5 Pułk Zmechanizowany
| 5 Pułk Zmechanizowany | |||
|
| |||
| Historia | |||
| Państwo | Polska | ||
| Sformowanie | 1958 | ||
| Rozformowanie | 1995 | ||
| Nazwa wyróżniająca | Kołobrzeski | ||
| Patron | Otokar Jaroš | ||
| Jednostki których tradycje kontynuuje | 5 Kołobrzeski Pułk Piechoty | ||
| Tradycje jednostki kontynuują lub kontynuowała | 12 Brygada Zmechanizowana | ||
| Ostatni dowódca | ppłk dypl. Grzegorz Duda | ||
| Organizacja | |||
| Rodzaj wojsk | Wojska zmechanizowane | ||
| Dowództwo lub jednostka której podlega | 12 Dywizja Zmechanizowana | ||
| Miejsce stacjonowania | Szczecin al. Wojska Polskiego | ||
5 Kołobrzeski Pułk Zmechanizowany im. Otokara Jaroša – oddział wojsk zmechanizowanych Wojska Polskiego. Sformowany jako 5 Pułk Piechoty 2 Dywizji Piechoty im. J.H. Dąbrowskiego utworzony latem 1943 w ZSRR. W 1995 roku pułk został rozwiązany, a na jego miejscu utworzona została 12 Brygada Zmechanizowana im. gen. broni Józefa HALLERA w Szczecinie.
Działania bojowe
Pułk po krótkim przeszkoleniu i złożeniu przysięgi dotarł na front nad Wisłę w lipcu 1944 r. W sierpniu po raz pierwszy wszedł do walki walcząc o zdobycie przyczółka na lewym brzegu rzeki w rejonie Puław. Następne bitwy w których brał udział to walki na przyczółku warecko-magnuszewskim, przełamanie Wału Pomorskiego pod Bobrujskiem i Wierzchowem, a następnie pod Kamieniem Pomorskim. 15 marca 1945 r. żołnierze pułku w Dziwnówku dokonali symbolicznego aktu zaślubin Polski z Bałtykiem. W operacji berlińskiej pułk wyróżnił się w walkach nad Starą Odrą, Kanałem Ruppinera i o Linum. W uznaniu szczególnych zasług oraz męstwa wykazanego w ciężkich bojach pułk został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari V klasy.
Okres służby pokojowej
Po krótkim pobycie w Niemczech pułk powrócił do kraju i rozpoczął pokojowy okres swojej historii. Początkowo pełnił służbę na granicy polsko-czechosłowackiej, a następnie został przeniesiony do Hrubieszowa. Po rocznym pobycie pułk przybył do Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie od kwietnia 1949 r. pełnił służbę garnizonową. W połowie maja 1949 r. przeniesiony został do Szczecina i wszedł w skład 12 Dywizji Piechoty. Pułk stacjonował w koszarach przy al. Wojska Polskiego 252. Do 1958 – nr JW 1228, następnie – JW 3446. Ze stolicą Pomorza Zachodniego pułk związany był przez kolejne lata przechodząc w tym czasie szereg zmian organizacyjnych i zmieniając swój charakter z pułku piechoty na pułk zmechanizowany. Z dniem 28 maja 1961 roku rozkazem nr 23 ministra Obrony Narodowej pułk otrzymał imię kapitana Otokara Jaroša – czechosłowackiego bohatera narodowego, który zginął w czasie walk na Ukrainie (1943 r.) w związku z tym Pułk utrzymywał systematyczne kontakty z 33 pcz im. przyjaźni czechosłowacko-polskiej Czechosłowackiej Armii Ludowej z Praslavic. 22 lipca 1966 roku pododdziały pułku wzięły udział w defiladzie w Warszawie dla uczczenia 1000-lecia Państwa Polskiego. W roku 1991 uchwałą zebrania oficerskiego przestała być używana nazwy wyróżniająca i eksponowanie postaci patrona jednostki. W grudniu 1970 roku żołnierze pułku ochraniali Komitet Wojewódzki PZPR. Mimo podpalenia żołnierze nie dopuścili do opanowania budynku przez demonstrantów. Wydzielone pododdziały działały również w okolicach Komendy Wojewódzkiej MO oraz gmachu Prezydium MRN. W grudniu 1981 roku pułk początkowo blokował Stocznię im. Warskiego, a w dniach następnych patrolował ulice Szczecina i prowadził działania demonstracyjne.
Dowódcy
- ppłk/płk dypl. Henryk Ziemiański – (1969-71)
- ppłk/płk dypl. Tadeusz Olewiński – (1971-73)
- ppłk dypl. Ryszard Lackner – (1977-78)
- mjr/ppłk dypl. Bolesław Baranowski – (1978-82)
- mjr/ppłk dypl. Józef Flis – (1982-84)
- ppłk dypl. Zygmunt Dominikowski – (1984-86)
- ppłk dypl. Brunon Herrmann – (1986-88)
- ppłk dypl. Czesław Drewniak – (1992-95)
- ppłk dypl. Grzegorz Duda – 1995
Skład (lata 80. XX w.)
- Dowództwo i sztab
- 3 x bataliony zmechanizowane
- 3 x kompanie zmechanizowane
- bateria moździerzy 120mm
- pluton plot
- pluton łączności
- batalion czołgów
- 3 kompanie czołgów
- pluton łączności
- kompania rozpoznawcza
- bateria haubic 122mm
- bateria ppanc
- kompania saperów
- bateria plot
- kompania łączności
- kompania zaopatrzenia
- kompania remontowa
- kompania medyczna
- pluton chemiczny
- pluton ochrony i regulacji ruchu
- 3 x bataliony zmechanizowane
Ciekawostki
- 5 Kołobrzeski Pułk Piechoty nie brał udziału w walkach o Kołobrzeg. 4 maja 1945 roku to zaszczytne miano nadano mu omyłkowo. Z błędu tego nigdy się nie wycofano.
Źródła
- Faszcza Dariusz, Z Dziejów 12 Szczecińskiej Dywizji Zmechanizowanej. Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa 2005
- „Mała kronika LWP 1943-1973”, Wyd. MON, Warszawa 1975 r., s. 365-366.
- M. Jędrzejko, M.L. Krogulski, M. Paszkowski – „Generałowie i admirałowie III Rzeczypospolitej”, Wyd. von Boroviecky, Warszawa 2002
- Andrzej Wojtaszak, Kazimierz Kozłowski: Żołnierz polski na Pomorzu Zachodnim X-XX wiek: materiały z sesji naukowej z 10 listopada 1999 r.: praca zbiorowa. Szczecin: Oddział Edukacji Obywatelskiej, 2001. ISBN 83-86992-76-X.
- Sawicki Zdzisław: Mundur i odznaki Wojska Polskiego: czas przemian. Sawicki Zdzisław. Warszawa: "Bellona”, 1997. ISBN 8311085889.
