Fort Gerharda (Świnoujście)
Fort Gerharda, zwany też Wschodnim to jeden z fortów Twierdzy Świnoujście. Jest to XIX-wieczny ceglano-ziemny świetnie zachowany fort zbudowany w latach 1856–1863. Fort Gerharda leży na wschodnim brzegu Świny (na wyspie Wolin, w pobliżu latarni morskiej. Jego działa strzegły ujścia Świny, którą wiódł szlak wodny do Szczecina.
Główny, najbardziej charakterystyczny budynek fortu to dwukondygnacyjna owalna reduta, która pełniła niegdyś funkcję bloku koszarowo-bojowego. Otoczona jest obwałowaniem ziemnym i fosą wodną. Zachowały się też kaponiery, stanowiska ciężkich dział kalibru 210 mm i prochownie. Fortyfikacja początkowo obsadzona była przez piechurów i artylerzystów. Po II wojnie światowej fort był używany przez Rosjan (do 1962 r.), przez kilka lat pełnił funkcję magazynów, potem opuszczony niszczał. W 2001 r. został wydzierżawiony przez prywatnego zarządcę, który przeprowadził renowację obiektu, i otworzył go dla turystów. Obecnie Fort Gerharda jest w całości udostępniony do zwiedzania. Jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych Świnoujścia – głównie z uwagi na sposób, w jaki zorganizowana jest trasa turystyczna. Wizyta w forcie to spotkanie z żywą historią. Gospodarze zadbali, aby turyści czuli się na terenie fortu jak w XIX-wieczni „kadeci”. W forcie rezyduje historyczny komendant Twierdzy Morskiej, a po obiekcie oprowadzają przebrani w pruskie mundury studenci-przewodnicy. Turyści poznają zabytek odbywając „musztrę wojskową”. W programie zwiedzania m.in. historyczne fortowe latryny, próba ciemności w starej prochowni, kazamaty, a najodważniejsi kończą musztrę przechodząc po linie nad fosą. Koniec trasy hukiem wystrzału oznajmia brytyjska sześciofuntówka. Zanim to nastąpi turyści pokonują kilkanaście fortowych przystanków z atrakcjami.
Od 2004 roku Fort Gerharda jest siedzibą grupy rekonstrukcyjnej 34 Pułku Fizilierów im. Królowej Szwedzkiej Victorii. III batalion pułku przez wiele lat stacjonował w Świnoujściu a fizilierzy do 1918 roku służyli w świnoujskich fortach.
W reducie fortowej ma też swoją siedzibę Muzeum Obrony Wybrzeża (powstało w 2001 r.), w którym znajdują się eksponaty związane z historią rozwoju obrony wybrzeża, ze szczególnym uwzględnieniem historii rozwoju fortyfikacji nadbrzeżnych. Są pamiątki żołnierskie, sprzęt wojskowy, eksponowane miejsce zajmują kuchnia polowa z początku XX w. z bogatym wyposażeniem.
Muzeum wydaje własne publikacje z serii „Zeszyty Muzealne Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu”, organizuje imprezy o charakterze edukacyjnym i popularyzującym historię.
Pozostałe fortyfikacje XIX-wiecznej twierdzy znajdują się po zachodniej stronie miasta, na wyspie Uznam. Są to Fort Zachodni, w którym funkcjonuje małe muzeum oraz Fort Anioła.
Zobacz też
Linki zewnętrzne
Bibliografia
- K. Konieczny, R. Kotla, 50 cudów Pomorza Zachodniego, Wyd. Agora, Warszawa 2012
- K. Konieczny, J. Pluciński, P. Sikora, Plażownik zachodni, Wyd. Agora, Warszawa 2011
