Jan Dorożyński

Jan Dorożyński
dr nauk medycznych
brak zdjecia
Data urodzenia	19 grudnia 1899
Miejsce urodzenia	Sobów
Data śmierci	5 lipca 1986
Miejsce śmierci	Szczecin
Miejsce spoczynku	Cmentarz Centralny w Szczecinie (kw. 2B-4-2)
Lokalizacja grobu	zobacz na mapie

Jan Dorożyński (1899-1986) – lekarz pediatra, działacz PCK, organizator służby zdrowia na Pomorzu Zachodnim, dyrektor Państwowego Szpitala Klinicznego nr 1 w Szczecinie, pedagog

Życiorys

Jan Adam Dorożyński urodził się 19 grudnia 1899 roku w Sobowie (obec. osiedle w płn.-wsch. części Tarnobrzega). Był synem Dionizego Dorożyńskiego, byłego wachmistrza armii cesarsko-królewskiej, i Zuzanny z d. Groele. Miał siostrę Zofię i dwóch braci, Kazimierza i Antoniego.

Do szkoły powszechnej i do gimnazjum uczęszczał w Mielcu. Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości w 1917 roku został powołany do wojska austriackiego, gdzie wcielono go do 35 ps. (służba do końca października 1918). Szkołę oficerów rezerwy XI Korpusu w Jägerndorf (Karniów na Śląsku Opawskim) ukończył w stopniu starszego szeregowego podchorążego (XVIII turnus). W dniu 5 listopada 1920 roku wstąpił na ochotnika do Wojska Polskiego. W trakcie służby zachorował na tyfus. Po wyzdrowieniu służył kolejno jako szeregowy 8 kompanii, a następnie następnie jako pisarz 7 kompanii w 17 pp w Rzeszowie. Zdemobilizowany 21 września 1921 roku, wyjechał do Lwowa, gdzie zamieszkał przy ul. Pijarów 35. W tym samym roku podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu im. Jana Kazimierza. Dyplom doktora wszech nauk lekarskich uzyskał 10 grudnia 1928 roku.

Jeszcze w 1925 roku, jako żołnierz rezerwy, odbył ćwiczenia w 19 pp. Z dniem 1 lipca tego samego roku został awansowany do stopnia podporucznika. Kolejne ćwiczenia odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie (1928) i w 40 pp Strzelców Lwowskich (1930). Z opinią bardzo dobrego oficera, nadającego się na lekarza pułkowego, w 1932 roku został przeniesiony do służby sanitarnej z przydziałem do Kadry Zapasowej 6 Szpitala Okręgowego im. Jana III we Lwowie.

Pracę w charakterze asystenta i sekundariusza rozpoczął 15 stycznia 1929 roku w szpitalu powiatowym w Śniatynie w woj. stanisławowskim. Po kilku miesiącach przeniósł się do Warszawy, gdzie kolejno mieszkał przy ul. Kluszewskiej 8, ul. Pługa 1/3 (od 1934) i ul. Joteyki 6 m. Od 1 września 1929 do 30 maja 1930 roku uczestniczył w dziewięciomiesięcznym kursie higieny publicznej w Państwowej Szkole Higieny. Z dniem 15 czerwca 1930 roku podjął pracę w Starostwie Powiatowym Warszawskim jako zastępca, a później jako lekarz powiatowy. W latach 1931-1934 kierował również Ośrodkiem Zdrowia w podwarszawskich Babicach. Funkcję lekarza powiatowego - z krótką przerwą podczas ewakuacji Starostwa (6–29 września 1939) - sprawował aż do wybuchu powstania warszawskiego.

Po wybuchu wojny przystąpił do konspiracji, przyjmując pseudonim „Adam”. W 1940 roku został szefem sanitariatu (lekarzem naczelnym) w sztabie VII Obwodu „Obroża” (powiat warszawski) Warszawskiego Okręgu Związku Walki Zbrojnej (późniejsza AK). Zajmował się szkoleniem personelu sanitarnego oraz organizacją zaopatrzenia punktów opatrunkowych Obwodu w niezbędny sprzęt sanitarny oraz środki opatrunkowe i leki. Wykorzystując stanowisko lekarza powiatowego, pozyskiwał do współpracy lekarzy i przygotowywał zakonspirowane szpitale polowe. Po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki w 1941 roku na polecenie władz niemieckich tworzył polskie oddziały samoobrony. Wykorzystując swoje powiązania z podziemiem, na stanowiska komendantów tych oddziałów mianował znajomych oficerów ZWZ. Obsadę oddziałów rekrutował także z członków ZWZ. Pod przykrywką ćwiczeń, szkolił przyszłych żołnierzy AK w zakresie szkolenie sanitarnego, musztry i zajęć z obrony przeciwlotniczej.

Po wybuchu powstania został lekarzem naczelnym i dowódcą plutonu sanitarnego w batalionie AK „Zaremba”-„Piorun”, w skład którego wchodzili członkowie sztabu i kompanii osłonowej sztabu Obwodu „Obroża”. Zajął się organizowaniem szpitali polowych przy ul. Hożej 53 i Poznańskiej 11 (Główny Punkt Opatrunkowy powstania). Kierował zespołem szpitalnym, obejmującym pomieszczenia przy ul. Poznańskiej 15 i pracownię rentgenologiczną przy ul. Poznańskiej 17. Jego najbliższym współpracownikiem został naczelny chirurg batalionu „Zaremba”-„Piorun”, ppor. Edward Drescher ps. „Bogusz”, późniejszy prorektor Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie.

Po upadku powstania trafił kolejno do Stalagu 344 Lamsdorf, a potem do Stalagu X B Sandbostel (numer jeniecki 102518). W obozie tym pozostawał aż do wyzwolenia (29 kwietnia 1945). Chory na tyfus plamisty, przebywał na kwarantannie. Od czerwca 1945 roku pracował w polskim szpitalu obozu w Fallingbostel. Od 1 lipca 1945 do 8 lipca 1946 roku pełnił obowiązki starszego ordynatora Oddziału Dziecięcego w Polskim Szpitalu Cywilnym w Bomlitz. Był organizatorem transportu ok. 1500 byłych jeńców z AK i AL do Polski. Sam do Warszawy powrócił 10 lipca 1946 roku.

Z uwagi na zniszczenie domu przy ul. Joteyki wraz z żoną i dziećmi zamieszkał przy Filtrowej 68 (lub 62). Podjął pracę lekarza i inspektora lecznictwa w Ubezpieczalni Społecznej. Po otrzymaniu propozycji pracy w charakterze lekarza wojewódzkiego we Wrocławiu lub w Szczecinie, wybrał to drugie miasto, gdzie mieszkał już jego młodszy brat Antoni.

We wrześniu 1946 roku przyjechał do Szczecina ze skierowaniem do pracy na stanowisku naczelnika Wydziału Zdrowia w Urzędzie Wojewódzkim. Otrzymał też przydział na domek jednorodzinny przy ul. Przybyszewskiego 8. Rozpoczął pracę jako lekarz domowy w Ubezpieczalni Społecznej. Stanowiska naczelnika wydziału i lekarza wojewódzkiego objął 26 września 1946 roku. Tę drugą funkcję sprawował do końca grudnia 1950 roku.

W jego gestii leżały również okoliczne sanatoria. W lutym 1947 roku został inspektorem lekarskim w Państwowym Zakładzie Uzdrowisk Pomorza Zachodniego. Na stanowisku tym pozostawał do końca marca 1948 roku. Od stycznia do końca czerwca 1951 roku był pełnomocnikiem ministra zdrowia ds. organizacji zespołu prewentoryjno-sanatoryjnego w Nowym Czarnowie k. Gryfina. Równocześnie w tym samym okresie pracował jako starszy asystent w Miejskim Szpitalu Zakaźnym w Szczecinie.

Z dniem 15 czerwca 1951 roku został powołany na stanowisko dyrektora Państwowego Szpitala Klinicznego nr 1 w Szczecinie przy ul. Unii Lubelskiej 1 (obecnie Szpital Kliniczny nr 1 Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego im. prof. Tadeusza Sokołowskiego). Szpitalem tym kierował aż do przejścia na emeryturę (31 lipca 1967). Równolegle kierował poradniami dziecięcymi, najpierw w I, a następnie w II Miejskiej Przychodni Rejonowej. Od grudnia 1967 roku był p.o. dyrektora Wojewódzkiej Przychodni Przeciwgruźliczej przy ul. Janosika 1. Z praktyki lekarskiej pediatry zrezygnował w wieku 78 lat.

Zajmował się także działalnością pedagogiczną. Od 1 lipca 1951 roku jako pracownik naukowy w randze starszego asystenta prowadził wykłady w I Klinice Pediatrycznej Pomorskiej Akademii Medycznej (od 1 maja 1956 na pół etatu, później na ćwierć etatu – do 5 grudnia 1967). W 1953 roku uzyskał specjalizację II stopnia z pediatrii. Był współautorem kilku publikacji.

Przez trzy kadencje był Rzecznikiem Dobra Służby Zdrowia przy Okręgowej Komisji Kontroli Zawodowej. Z dniem 1 kwietnia 1948 roku został szefem sanitarnym szczecińskiego okręgu Polskiego Czerwonego Krzyża. Przewodniczył także Wojewódzkiej Komisji Rewizyjnej PCK.

Od 1932 roku żonaty z Aliną Pollaschek (1908–1991), z którą miał córkę Barbarę (ur. 1932) i syna Jana (1938–1961).

Zmarł 5 lipca 1986 roku w Szczecinie. Został pochowany na Cmentarzu Centralnym (kw. 2B-4-2).

Z rodzinnego albumu

• 
  Uczeń gimnazjum
• 
  Dyplom ukończenia Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie (1928)
• 
  W Polskim Szpitalu Cywilnym w Bomlitz w Niemczech (1945)

• 
  (1946)
• 
  Z żoną Aliną
• 
  W swoim gabinecie w Państwowym Szpitalu Klinicznym nr 1 w Szczecinie

Nagrody i wyróżnienia

• 1982 – wpis do Księgi Zasłużonych dla Pomorza Zachodniego za ogromnie cenne moralne i zawodowe walory 50-letniej pracy w służbie zdrowia, za bardzo ważny osobisty wkład w podnoszenie autorytetu i funkcji lekarza-społecznika

Odznaczenia

• 1943 – Srebrny Krzyż Zasługi z Mieczami
• 1944 – Krzyż Walecznych
• 1944 – Krzyż Armii Krajowej
• 1947 – Srebrny Krzyż Zasługi
• 1954 – Medal 10-lecia Polski Ludowej
• 1965 – Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
• 1957 – Złoty Krzyż Zasługi
• 1959 – Odznaka Honorowa PCK I, II i III stopnia oraz Odznaka Pamiątkowa Piętnastolecia
• 1974 – Medal 25-lecia Pomorskiej Akademii Medycznej
• 1985 – Warszawski Krzyż Powstańczy
• 1987 – Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
• Medal Wojska (czterokrotnie)

Bibliografia

• Maciej Białecki, Dorożyńscy, „Biuletyn Informacyjny Związku Powstańców Warszawskich «Powstaniec Warszawski»” 2020 nr 3 (101), s. 60-76

Inne źródła

• Reprodukcje fotografii z „Biuletynu Informacyjnego Związku Powstańców Warszawskich «Powstaniec Warszawski»” 2020 nr 3 (101)

Autor opracowania: Andrzej Androchowicz