Andreas Fromm

Z Encyklopedia Pomorza Zachodniego - pomeranica.pl
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andreas Fromm
kompozytor, teolog, kantor
Data urodzenia 1621
Miejsce urodzenia Plänitz
Data śmierci 1683
Miejsce śmierci Praga
Narodowość niemiecka

Andreas Fromm (1621-1683) – kompozytor, teolog protestancki i katolicki, kantor książęcego Pedagogium.

Życiorys

Urodził się jako syn pastora w Plänitz (dziś część miasta Neustadt-Dosse w Brandenburgii), również Andreasa i jego żony Margerethe, córki superintendenta Daniela Michaelisa. Wcześnie utracił matkę. Rodzina poparła jego studia w dziedzinie teologii ewangelickiej we Frankfurcie nad Odrą i Wittenberdze, gdzie zyskał stopień magistra. Po krótkiej działalności w Dąbiu jako nauczyciel szkolny został od 1649 kantorem w kościele Mariackim oraz profesorem muzyki w Gimnazjum Mariackim w Szczecinie. Ustąpił ze stanowiska w 1651 roku po uzyskaniu stopnia licencjata na Uniwersytecie w Rostocku i objął urząd prepozyta i radcy konsystorza w Brandenburskiej rezydencji Cölln.

Książę Fryderyk Wilhelm Brandenburski, wyznania reformowanego, miał nadzieję na dokonanie zjednoczenia między wyznaniem reformowanym i luterańskim. Andreas Fromm podczas rozmów religijnych w latach 1662/1663 zwątpił w wiarę ewangelicką, zbliżył się do środowisk katolickich i wyraził swój dystans do obu wyznań ewangelickich, tak że w 1666 książę zwolnił go ze stanowiska. Fromm wrócił w 1668 do Wittenbergi, gdzie działał jako docent i gdzie miał nadzieję uzyskać stanowisko superintendenta w Altenburgu. Wkrótce jednak Fromm wyjechał z rodziną do Pragi, gdzie przeszedł na katolicyzm. Został dziekanem, później kanonikiem. Zmarł w klasztorze norbertanów na Strahowie w Pradze. W Czechach znany był jako Ondřej Xaver Fromm.

Twórczość

Mimo względnie krótkiego, kilkuletniego pobytu Andreasa Fromma w Dąbiu i w Szczecinie, jest to dla jego działalności muzycznej najważniejszy okres. Znana twórczość muzyczna Fromma obejmuje tylko okres do wyjazdu ze Szczecina. Później zaangażował się w działalność religijną i prawdopodobnie zaniechał komponowania. Jego najważniejszym dziełem było oratorium "Vom reichen Manne und Lazaro" ("O bogaczu i Łazarzu"), znane też pod łacińskim tytułem "Actus musicus de divite et Lazaro". Jest ono uważane przez niektórych historyków za pierwsze oratorium niemieckie (tak twierdził m.in. Rudolf Schwartz), choć pamiętać trzeba, że wcześniej istniały już niemieckie utwory pasyjne, mające pewne cechy oratoriów.

Fromm Andreas.png

Oratorium Fromma wydane zostało w Szczecinie w 1649 roku i przeznaczone było na głosy wokalne oraz zespół instrumentalny, w którego skład wchodziły skrzypce, viole da gamba, flety, cynki, oboje oraz organy względnie inny instrument klawiszowy. W wydaniu oratorium "Actus Musicus…" znajdowały się szczegółowe wskazówki wydawcy dotyczące wykonania, a także wystawienia scenicznego dzieła (oratorium to forma muzyczna z akcją dramatyczną, możliwa do adaptacji scenicznej). Podobnie jak powstające w XVII wieku oratoria włoskie, oratorium Fromma zostało podzielone na fragmenty instrumentalne (Sinfonia), chóry i wokalne fragmenty solowe. Pełny tytuł utworu brzmi:

"Actus musicus de divite et Lazaro Das ist musicalische Abbildung der Parabel vom Reichen Manne und Lazaro, Lucae 16. Mit gewissen Persohnen (derer Ausstheilung nebst einem unterrichte zu ende des General Basses zufinden) und allerley Instrumenten, alss Orgel, Clavicymbel, Laut, Violdigam, Trompeten, Paucken, Dulcian, Corneten, Posaunen, Geigen u. Flöten, in 14. Stimmen auff 2. Chore: wie auch Dialogus pentecostalis ... in 10 Stim. auff 2. Chore zum Generalb. zu musiciren ... Stettin 1649 gedr. b. Götzken, verl. v. Mamphrasen. 15 Stb. 40."

Andreas Fromm komponował także utwory okolicznościowe. Jego utwór - pieśń pogrzebowa na śmierć aptekarza książęcego Dethardingsa - znajduje się w zbiorach Książnicy Pomorskiej w Szczecinie.

Bibliografia

  • "Musik in Pommern". H. 5 (1936), s. 53.
  • Biographisch–Bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten der christlichen Zeitrechnung bis zur Mitte des neunzehnten Jahrhunderts von Rob. Eitner. 4. Bd. (Flixius – Haine.). Leipzig 1901.



Logo pomeranica.jpg
Autor opracowania: Wojciech Kral