Kościół św. Jana Chrzciciela (Czartoryja)

Kościół św. Jana Chrzciciela w Czartoryi
brak zdjecia widok od południowego-wschodu
Wyznanie	rzymskokatolickie
Parafia	św. Antoniego z Padwy w Brwicach
Budowa	{{{budowa}}}
Budulec	cegła

Kościół św. Jana Chrzciciela w Czartoryi — kościół filialny parafii św. Antoniego z Padwy w Brwicach, należy do dekanatu chojeńskiego w Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej.

Neogotycka świątynia powstała w 1883 roku. Jest orientowaną salową budowlą wzniesioną z cegły maszynowej. Od zachodu nawę zamyka smukła wieża, od wschodu zaś dostawiona jest do niej pięcioboczna apsyda. Wnętrze nawy przykryte jest stropem belkowym z elementami snycerskimi, zaś prezbiterium — sklepieniem żebrowym. W zachodniej części wnętrza nawy usytuowany jest drewniany chór muzyczny.

Świątynia wyposażona jest w dwa cenne — z punktu widzenia historii sztuki — dzieła o metryce średniowiecznej. Jednym z nich jest grupa trzech drewnianych rzeźb przedstawiających Marię z Dzieciątkiem, św. Katarzynę oraz św. Annę Samotrzecią. Figury są najprawdopodobniej dziełem jednego artysty. Świadczą o tym charakterystyczne detale, zauważalne w przypadku każdej z nich — nienaturalnie wysokie czoła, długie szyje, małe okrągłe podbródki oraz kosmyki włosów przedstawione w formie falistych linii. Dzieło datuje się na lata 1510–1520.

Średniowieczne rzeźby w kościele św. Jana Chrzciciela w Czartoryi

Drugim zabytkiem o chronologii średniowiecznej jest dzwon ze spiżu znajdujący się w wieży kościoła. Znajduje się na nim inskrypcja pisana gotycką minuskułą: „Ave Maria gracia plena Dominus tecum”. Dzwon został oznaczony gmerkiem ludwisarza. Stwierdzono, że obiekt pochodzi z warsztatu brandenburskiego mistrza Mertena Jacoba i został odlany ok. 1500 roku. Należy przypuszczać, że omówione zabytki należały do wyposażenia wcześniejszej świątyni, która usytuowana była nieco na południe od obecnej budowli i zbudowana została zapewne w czasach, gdy Czartoryja była własnością chojeńskich augustianów (w latach 1484–1530/1540).

Do 1945 r. świątynia była wyposażona w organy pochodzące z warsztatu szczecińskiego organmistrza Barnima Grüneberga. Do tego czasu na wieży znajdował się także drugi dzwon — odlany w 1895 r. w szczecińskim warsztacie C. Voßa.

Bibliografia

• Parafia rzymskokatolicka p.w. św. Antoniego — Brwice. Archidiecezja Szczecińsko-Kamieńska [online]. [Przeglądany 20 listopada 2014].
• Gierke, Michał. O dziejach Czartoryi. „Gazeta Chojeńska” nr 44/2013 [online]. [Przeglądany 20 listopada 2014].
• Voss, Georg. Hoppe, Willy. Wedel. W: Die Kunstdenkmäler der Provinz Brandenburg, Schriftleitung E. Blunck, Bd. VII, T. 1: Kreis Königsberg (Neumark), H. III: Die nördlichen Orte. Berlin 1927.
• Ziemia Międzyrzecka. Śladami historii. Red. B. Mykietów, M. Tureczek. Międzyrzecz–Zielona Góra 2005.

Autor opracowania: Michał Gierke