Remiza strażacka (Stolec)
Ten artykuł jest w trakcie opracowywania. Prosimy nie edytować strony do czasu zniknięcia tej wiadomości. Nazwa użytkownika, który dodał tę wiadomość, jest wyświetlona na stronie historii.
| Remiza strażacka | |||
|
| |||
| Lokalizacja | Stolec (k/nr 5), 72–003 Dobra, nr dz. 63/2 | ||
| Data budowy | XIX/XX w. | ||
| [ Zobacz Remiza strażacka na mapie.] | |||
Remiza strażacka/stacja transformatorowa (XIX/XX w.)
Położenie obiektu
Budynek znajduje się na terenie wsi Stolec (gmina Dobra, powiat policki), po zachodniej stronie głównej drogi prowadzącej z Buku w kierunku Dobieszczyna, na łuku jezdni. Posadowiony na długiej i bardzo wąskiej działce, rozciągającej się w stronę zachodnią, na płaskim terenie, około 1,5 m od chodnika, lekko przesunięty w kierunku północnym (zgodnie z biegiem drogi). Po prawej stronie (północnej) obiekt sąsiaduje z przedwojennym, niskim budynkiem mieszkaniowym, przestrzeń po lewej (południowej) stronie pozostaje zaś niezabudowana. Bezpośrednio za remizą (od strony zachodniej) stoi współczesna trafostacja. Od strony ulicy teren ograniczony jest niskim, współczesnym ogrodzeniem panelowym z metalowej siatki.
Historia obiektu
Dotychczas nie natrafiono na dokumenty na ten temat. Budynek powstał zapewne pod koniec XIX w. (w karcie adresowej jest wskazana data późniejsza – lata 20. XX w.), w okresie rozbudowy folwarku, kiedy to po południowo-zachodniej stronie starego zespołu gospodarczego postawiono dom dla zarządcy majątku i trzy nowe budynki, naprzeciwko fasady rządcówki. Wówczas, w pobliżu drogi prowadzącej z folwarku do pałacu zbudowano dom ogrodnika oraz remizę strażacką – obiekty te powstały na zapleczu parku i dawnego sadu[1].
Po 1945 r., wg wspomnień mieszkańców wsi sięgających pamięcią do lat 50. i 60., budynek był użytkowany początkowo jako transformator. Po tym, jak postawiono na jego tyłach nowy transformator (poprzednik obecnego), obiekt zmienił funkcję i stał się remizą (jednak żaden ze świadków nie jest w stanie wskazać konkretnej daty). Zamontowano współczesną syrenę alarmową, a we wnętrzu obiektu trzymano motopompę, ubrania oraz sprzęt strażacki. W przypadku pożaru, przyciskiem znajdującym się na elewacji zewnętrznej, po północnej stronie drzwi, uruchamiano syrenę. Na wezwanie zjawiali się pracownicy PGR-u. Motopompę umieszczoną na tzw. wózku wężowym podczepiano do ciągnika i jechano na interwencję. Wodę czerpano z pobliskich stawów (obecnie wyschniętych).
Po likwidacji PGR-u (ok. 1992-1993) zlikwidowano też lokalną remizę, a budynek aż do chwili obecnej służył mieszkającym w pobliżu ludziom jako pomieszczenie do przechowywania węgla[2].
Opis
Niewielki budynek na rzucie prostokąta, o oryginalnej (przypominającej domek) formie architektonicznej. Niepodpiwniczony, parterowy, na podmurówce. Ściany murowane z cegły ceramicznej, od zewnątrz oraz wewnątrz tynkowane i malowane. Obiekt przekryty wysokim daszkiem mansardowym (dachówka karpiówka), na środku dachu wyprowadzona drewniana wieżyczka z przepruciami.
W krótszych elewacjach (wschodniej – od ulicy oraz zachodniej – od podwórza) krawędzie szczytów podkreślone opaskami sięgającymi do krawędzi dachu. W elewacji wschodniej – otwór drzwiowy zwieńczony spłaszczonym łukiem, ujęty ze wszystkich stron tynkowanymi opaskami. Po północnej stronie drzwi – ślad po usuniętym przycisku alarmowym. Pośrodku szczytu zachodniego i wschodniego – płaski medalion bez dekoracji.
Elewacja północna i południowa – gładkie, bezokienne, zwieńczone gzymsem.
Budynek porośnięty przez bujne nasadzenia.
Wnętrze: w ścianach zachodniej oraz północnej widoczne zamurowane prostokątne otwory okienne. W ścianie południowej – zamurowany otwór drzwiowy o wykroju analogicznym do obecnie istniejącego. Otwarta więźba dachowa. W górnych partiach ścian pojedyncze pozostałości urządzeń instalacyjnych. Posadzka – wylewka.
Przeprowadzone remonty oraz prace budowlane – po 1945 r.
Brak udokumentowanych informacji na ten temat. Według wspomnień mieszkańców wsi, budynek remizy nigdy nie był poddany poważnym remontom. Nie wiadomo, kiedy otwory okienne oraz drzwiowy zostały zamurowane – według pamięci sąsiadów ściany zawsze pozostawały gładkie. Przed rokiem 1992 (przed upadkiem PGR-u) wykonywano jedynie drobne, doraźne prace, takie jak uszczelnienie poszycia, pomalowanie elewacji, zamontowanie - a później wymontowanie - syreny alarmowej. Jednocześnie dbano o to, aby obiekt nie niszczał pod wpływem warunków atmosferycznych oraz ewentualnego wandalizmu[3].
Obecnie (wrzesień 2023 r.) trwają prace przygotowawcze przed planowanym remontem remizy. Wewnątrz budynku oraz na terenie przylegającym ma powstać niewielkie muzeum sprzętu pożarniczego. Termin oddania do użytku – 2024 r.
Analogie
Podobny budynek niewielkiej remizy w formie „domkowej” znajdował się również w pobliskich Rzędzinach: stał w środkowej części wsi, w zespole folwarcznym, naprzeciwko gorzelni (obecnie nieistniejącej). Został wyburzony w ostatnich latach. Niestety, w źródłach nie natrafiono na żadne zdjęcie archiwalne obiektu. Ze względu na charakterystyczną formę oraz bliskie położenie remizy w stosunku do pałacu, można zaryzykować twierdzenie, iż obiekt celowo upodobniono do architektury rezydencji stoleckiej (- dach mansardowy, tynkowane ściany, w szczycie nad portykiem pałacu herb rodu – w remizie medaliony).
Przypisy
Bibliografia
- Karta adresowa gminnej ewidencji zabytków. Remiza - Trafostacja. Oprac. M. W. Witek, lipiec 2019. Gmina Dobra [online]. [Przeglądany 8 września 2023].
- Kalita-Skwirzyńska K., Opęchowski M. Dobra i okolice. Szczecin: Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość, 2008.
- Kalita-Skwirzyńska K. Opęchowski M. Stolec, Rzędziny. Szczecin: Stowarzyszenie Czas Przestrzeń Tożsamość, [2005].
- Informacje uzyskane przez Autorkę podczas rozmów w dniu 26 czerwca 2023 r. od p. Jana Suszczyńskiego – prezesa zarządu OSP w Wołczkowie oraz mieszkańców wsi Stolec – pani Stanisławy Kowalczyk i państwa Staszak.
- W Archiwum Państwowym w Szczecinie brak jakichkolwiek dokumentów na temat obiektu i historii OSP z terenu gminy Dobra.
- W Archiwum WUOZ brak karty ewidencyjnej (dotychczas nie została sporządzona).