Park dworski (Skarbimierzyce): Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
Utworzono nową stronę "__NOTOC__ {{WEdycji}} {{Obiekt infobox |obiekt = Park dworski w Skarbimierzycach |obiekt_grafika = Skarbimierzyce park 08.jpg |grafika_opis = Fot. M. Kołacz |nazwa_niemiecka = |nazwa_dawna = |lokalizacja = Skarbimierzyce 72-002 Dołuje, nr dz. 9/16 |projektant = |data_budowy = II poł. XVIII w., poł. XIX w., pocz. XX w.<ref>Według: [https://dobraszczecinska.pl/images/pdf/zabytki/58.pdf Karta adresowa g…" |
Nie podano opisu zmian |
||
| (Nie pokazano 4 wersji utworzonych przez 2 użytkowników) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
__NOTOC__ | __NOTOC__ | ||
{{Obiekt infobox | {{Obiekt infobox | ||
|obiekt = Park dworski w Skarbimierzycach | |obiekt = Park dworski w Skarbimierzycach | ||
| Linia 15: | Linia 14: | ||
{{Zabytek|nr 531 z dnia [[21 czerwca]] [[1979]]<ref> [http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiatach] W: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online]. [Przeglądany 6 lipca 2013]</ref>}} | {{Zabytek|nr 531 z dnia [[21 czerwca]] [[1979]]<ref> [http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiatach] W: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online]. [Przeglądany 6 lipca 2013]</ref>}} | ||
'''Dawny park dworski w Skarbimierzycach''' (przed 1945 r. ''Sparrenfelde'') | '''Dawny park dworski w Skarbimierzycach''' (przed 1945 r. ''Sparrenfelde'') | ||
[[Plik:Skarbimierzyce park 010.jpg| | [[Plik:Skarbimierzyce park 010.jpg|150px|right|thumb|Widok od strony parku na dwór, przed 1945 r. Archiwum R. i A. Hoehn]] | ||
[[Plik:Skarbimierzyce park 09.jpg| | [[Plik:Skarbimierzyce park 07.jpg|150px|right|thumb|[https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-dworsko-folwarczn-867635/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_32_EN.463105/1 Założenie folwarczne], 1988 r., oprac. A. Trojanowska]] | ||
[[Plik:Skarbimierzyce park 06.jpg|150px|right|thumb|[https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-268136/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_32_EN.438001/1 Aleja lipowa], 1975 r., oprac. J. Jackowski]] | |||
[[Plik:Skarbimierzyce park 09.jpg|150px|right|thumb|Fot. M. Kołacz, 2024]] | |||
==Historia== | ==Historia== | ||
Dawne ''Sparrenfelde'' położone pomiędzy [[Mierzyn (powiat policki)|Mierzynem]] a [[Lubieszyn]]em to jedna z najstarszych wsi w okolicach [[Szczecin]]a, wymieniana już w dokumentach z [[1243]] r. Założona przez niejakiego Alberta de Sparrenfelde. W średniowieczu miejscowość najpierw stanowiła uposażenie kościelne, ale już w XIV w. wykupili ją bracia von Wussow. W [[1591]] r. została sprzedana rodzinie von Ramin, w której rękach majątek pozostawał do połowy XVIII w., a potem wielokrotnie zmieniał właścicieli. Prawdopodobnie w czasach Gustawa von Stockhausen, na przełomie XVIII i XIX w., postawiono zabudowania folwarczne wraz z dworem, zagospodarowano też park. | Dawne ''Sparrenfelde'' położone pomiędzy [[Mierzyn (powiat policki)|Mierzynem]] a [[Lubieszyn]]em to jedna z najstarszych wsi w okolicach [[Szczecin]]a, wymieniana już w dokumentach z [[1243]] r. Założona przez niejakiego Alberta de Sparrenfelde. W średniowieczu miejscowość najpierw stanowiła uposażenie kościelne, ale już w XIV w. wykupili ją bracia von Wussow. W [[1591]] r. została sprzedana rodzinie von Ramin, w której rękach majątek pozostawał do połowy XVIII w., a potem wielokrotnie zmieniał właścicieli. Prawdopodobnie w czasach Gustawa von Stockhausen, na przełomie XVIII i XIX w., postawiono zabudowania folwarczne wraz z dworem, zagospodarowano też park. | ||
| Linia 27: | Linia 28: | ||
Został założony prawdopodobnie w drugiej poł. XVIII w., o czym świadczy wiek drzew (sosny wejmutki i robinie akacjowe). Obecne założenie pochodzi z poł. XIX w., zostało rozbudowane na pocz. XX w. i obejmuje ok. 4,7 ha, ograniczone ceglanym ogrodzeniem od zachodu. Jest to kompozycja krajobrazowa, której oś wyznacza aleja lipowa, prowadząca od dworu w głąb parku, kontynuowana obsadzeniami jesionowymi. Drzewa rosną w formie grup i skupin, swobodnie rozrzucone w otoczeniu polan parkowych. W południowo-wschodniej części parku znajduje się staw. W zadrzewieniu dominują: buki, dęby, lipy, klony i jesiony. W parku znajduje się kilkanaście drzew o cechach pomników przyrody – w tym kilka buków<ref> Według: Karta adresowa, op. cit.</ref>. | Został założony prawdopodobnie w drugiej poł. XVIII w., o czym świadczy wiek drzew (sosny wejmutki i robinie akacjowe). Obecne założenie pochodzi z poł. XIX w., zostało rozbudowane na pocz. XX w. i obejmuje ok. 4,7 ha, ograniczone ceglanym ogrodzeniem od zachodu. Jest to kompozycja krajobrazowa, której oś wyznacza aleja lipowa, prowadząca od dworu w głąb parku, kontynuowana obsadzeniami jesionowymi. Drzewa rosną w formie grup i skupin, swobodnie rozrzucone w otoczeniu polan parkowych. W południowo-wschodniej części parku znajduje się staw. W zadrzewieniu dominują: buki, dęby, lipy, klony i jesiony. W parku znajduje się kilkanaście drzew o cechach pomników przyrody – w tym kilka buków<ref> Według: Karta adresowa, op. cit.</ref>. | ||
Teren dawnego folwarku | Teren dawnego folwarku znajduje się w prywatnych rękach. Park jest zadbany, ale dostęp do niego jest ograniczony dla mieszkańców osiedla<ref> Kołacz Monika, [https://dobraplatforma.com.pl/sparrenfelde-skarbimierzyce-na-zdjeciach-dokumentach-i-we-wspomnieniach-czesc-ii-po-1945-r/ ''Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. II – po 1945 r.'']</ref>. | ||
{{Przypisy}} | |||
==Bibliografia== | ==Bibliografia== | ||
*[https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-dworsko-folwarczn-867635/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_32_EN.463105/1 Karta ewidencyjna, ''Karta założenia folwarcznego, Skarbimierzyce''], 1988. Oprac. A. Trojanowska, Archiwum ZWKZ Szczecin. | *[https://zabytek.pl/pl/obiekty/zespol-dworsko-folwarczn-867635/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_32_EN.463105/1 Karta ewidencyjna, ''Karta założenia folwarcznego, Skarbimierzyce''], 1988. Oprac. A. Trojanowska, Archiwum ZWKZ Szczecin. | ||
| Linia 41: | Linia 39: | ||
*Kołacz Monika, [https://dobraplatforma.com.pl/sparrenfelde-skarbimierzyce-na-zdjeciach-dokumentach-i-we-wspomnieniach-czesc-ii-po-1945-r/ ''Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. II – po 1945 r.''] Stowarzyszenie Dobra Platforma [online]. [Przeglądany 21 listopada 2025]. | *Kołacz Monika, [https://dobraplatforma.com.pl/sparrenfelde-skarbimierzyce-na-zdjeciach-dokumentach-i-we-wspomnieniach-czesc-ii-po-1945-r/ ''Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. II – po 1945 r.''] Stowarzyszenie Dobra Platforma [online]. [Przeglądany 21 listopada 2025]. | ||
*Wspomnienia Ulricha Justa, 2010 r. oraz przedwojenne fotografie majątku pochodzące z prywatnego archiwum Roberta i Aleksandry Hoehn. | *Wspomnienia Ulricha Justa, 2010 r. oraz przedwojenne fotografie majątku pochodzące z prywatnego archiwum Roberta i Aleksandry Hoehn. | ||
*[www.folwark- | *[https://www.folwark-apartamenty.pl/ Strona internetowa obecnego osiedla mieszkaniowego.] [Przeglądany 21 listopada 2025]. | ||
==Galeria== | |||
''Skrócona inwentaryzacja parku wiejskiego w Skarbimierzycach gmina Dobra'', 1975. Oprac. dr inż. Jerzy Jackowski. | |||
<gallery widths=100 heights=150 perrow=5> | |||
Plik:Skarbimierzyce park 01.jpg | |||
Plik:Skarbimierzyce park 02.jpg | |||
Plik:Skarbimierzyce park 03.jpg | |||
Plik:Skarbimierzyce park 04.jpg | |||
Plik:Skarbimierzyce park 05.jpg | |||
</gallery> | |||
{{AutorP|[[Użytkownik:Monika Kołacz|Monika Kołacz]]}} | {{AutorP|[[Użytkownik:Monika Kołacz|Monika Kołacz]]}} | ||
{{RedaktorP|[[Użytkownik:I.strzelecka|Izabela Strzelecka]]}} | {{RedaktorP|[[Użytkownik:I.strzelecka|Izabela Strzelecka]]}} | ||
[[Kategoria: Zabytki architektury]] | |||
[[Kategoria: Parki i ogrody]] | |||
[[Kategoria: Skarbimierzyce]] | |||
[[Kategoria: Rok 2025]] | |||
Aktualna wersja na dzień 18:13, 12 lut 2026
| Park dworski w Skarbimierzycach | |||
| |||
| Lokalizacja | Skarbimierzyce 72-002 Dołuje, nr dz. 9/16 | ||
| Data budowy | II poł. XVIII w., poł. XIX w., pocz. XX w.[1]
1 | ||
| [ Zobacz Park dworski w Skarbimierzycach na mapie.] | |||
Dawny park dworski w Skarbimierzycach (przed 1945 r. Sparrenfelde)
Historia
Dawne Sparrenfelde położone pomiędzy Mierzynem a Lubieszynem to jedna z najstarszych wsi w okolicach Szczecina, wymieniana już w dokumentach z 1243 r. Założona przez niejakiego Alberta de Sparrenfelde. W średniowieczu miejscowość najpierw stanowiła uposażenie kościelne, ale już w XIV w. wykupili ją bracia von Wussow. W 1591 r. została sprzedana rodzinie von Ramin, w której rękach majątek pozostawał do połowy XVIII w., a potem wielokrotnie zmieniał właścicieli. Prawdopodobnie w czasach Gustawa von Stockhausen, na przełomie XVIII i XIX w., postawiono zabudowania folwarczne wraz z dworem, zagospodarowano też park.
Złożona historia własnościowa nie służyła rozwojowi miejscowości. W 1862 r. we wsi było zaledwie 8 gospodarstw i 4 domy zamieszkiwane przez 70 osób. Majątek liczył 1360 mórg ziemi, w jego obrębie znajdowała się również cegielnia, kuźnia i kopalnia torfu. Przed rokiem 1900 właścicielem Sparrenfelde został Max Reuter, z którym wiąże się budowa obecnie istniejącego zespołu folwarcznego oraz wprowadzenie nowoczesnych zasad gospodarowania[4].
Położenie i historia parku
Park jest usytuowany bezpośrednio przy dawnym dworze. Od strony zachodniej przylega do drogi prowadzącej w kierunku Bezrzecza.
Został założony prawdopodobnie w drugiej poł. XVIII w., o czym świadczy wiek drzew (sosny wejmutki i robinie akacjowe). Obecne założenie pochodzi z poł. XIX w., zostało rozbudowane na pocz. XX w. i obejmuje ok. 4,7 ha, ograniczone ceglanym ogrodzeniem od zachodu. Jest to kompozycja krajobrazowa, której oś wyznacza aleja lipowa, prowadząca od dworu w głąb parku, kontynuowana obsadzeniami jesionowymi. Drzewa rosną w formie grup i skupin, swobodnie rozrzucone w otoczeniu polan parkowych. W południowo-wschodniej części parku znajduje się staw. W zadrzewieniu dominują: buki, dęby, lipy, klony i jesiony. W parku znajduje się kilkanaście drzew o cechach pomników przyrody – w tym kilka buków[5].
Teren dawnego folwarku znajduje się w prywatnych rękach. Park jest zadbany, ale dostęp do niego jest ograniczony dla mieszkańców osiedla[6].
Przypisy
- ↑ Według: Karta adresowa gminnej ewidencji zabytków, Park dworski, 2019. Oprac. M. W. Witek.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych województwa z wyłączeniem zabytków archeologicznych w powiatach W: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online]. [Przeglądany 6 lipca 2013]
- ↑ Wojewódzki rejestr zabytków, w: Biuletyn Informacji Publicznej Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Szczecinie [online] [Przeglądany 10.08.2013] Dostępny w: http://wkz.bip.alfatv.pl/strony/menu/9.dhtml
- ↑ Według: Kalita-Skwirzyńska Kazimiera, Opęchowski Mirosław. Dobra i okolice. Szczecin: Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość 2008, ss. 224–230.
- ↑ Według: Karta adresowa, op. cit.
- ↑ Kołacz Monika, Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. II – po 1945 r.
Bibliografia
- Karta ewidencyjna, Karta założenia folwarcznego, Skarbimierzyce, 1988. Oprac. A. Trojanowska, Archiwum ZWKZ Szczecin.
- Skrócona inwentaryzacja parku wiejskiego w Skarbimierzycach gmina Dobra, 1975. Oprac. dr inż. Jerzy Jackowski.
- Karta adresowa gminnej ewidencji zabytków, Park dworski, 2019. Oprac. M. W. Witek.
- Kalita-Skwirzyńska Kazimiera, Opęchowski Mirosław. Dobra i okolice. Szczecin: Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość, 2008.
- Kołacz Monika, Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. I – do 1945 r. Stowarzyszenie Dobra Platforma [online]. [Przeglądany 21 listopada 2025].
- Kołacz Monika, Sparrenfelde – Skarbimierzyce, na zdjęciach, w dokumentach i we wspomnieniach, cz. II – po 1945 r. Stowarzyszenie Dobra Platforma [online]. [Przeglądany 21 listopada 2025].
- Wspomnienia Ulricha Justa, 2010 r. oraz przedwojenne fotografie majątku pochodzące z prywatnego archiwum Roberta i Aleksandry Hoehn.
- Strona internetowa obecnego osiedla mieszkaniowego. [Przeglądany 21 listopada 2025].
Galeria
Skrócona inwentaryzacja parku wiejskiego w Skarbimierzycach gmina Dobra, 1975. Oprac. dr inż. Jerzy Jackowski.
