Zenon Jonca
| Zenon Jonca | |||
| |||
| Data urodzenia | 1936 | ||
| Miejsce urodzenia | Sierakowo | ||
| Data śmierci | 9 marca 2025 | ||
| Miejsce spoczynku | Cmentarz Komunalny w Koszalinie, kw. ROT-3, nr 11 | ||
| Lokalizacja grobu | zobacz na mapie | ||
| Lata działalności | 1955–1990 | ||
Zenon Jonca (1936–2025) – geograf. Wieloletni, zasłużony dyrektor Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie. .
Życiorys
Zenon Jonca urodził się w 1936 r., w Sierakowie. Studia magisterskie ukończył na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu, a doktoranckie na Uniwersytecie Gdańskim. Rozprawę doktorską „Geograficzne uwarunkowanie występowania i kształtowania się pierwszego poziomu wodonośnego zlewni rzek Środkowego Wybrzeża” napisaną na Wydziale Oceanografii i Geografii w 1978, obronił 22 lutego 1979.
Pracę zawodową rozpoczął w roku 1955 w Powiatowej i Miejskiej Bibliotece Publicznej w Międzyrzeczu.
Od roku 1961 związany z Koszalinem, gdzie przez 20 lat był pracownikiem struktur politycznych oraz pełnił wiele funkcji społecznych. W styczniu 1981 roku został dyrektorem Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie i funkcję tę pełnił przez 10 lat.
Dyrektor Zenon Jonca wspierał nowoczesność, ciekawe inicjatywy bibliotekarzy, niektóre kontynuowane są do dziś, to między innymi: zajęcia biblioteczne dla dzieci w czasie ferii zimowych, święto czytelnika dziecięcego, impreza dla wzorowych dziecięcych czytelników z filii bibliotecznych, księga zasłużonych bibliotekarzy województwa koszalińskiego. Niektóre z zapoczątkowanych przedsięwzięć nie przetrwały, choć szkoda. Klub Seniora – zrzeszający byłych, emerytowanych pracowników; roczny kurs przysposabiający do zawodu, po którym nestor bibliotekarstwa odbierał uroczyste ślubowanie od adeptów w czasie Dnia Bibliotekarza; Galeria Zasłużonych Bibliotekarzy, zawierająca fotografie zawieszone na ścianie w Czytelni Artystycznej; Klub Książki i Ekslibrisu.
Dyrektor Jonca walnie przyczynił się do podniesienia prestiżu zawodu bibliotekarza i dokonań Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie. Rozpoczął starania o otrzymanie przez WiMBP statusu biblioteki naukowej. Zatrudniał osoby z tytułami naukowymi i zachęcał pracowników do studiowania, oferując pełny zwrot kosztów dojazdu, zakwaterowania, diety, a nawet specjalny urlop szkoleniowy na udział w wykładach, zatrudniał też osoby z tytułami naukowymi.
Kreatywności dyrektora Joncy zawdzięczamy inicjatywę znaną w latach 80-tych XX wieku jako „eksperyment koszaliński”. Polegała ona na tym, że WiMBP zorganizowała sprzedaż książek we wsiach, realizowaną przez wiejskie biblioteki publiczne województwa koszalińskiego. Zarobione pieniądze były przeznaczane na zakup nowości.
Zasługą dyrektora Joncy był rozwój sieci bibliotecznej na terenie miasta i województwa koszalińskiego, dbałość o istniejącą bazę i zapewnienie odpowiednich funduszy na działalność. W tym czasie powstały filie biblioteczne: przy ulicy Orlej (nr 2), ul. Zwycięstwa (nr 10), ul. Spokojnej (nr 12), ul. Sucharskiego (nr 15) i ul. Sikorskiego (nr 16).
To dzięki koncepcji dyrektora Joncy przebudowano i unowocześniono fonotekę w bibliotece głównej. Projekt opracował architekt, a oddane w 1987 roku wnętrza robią wrażenie do dziś, zarówno formą jak i wyposażeniem. Zamontowano w fonotece 18 foteli z urządzeniami do odsłuchu płyt. W podłokietnikach foteli umiejscowiono wtyki do słuchawek oraz pokrętła dostrajające dźwięk. Gramofony i magnetofony obsługiwał bibliotekarz w przeszklonym kiosku, zupełnie jak prezenter muzyki. Fonoteka cieszyła się tak dużym powodzeniem, że obowiązywały zapisy.
Dyrektorowi Joncy bliska była idea upamiętniania w bibliotece osób zasłużonych dla Koszalina. Dzięki temu w 1986 r. w bibliotece głównej otwarto Gabinet Gracjana Bojara-Fijałkowskiego, przekazanymi przez rodzinę pisarza oraz z oryginalnymi meblami - biurkiem, maszyną do pisania, lampą, aparatem telefonicznym. Niestety nie przetrwał do dziś.
Dyrektor Jonca bardzo doceniał pracę swoich podwładnych, zakończone zadanie nie pozostawało bez podziękowania w formie pisemnej pochwały, a nierzadko nagrody finansowej. Zawsze podkreślał zaangażowanie i trudne warunki pracy bibliotekarzy, szczególnie bibliotekarzy wiejskich. Wizytował wszystkie biblioteki, więc znał warunki pracy bibliotek i bibliotekarzy. Jest w nich dobrze wspominany do dziś.
Czas dyrektora Zenona Joncy był dla bibliotekarstwa koszalińskiego bardzo pomyślny. Nawiązano współpracę z Biblioteką Okręgową w Neubrandenburgu, przyjmowano wiele delegacji z kraju i zagranicy, między innymi z Chin, Korei, Czechosłowacji.
Biblioteka była wówczas chlubą miasta, docenianą również w kraju. Za zasługi na polu upowszechniania i rozwoju czytelnictwa, zaangażowanie w sprawy regionu, dbałość o sieć placówek oraz najwyższe w kraju wskaźniki czytelnictwa, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Koszalinie otrzymała w roku 1985 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski. Do tego sukcesu w dużej mierze przyczyniła się ówczesna dyrekcja.
Dyrektorowi Joncy koszalińscy bibliotekarze zawdzięczają podniesienie rangi zawodu bibliotekarskiego, dbałość o wykształcenie i doskonalenie kadry, a we wspomnieniach zawsze podkreślają Jego kulturę osobistą, szacunek dla pracowników, wysokie wymagania stawiane zarówno kadrze, jak również i sobie samemu.
Mimo tak wielu zasług, w czasie przemian społeczno-politycznych w roku 1990 został pozbawiony stanowiska. Po tym czasie spełniał się w pracy wykładowcy wyższej uczelni, dużo podróżował.
Zmarł 9 marca 2025 roku. Został pochowany 5 dni później na Cmentarzu Komunalnym w Koszalinie (ROT-3 Nr grobu: 11), przy udziale licznej delegacji pracowników Koszalińskiej Biblioteki Publicznej.
Bibliografia
- Marcinek-Drozdalska Anna: Zenon Jonca (biogram do „Słownika pracowników książki polskiej”)
- Akta osobowe Koszalińskiej Biblioteki Publicznej
- Kroniki Wojewódzkiej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Koszalinie
