Lapidarium (Kobylanka)
| Lapidarium w Kobylance | |||
| |||
| Adres | Kobylanka, ul. Wyszyńskiego | ||
| Wyznanie | pierwotnie cmentarz ewangelicki | ||
| Data powstania | cmentarz - ok. 1840 r., lapidarium – 1988 r. | ||
| Data zamknięcia | cmentarz - 1961 r. | ||
| Stan obecny | lapidarium | ||
| Zobacz cmentarz na: | |||
|
Mapa Google. | ||
|
Google Street View. | ||
Lapidarium w Kobylance
Drugi cmentarz wsi Kublank (pierwszy znajdował się przy kościele) założono ok. 1840 – 1850 r. na jej zachodnim skraju, przy drodze wiodącej ze Szczecina do Stargardu Szczecińskiego. Po II wojnie światowej wciąż go użytkowano, aż do 1961 r. kiedy to został oficjalnie zamknięty na mocy decyzji ówczesnego Ministra Gospodarki Komunalnej. Część przedwojennych grobów usunięto. Następnie północną część cmentarza zabudowano – powstały tu magazyny i place przeznaczone na składowanie nawozów mineralnych i węgla, a należące do Gminnej Spółdzielni. W 1983 r. Gminna Rada Narodowa podjęła uchwałę, aby zachować pozostałą część dawnego cmentarza ewangelickiego. Pojawiła się koncepcja utworzenia w jego miejscu cmentarza komunalnego, ostatecznie jednak zapadła decyzja o zorganizowaniu lapidarium.
Lapidarium
Po przeprowadzeniu w latach 1987 – 1988 inwentaryzacji poniemieckich cmentarzy na obszarze dawnego woj. szczecińskiego wytypowano miejscowość Kobylanka do utworzenia pierwszego lapidarium zabezpieczającego elementy cmentarne z kilku okolicznych przedwojennych cmentarzy.
Na wybór tego miejsca pod lapidarium miała wpływ lokalizacja (bliskość ważnego szlaku komunikacyjnego, łatwy dojazd), istnienie polskich powojennych grobów oraz wysoka zieleń. Koncepcja zagospodarowania terenu zakładała odtworzenie dawnego układu komunikacyjnego (układ 1-alejowy), odtworzenie odcinka muru przy wschodniej granicy, umieszczenie drewnianego krzyża, ustawienie elementów cmentarnych grupami tematycznymi. W ramach prac przygotowawczych do utworzenia lapidarium spenetrowano ok. 200 cmentarzy z 14 gmin i wytypowano ok. 500 elementów do przeniesienia (m.in. 130 krzyży żeliwnych, 140 obramowań grobów, 30 żeliwnych ogrodzeń, 40 krzyży drewnianych). Ze względu na ograniczone środki finansowe nie zrealizowane w pełni zamierzonej koncepcji.
W latach 1988 – 1990 przeprowadzono prace porządkowe, wykonano ogrodzenie, przywieziono część elementów cmentarnych gotowych do ekspozycji. Od 1991 r. prac zaprzestano (brak funduszy). Zrealizowanych zostało ok. 30 % planowanych zamierzeń. Przed wejściem do lapidarium znajduje się tablica z napisem: „Lapidarium sepulkralne w Kobylance. Zbiór zabytkowych (kamiennych i żeliwnych) elementów nagrobnych pochodzących z nieczynnych cmentarzy poewangelickich z terenu obecnych gmin: Chociwel, Dobrzany, Dolice, Marianowo, Kobylanka, Maszewo, Przelewice, Pyrzyce, Radowo Małe, Stara Dąbrowa, Stare Czarnowo, Stargard Szczeciński, Suchań, Warnice”.
Ekspozycja podzielona została na poszczególne grupy, tworzące kwatery tematyczne: przy wejściu umieszczono żeliwne krzyże z grobów dziecięcych oraz metalowe ogrodzenia grobów. W głębi lapidarium ustawiono duże krzyże żeliwne o różnych formach praz kilka nagrobków w formie głazów i płyt. Zachowano także kilka polskich grobów powojennych.
Bibliografia
- A. Kowalczyk, 20 lat organizacji lapidarium w Kobylance, w: Łazowski A.(red.), Nekropolie, kirkuty, cmentarze: materiały konferencyjne, t. I, Szczecin 2002
- A. Kowalczyk, Organizacja lapidarium w Kobylance (woj. Szczecińskie), w: Organizacja lapidariów cmentarnych Żagań-Kożuchów 20-23 czerwca 1993, [red. tomu W. Puget], (Studia i Materiały : Cmentarze, nr 1(04)), Warszawa 1994
- H. Grecki, Karta cmentarza ewangelickiego przy ul. kard. S. Wyszyńskiego w Kobylance, Szczecin 1998, mps w WUOZ w Szczecinie
- M. Przysiwek, Gmina Kobylanka, Szczecin 2004
- www. kobylanka.pl
