[[Jan Maciejowski]], Antoni Gryzik
|obsada aktorska
|Wiceprezydent Weychert
|Teatr Współczesny
|23 marca 1984
|-
|Białe małżeństwo
|Tadeusz Różewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Maître des cérémonies
|Teatr Współczesny
|21 grudnia 1984
|-
|Amadeusz
|Peter Shaffer
|Wiesław Górski
|obsada aktorska
|Kapelmistrz Bonno
|Teatr Współczesny
|5 maja 1985
|-
|Matka
|Stanisław Ignacy Witkiewicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Robotnik I
|Teatr Współczesny
|14 czerwca 1985
|-
|Opętani
|Witold Gombrowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Szymczyk, radca
|Teatr Współczesny
|24 maja 1987
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|Ojciec
|Teatr Współczesny
|5 grudnia 1987
|-
|Tyle wiatru wokoło
|Józef Narkowicz
|[[Ryszard Major]]
|obsada aktorska
|
|Teatr Współczesny
|19 lutego 1988
|-
|}

 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 300 perrow=3>
Plik:Szubarczyk_Kram.jpg|Od lewej: '''Klemens Myczkowski''', [[Antoni Szubarczyk]], Halina Kazimierowska, [[Bohdan Gierszanin]] i Henryk Matwiszyn w ''Kramie z piosenkami'' (1960)
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|[[Zdzisław Relski]] (Pantalone) i '''Klemens Myczkowski''' (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Myczkowski_Klemens15.jpg|[[Anna Januszewska]] (Bianka), Danuta Stenka (Paulina), '''Klemens Myczkowski''' (Maître des cérémonies) w ''Białym małżeństwie'' (1984) - ''fot. Jacek Fijałkowski''
</gallery>
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985

== Inne źródła ==
* Strona internetowa Instytutu Teatralnego im. Z. Raszewskiego w Warszawie
* Fotografie ze zbiorów ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]
 
{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT:Myczkowski, Klemens}}

[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:UM 2014]]

Jerzy Sobieraj

2026-06-22T22:52:39Z

Andriusza: /* Teatr (Szczecin) */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Jerzy Sobieraj
|funkcja=aktor, reżyser
|grafika_osoba=Sobieraj_Jerzy01a.jpg
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[11 listopada]] [[1914]]
|urodziny_miejsce=[[w:Łódź|Łódź]]
|smierc_data=[[27 sierpnia]] [[1962]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[w:Łódź|Łódź]]
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Jerzy Sobieraj''' '''(1914-1962)''' – aktor, reżyser
 
== Życiorys ==
'''Jerzy Sobieraj''' urodził się [[11 listopada]] [[1914]] roku w Łodzi. Był synem Franciszka i Julianny z Nowaków. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do Gimnazjum im. Bolesława Prusa w Łodzi. Ze względu na trudną sytuację materialną rodziny, przeniósł się do gimnazjum dla dorosłych Wierzbickiego. Tam w 1935 roku zdał eksternistycznie maturę. Po odbyciu służby wojskowej podjął studia w łódzkiej filii Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie (po wojnie Uniwersytet Łódzki). Równocześnie rozpoczął pracę w Sądzie Grodzkim. Pracę i studia przerwał wybuch II wojny światowej.

Po kampanii wrześniowej 1939 roku przeniósł się do Generalnego Gubernatorstwa. Do 1943 roku pracował jako robotnik leśny. Wiosną tego samego roku został wywieziony na roboty do Berlina. Do kraju powrócił w czerwcu 1945 roku.

Krótko pracował jako urzędnik sądowy w Jeleniej Górze. Za sprawą Kazimierza Dejmka i Adama Hanuszkiewicza, przyszłych wybitnych reżyserów, a wówczas jeszcze aktorów Teatru Dolnośląskiego (obecnie Teatr im. Cypriana Kamila Norwida w Jeleniej Górze), zdecydował się porzucić prawo na korzyść aktorstwa. W sierpniu 1945 roku został dokooptowany do zespołu aktorskiego jeleniogórskiego teatru przez jego ówczesną dyrektorkę, Stefanię Gintel-Domańską. W jej reżyserii zagrał Murarza (29 sierpnia 1945) w ''Zemście'' Aleksandra Fredry. Kilka miesięcy później, już pod dyrekcją Jerzego Waldena i u boku [[Stanisław Bryliński|Stanisława Brylińskiego]] i [[Marian Godlewski|Mariana Godlewskiego]], w nowej adaptacji tej sztuki zagrał Dyndalskiego (12 listopada 1945). Po objęciu przez Jerzego Waldena dyrekcji wrocławskiego Teatru Dramatycznego, przeniósł się do Wrocławia. Na tamtejszej scenie grał w latach 1946-1948. W czerwcu 1947 roku zdał egzamin aktorski przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Krakowie. Od 1 września 1948 do 1953 roku ponownie występował w Jeleniej Górze, w Państwowym Teatrze Dolnośląskim. Od 1953 do 1956 roku był aktorem Teatru Ziemi Pomorskiej w Toruniu. W latach 1956-1958 grał na scenie gdańskiego Teatru Wybrzeże.

Od 1 października 1958 roku związany z [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowymi Teatrami Dramatycznymi]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Dysponował sprawnym i precyzyjnym warsztatem aktorskim. Należał do najbardziej utalentowanych aktorów szczecińskiej sceny przełomu lat pięćdziesiątych i sześćdziesiątych. O jego aktorstwie krytyk [[Michał Misiorny]] pisał: ''(...) Zyskał opinię jednego z najlepszych komików, dysponujących żywiołową siłą rozśmieszania i postacią, jakby idealnie dopasowaną do setki jego ról. Jednak mimo naturalnych dyspozycji nie pracował powierzchownie. Był bardzo poważny, pracował nad rolą bardzo wnikliwie, jej efekty komiczne akcentował w organicznym związku z logiką utworu i psychika postaci''. Szybko stał się ulubieńcem publiczności. Do jego najlepszych kreacji zalicza się m.in. role Cześnika w ''Zemście'' i Majora w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry, Morestana w ''Idiotce'' Marcela Acharda, Napoleona w ''Madame Sans-Gene'' Victoriena Sardou oraz Jonatana Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' Bertolta Brechta.

Z sukcesami występował w Teatrze Propozycji w Klubie „13 Muz” oraz w Kabarecie Literackim w Związkach Twórczych.

Współpracował także z rozgłośnią Polskiego Radia w [[Szczecin|Szczecinie]]. Wziął udział w słuchowisku poetyckim ''Czas słoneczników'' (prem. 23 sierpnia 1961) oraz w słuchowisku ''Freja z Siedmiu Wysp'' wg Josepha Conrada (prem. 6 lipca 1962).

Zmarł [[27 sierpnia]] [[1962]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]] po krótkiej lecz ciężkiej chorobie. Po ceremonii pożegnalnej w holu [[Teatr Polski|Teatru Polskiego]] z udziałem środowisk twórczych i władz miejskich [[Szczecin|Szczecina]], trumnę przewieziono do rodzinnej Łodzi, gdzie aktor został pochowany.
 

== Teatr (Szczecin) ==

{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|A to pan zna? (program satyryczny)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|29 grudnia 1958
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Pomet
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Maskarada
|Michaił Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Szprich
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Victorien Sardou
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Cesarz Napoleon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Doradca królewski
|Kuo Mo-Żo
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Tsy-Lan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|31 października 1959
|-
|Dziewczynka z zapałkami (Próba serduszka)
|Tadeusz Kwaśniewski
|'''Jerzy Sobieraj'''
|reżyseria, obsada aktorska
|Król Apsik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 listopada 1959
|-
|Nie jesteśmy aniołami
|Klara Feher
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Jerzy Andrasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|30 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Kram z piosenkami
|Leon Schiller
|Barbara Fijewska
|obsada aktorska
|Tyciuteńki; Pisarz prowentowy; Artiur; Ryży amant, Wincenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 września 1960
|-
|Zemsta
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Cześnik Raptusiewicz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 grudnia 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Do Perlimplin
|Teatr Propozycji „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Opera za trzy grosze
|Bertolt Brecht
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Jonatan Jeremiasz Peachum, przyjaciel żebraków
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|23 marca 1961
|-
|Klątwa
|Stanisław Wyspiański
|Zbigniew Roman
|obsada aktorska
|Pustelnik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|7 kwietnia 1971
|-
|Sto dni małżeństwa
|Marta Gergely
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Czordasz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|1 czerwca 1961
|-
|Złoty cielak
|Ilia Ilf, Eugeniusz Pietrow
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Milioner Korejko
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 września 1961
|-
|Marzenia i klęski
|Sidney Howard
|Krystyna Tyszarska
|obsada aktorska
|Tony
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 października 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Paweł
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Wielki Książę Konstanty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|Idiotka
|Marcel Achard
|Irena Grywińska-Adwentowicz
|obsada aktorska
|Julian Morestan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 kwietnia 1962
|-
|Damy i huzary
|Aleksander Fredro
|[[Józef Gruda]]
|obsada aktorska
|Major
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 czerwca 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy20a.jpg|Jako Pomet w ''Rzymskiej kurtyzanie'' (1959) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Sobieraj_Jerzy09a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]] (Arbienin) i '''Jerzy Sobieraj''' (Szprich) w ''Maskaradzie'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Sobieraj_Jerzy10a.jpg|'''Jerzy Sobieraj''' (Cześnik) i [[Ryszard Sawicki]] (Dyndalski) w ''Zemście'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Z teki teatralnej Ludwika Piosickiego ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy08a.jpg|Jako Wincenty w ''Kramie z piosenkami'' (1960) - „Głos Szczeciński” nr 295 z dn. 12 grudnia 1960, s. 5
Plik:Sobieraj_Jerzy19a.jpg|Jako Peachum w ''Operze za trzy grosze'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 82 z dn. 7 kwietnia 1961, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy18a.jpg|Jako Czordasz w ''Stu dniach małżeństwa'' (1961) - „Głos Szczeciński” nr 138 z dn. 13 czerwca 1961, s. 6
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Sobieraj_Jerzy06a.jpg|Jako Wielki Książę Konstanty w ''Kordianie'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 20 z dn. 24 stycznia 1962, s. 6
Plik:Sobieraj_Jerzy07a.jpg|Jako Major w ''Damach i huzarach'' (1962) - „Głos Szczeciński” nr 151 z dn. 27 czerwca 1962, s. 6
</gallery>
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1961''' – wyróżnienie za rolę Peachuma w ''Operze za trzy grosze'' B. Brechta i za rolę Cześnika w ''Zemście'' A. Fredry w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na III Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
 

== Z prasy ==
* ''(...) Z artystów na pierwszym miejscu wymieniłbym '''Jerzego Sobieraja''' w roli milionera Korejki - szalone perypetie tej postaci w rozmaitych jej wcielaniach: chytrusa, tchórza, adoratora pięknej Zosi - śledziliśmy z satysfakcją, jaką daje naprawdę dobre aktorstwo''. '''([[Feliks Jordan]], ''Niepokorny „Cielak”. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] z dn. 14 września 1961)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* [[Michał Misiorny]], ''Portret zawodu. Aktor na scenie'', „Głos Szczeciński” 1962 nr 152, s. 4
* [[Michał Misiorny]], ''Rocznica śmierci Jerzego Sobieraja'', „7-my Głos Tygodnia” 1963 nr 35, s. 4
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965

== Inne źródła ==
* Zdjęcia i materiały ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie] (m.in. własnoręcznie sporządzony życiorys aktora)

{{AutorP|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Sobieraj, Jerzy }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2015]]

{{RedaktorP|[[User:Duluni|Sylwia Wesołowska]]}}

Leszek Dembek

2026-06-21T22:44:38Z

Andriusza: /* Bibliografia */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Leszek Dembek
|funkcja=poeta, animator życia literackiego
|grafika_osoba=Dembek_Leszek01a.jpg
|grafika_opis=fot. Adrianna Rauhut
|urodziny_data=[[18 kwietnia]] [[1957]]
|urodziny_miejsce=[[Recz]]
|smierc_data=
|smierc_miejsce=
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Leszek Dembek''' '''(ur. 1957)''' – poeta, politolog, bibliotekarz, animator życia literackiego, oficer rezerwy Wojska Polskiego
 
== Życiorys ==
'''Leszek Dembek''' urodził się [[18 kwietnia]] [[1957]] roku w [[Recz|Reczu]] (woj. zachodniopomorskie). Jego ojciec Alfred, był emerytowanym pracownikiem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, matka Natalia z d.Budzeń, nauczycielką. Uczęszczał do szkoły podstawowej w [[Recz|Reczu ]], a potem do liceum ogólnokształcącego w [[Choszczno|Choszcznie]]. Studiował politologię. Uczęszczał do szkoły oficerskiej. Jako żołnierz brał udział w misjach w Iraku i w Babilonie.

W trakcie służby wojskowej był aktywnym działaczem Klubu Garnizonowego w [[Szczecin|Szczecinie]]. Niemal od początku związany był z wojskowym ruchem literackim, m.in. pełnił funkcję przewodniczącego Wojskowego Koła Literackiego „In Aeternum’’ przy Klubie [[12 Dywizja Zmechanizowana|12 Dywizji Zmechanizowanej]] w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz starszego kustosza biblioteki Klubu.

Poezją interesował się już od dziecka. Pierwsze wiersze poświęcił wojnie. W zainteresowaniach literackich utwierdziły go nauczycielki języka polskiego Janina Pawłowska ([[Recz]]) i Barbara Kobeszko ([[Choszczno]]). Jako poeta zadebiutował wierszem ''Ojczyzna'' (1984) na łamach czasopisma „Nike”. Kolejne utwory publikował na łamach ogólnopolskich czasopism, m.in.: „Żołnierz Polski”, „Własnym Głosem”, „Okolice”, „Myśl Polska”, „eleWator”, a także dziennika [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]]. Wiersze tłumaczone były również na grecki, rosyjski, rumuński i angielski. Jego poezja ukazywała się także w prestiżowych ogólnopolskich almanachach poetyckich. Poeta jest ponadto autorem piosenek literackich oraz szkiców i rozważań o poezji, które publikowano w miesięczniku pedagogicznym „Dialogi” (2013) oraz w „Refleksjach” (2013). Jego wiersze prezentowane były w programie I Polskiego Radia, w szczecińskim radiu AS oraz w programie II TVP.

Twórca należy do tzw. poetów eksperymentujących. Interesuje się zarówno klasyką, jak i awangardą czy poezją lingwistyczną. Pierwsze eksperymenty z poezją podjął w 2008 roku w [[Koszalin|Koszalinie]] z udziałem tamtejszych literatów. Jest prekursorem pisania wierszy konfiguracyjnych w oparciu o sztuczną inteligencję (znane jako POE(SI)A z Intelligent Technologies). W 2015 roku w [[Szczecin|Szczecinie]], w ramach Laboratorium Poezji II, z udziałem czternastu autorów wykreował polifoniczne wiersze eksperymentalne ''Polifonia poezji'' wg metody opartej na ćwiczeniu amerykańskiego poety J.D. McClatchy´ego.

Zaangażowany w animowanie kultury, współorganizuje liczne przedstawienia poetyckie i cykliczne Korytowskie Noce Poetów. Jest inicjatorem wieczorów Akademii Literatury w Klubie [[12 Dywizja Zmechanizowana|12 DZ]] w [[Szczecin|Szczecinie]] oraz pomysłodawcą i współorganizatorem cyklicznych spotkań ''Laboratorium poezji'' w szczecińskim oddziale ZLP. W 2016 roku zainicjował Zachodniopomorską Wiosnę Poezji oraz Szczecińską Wiosnę Poezji, w ramach której organizowany jest Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. [[Józef Bursewicz|Józefa Bursewicza]] „O Złotą Metaforę". W 2019 roku zorganizował dla grupy młodzieży Liceum Ogólnokształcącego w [[Resko|Resku]] warsztaty poetyckie (próba skonstruowania wiersza metodą polifoniczną).

Od 1997 roku należy do szczecińskiego Oddziału Związku Literatów Polskich. Od 2015 roku jest prezesem Oddziału. Za jego kadencji powstała strona internetowa Oddziału ZLP w [[Szczecin|Szczecinie]]. Od 2020 roku jest redaktorem naczelnym rocznika „Pryzmat Literacki”.
 
<gallery widths=330 heights=300 perrow=3>
Plik:Dembek_Leszek05a.jpg|Zbigniew Milewski (po lewej), członek Zarządu Głównego w Warszawie ZLP, wręcza Nagrodę im. Jarosława Iwaszkiewicza prezesowi Oddziału ZLP w [[Szczecin|Szczecinie]] Leszkowi Dembkowi (2017) - ''fot. ze zbiorów Archiwum Oddziału ZLP w [[Szczecin|Szczecinie]]''
</gallery>
 

== Twórczość ==
== Tomiki poetyckie ==
* '''1992''' – ''Z dumą białych werbli'', Wyd. Arkona, Bydgoszcz
* '''1997''' – ''Za żelazną skórą jabłka'', Oficyna Wydawnicza MAK, [[Szczecin]]
* '''2001''' – ''Na krawędzi czasu'', Dom Wojska Polskiego, Warszawa
* '''2014''' – ''re-vers dla e-lizy'', Wydawnictwo hogben, [[Szczecin]] (seria: akcent)
* '''2016''' – ''Polifonia poezji'', Wydawnictwo hogben, [[Szczecin]]
 
<gallery widths=230 heights=300 perrow=4>
Plik:Dembek_Leszek13a.jpg
Plik:Dembek_Leszek15a.jpg
Plik:Dembek_Leszek12a.jpg
Plik:Dembek_Leszek14a.jpg
</gallery>
 

== Proza poetycka ==
* '''2015''' – ''Aporia'', Wydawnictwo hogben, [[Szczecin]] (seria: akcent)
* '''2021''' – ''Świat niezatrzymany'', Wydawnictwo hogben, [[Szczecin]] (seria: akcent)
 
<gallery widths=230 heights=230 perrow=3>
Plik:Dembek_Leszek10a.jpg
Plik:Dembek_Leszek11a.jpg
</gallery>
 

== Utwory poetyckie w almanachach ==
* '''1985''' – ''Jestem'', Wyd. MON, Bydgoszcz
* '''1988''' – ''Gdzieś w nas'', Wyd. MON, Warszawa
* '''1992''' – ''Uśmiech losu'', Wyd. MON, Bydgoszcz
* '''1996''' – ''Ikebana wierszy'', Wyd. MON, Warszawa
* '''2001''' – ''Przestrzeń pod stopami'', Warszawa
* '''2014''' – ''W blasku świec'', Police
* '''2017''' – ''Antologia poezji i prozy szczecińskiego oddziału ZLP „Przepływający świat słowa”'' (także redaktor), ZLP, [[Szczecin]]
 

== Scenariusze przedstawień poetyckich (współautor) ==
* '''1995''' – ''Niech światło w nocy nie gaśnie...'' - Klub „13 Muz”, [[Szczecin]]
* '''1995''' – ''...może pierwszy deszcz nie stopi już?'' - [[Zamek Książąt Pomorskich]], [[Szczecin]] (prezentacja dorobku grupy poetyckiej „In Aeternum”)
* '''2008''' – ''Miasto, które znam'' - Recz (przedstawienie plenerowe)
* '''2008''' – ''...bez pocałunku...'' - „Domek Kata”, [[Koszalin]]
* '''2012''' – ''Święty'' - Korytowo
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1984''' – II nagroda w konkursie ogłoszonym przez Ministerstwo Obrony Narodowej
* '''2018''' – nagroda XVIII Światowego Dnia Poezji, przyznawana przez UNESCO poetom niestandardowym
* '''2025''' – „Róża Poetów” - nagroda ZLP
 

== Odznaczenia ==
[[Plik:Zasluzony_Dzialacz.jpg|thumb|right]]
* Zasłużony Działacz Kultury
* Krzyż III Dywizji Strzelców Karpackich za zasługi Koła w Londynie
 

== Bibliografia ==
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' Suplement 2 (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła Włodzimierz Wacław Falkowski), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2007
* ''Literatura na Pomorzu Zachodnim do końca XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny'' (pod red. [[Inga Iwasiów|Ingi Iwasiów]] i [[Erazm Kuźma|Erazma Kuźmy]], autor biogramu Włodzimierz Wacław Falkowski), Wydawnictwo „Kurier-Press”, [[Szczecin]] 2003

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT:Dembek, Leszek}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Zasłużony Działacz Kultury]]
[[Kategoria:Poeci]]
[[Kategoria:Bibliotekarze]]
[[Kategoria:Wojskowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2025]]

Rafał Kajetanowicz

2026-06-21T22:37:12Z

Andriusza: /* Życiorys */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Rafał Kajetanowicz
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Kajetanowicz_Rafal02a.jpg
|grafika_opis=W roli Cezara („Głos Szczeciński” 1958 nr 108 s. 3)
|urodziny_data=[[7 kwietnia]] [[1920]]
|urodziny_miejsce=[[w:Lwów|Lwów]]
|smierc_data=[[9 marca]] [[1967]]
|smierc_miejsce=[[w:Kraków|Kraków]]
|miejsce_spoczynku=Cmentarz Rakowicki w Krakowie (kw. PAS 69A-płn.-1a)
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Rafał Kajetanowicz''' '''(1920-1967)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Rafał Kajetanowicz''' (wł. Rafał Bartłomiej Jan Kajetanowicz) urodził się [[7 kwietnia]] [[1920]] roku we Lwowie. Był synem zawodowego oficera WP, por. Józefa Kajetanowicza, i Eleonory z Palewiczów. Uczęszczał do szkoły o profilu handlowym w Cieszynie. Po jej ukończeniu w 1938 roku, wstąpił do szkoły podchorążych w Przemyślu. Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 roku. Podczas okupacji niemieckiej pracował jako urzędnik.

Po zakończeniu wojny wyjechał do Gniezna. W latach 1946-1950 współpracował z zespołem półamatorskiego Teatru Miejskiego. Na scenie występował pod pseudonimem Rafał Karwicz. W 1950 roku zdał eksternistyczny egzamin aktorski. W tym samym roku związał się z zespołem Teatru Ziemi Pomorskiej w Bydgoszczy i w Toruniu. Od 1953 roku także reżyserował, m.in. w Teatrze Młodego Widza w Bydgoszczy. W 1954 roku przeniósł się do Poznania. Tu m.in. u boku gościnnie występującej Niny Andrycz (Lady Milford) zagrał Ferdynanda w ''Intrydze i miłości'' Fryderyka Schillera.

W 1956 roku został aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w '''[[Szczecin|Szczecinie]]'''. Zadebiutował w ''Intrydze i miłości'' ponownie wcielając się w Ferdynanda. W sztuce Schillera wystąpił, partnerując żegnającemu się z tutejszą sceną [[Krzysztof Chamiec|Krzysztofowi Chamcowi]] (Wurm). Po debiucie o aktorze pisano ''Rafał Kajetanowicz w »Intrydze i miłości« szturmem zdobył szczecińską publiczność. (...) Nowo zaangażowany do szczecińskich teatrów artysta reprezentuje typ bohaterskiego amanta, który głębię przeżyć scenicznych łączy z wysokiej klasy rzemiosłem aktorskim'' ([[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1957 nr 274, s. 4). Wybitne kreacje stworzył w ''Uciekła mi przepióreczka'' Stefana Żeromskiego (Przełęcki), ''Cezarze i Kleopatrze'' George'a Bernarda Shawa (Cezar) i ''Maskaradzie'' Michała Lermontowa (Arbienin).

Od 1959 roku aż do śmierci aktor był związany z Teatrem im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Zagrał m.in. Kardynała Barberiniego w ''Życiu Galileusza'' Bertolda Brechta (1960), Rotmistrza w ''Damach i huzarach'' Aleksandra Fredry (1961), Bacona w ''Elżbiecie królowej Anglii'' Ferdinanda Brucknera (1962), Antenora w ''Odprawie posłów greckich'' Jana Kochanowskiego (1964), Mistrza w ''Samuelu Zborowskim'' Juliusza Słowackiego (1965), Żelskiego w ''Domu otwartym'' Michała Bałuckiego (1966), Nuncjusza Apostolskiego w ''Namiestniku'' Rolfa Hochhutha (1967). Był także asystentem reżysera.

Zagrał marszałka Konstantego Rokossowskiego w filmie ''Żołnierz zwycięstwa'' (1953) Wandy Jakubowskiej i kierowcę Makowskiego w ''Godzinach nadziei'' (1955) Jana Rybkowskiego. Wystąpił w epizodycznej roli w spektaklu Teatru TV ''Pierwszy i ostatni'' (1966) w reż. Andrzeja Wasylewskiego.

Jego żoną była Halina z Koniecznych, z którą ślub wziął w 1944 roku.

Zmarł nagle [[9 marca]] [[1967]] roku w Krakowie. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim (kw. PAS 69A-płn.-1a)
 

== Działalność artystyczna (Szczecin) ==
== Teatr ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Intryga i miłość
|Friedrich Schiller
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Ferdynand
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|30 sierpnia 1957
|-
|Uciekła mi przepióreczka
|Stefan Żeromski
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Przełęcki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 stycznia 1958
|-
|Cezar i Kleopatra
|George Bernard Shaw
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Cezar
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|17 kwietnia 1958
|-
|Geniusz i szaleństwo
|Aleksander Dumas
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Kean
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 czerwca 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Ksiądz Negri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michaił Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Arbienin
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski ]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Marek
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Kajetanowicz_Rafał05a.jpg|Danuta Markiewicz (Dorota) i [[Rafał Kajetanowicz]] (Przełęcki) w spektaklu ''Uciekła mi przepióreczka'' (1958)
Plik:Sobieraj_Jerzy09a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]] (Arbienin) i [[Jerzy Sobieraj]] (Szprich) w ''Maskaradzie'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Adaptacja radiowa
! Forma twórczości
! Data emisji
|-
|Kaszubskie opowiastki: Klucz świętego Piotra; O bocianie; O rybach
|
|
|
|obsada aktorska
|19 stycznia 1958
|-
|Smuga cienia
|Joseph Conrad
|[[Marian Syganiec]]
|[[Czesław Czerniawski]]
|obsada aktorska
|10 września 1958
|-
|}
 

== O Rafale Kajetanowiczu pisano ==
* ''(...) Tak też ukazał nam głęboki dramat Przełęckiego znakomity aktor, nowo pozyskany dla scen szczecińskich, Rafał Kajetanowicz (jeżeli nie policzyć mu owych, chyba niepotrzebnych „hocków” z aktu III). Postać mocno zarysowana, pełna psychologicznej prawdy, wewnętrznego skupienia, naprawdę piękna aktorska kreacja, którą znów teatry nasze mogą się pochlubić. On też prowadzi w „Przepióreczce” akcje, nadaje mocny ton całości przedstawienia.'' '''([[Feliks Jordan]], ''Przełęcki - to nie Rubaszow. Ofiara - wbrew, czy w imię prawdy?'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 10, s. 4)'''

* ''(...) Oryginalnie potraktował rolę tradycyjnego złośliwego garbusa Negri p. Rafał Kajetanowicz, wzbogacił ją psychologicznie, a przez to nadał jej więcej prawdy'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Beatryks Cenci” Słowackiego. Premiera w Teatrze Współczesnym'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1958 nr 302, s. 6)'''

* ''(...) Zabrakło więc konfliktu głównego bohatera Arbienina (Kajetanowicz) z wrogim mu światem. Główny nacisk położył Kajetanowicz na sprawę rozwijających się podejrzeń o zdradę małżeńską, zakończonych zabójstwem. Zagrał więc jakiegoś Otella - przy czym nie wsparła go żadna Desdemona.'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Maskarada” Lermontowa. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1959 nr 60, s. 8)'''

 

== Bibliografia ==
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Michał Misiorny]], ''Teatry dramatyczne Ziem Zachodnich 1945-1960'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1963
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1900-1980'', t. 2 (pod red. Zbigniew Wilskiego), PWN, Warszawa 1994
== Inne źródła ==
* Prasa szczecińska
* Zdjęcia ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i z archiwum ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT:Kajetanowicz, Rafał}}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2026]]

Wojciech Myślenicki

2026-06-21T22:28:40Z

Andriusza: /* Wybrane artykuły w prasie */

'''Wojciech Myślenicki''' – historyk, publicysta

'''STRONA W BUDOWIE'''
== Życiorys ==

Ze [[Szczecin|Szczecinem]] związany od 1946 roku. W latach 60. był zastępcą kierownika Wydziału Kultury [[Prezydium WRN]].
Był autorem felietonów ''Na tropach Millenium'', które publikował w „7-mym Głosie Tygodnia”.
 

== Publikacje (wybór) ==

* '''1965''' – ''Nad Odrą i Bałtykiem. Województwo szczecińskie w dwudziestoleciu Polski Ludowej'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań
* '''1969''' – ''Zamek książąt szczecińskich'', Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, [[Szczecin]] 1969
* '''1972''' – ''Piastowski nurt Odry'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972
* '''1972''' – ''Cedynia, tysiąclecie zwycięstwa'' (współautorzy: [[Bogdan Dopierała]], [[Władysław Filipowiak]], Eugeniusz Macijewicz), Szczecińskie Towarzystwo Kultury, [[Szczecin]]
* '''1979''' – ''Pomorscy sprzymierzeńcy Jagiellończyków'', Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1979
* '''1987''' – ''Feliks Jordan 1903-1965. Krytyczny i rzetelny'' [w:] ''Ku Słońcu 125. Księga z miasta umarłych'' (pod red. [[Mariusz Czarniecki|Mariusza Czarnieckiego]]), Wydawnictwo Glob, [[Szczecin]] 1987
 

== Okładki wybranych publikacji ==
<gallery widths=180 heights=250 perrow=5>
Plik:Myslenicki_Wojciech10a.jpg|'''(1969)'''
Plik:Czarniecki_Mariusz10.jpg|'''(1987)'''
</gallery>
 

== Wybrane artykuły w prasie ==
* '''1957''' – ''Program?'', „Ziemia i Morze” 1957 nr 2, s. 1 i 7
* '''1957''' – ''Gordyjskie węzły gospodarki'', „Ziemia i Morze” 1957 nr 7, s. 1-2
* '''1957''' – ''Wysoka rada i ostrzeżenie'', „Ziemia i Morze” 1957 nr 10, s. 1-2
* '''1957''' – ''Propaganda i rzeczywistość'', „Ziemia i Morze” 1957 nr 20, s. 3 i 8
* '''1960''' – ''Warsztatowe kłopoty z historią Szczecina'', „Głos Szczeciński” 1960 nr 7, s. 1 i 3
* '''1960''' – ''Po Warszawie, Gdańsku, Krakowie...'', „Głos Szczeciński” 1960 nr 288, s. 3
* '''1960''' – ''Paradoksy kultury prowincjonalnej'', „Głos Szczeciński” 1960 nr 298, s. 4
* '''1961''' – ''Pomnikowe dzieło Tysiąclecia'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 1, s. 4-5
* '''1961''' – ''Zabawna prasa'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 3, s. 4
* '''1961''' – ''100 lat kariery „morderców sztuki”, „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 11, s. 6
* '''1961''' – ''Żeglarze homerowej odysei'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 30, s. 1 i 3
* '''1961''' – ''Edukacja społecznej dojrzałości'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 22, s. 1 i 3
* '''1961''' – ''Edukacja społecznej dojrzałości (2). Salto mortale z zamiaru do czynu'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 23, s. 1 i 3
* '''1961''' – ''„Niedobra” młodzież'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 34, s. 1, 3
* '''1961''' – ''Nieśmiertelna prowincja'', „7-my Głos Tygodnia” 1961 nr 41, s. 1 i 3
* '''1964''' – ''Kibice'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1964 nr 9, s. 4
* '''1964''' – ''Na Boga! Muzo! Trochę śmiechu!'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1964 nr 15, s. 4
* '''1965''' – ''List otwarty do syna Feliksa Jordana'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1965 nr 145, s. 4
* '''1969''' – ''Napoleon'', „7-my Głos Tygodnia” 1969 nr 37, s. 9
* '''1971''' – ''Faszyzm po włosku'', „Spojrzenia” 1971 nr 8, s. 20
* '''1972''' – ''W 1000 rocznicę zwycięstwa w Cedyni (1)'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1972 nr 146, s. 4-5
* '''1972''' – ''W miejscowości zwanej Cedynią, brat jego Czcibor zadał im klęskę...'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1972 nr 147, s. 4-5
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1969''' – nagroda [[Prezydium WRN]] w [[Szczecin|Szczecinie]] za popularyzowanie wiedzy o słowiańskiej przeszłości Pomorza i działalności w Szczecińskim Towarzystwie Kultury
 
== ==

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Myślenicki, Wojciech}}

[[Kategoria:Ludzie kultury]]
[[Kategoria:Historycy]]
[[Kategoria:Publicyści]]

[[Kategoria:Rok 2025]]

Lesław Mazurkiewicz

2026-06-21T22:21:51Z

Andriusza: /* Na scenie */

__NOTOC__
{{Osoba infobox
|osoba=Lesław Mazurkiewicz
|funkcja=aktor, reżyser, dyrektor teatrów
|grafika_osoba=
|grafika_opis=
|urodziny_data=[[9 sierpnia]] [[1931]]
|urodziny_miejsce=[[w:Winniki_(miasto)|Winniki]]
|smierc_data=[[12 maja]] [[1964]]
|smierc_miejsce=[[w:Katowice|Katowice]]
|miejsce_spoczynku=
|lokalizacja_grobu=
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}
'''Lesław Mazurkiewicz''' '''(1931-1964)''' – aktor, reżyser, dyrektor teatrów

'''STRONA W BUDOWIE'''

== Życiorys ==
'''Lesław Mazurkiewicz''' urodził się [[9 sierpnia]] [[1931]] roku w Winnikach k. Lwowa (obecnie Ukraina). Jego rodzicami byli Kazimierz Mazurkiewicz i Władysława ze Zdziarskich. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie. Dyplom uzyskał w 1953 roku.

W latach 1953-1956 występował w Państwowych Teatrach Ziemi Pomorskiej. Początkowo na scenie toruńskiej (w sez. 1953/1954), a później na scenie bydgoskiej. W Bydgoszczy prowadził Kabaret Literacki Klubu Związku Zawodowego Pracowników Kultury i Sztuki oraz jeden z pierwszych w Polsce Teatrów Propozycji.

W 1957 roku grał w Teatrze Satyry w Poznaniu, w 1958 roku w Teatrze Satyry w Katowicach.

Od 1958 do 1962 roku związany był ze '''[[Szczecin|Szczecinem]]'''. Był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]]. W 1958 roku przy Klubie Związków i Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz” powołał i do 1962 roku prowadził Teatr Propozycji. Był też reżyserem większości przedstawień.

W 1962 roku przeniósł się na stałe do Katowic. Do końca życia występował na scenie Teatru im. Wyspiańskiego. Równolegle współpracował z ruchem amatorskim. Brał udział w imprezach społecznych, a także organizował wieczory poetyckie.

Zmarł [[12 maja]] [[1964]] roku w Krakowie.
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyseria
! Forma twórczości
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Romans z wodewilu
|Władysław Krzemiński
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Kazimierz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|11 października 1958
|-
|Wieczór poezji
|Sergiusz Jesienin
|
|recytacje
|
|Klub „13 Muz”
|10 listopada 1958
|-
|Mężczyzna w damskim kapeluszu; Babcia i wnuczek
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Płeć (Babcia i wnuczek)
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|8 grudnia 1958
|-
|Beatryks Cenci
|Juliusz Słowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|obsada aktorska
|Cezario
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 grudnia 1958
|-
|Drugi pokój / Jest tam kto?
|Zbigniew Herbert / William Saroyan
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|22 grudnia 1958
|-
|Maskarada
|Michał Lermontow
|[[Henryk Lotar]]
|obsada aktorska
|Książę
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 marca 1959
|-
|Orfeusz
|Anna Świrszczyńska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|Orfeusz
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|23 marca 1959
|-
|Tylko o miłości (z cyklu: Podwieczorek przy mikrofonie)
|różni autorzy
|
|obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz”
|19 kwietnia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|
|obsada aktorska
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959
|-
|Nasze kochane dziatki
|Nicola Manzari
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Riri
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|2 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|asystent reżysera, obsada aktorska
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół
|obsada aktorska
|Infant Arystyp; Walerio
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Hrabina herbu Sabadyła (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Ciemny pokój (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Sprawa zdeptanych petunii (jednoaktówka)
|Tennessee Williams
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|11 kwietnia 1960
|-
|Szczecin w poezji (wieczór literacko-muzyczny)
|wiersze Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Lucjana Szenwalda, [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] i [[Andrzej Dzierżanowski|Andrzeja Dzierżanowskiego]]
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz”
|25 kwietnia 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Stajnia Augiasza
|Friedrich Dürrenmatt
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|5 września 1960
|-
|Eurydyka (jednoaktówka)
|Jarosław Marek Rymkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Judyta (jednoaktówka)
|Krystyna Uniechowska
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|19 września 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, obsada aktorska
|
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Niezwykła przygoda
|Janusz Odrowąż
|Janusz Obidowicz
|obsada aktorska
|Tom
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 października 1960
|-
|Miłość don Perlimplina
|Federico García Lorca
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|Narrator
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|10 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Dan Russel
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Fircyk
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|21 kwietnia 1961
|-
|Więźniowie z Altony
|Jean Paul Sartre
|Andrzej Witkowski
|obsada aktorska
|Werner
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1961
|-
|Kuglarze
|Zdzisław Skowroński
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|obsada aktorska
|Mr Jefferson z Chicago
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 września 1961
|-
|Skąpiec
|Molière
|Andrzej Makarewicz
|obsada aktorska
|Walery
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 września 1961
|-
|Obrona Ksantypy
|Ludwik Hieronim Morstin
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|asystent reżysera, obsada aktorska
|Fedros
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|7 listopada 1961
|-
|Bar Wszystkich Świętych
|Jerzy Broszkiewicz
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|29 listopada 1961
|-
|Wieczór poezji Gałczyńskiego
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria, recytacje
|
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|grudzień 1961
|-
|Kordian
|Juliusz Słowacki
|[[Ryszard Sobolewski]]
|obsada aktorska
|Doktór; Spiskowy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 stycznia 1962
|-
| Osobliwe zdarzenie
| Carlo Goldoni
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
| reżyseria
|
| Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
| 21 marca 1962 (Goleniów)
|-
|Aktor (program okolicznościowy z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru, złożony z fragmentów rozmaitych dramatów na temat życia i pracy aktora)
|Stefan Jaracz, Aleksander Ostrowski
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|reżyseria
|
|Teatr „13 Muz”
|3 kwietnia 1962
|-
|}
 

== Na scenie ==
<gallery widths=330 heights= 350 perrow=3>
Plik:Mazurkiewicz_Leslaw02a.jpg|[[Lesław Mazurkiewicz]] (Kazimierz) i [[Barbara Bieńkowska]] (Wanda) w ''Romansie z wodewilu'' (1958) - ''fot. [[Witold Chromiński]]''
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Szubarczyk_Antoni11a.jpg|[[Antoni Szubarczyk]] (Filipek) i [[Lesław Mazurkiewicz]] (Tom) w ''Niezwykłej przygodzie'' (1960) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
! Tytuł słuchowiska
! Autor
! Reżyseria (adaptacja radiowa)
! Forma twórczości
! Postać
! Data pierwszej emisji
|-
|Wiersze
|[[Ryszard Grabowski]]
|Andrzej Skarżyński
|recytacje
|
|22 grudnia 1958
|-
|}
 

== ==
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''Słownik biograficzny teatru polskiego 1765-1965'' (pod red. Zbigniewa Raszewskiego), PWN, Warszawa 1973
* ''Teatry Dramatyczne w Szczecinie 1945-1965'' (pod red. Danuty Piotrowskiej), Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne RSW Prasa, Poznań 1965
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}
{{DEFAULTSORT: Mazurkiewicz, Lesław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Reżyserzy]]
[[Kategoria:Reżyserzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Rok 2017]]

Zdzisław Relski

2026-06-21T22:20:46Z

Andriusza: /* Inne źródła */

__NOTOC__{{Osoba infobox
|osoba=Zdzisław Relski
|funkcja=aktor
|grafika_osoba=Relski_Zdzislaw01a.jpg
|grafika_opis=Jako Generał w „Policjantach” S. Mrożka
|urodziny_data=[[11 maja]] [[1903]]
|urodziny_miejsce=[[w:Wiedeń|Wiedeń]]
|smierc_data=[[24 czerwca]] [[1981]]
|smierc_miejsce=[[Szczecin]]
|miejsce_spoczynku=[[Cmentarz Centralny]] w [[Szczecin|Szczecinie]] (kw. 31B-1-3)
|lokalizacja_grobu=http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=DEE0562762DF49A0901F5D1CF9EF2AF1
|lata_dzialalnosci =
|tytuly=
|narodowosc=
|pseudonim=
}}

'''Zdzisław Relski''' '''(1903-1981)''' – aktor
 
== Życiorys ==
'''Zdzisław Relski''' urodził się [[11 maja]] [[1903]] roku w Wiedniu w rodzinie o dużych tradycjach aktorskich. Aktorkami były jego matka i ciotka. Z lwowską sceną związany był jego wuj, znany i popularny aktor Władysław Kwiatkiewicz.

Zdzisław Relski studiował aktorstwo w Miejskiej Szkole Dramatycznej w Krakowie pod kierunkiem Teofila Trzcińskiego. Studia ukończył w 1924 roku. Zadebiutował w sezonie 1923/1924 w krakowskim Teatrze Bagatela. Na scenie tego teatru grał m.in. z [[Zofia Ordyńska|Zofią Ordyńską]], Marią Malicką i Aleksandrem Węgierką. Kolejno występował w Teatrze Nowym im. Heleny Modrzejewskiej w Poznaniu (1924-1925), Teatrze Miejskim we Lwowie (1925-1926), Teatrze Powszechnym w Krakowie (1926-1927), Teatrze Komedii Muzycznej „Lutnia” w Wilnie (1927-1929), Teatrze Gong w Krakowie (1929-1930), Teatrze Reduta w Wilnie (1930), Teatrze Miejskim w Sosnowcu (1930-1932) oraz warszawskich Teatrze Kameralnym (1932-1935) i Teatrach TKKT (1935-1939). Chętnie grywał w dramatach psychologicznych i we francuskiej farsie (Caillavet, Flers, Labiche i inni). W okresie międzywojennym wcielił się m.in. w Skapena w ''Szelmostwach Skapena'' Molière'a, Hjalmara w ''Podporach społeczeństwa'' H. Ibsena, Czkawkę w ''Wieczorze trzech króli'' W. Shakespeare'a, Naczelnika Ochrany w ''Róży'' S. Żeromskiego, Cesarza w ''Księżniczce Turandot'' C. Gozziego. Występował u boku wybitnych aktorów Stanisławy Wysockiej, Juliusza Osterwy, Ireny i Ludwika Solskich oraz Aleksandra Zelwerowicza. Wielki Zelwer był ostatnim dyrektorem, u którego Zdzisław Relski grał przed wybuchem wojny.

Wystąpił także w epizodycznych rolach w dwóch głośnych filmach - ''Ordynacie Michorowskim'' (1937) i w ''Geniuszu sceny'' (1939).

W czasie okupacji przerwał pracę artystyczną. Początkowo pracował jako urzędnik wydziału ruchu tramwajów warszawskich. Później znalazł zatrudnienie jako pracownik spółdzielni na Kielecczyźnie.

Tuż po zakończeniu wojny występował u Władysława Krasnowieckiego w Teatrze Kameralnym Domu Żołnierza w Łodzi (sez. 1945/46). W latach 1946-1958 związany był ze scenami Poznania. Początkowo był aktorem Teatru Letniego (późniejsza Komedia Muzyczna) i Teatru Nowego (1946-1948), a następnie Teatru Polskiego (1948-1958). Do najciekawszych kreacji z tego okresu należały role Hipolita Lubyka w ''Moja siostra i ja'' G. Berra i L. Verneuila, Gąski w ''Weselu Figara'' P.A. Beaumarchais'go, Aptekarza w ''Słudze don Kichota'' W. Bąka, Cacankiewicza w ''Podwójnej buchalterii'' A. Bissona, Cypriana Gaudeta w ''Pani prezesowej'' M. Hennequina i P. Vebera, Sędziego w ''Jasiu u raju bram'' R. Benatzky'ego, Ludwika XI w ''Królu Włóczęgów'' J.H. Mac Carthy'ego.

W 1958 roku wspólnie z żoną, aktorką [[Ada Zasadzianka|Adą Zasadzianką]] (1913-1967), przyjechał do '''[[Szczecin|Szczecina]]''' na zaproszenie [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]. Z krótką przerwą (sez. 1961/62 w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie) był aktorem [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]]. Wielokrotnie brał udział w spektaklach Teatru Propozycji. Współpracował z Teatrem Krypta. W 1964 roku obchodził jubileusz czterdziestolecia pracy artystycznej. Po tragicznej śmierci żony praktycznie zaprzestał występowania na scenie.

Współpracował ze szczecińską rozgłośnia radiową. Grał w słuchowiskach. Użyczał także głosu Profesorowi Batucikowi w muzycznych felietonach radiowych [[Walerian Pawłowski|Waleriana Pawłowskiego]]. W 1955 roku wystąpił w epizodycznej roli w filmie ''Godziny nadziei'' w reż. Jana Rybkowskiego.

Zmarł [[24 czerwca]] [[1981]] roku w [[Szczecin|Szczecinie]]. Pochowany na [[Cmentarz Centralny|Cmentarzu Centralnym]] (kw. [http://cmentarze.szczecin.pl/cmentarze/chapter_11975.asp?smode=3&p1oid=432102B3C7444497BB315BE0D46AA7A4&p2oid=DEE0562762DF49A0901F5D1CF9EF2AF1// 31B-1-3]).
 

== Teatr (Szczecin) ==
{| class="wikitable"
! Tytuł
! Autor
! Reżyser
! Postać
! Teatr
! Data premiery
|-
|Rzymska kurtyzana
|Marin Drżić
|[[Henryk Lotar]]
|Dundo Maroje
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|8 stycznia 1959
|-
|Czerwona magia
|Michel de Ghelderode
|
|obsada aktorska
|Teatr Propozycji Klubu „13 Muz”
|20 kwietnia 1959
|-
|Pamiętnik Anny Frank
|Frances Goodrich, Albert Hackett
|[[Jan Maciejowski]]
|Otto Frank
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 maja 1959
|-
|Madame Sans-Gene
|Antoni Marianowicz, Janusz Minkiewicz
|[[Henryk Lotar]]
|Savary
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 czerwca 1959
|-
|Romeo i Julia
|William Shakespeare
|Artur Kwiatkowski
|Ojciec Laurenty
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 stycznia 1960
|-
|Teatrzyk Zielona Gęś
|Konstanty Ildefons Gałczyński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|11 lutego 1960
|-
|Młyn
|Lope de Vega
|Zespół pod kier. [[Aleksander Rodziewicz|Aleksandra Rodziewicza]]
|Król
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|10 kwietnia 1960
|-
|Kapelusz pełen deszczu
|Michael Vincente Gazzo
|Jerzy Jarocki
|John Pope
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|4 czerwca 1960
|-
|Na krakowską nutę
|[[Lesław Mazurkiewicz]] wg ''Igrców'' Adama Polewki
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|22 sierpnia 1960
|-
|Wieczór twórczości Boya
|Tadeusz Boy-Żeleński
|[[Lesław Mazurkiewicz]]
|obsada aktorska
|Klub „13 Muz” Kawiarnia Literacka
|3 października 1960
|-
|Godzina dwunasta
|Aleksiej Arbuzow
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Mikołaj Albertowicz Dor
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|5 listopada 1960
|-
|Manon Lescaut
|Vitĕzslav Nezval wg powieści Abbé Prèvosta
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Komendant wyprawy
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|13 grudnia 1960 (prapremiera); 31 grudnia 1960
|-
|Wielki bluff
|Juliusz Głowacki
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Pułkownik Martinelli
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|16 lutego 1961
|-
|Fircyk w zalotach
|Franciszek Zabłocki
|[[Zdzisław Tobiasz]]
|Aryst
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski]]
|21 kwietnia 1961
|-
|Psie czasy, sierżancie...
|Ira Lewin, Mac Hyman
|Zbigniew Bogdański
|Agent komisji poborowej; Pułkownik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 października 1962
|-
|Wesele
|Stanisław Wyspiański
|[[Józef Gruda]]
|Żyd
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|18 stycznia 1963
|-
|Hamlet
|William Shakespeare
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Poloniusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|19 kwietnia 1963
|-
|Śluby panieńskie
|Aleksander Fredro
|Irena Ładosiówna
|Radost
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|14 września 1963
|-
|Policjanci
|Sławomir Mrożek
|[[Jan Maciejowski]]
|Generał
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 listopada 1964
|-
|Przygody dobrego wojaka Szwejka
|Jaroslav Hašek
|[[Jan Maciejowski]]
|III Aresztowany; Płk. Schröder
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 grudnia 1964
|-
|Matka Courage i jej dzieci
|Bertolt Brecht
|Zbigniew Mak
|Pułkownik
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 marca 1965
|-
|Sługa dwóch panów
|Carlo Goldoni
|Maryna Broniewska
|Pantalone dei Bisognosi
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|8 maja 1965
|-
|Rocznica Mercedesa
|Jerzy Krzysztoń
|[[Józef Skwark]]
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|8 listopada 1965
|-
|Szkoła żon
|Molière
|Andrzej Ziębiński
|Notariusz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 grudnia 1965
|-
|Dziady
|Adam Mickiewicz
|[[Jan Maciejowski]]
|Gubernator; Szambelan
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|12 marca 1966
|-
|Oskarżony
|Andrzej Kijowski, [[Alicja Maciejowska]] (adaptacja)
|[[Jan Maciejowski]]
|obsada aktorska
|Teatr Krypta
|16 kwietnia 1966
|-
|Mordercy i świadkowie
|Tadeusz Polanowski
|[[Jan Maciejowski]]
|Hoover
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|24 czerwca 1966
|-
|Otello
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Doża wenecki
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|1 października 1966
|-
|Zbójcy
|Fryderyk Schiller
|Edmund Pietryk
|Ksiądz
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|3 grudnia 1966
|-
|Pan Jowialski
|Aleksander Fredro
|Andrzej Ziębiński
|Pan Jowialski
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|13 stycznia 1967
|-
|Przygoda z Vaterlandem
|Leon Kruczkowski
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|Daubmann
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|24 maja 1967
|-
|Ryszard III
|William Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|Kardynał
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|29 września 1967
|-
|Gra miłości i przypadku
|Pierre Marivaux
|Tadeusz Byrski
|Pan Orgon
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|17 grudnia 1967
|-
|Pan Wokulski
|Bolesław Prus
|[[Ewa Kołogórska]]
|Szprot
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|23 lutego 1968
|-
|Cesarsko-królewski narzeczony
|Ludwik Askenazy
|[[Jan Maciejowski]]
|Ksiądz; Marszałek Polny
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|4 maja 1968
|-
|Królowa przedmieścia
|Konstanty Krumłowski
|[[Ewa Kołogórska]]
|Mecenas
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|22 września 1968
|-
|Rzecz listopadowa
|Ernest Bryll
|Krystyna Skuszanka, Jerzy Krasowski
|Pan I
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|20 kwietnia 1969
|-
|Sonnenbruchowie
|Leon Kruczkowski
|[[Józef Gruda]]
|Tourterelle
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|12 września 1969
|-
|Tanecznice i hobbyści
|Lech Emfazy Stefański i Helena Adamska
|Lech Emfazy Stefański
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|6 grudnia 1969
|-
|Eros i Psyche
|Jerzy Żuławski
|Maciej Prus
|obsada aktorska
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Polski)
|28 lutego 1970
|-
|Lubow Jarowaja
|Konstanty Treniew
|Piotr Monastyrski
|Zakatow
|Państwowe Teatry Dramatyczne (Teatr Współczesny)
|15 grudnia 1972
|-
|}
 

== Na scenie ==

<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Kajetanowicz_Rafal04a.jpg|[[Rafał Kajetanowicz]], [[Zdzisław Relski]] i [[Lesław Mazurkiewicz]] w ''Czerwonej magii'' (1959) - ''fot. [[Anatol Weczer]]''
Plik:Relski_Zdzislaw07a.jpg|Jako Otto Frank w ''Pamiętniku Anny Frank'' (1959) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw04a.jpg|[[Ryszard Kolaszyński]] (Naczelnik policji), '''Zdzisław Relski''' (Generał) i [[Józef Skwark]] (Adiutant) w ''Policjantach'' (1964) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>
Plik:Relski_Zdzislaw02a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Pantalone) i [[Klemens Myczkowski]] (Doktor Lombardi) w ''Słudze dwóch panów'' (1965) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw03a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Daubmann), [[Władysław Sokalski]] (Merkle) i [[Janusz Kilarski]] (Bumuller) w ''Przygodzie z Vaterlandem'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
Plik:Relski_Zdzislaw05a.jpg|'''Zdzisław Relski''' (Pan Orgon) i [[Irena Kownas]] (Lizetta) w ''Grze miłości i przypadku'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
<gallery widths=330 heights= 330 perrow=3>

Plik:Relski_Zdzislaw06a.jpg|[[Marta Szczepaniak]] (Sylwia), '''Zdzisław Relski''' (Pan Orgon) i [[Irena Kownas]] (Lizetta) w ''Grze miłości i przypadku'' (1967) - ''fot. Grażyna Wyszomirska''
</gallery>
 

== Telewizja ==
{| class="wikitable"
! Tytuł sztuki (programu)
! Autor
! Adaptacja
! Reżyseria
! Realizacja telewizyjna
! Postać
! Data premiery
|-
|[[W małym domku (TV)|W małym domku]]
|Tadeusz Ritner
|
|[[Aleksander Rodziewicz]]
|[[Jan Maciejowski]]
|Sędzia
|18 marca 1966 (transmisja z Teatru Polskiego w Szczecinie)
|-
|[[Ryszard III (TV)|Ryszard III]]
|Wiliam Shakespeare
|[[Jan Maciejowski]]
|[[Jan Maciejowski]]
|
|Kardynał
|6 września 1968 (transmisja z Teatru Współczesnego w Szczecinie
|-
|}
 

== Radio ==
{| class="wikitable"
!Tytuł słuchowiska
!Autor
!Reżyseria (adaptacja radiowa)
!Forma twórczości
!Data pierwszej emisji
|-
|Jutrzejsze troski
|[[Czesław Czerniawski]]
|[[Juliusz Burski]]
|obsada aktorska
|3 czerwca 1963
|-
|Wspaniały pomysł (z cyklu ''Minuty z dreszczykiem'')
|Jack Ritekie
|[[Julia Zyblewska]] ([[Alfred Sobecki]])
|obsada aktorska
|10 września 1967
|-
|Zabójcy
|Ernest Hemingway
|[[Juliusz Burski]] ([[Edward Balcerzan]])
|obsada aktorska
|8 grudnia 1968
|-
|Ostatni dzień życia
|Wil Lipatow
|[[Julia Zyblewska]], ([[Czesław Czerniawski]])
|obsada aktorska
|22 kwietnia 1970
|-
|[[Tajemnica czterech notarialnych akt (radio)|Tajemnica czterech notarialnych akt]] (z cyklu ''Pół wieku Teatru Polskiego Radia'')
|[[Jerzy Sawiuk]]
|[[Julia Zyblewska]]
|obsada aktorska
|1 czerwca 1972
|-
|}
 

== Nagrody i wyróżnienia ==
* '''1963''' – wyróżnienie za rolę Żyda w ''Weselu'' Stanisława Wyspiańskiego w [[Państwowe Teatry Dramatyczne|PTD]] w [[Szczecin|Szczecinie]] na V Festiwalu Teatrów Polski Północnej w Toruniu
* '''1969''' – nagroda zespołowa za wybitne osiągnięcia w upowszechnianiu kultury dla zespołu artystycznego [[Państwowe Teatry Dramatyczne|Państwowych Teatrów Dramatycznych]] w [[Szczecin|Szczecinie]] przez realizację sztuki [[Ryszard Liskowacki|Ryszarda Liskowackiego]] ''Brzeg'', przyznana przez [[Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej|Prezydium WRN]] z okazji 24 rocznicy wyzwolenia [[Szczecin|Szczecina]] (25 kwietnia)
 
== Odznaczenia ==
* '''1965''' – Złoty Krzyż Zasługi
* '''1972''' – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
 

== O Zdzisławie Relskim ==
* ''(...) Zdzisław Relski – którego w bieżącym sezonie poznaliśmy tylko w dość błahej roli w „Rzymskiej kurtyzanie” – w „Pamiętniku Anny Frank” dał się poznać jako artysta bardzo wysokiej klasy. Postać Otto Franka jest w tej sztuce podwójnie tragiczna; on jeden od początku zdaje się „wiedzieć” o nieuchronności klęski; on jeden walczy z całą świadomością o zachowanie „twarzy” w tej przeraźliwej grze o godność i swoisty heroizm. On też jeden – o ironio! – zachowuje życie, pozostaje sam na dnie klęski. Chwała RELSKIEMU za tak dogłębne zrozumienie i oddanie tej postaci.'' '''([[Feliks Jordan]], ''„Pamiętnik Anny Frank”. Premiera w Teatrze Polskim'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 1959 nr 108, s. 6)'''
 

== Bibliografia ==
* ''Almanach sceny polskiej 1960/1961'' (pod red. Edwarda Csato), Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1962
* ''[[Encyklopedia Szczecina]]'' Suplement 1 (pod red. [[Tadeusz Białecki|Tadeusza Białeckiego]], autor hasła [[Ryszard Markow]]), [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2003
* Zbigniew Jarzębowski, ''Słuchowiska szczecińskiego radia'', [[Uniwersytet Szczeciński]], [[Szczecin]] 2009
* [[Zdzisław Sośnicki]], ''40 lat teatrów dramatycznych Szczecina'' (opracowanie części dokumentacyjnej [[Ryszard Markow]] i Elwira Rewcio), Krajowa Agencja Wydawnicza, [[Szczecin]] 1985
* Katarzyna Stróżyk, ''Tylko dla siebie'', [[Kurier Szczeciński|„Kurier Szczeciński”]] 2008 nr 214

== Inne źródła ==
* Materiały ze zbiorów [http://e-teatr.pl// Instytutu Teatralnego im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie]
* Zdjęcia ze zbiorów [[Ryszard Markow|Ryszarda Markowa]] i ZASP w [[Szczecin|Szczecinie]]
* Programy teatralne ze zbiorów [[User:Andriusza|Andrzeja Androchowicza]]

{{Autor|[[User:Andriusza|Andrzej Androchowicz]]}}

{{DEFAULTSORT: Relski, Zdzisław }}

[[Kategoria:Biografie]]
[[Kategoria:Kultura]]
[[Kategoria:Aktorzy]]
[[Kategoria:Ludzie związani z teatrem]]
[[Kategoria:Aktorzy teatrów dramatycznych]]
[[Kategoria:Ludzie związani z filmem]]
[[Kategoria:Aktorzy filmowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z radiem]]
[[Kategoria:Aktorzy radiowi]]
[[Kategoria:Ludzie związani z telewizją]]
[[Kategoria:Aktorzy telewizyjni]]
[[Kategoria:Szczecin]]
[[Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym]]
[[Kategoria:Rok 2013]]