Tekst źródłowy strony Gumieńce

__NOTOC__{{Dzielnica infobox
 |dzielnica_nazwa      = Gumieńce
 |dzielnica_grafika    = Gumience 1.jpg
 |opis_zdjecia         = Gumieńce
 |status               = [[Osiedle administracyjne]]
 |dzielnica            = [[Zachód]]
 |w_granicach_miasta   = [[1293]]
 |powierzchnia         =
 |nazwa_niemiecka      = Scheune
 |nazwa_dawna          =
 |populacja            = 19 541
 |mapa_miasta          = Szczecin Gumience 2010-05.png
 |commons              =
 }}
[[Plik:Gumience 2.jpg|thumb|Ulica [[Krakowska]]]]
[[Plik:Gumience 3.jpg|thumb|Brama Główna [[Cmentarz Centralny|Cmentarza Centralnego]]]]
'''Gumieńce''' (niem. ''Scheune'') – [[część miasta]] i [[osiedle administracyjne]] Szczecina, będące jednostką pomocniczą miasta, położone w dzielnicy [[Zachód]]. 
* Według danych z [[29 kwietnia]] [[2012]] w osiedlu na pobyt stały zameldowanych było 19 541 osób<ref>Liczba mieszkańców. W: Biuletyn informacji Publicznej Urzędu Miasta Szczecin [on-line]. [Przeglądany 8 kwietnia 2013]. Dostępny w: http://bip.um.szczecin.pl/umszczecinbip/chapter_50049.asp</ref>. 
* Samorząd osiedla Gumieńce został ustanowiony w 1990 roku<ref>Uchwała Nr VIII/53/90 Rady Miejskiej w Szczecinie z dnia 28 listopada 1990 r. w sprawie utworzenia w mieście Szczecinie dzielnic i osiedli. W:  Biuletyn informacji Publicznej Urzędu Miasta Szczecin [on-line]. [Przeglądany 8 kwietnia 2013]. Dostępny w: http://bip.um.szczecin.pl/UMSzczecinBIP/files/D1CEFF308A2D43CDB87DCF30B00845BE/53-90.pdf</ref>.
==Historia==
Gumieńce obejmowały dawną wieś oraz trzy dwory położone na południowy zachód od Szczecina. Rozwój Gumieniec rozpoczął się dopiero na początku [[XX wiek]]u, wraz z powstaniem [[Cmentarz Centralny|Cmentarza Centralnego]] oraz budową osiedli domków położonych przy obrzeżach cmentarza. 

Pierwsze ślady obecności człowieka na terenie dzisiejszych Gumieniec pochodzą z neolitu, później - w okresie halsztackim - funkcjonowała tutaj duża osada. Podczas badań archeologicznych rozpoczętych w [[1907]] roku przez [[Hugo Lemcke]], a następnie kontynuowanych w [[1914]] roku przez [[Adolf Stubenrauch|Adolfa Stubenraucha]] w rejonie ul. [[Mieszka I]] odkryto cmentarzysko z 60 urnami kultury łużyckiej, które po przebadaniu przekazano do [[Muzeum Miejskie|Muzeum Miejskiego]]. Archeolodzy ustalili, że w tym miejscu istniała osada (odnaleziono ciężarek tkacki oraz kilka fragmentów ceramiki) i cmentarzysko ciałopalne, datowane na IV w. p.n.e. We wczesnym średniowieczu były tu już trzy osady. W [[1866]] roku, w pobliżu strumienia [[Jasna Woda]] natrafiono na fragmenty naczyń, kości, oraz węgle drzewne pochodzące z wczesnośredniowiecznej osady, funkcjonującej w [[XI wiek|XI]]- [[XII wiek]]u. W [[1935]] roku, podczas kopania grobowca obok oczka wodnego - przy końcu strumienia Jasna Woda, natrafiono na skarb 12 srebrnych monet ukrytych po [[1039]] roku. 

W średniowieczu Gumieńce to wieś kościelna, położona między [[Pomorzany|Pomorzanami]], [[Świerczewo|Świerczewem]] i [[Mierzyn]]em. Dzięki równinnemu położeniu i urodzajnym glebom uprawiano tu pszenicę oraz jęczmień.

Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pojawia się w źródłach w [[1229]] roku, gdzie w dokumencie z tego roku książę [[Barnim I]] potwierdził dobra nadane w wiosce Gumieńce (Gumence) szpitalnikom z zakonu joannitów nadane im przez jego ojca [[Bogusław II|Bogusława II]] i dziada [[Bogusław I|Bogusława I]]. <ref>[[Pommersches Urkundenbuch|PUB]], dokument nr 257 z 1229 roku, s. 209 i n.</ref> Gumieńce zostały także wymieniane pod łacińską nazwą ''Orreum'' w dokumencie księcia Barnima I z [[8 maja]] [[1253]] roku. <ref>PUB, dokument nr 568 z 8 maja 1253 r., s. 440.</ref> W XIII wieku Gumieńce stanowiły własność biskupów kamieńskich. 31 marca 1300 roku książę Otto I przekazał między innymi dla kościoła w Gumieńcach jako uposażenie kościół i wieś [[Będargowo]] oraz połowę dziesięcin ze wsi [[Kamieniec]]. Także inne instytucje kościelne jak klasztor zakonu premonstratensów w Pudagla na wyspie Uznam oraz [[fundacja kolegiacka św. Ottona]] w Szczecinie pobierały należności z Gumieniec. W [[XV wiek]]u wieś była własnością lenną rodów rycerskich i mieszczan, wśród których wymienia się patrycjuszowską rodzinę Glinden. Posiadali oni w Gumieńcach dwór oraz 5 włók ziemi. W [[1659]] roku, podczas oblężenia Szczecina przez wojska brandenburskie, we wsi nie obeszło się bez dużych zniszczeń. W [[XVII wiek]]u w Gumieńcach mieszkali rządca, 12 rolników, nauczyciel i pasterz dla krów. Rządca hodował około 1000 owiec.

Dla rozstrzygnięcia kwestii związanych z uwłaszczeniem chłopów, powołano w [[1817]] roku Komisję Generalną dla Pomorza (niem. ''Generalkommission für Pommern'') z siedzibą w Stargardzie, a potem z filią w Szczecinie. Jako pierwsi uwłaszczeni zostali chłopi z [[Krzekowo|Krzekowa]] (niem. ''Kreckow''), ale spór z miastem trwał dwa lata (aż do ugody z [[17 maja]] [[1820]] roku). Na podstawie ugody [[19 listopada]] [[1820]] roku chłopi otrzymali 1726 mórg ziemi jako wolną własność, a Szczecin otrzymał odszkodowanie w postaci 11129 mórg, z tego 749 mórg w Gumieńcach. W [[1825]] roku grunty te przeznaczono na założenie dziedzicznie dzierżawionego [[Dwór Ostoja|majątku Ostoja]] (niem. ''Schadeleben''). Na dzień [[1 stycznia]] [[1862]] roku we wsi Gumieńce wraz z dzierżawionymi folwarkami [[Ostoja|Ostoją]] i [[Słowieńsko|Słowieńskiem]] (niem. ''Wendorf'') było: 48 domów, 64 budynki gospodarcze, a mieszkało tu 770 osób. Przy kościele funkcjonowała dwuklasowa szkoła z nauczycielem i przytułek dla ubogich. W Gumieńcach (przy obecnej ul. Mieszka I) uruchomiono także cegielnię, o wydajności 200 tysięcy cegieł rocznie; obok niej powstały pod koniec [[XIX wiek]]u jeszcze dwie mniejsze cegielnie, a także jedna w Słowieńsku. Zakłady te pracowały w oparciu o lokalne złoża gliny i margla.

W drugiej połowie [[XIX wiek]]u część gospodarstw z Gumieniec przeszła pod zarząd folwarków miejskich w Ostoi i Słowieńsku, przez co obszar wsi znacznie się zmniejszył. W [[1865]] roku oprócz kilku drobnych zagród pozostało tu tylko jedno pełnowymiarowe gospodarstwo. Przełom [[XIX wiek|XIX]] i [[XX wiek]]u to dla Gumieniec okres przyspieszonego rozwoju. W [[1884]] roku, przy obecnej ul. [[Cukrowa|Cukrowej]], powstaje jedna z największych cukrowni na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], a w [[1899]] roku rozpoczyna się budowa wielkiego założenia [[Cmentarz Centralny|Cmentarza Centralnego]] przy ul. [[Ku Słońcu]].
Po rozbudowie Gumieniec o nowe osiedla mieszkaniowe [[Wendorf]], [[Scheune]] oraz [[Schwarzow]], liczba ludności wzrosła do 4496 osób, nie wliczając [[Osiedle Pocztowe|osiedla pocztowego]]. [[15 października]] [[1939]] roku Gumieńce zostały przyłączono do miasta Szczecina. W czasie wojny utworzono w Gumieńcach 3 obozy pracy przymusowej dla cudzoziemców: w cukrowni - obóz dla polskich jeńców wojennych i robotników przymusowych [[Polenlager der Zuckerfabrik]], przy ul. [[Ku Słońcu]] [[Reichspostlager]] oraz obóz przy ul. [[Krakowska|Krakowskiej]]. 
{{AutorS|[[User:Dj|Marek Łuczak]]}}

==Położenie i zabudowa==
Gumieńce to dzielnica głównie domków jednorodzinnych. W środkowej części znajduje się blokowiskowe [[osiedle Reda]], zbudowane dla potrzeb pracowników [[Polska Żegluga Morska|PŻM]] w latach 80. XX w. Przedwojenne ''Scheune'' w większej części zamieszkiwała społeczność pracująca w [[cukrownia|cukrowni]], lecz dziś osiedle uchodzi za atrakcyjne. 

We wschodniej części Gumieniec położony jest [[Cmentarz Centralny|Cmentarz Centralny]], a przy ul. [[Bronowicka|Bronowickiej]] projektowany jest obecnie [[nowy cmentarz]]. Przy południowej granicy osiedla (oraz miasta) znajduje się [[Cukrownia]] Szczecin. W zachodniej części Gumieniec, przy granicy z [[Mierzyn|Mierzynem]], powstało centrum handlowe (d. ''King Cross'', obecnie ''[[Ster]]'') składające się z supermarketów [[Real]] (d. Géant) i [[Castorama]] oraz stacji obsługi pojazdów [[Feu Vert]]. Od zachodu osiedle graniczy z gminami [[w:gmina Dobra (powiat policki)|Dobra]] ([[Mierzyn]]) i [[w:gmina Kołbaskowo|Kołbaskowo]] ([[Warzymice]]), od wschodu z osiedlem [[Pomorzany]], a na północy ([[Słowieńsko]]) ze [[Świerczewo|Świerczewem]].

Na terenie Gumieniec mają swoją siedzibę dwa wydziały [[Uniwersytet Szczeciński|Uniwersytetu Szczecińskiego]]: Humanistyczny (ul. [[Krakowska]]) i Zarządzania i Ekonomiki Usług (ul. [[Cukrowa]]).

== Komunikacja ==
Przez osiedle przechodzi [[w:droga krajowa nr 13|drogą krajową nr 13]] w ciągu ulic [[Mieszka I]] i [[Południowa|Południowej]], prowadzącą do przejść granicznych w [[w:Kołbaskowo|Kołbaskowie]] i [[w:Rosówek|Rosówku]], oraz [[w:droga krajowa nr 10|drogą krajową nr 10]] w ciągu ul. [[Ku Słońcu]], prowadzącą do przejścia granicznego w Lubieszynie. Na rondzie [[Rondo Hakena|Hakena]] bierze swój początek [[w:droga krajowa nr 31]] prowadząca [[Autostrada Poznańska|Autostradą Poznańską]] w kierunku [[Prawobrzeże|Prawobrzeża]] i dalej do przejścia granicznego w [[w:Słubice|Słubicach]]. Gumieńce to również układ komunikacyjny - jedna linia tramwajowa numer 8 (której jeden z przystanków końcowych to właśnie ''Gumieńce'') i sześć autobusowych (53, 60, 61, 81, 705, [[713]])<ref>[http://www.zditm.szczecin.pl/ Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie]</ref>. Na Gumieńcach zlokalizowana jest stacja kolejowa [[Szczecin Gumieńce]] oraz dawne przejścia graniczne: w kierunku Pasewalku i Hamburga ([[Gumieńce-Grambow|Gumieńce-Grambow]]) oraz w kierunku Berlina ([[Gumieńce-Tantow|Gumieńce - Tantow]]).
{{Przypisy}}
==Zobacz też==
* [[Podział administracyjny Szczecina]]	 
* [[Szczecin Gumieńce]]
* [[Gumieniec]]
* [[Osiedle Reda]]
* [[Słowieńsko]]
* [[Cmentarz przykościelny przy ul. Lwowskiej]]
* [[Cmentarz przy ul. Krakowskiej]]
* [[Cmentarz Centralny]]
* [[Cmentarz wojskowy przy ul. Ku Słońcu]]

== Bibliografia ==
* [[Marek Łuczak]] ''Szczecin-Gumieńce''. Szczecin: Zapol. 2006 ISBN 978-83-60140-68-0

== Linki zewnętrzne ==
* [http://osiedla.szczecin.pl/osiedla/chapter_38642.asp Mapa osiedla na stronie Urzędu Miasta Szczecin] 
* [http://osiedla.szczecin.pl/osiedla/chapter_38651.asp Rada osiedla na stronie Urzędu Miasta Szczecin]

{{Podział administracyjny Szczecina}}
[[Kategoria:Osiedla administracyjne]]
[[Kategoria:Etap I 06 Dzielnice]]