Początki mennictwa na Pomorzu Zachodnim

Początki mennictwa na Pomorzu Zachodnim
Denar Kazimierza II (regent Warcisław Świętoborzyc), 1187-1190, mennica Demmin (Dymin), srebro, ø 17,3 mm
Wymiary	{{{wymiary}}}

Początki mennictwa na Pomorzu Zachodnim

Oficjalne mennictwo pomorskie rozwinęło się na początku lat siedemdziesiątych XII w. Dwaj książęta, Bogusław I i Kazimierz I, najpewniej w Usedom (Uznam), rozpoczęli bicie monet.
W pierwszej, denarowej fazie, obejmującej lata 1170–1190, funkcjonowało sześć mennic: Kamień (Kammin), Szczecin, Demmin (Dymin), Usedom (Uznam), Prenzlau (Przęcław), Kołobrzeg (Kolberg), później rozszerzono produkcję na większą liczbę warsztatów. Na rozpoczęcie mennictwa decydujący wpływ miało m.in. tworzenie się kościelnej hierarchii w księstwie. Duchowni, należący do elity miejscowej władzy, odgrywali uprzywilejowaną rolę zarówno w organizacji państwa, jak i w obrocie przywilejami. Zwraca uwagę częste występowanie na wczesnych emisjach książęcych wyobrażeń biskupów, świętych czy symboli kościelnych. Mennictwo z tego okresu było zdecentralizowane i pod względem wyobrażeń mało zróżnicowane. Stemple denarów, wzorowane na monetach zachodnich sąsiadów, przynoszą przy nielicznych wyobrażeniach różnorodność napisów. W legendach umieszczone zostały imiona władców, nazwy mennic, bądź imiona mincerzy. W wyobrażeniach dominuje symbol krzyża i budowli, na nielicznych wizerunki głowy, postaci i budowli.
Po stosunkowo krótkim pierwszym etapie, kolejny charakteryzował się wzrostem liczby mennic książęcych i prawie całkowitą anonimowością monet. W drugiej połowie XIII w. na rynku pojawiły się masowo beznapisowe brakteaty (denary jednostronne), a następnie również beznapisowe denary. Typologiczna różnorodność wiązała się z periodyczną wymianą starych monet na nowe (renovatio monetae), która dzięki niekorzystnemu kursowi pozwalała władcy czerpać dodatkowy zysk z mennictwa. Z analizy wyobrażeń wynika, że monety powstały w okresie ok. 1250–1325. Brak napisów uniemożliwia przyporządkowanie ich do konkretnych władców. Te nieliczne, z umieszczonymi w legendach imionami lub inicjałami, przypisuje się do Barnima I (ok. 1275), Barnima II (ok. 1295), Barnima I i Bogusława IV (1276–1278), Eryka I (1394–1459) czy Kazimierza VI (1428–1434). Pod względem ikonograficznym władzę reprezentowały znane wizerunki gryfa, lilii, popiersia czy głowy.

Zobacz też

• Pieniądz na Pomorzu Zachodnim

Galeria

• 
  Denar Kazimierza II (regent Warcisław Świętoborzyc), 1187-1190, mennica Demmin (Dymin), srebro, ø 17,3 mm
• 
• 
  Denar Bogusława I, ok. 1170-1176, mennica Usedom? (Uznam), srebro, ø 17,2 mm
• 
• 
  Denar Bogusława I i Kazimierza I, ok. 1176-1180, mennica Kamień Pomorski, srebro, ø 17,3 mm
• 
• 
  Brakteat, regencja Jaromira rugijskiego, ok. 1210, mennica Demmin (Dymin), srebro, ø 21,7 mm

Autor opracowania: Genowefa Horoszko

Redakcja: Izabela Strzelecka