Aleja Wojska Polskiego cz. I (TV)

Aleja Wojska Polskiego cz. I (1982) – 4 odcinek z historyczno-edukacyjnego cyklu Imiona ulic, realizowanego przez Andrzeja Androchowicza w szczecińskim Ośrodku TVP w latach 1982-1986

Z al. Wojska Polskiego wiąże się ogromna ilość zdarzeń, faktów historycznych, których nie sposób odnotować w jednym programie. Ulica, która ma swój współczesny koloryt. bez tej ulicy Szczecin byłby nijaki. Zdając sobie z tego sprawę, autorzy poświęcili tej wielkiej, śródmiejskiej arterii, noszącej imię Wojska Polskiego, aż trzy kolejne programy. Wiedząc jednocześnie, że tak obszernego tematu nie da się wyczerpać.

Nadając przed 37 laty nazwę ulicy, Komisja Nazewnictwa postąpiła jak w przypadku innych polskich miast, gdzie patronem ustanowiono Wojsko Polskie (I Armia WP, LWP), niespotykaną w historii wojen i walk wolnościowych armię chłopów i robotników, która najkrótszą drogą zmierzała do ojczyzny. W Szczecinie imię Wojska Polskiego nadano ulicy największej, najdłuższej i najważniejszej. Przed wojną była to droga wiodąca od dzisiejszego pl. Zwycięstwa na północny-zachód do Jeziora Głębokiego i dalej do Tanowa. Wtedy była to ulica boczna i spokojna. Po wojnie nabrała innego przeznaczenia. W zburzonym mieście okazała się jedną z tych, którą przybysze z Zachodu i ze Wschodu uznali za najważniejszą. Zabudowano ją tymczasowymi restauracjami, kawiarniami, a przede wszystkim wszelkiego rodzaju sklepami i placówkami handlowymi. Przed laty było to parterowe centrum Szczecina. W większości stanowiły je pawilony należące do tzw. inicjatywy prywatnej. Handlowano tu zarówno tandetą, jak i produktami opatrzonymi znakami najznakomitszych firm europejskich i światowych.

O powojennych losach ulicy opowiada dr Czesław Piskorski, prezentując nieliczne, zachowane zdjęcia. Przypomina m.in. trasę tramwajową „Jedynki”, która al. Wojska Polskiego kursowała z ul. Potulickiej na Głębokie. W 1974 roku decyzją ówczesnego prezydenta miasta, Jana Stopyry, zlikwidowano tory tramwajowe na odcinku od pl. Zwycięstwa do pl. Lenina. Odrestaurowano secesyjne elewacje domów, uporządkowano ciągi piesze, na skrzyżowaniach zainstalowano sygnalizację świetlną, a na sklepach neony. Aleja Wojska Polskiego zaczęła nabierać zachodnioeuropejskiego kolorytu (zdjęcia archiwalne). Dr Piskorski przypomina historię budzącego kontrowersję pomnika „Płonące ptaki” autorstwa wybitnego plastyka, Władysława Hasiora (materiały filmowe).

O kinie Kosmos, jednym z ważniejszych obiektów wyróżniających ulicę swą wielkością i rangą, mówi znany szczeciński filmoznawca Doland Paszkiewicz. Wspomina m.in. bulwersującą premierę radzieckiego filmu Zapamiętaj imię swoje, której bohaterem jest dziecięcy więzień Oświęcimia, rozłączony w obozie z matką. Zmienione na potrzeby fabuły fakty, skonfrontowano z dokumentem Numer 149850, opowiadającym o prawdziwych losach szczecinianina inż. Eugeniusza Gruszczyńskiego, który po 20 latach odnalazł swoją biologiczną matkę.

W programie wykorzystano fotografie i zdjęcia filmowe z archiwum Telewizji Szczecin.

Informacje o programie

• scenariusz i prowadzenie: Andrzej Androchowicz
• współpraca i konsultacja: Czesław Piskorski
• realizacja TV: Janusz Rudnicki
• dźwięk: Waldemar Szparadowski
• kamery: Gerard Aniołkowski
• kier. produkcji: Konrad Dembiński
• czas: 30'
• produkcja: TVP Szczecin 1982
• zapis: 10 maja 1982
• emisja: 16 maja 1982, godz. 13.30 (TVP2 - pr. lokalny)

Inne programy z cyklu

• Zobacz Imiona ulic

Źródła

• Materiały archiwalne ze zbiorów Andrzej Androchowicz

Autor opracowania: Andrzej Androchowicz