Klub „Zaścianek” (Szczecin)

Klub "Zaścianek"
Fot. Monika Kołacz, 2022 r.
Lokalizacja	ul. Zaściankowa 2, 71 – 230 Szczecin
[ Zobacz Klub "Zaścianek" na mapie.]

Klub „Zaścianek” – istniejący od końca lat 60. do początku 80. XX w. amatorski klub kulturalno-rozrywkowy, mieszczący się przy ul. Zaściankowej 2 w Szczecinie (osiedle Krzekowo-Bezrzecze). Pomysłodawcą nazwy był Józef Kędziorek.

Początki

W budynku przedwojennej restauracji, w którym znajdowały się sala główna wyposażona w scenę, użytkowe poddasze i niska, ale przestronna, jednoprzestrzenna kondygnacja piwniczna, po 1945 r. zorganizowano pierwszy sklep spożywczy w tym rejonie, prowadzony przez państwa Kędziorków.

Kiedy w latach 50. w obiekcie urządzono bibliotekę, mieszkańcy okolicznych domów chętnie gromadzili się w jej wnętrzu i wspólnie spędzali wolny czas muzykując, tańcząc i biesiadując. W latach 60. dyrektorem instytucji został Julian Kolendo, który założył kabaret „Lumbago”, gdzie występowała przede wszystkim lokalna młodzież, ale zapraszano również profesjonalnych aktorów. Prowadzącym w tamtym czasie był Hilary Kluczkowski. Z uwagi na to, że próby odbywały się głównie w nocy, dość szybko zaprzestano tej formy aktywności.

Na początku lat 70. został powołany do życia kabaret o nazwie „Klika prezesowej Melpomeny”. Spektakle wystawiano na miejscu, a także podczas wyjazdów poza Szczecin (m.in. do Nowogardu, Goleniowa, NRD). Repertuar był zróżnicowany – skecze, sztuki o lokalnych osadnikach. Dużą popularnością cieszyły się spektakle pt. „Bigos literacki” oraz „Sklep dla samobójców”. Wyboru materiału do programu dokonywano na zasadzie głosowania. Reżyserią zajmował się Sylwester Kuligowski. W ramach klubu powstawały kolejne zespoły artystyczne, między innymi dziewczęca grupa taneczna, która naśladowała szwedzką ABBĘ. Bezrzeczanki wystąpiły w szczecińskiej herbaciarni „Drużba”, a ich pokaz został wyemitowany w lokalnej telewizji.

Złote lata

Projektor klubowy. Fot. Monika Kołacz.

Lata 70. to szczytowy czas działalności „Zaścianka”. Obok wymienionych grup, zawiązały się również trzy rockowe zespoły muzyczne (m.in. „Conrad”). Mieszkańcy codziennie spotykali się na ul. Zaściankowej 2. Wspólnymi siłami wyremontowano piwnice budynku – obniżono posadzkę, odgrzybiono, odświeżono ściany i powieszono ozdobne tkaniny. Dawni bywalcy wspominają również wielkie, charakterystyczne płótno z panoramą Szczecina, które wisiało we wnętrzu.

„Zaścianek” znajdował się pod kuratelą Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, która prowadziła również działalność kulturalną. Członkowie zespołów muzycznych otrzymywali sprzęt, instrumenty, a także transport finansowany w całości przez GS. W klubie odbywały się imprezy sylwestrowe, karnawałowe, wesela, obchody okolicznościowych świąt. Młodzież bawiła się w piwnicy, starsi w sali tanecznej na parterze. Dla dzieci urządzano spotkania choinkowe i jasełka. „Zaścianek” współdziałał też z lokalną Ligą Kobiet i szkołą w Bezrzeczu. Działało kino dla dorosłych, a w niedziele o godzinie 10:00 organizowano tzw. poranki dla dzieci. Zamontowano flippery do grania. Funkcjonowały rozmaite sekcje kulturalno-sportowe: koło szachowe, brydżowe, baletowe, siatkarskie.

Z „Zaściankiem” była związana większość okolicznej młodzieży. Członkowie sami układali choreografię, szyli dla siebie stroje, robili plakaty, wystawiali spektakle z pełną oprawą muzyczną, grali koncerty, zdobywali nagrody na przeglądach zespołów amatorskich. W tamtym czasie klub prowadził Jerzy Zemer, a po nim, jako ostatni – Józef Kędziorek.

Koniec działalności

Działalność „Zaścianka” zakończyła się na początku lat 80. XX w., jednak przyczyną nie był zły stan techniczny budynku, jak podaje się w literaturze, a decyzja bywalców klubu. W nieruchomości przy ulicy Zaściankowej 2 w dalszym ciągu funkcjonowała biblioteka, następnie Książnica Pomorska urządziła magazyn książek. W końcu działka została odsprzedana gminie Miasto Szczecin, a później prywatnemu inwestorowi. Obecnie (wrzesień 2023 r.) zrujnowany obiekt czeka na wyburzenie.

Wielu dawnych bywalców klubu nadal mieszka w Bezrzeczu lub okolicach. Na fali wspomnień zainspirowanych wywiadem i tekstem, który ukazał się w „Tygodniku Polickim”, 8 czerwca 2019 r. w Bartoszewie zostało zorganizowane pierwsze spotkanie członków po latach, 8 października 2022 r. zaś, impreza taneczna w klubie Gminnego Centrum Kultury i Bibliotek w Wołczkowie.

Galeria zdjęć z archiwum członków klubu

• 
  Impreza choinkowa.
• 
  Impreza klubowa.
• 
  Impreza klubowa.
• 
  Na scenie.
• 
  Perkusista zespołu „Conrad”.
• 
  Przed budynkiem klubu.
• 
  W klubie.
• 
  Zespół muzyczny.

Bbibliografia

• Białecki Tadeusz, Turek-Kwiatkowska Lucyna. Szczecin stary i nowy. Szczecin: Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 1991.
• Kołacz Monika. Był sobie w Bezreczu klub „Zaścianek”. Stowarzyszenie Dobra Platforma. [online]. [Przeglądany 13 grudnia 2023 r.].
• Kołacz Monika. Złote lata klubu „Zaścianek” w Bezrzeczu. „Tygodnik Policki” 22.02.2019 r.
• Wywiad z dnia 30 października 2018 r., którego Monice Kołacz udzieliła Henryka Nizioł.
• Wywiad z dnia 16 lutego 2019 r., którego Monice Kołacz udzielili Małgorzata Wojciul-Piorun, Sylwester Kuligowski, Jerzy Zemer i Józef Kędziorek.

Autor opracowania: Monika Kołacz

Redakcja: Izabela Strzelecka