Nóż z rękojeścią antropomorficzną ze Szczecina
| Nóż z rękojeścią antropomorficzną | |||
| |||
| Lokalizacja | Muzeum Narodowe w Szczecinie | ||
| Data powstania | XIII wiek | ||
| Materiał | żelazo, stop miedzi, kość słoniowa lub kieł morsa 17 cm. | ||
| Wymiary | {{{wymiary}}} | ||
Nóż z rękojeścią antropomorficzną – zabytek archeologiczny z badań Pracowni Archeologicznej Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie zdeponowany w zbiorach Muzeum Narodowego w Szczecinie.
Historia zabytku
Zabytek został pozyskany podczas badań archeologicznych prowadzonych w 1998 roku pod kierunkiem Sławomira Słowińskiego na terenie szczecińskiego Podzamcza, w obrębie dawnego kwartału zabudowy pomiędzy ulicami: Sienną, Wyszyńskiego, Mściwoja a Rynkiem Siennym (kwartał nr 16). Zalegał on w nawarstwieniach drewnianego budynku, zaopatrzonego w piwnicę, który funkcjonował w 2. połowie XIII wieku, w warstwie wytworzonej pomiędzy 1251 a 1269 rokiem (według danych dendrochronologicznych).
Opis
Nóż ma 17 cm długości. Jest zaopatrzony w żelazne ostrze o szerokości 1,7 cm z fantazyjnie wyciętym czubkiem. Głownia jest jednostronnie zdobiona inkrustacją ze stopu miedzi. Dekoracja ma formę wijących się linii, które umieszczone są wzdłuż grzbietu noża. Rękojeść, o długości 9 cm, przedstawia pełnoplastycznie wyrzeźbioną postać kobiecą z małym pieskiem na prawym ramieniu, która lewą ręką głaszcze go. Kobieta ma odkrytą głowę i włosy do ramion Odziana jest w powłóczystą, udrapowaną szatę sfałdowaną na wysokości kostek. Rękojeść jest wykonana z egzotycznego surowca, być może kości słoniowej lub kła morsa.
Jest to z pewnością produkt importowany. Być może pochodzi z pracowni z Paryża. Może także stanowić północnoniemieckie naśladownictwo wyrobów paryskich. Ten kunsztownie wykonany przedmiot był zapewne osobistą własnością zamożnej damy i mógł służył jej w różnych czynnościach codziennych, poczynają od funkcji sztućca stołowego.
Bibliografia
- Gerhard Folke Wulf Holtmann, Untersuchung zu mittelalterlichen und frühneuzeitlichen Messern dargestellt am Beispiel von archäologischen Funden vornehmlich aus dem weiteren Küstenbereich von Nord- und Ostsee bis zur Mittelgebirgszone, Göttingen 1993.
- Kowalczyk-Heyman Elżbieta, Anthropomorph verzierte mittelalterliche Messergriffe in Polen, „Questiones Medii Aevi Novae“ 2010, 15, s. 241-282.
- Słowiński Sławomir, Najnowsze znalezisko na Podzamczu w Szczecinie, W: red. J. Kochanowska, Trzebiatów – spotkania pomorskie 2013, Trzebiatów 2014, s. 15-28.
